മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.23.1
एवमुक्तस्तु कौन्तेयो गुडाकेशेन भारत ।
नोवाच किंचित्कौरव्यस्ततो द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १२.२३.१ ॥
ഗുഡാകേശൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹേ ഭാരതാ, കുന്തീപുത്രൻ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല; അപ്പോൾ ദ്വൈപായനൻ പറഞ്ഞു.
12.23.2
बीभत्सोर्वचनं सौम्य सत्यमेतद्युधिष्ठिर ।
शास्त्रदृष्टः परो धर्मः स्मृतो गार्हस्थ्य आश्रमः ॥ १२.२३.२ ॥
സൗമ്യനായ യുധിഷ്ഠിരാ, ബീഭത്സുവിന്റെ (അർജുനന്റെ) ഈ വാക്ക് സത്യമാണ്. ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ കണ്ട പരമധർമ്മം ഗാർഹസ്ഥ്യാശ്രമം എന്നു സ്മൃതി പറയുന്നു.
12.23.3
स्वधर्मं चर धर्मज्ञ यथाशास्त्रं यथाविधि ।
न हि गार्हस्थ्यमुत्सृज्य तवारण्यं विधीयते ॥ १२.२३.३ ॥
ധർമ്മജ്ഞാ, ശാസ്ത്രപ്രകാരവും വിധിപ്രകാരവും നിന്റെ സ്വധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുക. ഗാർഹസ്ഥ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് നിനക്ക് വനവാസം വിധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
12.23.4
गृहस्थं हि सदा देवाः पितरोऽतिथयस्तथा ।
भृत्याश्चैवोपजीवन्ति तान्भरस्व महीपते ॥ १२.२३.४ ॥
മഹീപതേ, ഗൃഹസ്ഥനെയാണ് ദേവന്മാരും പിതൃക്കളും അതിഥികളും എപ്പോഴും ആശ്രയിക്കുന്നത്; ഭൃത്യന്മാരും അവനാൽ ജീവിക്കുന്നു. അവരെ പോഷിപ്പിക്കുക.
12.23.5
वयांसि पशवश्चैव भूतानि च जनाधिप ।
गृहस्थैरेव धार्यन्ते तस्माच्छ्रेष्ठो गृहाश्रमी ॥ १२.२३.५ ॥
ജനാധിപാ, പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും എല്ലാ ജീവികളും ഗൃഹസ്ഥന്മാരാൽ മാത്രമാണ് പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്; അതിനാൽ ഗൃഹാശ്രമി ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
12.23.6
सोऽयं चतुर्णामेतेषामाश्रमाणां दुराचरः ।
तं चराद्य विधिं पार्थ दुश्चरं दुर्बलेन्द्रियैः ॥ १२.२३.६ ॥
ഈ നാല് ആശ്രമങ്ങളിൽ അത് ആചരിക്കാൻ പ്രയാസമേറിയതാണ്. പാർത്ഥാ, ദുർബലമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുള്ളവർക്ക് ദുഷ്കരമായ ആ വിധി ഇപ്പോൾ അനുഷ്ഠിക്കുക.
12.23.7
वेदज्ञानं च ते कृत्स्नं तपश्चाचरितं महत् ।
पितृपैतामहं राज्यं धुर्यवद्वोद्दुमर्हसि ॥ १२.२३.७ ॥
വേദജ്ഞാനവും മഹത്തായ തപസ്സും നിനക്കുണ്ട്. പിതൃപിതാമഹന്മാരുടെ രാജ്യം നുകത്തിൽ കെട്ടിയ കാളയെപ്പോലെ നീ വഹിക്കണം.
12.23.8
तपो यज्ञस्तथा विद्या भैक्ष्यमिन्द्रियसंयमः ।
ध्यानं विद्या समुत्थानं संतोषश्च श्रियं प्रति।
तथा ह्येकान्तशीलत्वं तुष्टिर्दानं च शक्तितः ॥ १२.२३.८ ॥
തപസ്സ്, യജ്ഞം, വിദ്യ, ഭിക്ഷ, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, ധ്യാനം, വിദ്യയുടെ ഉയർച്ച, സമ്പത്തിലുള്ള സന്തോഷം; അതുപോലെ ഏകാന്തശീലം, തൃപ്തി, ശക്തിക്കൊത്ത ദാനം.
12.23.9
ब्राह्मणानां महाराज चेष्टा संसिद्धिकारिका ।
क्षत्रियाणां तु वक्ष्यामि तवापि विदितं पुनः ॥ १२.२३.९ ॥
മഹാരാജാവേ, ബ്രാഹ്മണരുടെ നടപടി സിദ്ധി നൽകുന്നതാണ്. ക്ഷത്രിയരെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം; അത് നിനക്കും മുൻപേ അറിയാവുന്നതാണ്.
12.23.10
यज्ञो विद्या समुत्थानमसंतोषः श्रियं प्रति ।
दण्डधारणमुग्रत्वं प्रजानां परिपालनम् ॥ १२.२३.१० ॥
യജ്ഞം, വിദ്യയുടെ ഉയർച്ച, സമ്പത്തിൽ അസന്തോഷം (അത്യാഗ്രഹമില്ലായ്മ), ദണ്ഡധാരണം, കാർക്കശ്യം, പ്രജാപരിപാലനം.
12.23.11
वेदज्ञानं तथा कृत्स्नं तपः सुचरितं तथा ।
द्रविणोपार्जनं भूरि पात्रे च प्रतिपादनम् ॥ १२.२३.११ ॥
വേദജ്ഞാനം പൂർണ്ണമായി, അതുപോലെ നന്നായി ആചരിച്ച തപസ്സ്, ധാരാളം സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കൽ, യോഗ്യനായ പാത്രത്തിന് അത് നൽകൽ.
12.23.12
एतानि राज्ञां कर्माणि सुकृतानि विशांपते ।
इमं लोकममुं चैव साधयन्तीति नः श्रुतम् ॥ १२.२३.१२ ॥
ജനങ്ങളുടെ പാലകാ, ഇവ രാജാക്കന്മാരുടെ പുണ്യകർമ്മങ്ങളാണ്. ഇവ ഈ ലോകത്തെയും ആ ലോകത്തെയും സാധിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
12.23.13
एषां ज्यायस्तु कौन्तेय दण्डधारणमुच्यते ।
बलं हि क्षत्रिये नित्यं बले दण्डः समाहितः ॥ १२.२३.१३ ॥
ഹേ കൗന്തേയാ, ഇവയിൽ ദണ്ഡധാരണമാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ക്ഷത്രിയനിൽ എപ്പോഴും ബലമുണ്ട്; ബലത്തിൽ ദണ്ഡം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
12.23.14
एताश्चेष्टाः क्षत्रियाणां राजन्संसिद्धिकारिकाः ।
अपि गाथामिमां चापि बृहस्पतिरगायत ॥ १२.२३.१४ ॥
രാജാവേ, ക്ഷത്രിയരുടെ ഈ കർമ്മങ്ങൾ സിദ്ധി നൽകുന്നവയാണ്. ഈ ഗാഥയും ബൃഹസ്പതി പാടി.
12.23.15
भूमिरेतौ निगिरति सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ १२.२३.१५ ॥
ഭൂമി ഇവരെ വിഴുങ്ങുന്നു, മാളത്തിൽ വസിക്കുന്ന പാമ്പിനെ വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ: എതിർക്കാത്ത രാജാവിനെയും, യാത്ര ചെയ്യാത്ത ബ്രാഹ്മണനെയും.
12.23.16
सुद्युम्नश्चापि राजर्षिः श्रूयते दण्डधारणात् ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.१६ ॥
രാജർഷി സുദ്യുമ്നനും ദണ്ഡധാരണത്താൽ പരമസിദ്ധി നേടിയതായി കേൾക്കുന്നു, പ്രാചേതസനായ ദക്ഷനെപ്പോലെ.
12.23.17
भगवन्कर्मणा केन सुद्युम्नो वसुधाधिपः ।
संसिद्धिं परमां प्राप्तः श्रोतुमिच्छामि तं नृपम् ॥ १२.२३.१७ ॥
ഭഗവാനേ, ഏത് കർമ്മത്താൽ വസുധാധിപനായ സുദ്യുമ്നൻ പരമസിദ്ധി നേടി? ആ രാജാവിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.23.18
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शङ्खश्च लिखितश्चास्तां भ्रातरौ संशितव्रतौ ॥ १२.२३.१८ ॥
ഇവിടെയും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയുന്നു: ശംഖനും ലിഖിതനും, കഠിനവ്രതരായ രണ്ട് സഹോദരന്മാർ.
12.23.19
तयोरावसथावास्तां रमणीयौ पृथक्पृथक् ।
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैरुपेतौ बाहुदामनु ॥ १२.२३.१९ ॥
അവരുടെ ആശ്രമങ്ങൾ ഓരോന്നും വെവ്വേറെ മനോഹരമായിരുന്നു; ബാഹുദാ നദിക്കരയിൽ, എപ്പോഴും പൂവും ഫലവും നൽകുന്ന വൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞവയായിരുന്നു.
12.23.20
ततः कदाचिल्लिखितः शङ्खस्याश्रममागतः ।
यदृच्छयाऽथ शङ्खोपि निष्क्रान्तोऽभवदाश्रमात् ॥ १२.२३.२० ॥
പിന്നീട് ഒരിക്കൽ ലിഖിതൻ ശംഖന്റെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി; അപ്പോൾ ആകസ്മികമായി ശംഖനും ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോയിരുന്നു.
12.23.21
सोऽभिगम्याश्रमं भ्रातुश्चंक्रमँल्लिखितस्तदा ।
फलानि शातयामास सम्यक्परिणतान्युत ॥ १२.२३.२१ ॥
അദ്ദേഹം സഹോദരന്റെ ആശ്രമത്തിലെത്തി, അവിടെ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ ലിഖിതൻ നന്നായി പഴുത്ത ഫലങ്ങൾ പറിപ്പിച്ചു.
12.23.22
तान्युपादाय विस्रब्धो भक्षयामास स द्विजः ।
तस्मिंश्च भक्षयत्येव शङ्खोऽप्याश्रममागतः ॥ १२.२३.२२ ॥
അവ എടുത്ത് ആ ബ്രാഹ്മണൻ നിർഭയനായി കഴിച്ചു; അദ്ദേഹം കഴിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ശംഖനും ആശ്രമത്തിൽ എത്തി.
12.23.23
भक्षयन्तं तु तं दृष्ट्वा शङ्खो भ्रातरमब्रवीत् ।
कुतः फलान्यवाप्तानि हेतुना केन खादसि ॥ १२.२३.२३ ॥
അദ്ദേഹം കഴിക്കുന്നത് കണ്ട ശംഖൻ സഹോദരനോട് പറഞ്ഞു: "ഈ ഫലങ്ങൾ നിനക്ക് എവിടെനിന്ന് കിട്ടി? ഏത് കാരണത്താൽ നീ അവ തിന്നുന്നു?"
12.23.24
सोऽब्रवीद्धातरं ज्येष्ठमुपसृत्याभिवाद्य च ।
इत एव गृहीतानि मयेति प्रहसन्निव ॥ १२.२३.२४ ॥
അദ്ദേഹം മൂത്ത സഹോദരന്റെ അടുത്തെത്തി വന്ദിച്ച് ചിരിക്കുന്നതുപോലെ പറഞ്ഞു: "ഇവിടെനിന്നുതന്നെയാണ് ഞാൻ ഇവ എടുത്തത്."
12.23.25
तमब्रतीत्तथा शङ्खस्तीव्ररोषसमन्वितः ।
स्तेयं त्वया कृतमिदं फलान्याददता स्वयम् ॥ १२.२३.२५ ॥
ശംഖൻ കഠിനമായ ക്രോധത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു: "പഴങ്ങൾ സ്വയം എടുത്ത് നീ ഈ മോഷണം ചെയ്തു."
12.23.26
गच्छ राजानमासाद्य स्वकर्म कथयस्व वै ।
अदत्तादानमेवं हि कृतं पार्थिवसत्तम ॥ १२.२३.२६ ॥
പോകൂ, രാജാവിനെ സമീപിച്ച് നിന്റെ കർമ്മം പറയൂ. ഓ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, കൊടുക്കാത്തത് എടുക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ് ചെയ്യപ്പെട്ടത്.
12.23.27
स्तेनं मां त्वं विदित्वा च स्वधर्ममनुपालय ।
शीघ्रं धारय चोरस्य मम दण्डं नराधिप ॥ १२.२३.२७ ॥
എന്നെ കള്ളനായി അറിഞ്ഞ് നിന്റെ ധർമ്മം പാലിക്കൂ. ഓ നരാധിപാ, കള്ളനായ എനിക്ക് വേഗം ശിക്ഷ വിധിക്കൂ.
12.23.28
इत्युक्तस्तस्य वचनात्सुद्युम्न स नराधिपम् ।
अभ्यगच्छन्महाबाहो लिखितः संशितव्रतः ॥ १२.२३.२८ ॥
അവന്റെ വാക്കുകളാൽ ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട്, ഓ മഹാബാഹോ, ദൃഢവ്രതനായ ലിഖിതൻ രാജാവിനെ സമീപിച്ചു.
12.23.29
सुद्युम्नस्त्वन्तपालेभ्यः श्रुत्वा लिखितमागतम् ।
अभ्यगच्छत्सहामात्यः पद्भ्यामेव जनेश्वरः ॥ १२.२३.२९ ॥
എന്നാൽ സുദ്യുമ്നൻ അതിർക്കാവൽക്കാരിൽനിന്ന് ലിഖിതൻ വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് കേട്ട്, മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം കാൽനടയായി ആ ജനേശ്വരനെ എതിരേൽക്കാൻ പോയി.
12.23.30
तमब्रवीत्समागम्य स राजा धर्मवित्तमम् ।
किमागमनमाचक्ष्व भगवन्कृतमेव तत् ॥ १२.२३.३० ॥
കണ്ടപ്പോൾ ധർമ്മജ്ഞരിൽ അഗ്രഗണ്യനായ ആ രാജാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു: "ഭഗവാനേ, അങ്ങയുടെ വരവിന്റെ കാരണം പറയൂ; അത് ഇതിനകം ചെയ്യപ്പെട്ടുകഴിഞ്ഞു."
12.23.31
एवमुक्तः स विप्रर्षिः सुद्युम्नमिदमब्रवीत् ।
प्रतिश्रुत्य करिष्येति श्रुत्वा तत्कर्तुमर्हसि ॥ १२.२३.३१ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ വിപ്രർഷി സുദ്യുമ്നനോട് ഇതു പറഞ്ഞു — 'വാഗ്ദാനം ചെയ്തു, ഞാൻ ചെയ്യാം എന്ന് കേൾക്കൂ; അത് നീ ചെയ്യണം.'
12.23.32
अनिसृष्टानि गुरुणा फलानि मनुजर्षभ ।
भक्षितानि महाराज तत्र मां शाधि माचिरम् ॥ १२.२३.३२ ॥
മനുജർഷഭാ, മഹാരാജാവേ, ഗുരുവിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ ഈ ഫലങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കപ്പെട്ടു; അവിടെ എന്നെ ശിക്ഷിക്കൂ, വൈകരുത്.
12.23.33
प्रमाणं चेन्मतो राजा भवतो दण्डधारणे ।
अनुज्ञायामपि तथा हेतुः स्याद्ब्राह्मणर्षभ ॥ १२.२३.३३ ॥
ദണ്ഡധാരണത്തിൽ രാജാവ് നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ പ്രമാണമെങ്കിൽ, അനുമതിയിലും അതുപോലെ കാരണമാകും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.
12.23.34
स भवानभ्यनुज्ञातः शुचिकर्मा महाव्रतः ।
ब्रूहि कामानतोऽन्यांस्त्वं करिष्यामि हि ते वचः ॥ १२.२३.३४ ॥
നിങ്ങൾ, ശുചികർമ്മിയും മഹാവ്രതനുമായവൻ, അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം പറയൂ — ഇതിനപ്പുറം മറ്റ് ആഗ്രഹങ്ങളും പറയൂ; നിങ്ങളുടെ വാക്ക് ഞാൻ ചെയ്യും.
12.23.35
संछन्द्यमानो ब्रह्मर्षिः पार्थिवेन महात्मना ।
नान्यं स वरयामास तस्माद्दण्डादृते वरम् ॥ १२.२३.३५ ॥
മഹാത്മാവായ രാജാവ് വരം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചപ്പോഴും ആ ബ്രഹ്മർഷി ആ ശിക്ഷയല്ലാതെ മറ്റൊരു വരവും തിരഞ്ഞെടുത്തില്ല.
12.23.36
ततः स पृथिवीपालो लिखितस्य महात्मनः ।
करौ प्रच्छेदयामास धृतदण्डो जगाम सः ॥ १२.२३.३६ ॥
അപ്പോൾ ആ ഭൂപാലൻ ദണ്ഡമെടുത്ത്, മഹാത്മാവായ ലിഖിതന്റെ രണ്ടു കൈകളും മുറിപ്പിച്ചു; പിന്നെ അവൻ പോയി.
12.23.37
स गत्वा भ्रातरं शङ्खमार्तरूपोऽब्रवीदिदम् ।
धृतदण्डस्य दुर्बुद्धेर्भवांस्तत्क्षन्तुमर्हति ॥ १२.२३.३७ ॥
അദ്ദേഹം തന്റെ സഹോദരനായ ശംഖന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്ന്, ദുഃഖിതരൂപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഈ ദുർബുദ്ധിയോട് നിങ്ങൾ ക്ഷമിക്കേണ്ടതാണ്.'
12.23.38
न कुप्ये तव धर्मज्ञ न त्वं दूषयसे मम ।
सुनिर्मलं कुलं ब्रह्मन्नस्मिञ्जगति विश्रुतम्।
धर्मस्तु ते व्यतिक्रान्तस्ततस्ते निष्कृतिः कृता ॥ १२.२३.३८ ॥
ശംഖൻ പറഞ്ഞു: 'ധർമ്മജ്ഞാ, ഞാൻ നിന്നോട് കോപിച്ചിട്ടില്ല; നീ എന്റെ കുലത്തെ ദൂഷിപ്പിച്ചിട്ടുമില്ല. ബ്രാഹ്മണാ, ഈ ലോകത്തിൽ നമ്മുടെ കുലം അത്യന്തം നിർമ്മലവും പ്രസിദ്ധവുമാണ്. നീ ധർമ്മം ലംഘിച്ചു; അതിനാൽ നിനക്കുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.'
12.23.39
त्वं गत्वा बाहुदां शीघ्रं तर्पयस्व यथाविधि ।
देवानृषीन्पितृंश्चैव मा चाधर्मे मनः कृथाः ॥ १२.२३.३९ ॥
'നീ വേഗം ബാഹുദാ നദിയിലേക്ക് ചെന്ന്, വിധിപ്രകാരം ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും പിതൃക്കൾക്കും തർപ്പണം ചെയ്യുക; അധർമ്മത്തിൽ മനസ്സ് വെക്കരുത്.'
12.23.40
ब्रह्महत्यां सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमम् ।
महान्ति पातकान्याहुः संयोगं चैव तैः सह ॥ १२.२३.४० ॥
'ബ്രാഹ്മണഹത്യ, മദ്യപാനം, മോഷണം, ഗുരുപത്നീസംഗമം — ഇവ മഹാപാതകങ്ങളെന്ന് പറയുന്നു; ഇവരോടൊപ്പമുള്ള സംസർഗവും അങ്ങനെതന്നെ.'
12.23.41
न स्तेयसदृशं ब्रह्मन्महापातकमस्ति हि ।
जगत्यस्मिन्महाभाग ब्रह्महत्यासमं हि तत् ॥ १२.२३.४१ ॥
'ബ്രാഹ്മണാ, ഈ ലോകത്ത് മോഷണത്തിന് തുല്യമായ മഹാപാതകം വേറെയില്ല. മഹാഭാഗാ, അത് ബ്രാഹ്മണഹത്യയ്ക്ക് തുല്യമാണ്.'
12.23.42
सर्वपातकिनां ब्रह्मन्दण्डः शारीर उच्यते ।
तस्करस्य विशेषेण नान्यो दण्डो विधीयते ॥ १२.२३.४२ ॥
'ബ്രാഹ്മണാ, എല്ലാ പാപികൾക്കും ശാരീരികമായ ദണ്ഡം പറയപ്പെടുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് കള്ളന് അതല്ലാതെ മറ്റൊരു ദണ്ഡവും വിധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.'
12.23.43
ब्राह्मणः क्षत्रियो वाऽपि वैश्यः शूद्रोऽथवा द्विज ।
सर्वे कामकृते पापे हन्तव्या न विचारणा ॥ १२.२३.४३ ॥
ബ്രാഹ്മണനായാലും ക്ഷത്രിയനായാലും വൈശ്യനായാലും ശൂദ്രനായാലും, ഓ ദ്വിജാ — കാമവശാൽ പാപം ചെയ്തവരെല്ലാം വധിക്കപ്പെടേണ്ടവരാണ്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
12.23.44
राजभिर्धृतदण्डा वै कृत्वा पापानि मानवाः ।
निर्मलाः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा ॥ १२.२३.४४ ॥
രാജാക്കന്മാരാൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട്, പാപം ചെയ്ത മനുഷ്യർ നിർമലരായി, സജ്ജനങ്ങളും പുണ്യവാന്മാരും പോകുന്നതുപോലെ സ്വർഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
12.23.45
उद्धृतं नः कुलं ब्रह्मन्नाज्ञादण्डे धृते त्वयि ॥ १२.२३.४५ ॥
ഓ ബ്രാഹ്മണാ, നീ ആജ്ഞയും ദണ്ഡവും ധരിച്ചതിനാൽ ഞങ്ങളുടെ കുലം ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടു.
12.23.46
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शङ्खस्य लिखितस्तदा ।
अवगाह्यापगां पुण्यामुदकार्थं प्रचक्रमे ॥ १२.२३.४६ ॥
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അപ്പോൾ ശംഖന്റെ സഹോദരൻ ലിഖിതൻ പുണ്യനദിയിൽ മുങ്ങിക്കുളിച്ച് വെള്ളത്തിനായി ഒരുങ്ങി.
12.23.47
प्रादुरास्तां ततस्तस्य करौ जलजसन्निभौ ।
ततः स विस्मितो भ्रातुर्दर्शयामास तौ करौ ॥ १२.२३.४७ ॥
അപ്പോൾ അവന്റെ രണ്ടു കൈകൾ താമരപ്പൂവുപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പിന്നെ അവൻ വിസ്മയിച്ച് ആ രണ്ടു കൈകളും സഹോദരനെ കാണിച്ചു.
12.23.48
ततस्तमब्रवीच्छङ्खस्तपसेदं कृतं मया ।
मा च तेऽव विशङ्का भूद्दैवमत्र विधीयते ॥ १२.२३.४८ ॥
അപ്പോൾ ശംഖൻ അവനോടു പറഞ്ഞു: "ഇത് എന്റെ തപസ്സിനാൽ സംഭവിച്ചതാണ്. നിന്റെ മനസ്സിൽ സംശയം വേണ്ട; ഇവിടെ ദൈവമാണ് വിധിക്കുന്നത്."
12.23.49
किंतु नाहं त्वया पूतः पूर्वमेव महाद्युते ।
यस्य ते तपसो वीर्यमीदृशं द्विजसत्तम ॥ १२.२३.४९ ॥
എന്നാൽ മഹാതേജസ്വിയേ, നീ മുമ്പേ എന്നെ പവിത്രമാക്കിയിരുന്നില്ല; നിന്റെ തപസ്സിന്റെ വീര്യം ഇത്തരത്തിലുള്ളതാണ്, ദ്വിജോത്തമാ.
12.23.50
एवमेतन्मया कार्यं नाहं दण्डधरस्तव ।
स च पूतो नरपतिस्त्वं चापि पितृभिः सह ॥ १२.२३.५० ॥
ഇങ്ങനെതന്നെ ഞാൻ ചെയ്യേണ്ടിയിരുന്നു; ഞാൻ നിനക്ക് ദണ്ഡധാരിയല്ല. ആ രാജാവും പവിത്രനായി, നീയും നിന്റെ പിതൃക്കളോടൊപ്പം പവിത്രനായി.
12.23.51
स राजा पाण्डवश्रेष्ठ श्रेयान्वै तेन कर्मणा ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.५१ ॥
പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠാ, ആ രാജാവ് ആ കർമ്മത്താൽ തീർച്ചയായും ശ്രേഷ്ഠനായി; പ്രചേതസിന്റെ പുത്രൻ ദക്ഷൻ എന്നപോലെ പരമസിദ്ധി നേടി.
12.23.52
एष धर्मः क्षत्रियाणां प्रजानां परिपालनम् ।
उत्पथेभ्यो महाराज मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ १२.२३.५२ ॥
ഇതാണ് ക്ഷത്രിയരുടെ ധർമ്മം: പ്രജകളെ സംരക്ഷിക്കുക, തെറ്റായ വഴികളിൽനിന്ന് അവരെ കാക്കുക. മഹാരാജാവേ, മനസ്സ് ദുഃഖത്തിൽ വയ്ക്കരുത്.
12.23.53
भ्रातुरस्य हितं वाक्यं शृणु धर्मज्ञसत्तम ।
दण्ड एव हि राजेन्द्र क्षत्रधर्मो न मुण्डनम् ॥ १२.२३.५३ ॥
ധർമ്മജ്ഞരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ സഹോദരന്റെ ഹിതകരമായ വാക്ക് കേൾക്കൂ. രാജേന്ദ്രാ, ദണ്ഡമാണ് ക്ഷത്രധർമ്മം; മുണ്ഡനമല്ല.