มหาภารตะ · อัธยายะ 12.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.23.1
एवमुक्तस्तु कौन्तेयो गुडाकेशेन भारत ।
नोवाच किंचित्कौरव्यस्ततो द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १२.२३.१ ॥
ครั้นถูกกุฑากेศ (อรชุน) กล่าวเช่นนี้แล้ว โอ ภารตะ บุตรแห่งกุนตีมิได้กล่าวสิ่งใดเลย แล้วไทวปายนจึงกล่าว
12.23.2
बीभत्सोर्वचनं सौम्य सत्यमेतद्युधिष्ठिर ।
शास्त्रदृष्टः परो धर्मः स्मृतो गार्हस्थ्य आश्रमः ॥ १२.२३.२ ॥
ดูก่อนยุธิษฐิระผู้อ่อนโยน คำกล่าวของพีภัตสุ (อรชุน) นี้เป็นความจริง ธรรมอันสูงสุดที่เห็นในศาสตร์นั้นกล่าวว่าคือการครองเรือนเป็นอาศรม
12.23.3
स्वधर्मं चर धर्मज्ञ यथाशास्त्रं यथाविधि ।
न हि गार्हस्थ्यमुत्सृज्य तवारण्यं विधीयते ॥ १२.२३.३ ॥
ดูก่อนผู้รู้ธรรม จงปฏิบัติหน้าที่ของตนตามศาสตร์และตามวิธีที่กำหนด เพราะการละทิ้งชีวิตครองเรือนแล้วไปอยู่ป่านั้น มิได้ถูกกำหนดไว้สำหรับท่าน
12.23.4
गृहस्थं हि सदा देवाः पितरोऽतिथयस्तथा ।
भृत्याश्चैवोपजीवन्ति तान्भरस्व महीपते ॥ १२.२३.४ ॥
ดูก่อนเจ้าแห่งแผ่นดิน เทวดา บรรพบุรุษ และแขกทั้งหลาย ย่อมพึ่งพาผู้ครองเรือนอยู่เสมอ แม้ผู้รับใช้ก็อาศัยเลี้ยงชีพจากเขา ท่านจงเลี้ยงดูคนเหล่านั้นเถิด
12.23.5
वयांसि पशवश्चैव भूतानि च जनाधिप ।
गृहस्थैरेव धार्यन्ते तस्माच्छ्रेष्ठो गृहाश्रमी ॥ १२.२३.५ ॥
ดูก่อนเจ้าแห่งมนุษย์ นกทั้งหลาย สัตว์เลี้ยงและสรรพสัตว์ทั้งปวงย่อมได้รับการดูแลค้ำจุนก็ด้วยผู้ครองเรือนเท่านั้น เพราะเหตุนั้นผู้ครองเรือนจึงประเสริฐที่สุด
12.23.6
सोऽयं चतुर्णामेतेषामाश्रमाणां दुराचरः ।
तं चराद्य विधिं पार्थ दुश्चरं दुर्बलेन्द्रियैः ॥ १२.२३.६ ॥
ในบรรดาอาศรมทั้งสี่นี้ อาศรมนี้ปฏิบัติได้ยาก ดูก่อนบุตรแห่งปฤถา บัดนี้จงปฏิบัติตามวิธีนั้นเถิด ซึ่งยากยิ่งสำหรับผู้มีอินทรีย์อ่อนแอ
12.23.7
वेदज्ञानं च ते कृत्स्नं तपश्चाचरितं महत् ।
पितृपैतामहं राज्यं धुर्यवद्वोद्दुमर्हसि ॥ १२.२३.७ ॥
ท่านมีความรู้ในพระเวทครบถ้วน และได้บำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่มาแล้ว ราชอาณาจักรของบรรพบุรุษและปู่ของท่าน ท่านควรแบกรับไว้ดุจวัวงานที่อยู่ใต้แอก
12.23.8
तपो यज्ञस्तथा विद्या भैक्ष्यमिन्द्रियसंयमः ।
ध्यानं विद्या समुत्थानं संतोषश्च श्रियं प्रति।
तथा ह्येकान्तशीलत्वं तुष्टिर्दानं च शक्तितः ॥ १२.२३.८ ॥
ตบะ ยัญ ความรู้ การขอทาน การสำรวมอินทรีย์ ฌาน การเพิ่มพูนความรู้ และความสันโดษต่อโชคลาภ ทั้งความประพฤติชอบความสงบเพียงลำพัง ความพอใจ และการให้ทานตามกำลังของตน
12.23.9
ब्राह्मणानां महाराज चेष्टा संसिद्धिकारिका ।
क्षत्रियाणां तु वक्ष्यामि तवापि विदितं पुनः ॥ १२.२३.९ ॥
ดูก่อนมหาราช การประพฤติของพราหมณ์ย่อมนำไปสู่ความสำเร็จ ส่วนของกษัตริย์นั้น ข้าพเจ้าจะกล่าวต่อไป ซึ่งท่านก็ทราบอยู่แล้ว
12.23.10
यज्ञो विद्या समुत्थानमसंतोषः श्रियं प्रति ।
दण्डधारणमुग्रत्वं प्रजानां परिपालनम् ॥ १२.२३.१० ॥
ยัญ การเพิ่มพูนความรู้ ความไม่พอใจต่อโชคลาภ การถือไม้เท้าลงโทษ ความเข้มงวด และการคุ้มครองประชาชน
12.23.11
वेदज्ञानं तथा कृत्स्नं तपः सुचरितं तथा ।
द्रविणोपार्जनं भूरि पात्रे च प्रतिपादनम् ॥ १२.२३.११ ॥
ความรู้ในพระเวทโดยครบถ้วน ตบะที่ประพฤติดีแล้ว การแสวงหาทรัพย์สมบัติไว้มาก และการมอบให้แก่ผู้ควรรับ
12.23.12
एतानि राज्ञां कर्माणि सुकृतानि विशांपते ।
इमं लोकममुं चैव साधयन्तीति नः श्रुतम् ॥ १२.२३.१२ ॥
ดูก่อนเจ้าแห่งประชาชน นี่คือกรรมดีของบรรดากษัตริย์ พวกเราได้ยินมาว่า กรรมเหล่านี้ย่อมนำไปสู่ทั้งโลกนี้และโลกโน้น
12.23.13
एषां ज्यायस्तु कौन्तेय दण्डधारणमुच्यते ।
बलं हि क्षत्रिये नित्यं बले दण्डः समाहितः ॥ १२.२३.१३ ॥
ดูก่อนบุตรแห่งกุนตี ในบรรดากรรมเหล่านี้ การถือไม้เท้าลงโทษกล่าวว่าเป็นสิ่งที่ยิ่งที่สุด เพราะกษัตริย์ย่อมมีกำลังอยู่เสมอ และในกำลังนั้น การลงโทษย่อมตั้งมั่นอยู่
12.23.14
एताश्चेष्टाः क्षत्रियाणां राजन्संसिद्धिकारिकाः ।
अपि गाथामिमां चापि बृहस्पतिरगायत ॥ १२.२३.१४ ॥
ดูก่อนพระราชา นี่คือการกระทำของนักรบที่นำไปสู่ความสำเร็จ และพระพฤหัสบดีก็ได้ขับคาถานี้ไว้เช่นกัน
12.23.15
भूमिरेतौ निगिरति सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ १२.२३.१५ ॥
แผ่นดินกลืนกินสองสิ่งนี้ ดุจงูที่อาศัยอยู่ในโพรง คือพระราชาผู้ไม่ต่อต้าน และพราหมณ์ผู้ไม่เดินทางไปต่างแดน
12.23.16
सुद्युम्नश्चापि राजर्षिः श्रूयते दण्डधारणात् ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.१६ ॥
พระราชฤๅษีสุทยุมนะ ก็ได้ยินว่าบรรลุความสำเร็จสูงสุดด้วยการถือไม้เท้าลงโทษ เช่นเดียวกับทักษะ บุตรแห่งประจเจตัส
12.23.17
भगवन्कर्मणा केन सुद्युम्नो वसुधाधिपः ।
संसिद्धिं परमां प्राप्तः श्रोतुमिच्छामि तं नृपम् ॥ १२.२३.१७ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เจริญ สุทยุมนะเจ้าแห่งแผ่นดินได้บรรลุความสำเร็จสูงสุดด้วยกรรมอะไร ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องของพระราชาองค์นั้น
12.23.18
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शङ्खश्च लिखितश्चास्तां भ्रातरौ संशितव्रतौ ॥ १२.२३.१८ ॥
ในเรื่องนี้ เขายังเล่าอิติหาสโบราณนี้ไว้ คือศังขะกับลิขิตะ สองพี่น้องผู้มั่นคงในวัตรอันเคร่งครัด
12.23.19
तयोरावसथावास्तां रमणीयौ पृथक्पृथक् ।
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैरुपेतौ बाहुदामनु ॥ १२.२३.१९ ॥
อาศรมทั้งสองของท่านนั้น ต่างก็งดงามคนละอย่าง ตั้งอยู่ริมแม่น้ำพาหุทา มีต้นไม้ที่ออกดอกและผลอยู่เสมอ
12.23.20
ततः कदाचिल्लिखितः शङ्खस्याश्रममागतः ।
यदृच्छयाऽथ शङ्खोपि निष्क्रान्तोऽभवदाश्रमात् ॥ १२.२३.२० ॥
ต่อมาวันหนึ่ง ลิขิตะได้มายังอาศรมของศังขะ และโดยบังเอิญศังขะก็ได้ออกไปจากอาศรมพอดี
12.23.21
सोऽभिगम्याश्रमं भ्रातुश्चंक्रमँल्लिखितस्तदा ।
फलानि शातयामास सम्यक्परिणतान्युत ॥ १२.२३.२१ ॥
ลิขิตเดินเข้าไปใกล้อาศรมของพี่ชาย ขณะเดินเล่นอยู่นั้นได้ให้คนเด็ดผลไม้ที่สุกงอมดีแล้วมา
12.23.22
तान्युपादाय विस्रब्धो भक्षयामास स द्विजः ।
तस्मिंश्च भक्षयत्येव शङ्खोऽप्याश्रममागतः ॥ १२.२३.२२ ॥
พราหมณ์ผู้นั้นรับผลไม้มาแล้วกินอย่างไม่ลังเล และขณะที่เขากำลังกินอยู่นั้น ศังขะก็กลับมาถึงอาศรมด้วย
12.23.23
भक्षयन्तं तु तं दृष्ट्वा शङ्खो भ्रातरमब्रवीत् ।
कुतः फलान्यवाप्तानि हेतुना केन खादसि ॥ १२.२३.२३ ॥
เมื่อเห็นพี่ชายกำลังกินอยู่ ศังขะจึงกล่าวกับพี่ชายว่า "ผลไม้เหล่านี้ได้มาจากที่ไหน พี่กินด้วยวิธีใด"
12.23.24
सोऽब्रवीद्धातरं ज्येष्ठमुपसृत्याभिवाद्य च ।
इत एव गृहीतानि मयेति प्रहसन्निव ॥ १२.२३.२४ ॥
ลิขิตเข้าไปหาพี่ชายผู้เป็นใหญ่ คารวะแล้วกล่าวราวกับหัวเราะว่า "ข้าเก็บผลไม้เหล่านี้มาจากตรงนี้เอง"
12.23.25
तमब्रतीत्तथा शङ्खस्तीव्ररोषसमन्वितः ।
स्तेयं त्वया कृतमिदं फलान्याददता स्वयम् ॥ १२.२३.२५ ॥
ศังขะเต็มไปด้วยความโกรธรุนแรงจึงกล่าวกับเขาว่า "ท่านเองเป็นผู้ลักขโมยไปแล้ว เพราะท่านเด็ดผลไม้เหล่านี้มาเอง"
12.23.26
गच्छ राजानमासाद्य स्वकर्म कथयस्व वै ।
अदत्तादानमेवं हि कृतं पार्थिवसत्तम ॥ १२.२३.२६ ॥
ไปเถิด จงเข้าไปหากษัตริย์แล้วบอกการกระทำของตนเอง ท่านผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ การเอาสิ่งที่มิได้ถูกให้มาเป็นการกระทำเช่นนี้เอง
12.23.27
स्तेनं मां त्वं विदित्वा च स्वधर्ममनुपालय ।
शीघ्रं धारय चोरस्य मम दण्डं नराधिप ॥ १२.२३.२७ ॥
เมื่อรู้ว่าข้าเป็นขโมยแล้ว จงรักษาธรรมของตนไว้ รีบลงโทษข้าผู้เป็นโจรเถิด ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์
12.23.28
इत्युक्तस्तस्य वचनात्सुद्युम्न स नराधिपम् ।
अभ्यगच्छन्महाबाहो लिखितः संशितव्रतः ॥ १२.२३.२८ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวของศังขะเช่นนั้น ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง ลิขิตผู้มั่นคงในวัตรก็เดินไปหาพระราชา
12.23.29
सुद्युम्नस्त्वन्तपालेभ्यः श्रुत्वा लिखितमागतम् ।
अभ्यगच्छत्सहामात्यः पद्भ्यामेव जनेश्वरः ॥ १२.२३.२९ ॥
ส่วนพระสุทยุมน์ครั้นได้ยินจากทหารชายแดนว่าลิขิตมาถึงแล้ว ก็เสด็จออกไปพบด้วยพระบาทเปล่า พร้อมด้วยเหล่าอำมาตย์ ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน
12.23.30
तमब्रवीत्समागम्य स राजा धर्मवित्तमम् ।
किमागमनमाचक्ष्व भगवन्कृतमेव तत् ॥ १२.२३.३० ॥
พระราชาผู้นั้นเมื่อได้พบกับท่านผู้รู้ธรรมยิ่งที่สุด ตรัสว่า "ข้าแต่ท่านผู้เจริญ โปรดบอกเหตุแห่งการมาของท่าน สิ่งนั้นได้ทำสำเร็จแล้ว"
12.23.31
एवमुक्तः स विप्रर्षिः सुद्युम्नमिदमब्रवीत् ।
प्रतिश्रुत्य करिष्येति श्रुत्वा तत्कर्तुमर्हसि ॥ १२.२३.३१ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น ฤๅษีผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์จึงกล่าวกับพระสุทยุมน์ว่า "เมื่อได้รับปากแล้ว ขอจงฟังเถิด ข้าจะทำ ท่านควรทำสิ่งนั้น"
12.23.32
अनिसृष्टानि गुरुणा फलानि मनुजर्षभ ।
भक्षितानि महाराज तत्र मां शाधि माचिरम् ॥ १२.२३.३२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ ข้าแต่มหาราช ผลไม้เหล่านี้ข้ากินไปโดยไม่ได้รับอนุญาตจากอาจารย์ ขอท่านจงลงโทษข้าที่นี่เถิด อย่ารอช้า
12.23.33
प्रमाणं चेन्मतो राजा भवतो दण्डधारणे ।
अनुज्ञायामपि तथा हेतुः स्याद्ब्राह्मणर्षभ ॥ १२.२३.३३ ॥
หากในความเห็นของท่าน พระราชาเป็นผู้มีอำนาจในการถือไม้เท้าลงโทษ ดังนั้นแม้ในเรื่องการอนุญาต เหตุก็จะเป็นอย่างเดียวกัน ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์
12.23.34
स भवानभ्यनुज्ञातः शुचिकर्मा महाव्रतः ।
ब्रूहि कामानतोऽन्यांस्त्वं करिष्यामि हि ते वचः ॥ १२.२३.३४ ॥
ท่านผู้มีการกระทำบริสุทธิ์และมีวัตรใหญ่ เมื่อได้รับอนุญาตแล้ว จงกล่าวเถิด และจงกล่าวถึงความปรารถนาอื่นนอกจากนี้ ข้าจะทำตามคำของท่านแน่นอน
12.23.35
संछन्द्यमानो ब्रह्मर्षिः पार्थिवेन महात्मना ।
नान्यं स वरयामास तस्माद्दण्डादृते वरम् ॥ १२.२३.३५ ॥
แม้พระราชาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่จะทรงรับสั่งให้เลือกพร ฤๅษีพราหมณ์นั้นก็มิได้เลือกพรอื่นใด นอกจากการลงโทษนั้น
12.23.36
ततः स पृथिवीपालो लिखितस्य महात्मनः ।
करौ प्रच्छेदयामास धृतदण्डो जगाम सः ॥ १२.२३.३६ ॥
ครั้นแล้ว ผู้พิทักษ์แผ่นดินนั้นจึงถือไม้เท้าลงโทษ ให้ตัดมือทั้งสองของลิขิตผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ แล้วก็เสด็จจากไป
12.23.37
स गत्वा भ्रातरं शङ्खमार्तरूपोऽब्रवीदिदम् ।
धृतदण्डस्य दुर्बुद्धेर्भवांस्तत्क्षन्तुमर्हति ॥ १२.२३.३७ ॥
ลิขิตไปหาศังขะพี่ชายด้วยท่าทางโศกเศร้าและกล่าวว่า "ท่านควรให้อภัยแก่คนโง่เขลาผู้นี้ซึ่งถูกลงโทษแล้ว"
12.23.38
न कुप्ये तव धर्मज्ञ न त्वं दूषयसे मम ।
सुनिर्मलं कुलं ब्रह्मन्नस्मिञ्जगति विश्रुतम्।
धर्मस्तु ते व्यतिक्रान्तस्ततस्ते निष्कृतिः कृता ॥ १२.२३.३८ ॥
ศังขะกล่าวว่า "ข้าแต่ผู้รู้ธรรม ข้าไม่โกรธท่าน และท่านก็มิได้ทำให้ตระกูลของข้าเสื่อมเสีย ข้าแต่พราหมณ์ วงศ์ของเราบริสุทธิ์ยิ่งนัก และเลื่องลือในโลกนี้ ท่านละเมิดธรรม ดังนั้นการชดใช้ของท่านจึงได้กระทำแล้ว"
12.23.39
त्वं गत्वा बाहुदां शीघ्रं तर्पयस्व यथाविधि ।
देवानृषीन्पितृंश्चैव मा चाधर्मे मनः कृथाः ॥ १२.२३.३९ ॥
"จงไปที่แม่น้ำพาหุทาโดยเร็ว แล้วถวายน้ำแด่เทพเจ้า ฤๅษี และบรรพบุรุษตามวิธีที่กำหนด อย่าตั้งจิตไปในอธรรมเลย"
12.23.40
ब्रह्महत्यां सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमम् ।
महान्ति पातकान्याहुः संयोगं चैव तैः सह ॥ १२.२३.४० ॥
"การฆ่าพราหมณ์ การดื่มสุรา การลักขโมย และการไปหาภรรยาของอาจารย์ เรียกว่าเป็นบาปใหญ่ และการคบหากับสิ่งเหล่านั้นก็เช่นกัน"
12.23.41
न स्तेयसदृशं ब्रह्मन्महापातकमस्ति हि ।
जगत्यस्मिन्महाभाग ब्रह्महत्यासमं हि तत् ॥ १२.२३.४१ ॥
"ข้าแต่พราหมณ์ ในโลกนี้ไม่มีบาปใหญ่ใดเทียบเท่าการลักขโมย ข้าแต่ผู้มีโชคยิ่ง บาปนั้นเทียบเท่าการฆ่าพราหมณ์แท้จริง"
12.23.42
सर्वपातकिनां ब्रह्मन्दण्डः शारीर उच्यते ।
तस्करस्य विशेषेण नान्यो दण्डो विधीयते ॥ १२.२३.४२ ॥
"ข้าแต่พราหมณ์ สำหรับผู้ทำบาปทั้งปวง กล่าวกันว่าโทษทางร่างกายเป็นสิ่งที่กำหนดไว้ และสำหรับโจรโดยเฉพาะ ไม่มีการลงโทษอื่นใดที่บัญญัติไว้"
12.23.43
ब्राह्मणः क्षत्रियो वाऽपि वैश्यः शूद्रोऽथवा द्विज ।
सर्वे कामकृते पापे हन्तव्या न विचारणा ॥ १२.२३.४३ ॥
ไม่ว่าจะเป็นพราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ หรือศูทร ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง ทุกคนที่กระทำบาปด้วยความปรารถนาต้องถูกฆ่า ไม่ต้องพิจารณาเรื่องนี้
12.23.44
राजभिर्धृतदण्डा वै कृत्वा पापानि मानवाः ।
निर्मलाः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा ॥ १२.२३.४४ ॥
มนุษย์ที่ได้ทำบาปและได้รับการลงโทษจากพระราชาแล้ว ย่อมบริสุทธิ์และไปสู่สวรรค์ เช่นเดียวกับผู้ดีและผู้มีบุญ
12.23.45
उद्धृतं नः कुलं ब्रह्मन्नाज्ञादण्डे धृते त्वयि ॥ १२.२३.४५ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ วงศ์ตระกูลของพวกเราได้รับการยกขึ้นแล้ว เพราะท่านได้ยึดมั่นในคำสั่งและการลงโทษ
12.23.46
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शङ्खस्य लिखितस्तदा ।
अवगाह्यापगां पुण्यामुदकार्थं प्रचक्रमे ॥ १२.२३.४६ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของพี่ชายแล้ว ลิขิตผู้เป็นน้องชายของศังข์ ก็อาบน้ำในแม่น้ำอันศักดิ์สิทธิ์ แล้วเริ่มตักน้ำ
12.23.47
प्रादुरास्तां ततस्तस्य करौ जलजसन्निभौ ।
ततः स विस्मितो भ्रातुर्दर्शयामास तौ करौ ॥ १२.२३.४७ ॥
แล้วมือทั้งสองของท่านก็ปรากฏขึ้น มีลักษณะคล้ายดอกบัว ลิขิตจึงประหลาดใจและแสดงมือทั้งสองนั้นให้พี่ชายดู
12.23.48
ततस्तमब्रवीच्छङ्खस्तपसेदं कृतं मया ।
मा च तेऽव विशङ्का भूद्दैवमत्र विधीयते ॥ १२.२३.४८ ॥
ศังข์จึงกล่าวกับท่านว่า "สิ่งนี้เกิดขึ้นจากการบำเพ็ญตบะของเรา อย่าให้มีความสงสัยในใจเจ้าเลย ในเรื่องนี้เป็นพระประสงค์ของเทพที่กำหนดไว้"
12.23.49
किंतु नाहं त्वया पूतः पूर्वमेव महाद्युते ।
यस्य ते तपसो वीर्यमीदृशं द्विजसत्तम ॥ १२.२३.४९ ॥
แต่ข้าแต่ผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง ก่อนหน้านี้ท่านยังไม่ได้ชำระข้าให้บริสุทธิ์เลย ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ท่านผู้มีพลังแห่งตบะเช่นนี้
12.23.50
एवमेतन्मया कार्यं नाहं दण्डधरस्तव ।
स च पूतो नरपतिस्त्वं चापि पितृभिः सह ॥ १२.२३.५० ॥
สิ่งนี้จึงต้องเป็นสิ่งที่เราทำ เราไม่ใช่ผู้ถือไม้เท้าลงโทษของท่าน ส่วนพระราชาองค์นั้นก็ได้รับการชำระให้บริสุทธิ์ และท่านเองก็เช่นกัน พร้อมกับบรรพบุรุษของท่าน
12.23.51
स राजा पाण्डवश्रेष्ठ श्रेयान्वै तेन कर्मणा ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.५१ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในปาณฑพ พระราชาองค์นั้นได้ดีขึ้นอย่างแท้จริงด้วยการกระทำนั้น และได้บรรลุสิทธิสูงสุด เช่นเดียวกับท้าวทักษะ โอรสของประเจตัส
12.23.52
एष धर्मः क्षत्रियाणां प्रजानां परिपालनम् ।
उत्पथेभ्यो महाराज मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ १२.२३.५२ ॥
นี่คือธรรมของกษัตริย์ คือการคุ้มครองประชาชนและปกป้องจากทางที่ผิด ข้าแต่มหาราชา อย่าให้จิตของพระองค์จมอยู่ในความโศกเลย
12.23.53
भ्रातुरस्य हितं वाक्यं शृणु धर्मज्ञसत्तम ।
दण्ड एव हि राजेन्द्र क्षत्रधर्मो न मुण्डनम् ॥ १२.२३.५३ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในผู้รู้ธรรม จงฟังถ้อยคำอันเป็นประโยชน์ของพี่ชายของท่านนี้ ข้าแต่จอมราชันย์ การลงโทษเท่านั้นคือธรรมของกษัตริย์ มิใช่การโกนศีรษะ