ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.230
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.230.1
यया बुद्ध्या महीपालो भ्रष्टश्रीर्विचरेन्महीम् ।
कालदण्डविनिष्पिष्टस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२३०.१ ॥
ಯಾವ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ರಾಜನು ಸಿರಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾನೋ, ಕಾಲದಂಡದಿಂದ ಪುಡಿಯಾದವನು, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ, ಪಿತಾಮಹ.
12.230.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
वासवस्य च संवादं बलेर्वैरोचनस्य च ॥ १२.२३०.२ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ವಿರೋಚನನ ಮಗ ಬಲಿಯ ಸಂವಾದವನ್ನು.
12.230.3
पितामहमुपागम्य प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ।
सर्वानेवासुराञ्जित्वा बलिं पप्रच्छ वासवः ॥ १२.२३०.३ ॥
ಪಿತಾಮಹನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಅಸುರರನ್ನೂ ಗೆದ್ದ ಬಳಿಕ ವಾಸವನು ಬಲಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
12.230.4
यस्य स्म ददतो वित्तं न कदाचन हीयते ।
तं बलिं नाधिगच्छामि ब्रह्मन्नाचक्ष्व मे बलिम् ॥ १२.२३०.४ ॥
ಕೊಟ್ಟರೂ ಯಾರ ಸಂಪತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಬಲಿಯನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಬಲಿಯನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು.
12.230.5
स वायुर्वरुणश्चैव स रविः स च चन्द्रमाः ।
सोऽग्निस्तपति भूतानि जलं च स भवत्युत ॥ १२.२३०.५ ॥
ಅವನೇ ವಾಯು, ವರುಣ; ಅವನೇ ಸೂರ್ಯ, ಅವನೇ ಚಂದ್ರ; ಅವನೇ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಾನೆ, ಅವನೇ ನೀರೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ.
12.230.6
तं बलिं नाधिगच्छामि ब्रह्मन्नाचक्ष्व मे बलिम् ।
स एव ह्यस्तमयते स स्म विद्योतते दिशः ॥ १२.२३०.६ ॥
ಆ ಬಲಿಯನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಬಲಿಯನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು. ಅವನೇ ಅಸ್ತಮಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನೇ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.230.7
स वर्षति स्म वर्षाणि यथाकालमतन्द्रितः ।
तं बलिं नाधिगच्छामि ब्रह्मन्नाचक्ष्व मे बलिम् ॥ १२.२३०.७ ॥
ಅವನು ಸರಿಯಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಮಳೆಗಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಆ ಬಲಿಯನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ; ಬಲಿಯನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು.
12.230.8
नैतत्ते साधु मघवन्यदेनमनुपृच्छसि ।
पृष्टस्तु नानृतं ब्रूयात्तस्माद्वक्ष्यामि ते बलिम् ॥ १२.२३०.८ ॥
ಮಘವನ್, ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ಕೇಳುವುದು ನಿನಗೆ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಕೇಳಿದಾಗ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬಾರದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಬಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
12.230.9
उष्ट्रेषु यदि वा गोषु खरेष्वश्वेषु वा पुनः ।
वरिष्ठो भविता जन्तुः शून्यागारे शचीपते ॥ १२.२३०.९ ॥
ಒಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ, ಕತ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕುದುರೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅದು ಖಾಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಓ ಶಚೀಪತಿ.
12.230.10
यदि स्म बलिना ब्रह्मञ्शून्यागारे समेयिवान् ।
हन्यामेनं न वा हन्यां तद्ब्रह्मन्ननुशाधि माम् ॥ १२.२३०.१० ॥
ಖಾಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಬಲಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರೆ, ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ? ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ನನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸು.
12.230.11
मा स्म शक्र बलिं हिंसीर्न बलिर्वधमर्हति ।
न्यायस्तु शक्र प्रष्टव्यस्त्वया वासव काम्यया ॥ १२.२३०.११ ॥
ಶಕ್ರನೇ, ಬಲಿಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಬೇಡ; ಬಲಿ ಮರಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ. ವಾಸವನೇ, ಶಕ್ರನೇ, ನೀನು ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನ್ಯಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಬೇಕು.
12.230.12
एवमुक्तो भगवता महेन्द्रः पृथिवीं तदा ।
चचारैरावतस्कन्धमधिरुह्य श्रिया वृतः ॥ १२.२३०.१२ ॥
ಭಗವಂತನಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹೇಂದ್ರನು, ಆಗ ಐರಾವತದ ಭುಜವೇರಿ, ಶೋಭೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
12.230.13
ततो ददर्श स बलिं खरवेषेण संवृतम् ।
यथाख्यातं भगवता शून्यागारकृतालयम् ॥ १२.२३०.१३ ॥
ಆಗ ಅವನು ಬಲಿಯನ್ನು ಕತ್ತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆವೃತನಾಗಿ ನೋಡಿದನು; ಭಗವಂತ ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಅವನು ಖಾಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
12.230.14
खरयोनिमनुप्राप्तस्तुपभक्षोऽसि दानव ।
इदं ते योनिरसमा शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३०.१४ ॥
ಓ ದಾನವನೇ, ನೀನು ಕತ್ತೆಯ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದು ಹೊಟ್ಟನ್ನು ತಿನ್ನುವವನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಇದು ನಿನಗೆ ಅಸಮವಾದ ಜನ್ಮ; ನೀನು ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯಾ? ಅಹೋ, ನೀನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವಲ್ಲ.
12.230.15
अदृष्टं वत पश्यामि द्विषतां वशमागतम् ।
श्रिया विहीनं मित्रैश्च भ्रष्टैश्वर्यपराक्रमम् ॥ १२.२३०.१५ ॥
ಅಯ್ಯೋ, ಶತ್ರುಗಳ ವಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಇದು ನಾನು ಹಿಂದೆ ಕಾಣದಿದ್ದದ್ದು.
12.230.16
यत्तद्यानसहस्रैस्त्वं ज्ञातिभिः परिवारितः ।
लोकान्प्रतापयन्सर्वान्यास्यस्मानवितर्कयन् ॥ १२.२३०.१६ ॥
ನೀನು ಸಾವಿರಾರು ವಾಹನಗಳಿಂದ, ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ತಪಿಸುತ್ತಾ, ನಮ್ಮನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವನು.
12.230.17
त्वन्मुखाश्चैव दैतेय व्यतिष्ठंस्तव शासने ।
अकृष्टपच्या पृथिवी तवैश्वर्ये बभूव ह ॥ १२.२३०.१७ ॥
ಓ ದೈತೇಯನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಮುಖ್ಯನಾಗಿಸಿದವರು ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು; ನಿನ್ನ ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಉಳದೆಯೇ ಫಲ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು.
12.230.18
इदं च तेऽद्य व्यसनं शोचस्याहो न शोचसि ।
यदाऽतिष्ठः समुद्रस्य पूर्वकूले विलेलिखन् ॥ १२.२३०.१८ ॥
ಇಂದು ನಿನಗೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ನೀನು ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯಾ? ಅಹೋ, ನೀನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ; ನೀನು ಸಮುದ್ರದ ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ನೆಲವನ್ನು ಕೆರೆಯುತ್ತಾ ನಿಂತಿದ್ದಾಗ.
12.230.19
ज्ञातिभ्यो विभजन्वित्तं तदासीत्ते मनः कथम् ।
यत्ते सहस्रसमिता ननुतुर्देवसोषितः ॥ १२.२३०.१९ ॥
ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗಿತ್ತು? ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪೋಷಿತರಾದ ಸಾವಿರಾರು ನರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ?
12.230.20
बहूनि वर्षपूगानि विहारे दीप्यतः श्रिया ।
सर्वाः पुष्करमालिन्यः सर्वाः काञ्चनसप्रभाः ॥ १२.२३०.२० ॥
ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನಿನ್ನ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು; ಎಲ್ಲರೂ ಕಮಲಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದವರು, ಎಲ್ಲರೂ ಚಿನ್ನದ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವರು.
12.230.21
कथमद्य तदा चैव मनस्ते दानवेश्वर ।
छत्रं तवासीत्सुमहत्सौवर्णं रत्नभूषितम् ॥ १२.२३०.२१ ॥
ದಾನವೇಶ್ವರ, ಇಂದು ಮತ್ತು ಆಗ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗಿತ್ತು? ನಿನ್ನ ಛತ್ರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ಚಿನ್ನದ್ದಾಗಿ, ರತ್ನಭೂಷಿತವಾಗಿತ್ತು.
12.230.22
ननृतुस्तत्र गन्धर्वाः षट्सहस्राणि सप्तचा ।
यूपस्तवासीत्सुमहान्यजतः सर्वकाञ्चनः ॥ १२.२३०.२२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಆರು ಸಾವಿರ ಗಂಧರ್ವರು ಏಳು ಬಾರಿ ನರ್ತಿಸಿದರು; ನೀನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಿನ್ನ ಯೂಪಸ್ತಂಭ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿನ್ನದ್ದಾಗಿತ್ತು.
12.230.23
यत्राददः सहस्राणि अयुतानां गवां दश ।
अनन्तरं सहस्रेण तदाऽऽसीद्दैत्या का मतिः ॥ १२.२३०.२३ ॥
ನೀನು ಹತ್ತು ಅಯುತ ಹಸುಗಳನ್ನು—ಸಾವಿರಾರು ಸಾವಿರ ದಾನ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟೆ; ಆಗ, ದೈತ್ಯನೇ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಏನಿತ್ತು?
12.230.24
यदा च पृथिवीं सर्वां यजमानोऽनुपर्यगाः ।
शम्याक्षेपेण विधिना तदाऽऽसीत्किंतु ते हृदि ॥ १२.२३०.२४ ॥
ಯಜಮಾನನಾಗಿ ನೀನು ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಿದಾಗ—ಶಮ್ಯಾ-ಕ್ಷೇಪಣ ವಿಧಿಯಿಂದ—ಆಗ ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಏನಿತ್ತು?
12.230.25
न ते पश्यामि भृङ्गारं न च्छत्रं व्यजनं न च ।
ब्रह्मदत्तां च ते मालां न पश्याम्यसुराधिप ॥ १२.२३०.२५ ॥
ಅಸುರಾಧಿಪನೇ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಭೃಂಗಾರವನ್ನಾಗಲಿ, ಛತ್ರವನ್ನಾಗಲಿ, ವ್ಯಜನವನ್ನಾಗಲಿ ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತವಾದ ನಿನ್ನ ಮಾಲೆಯನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
12.230.26
ततः प्रहस्य स बलिर्वासवेन समीरितम् ।
निशम्य मानगम्भीरं सुरराजमथाब्रवीत् ॥ १२.२३०.२६ ॥
ಆಗ ಬಲಿ, ವಾಸವನು ಹೇಳಿದ ಅಭಿಮಾನದ ಗಂಭೀರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ನಕ್ಕು ದೇವರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.230.27
अहो हि तव बालिश्यमिह देवगणाधिप ।
अयुक्तं देवराजस्य तव कष्टमिदं वचः ॥ १२.२३०.२७ ॥
ಅಯ್ಯೋ, ದೇವಗಣಾಧಿಪನೇ, ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬಾಲಿಶತೆ ತೋರುತ್ತಿದೆ! ದೇವರಾಜನಿಗೆ ಇದು ಅಯುಕ್ತ; ನಿನ್ನ ಈ ಮಾತು ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
12.230.28
न त्वं पश्यसि भृङ्गारं न च्छन्नं व्यजनं न च ।
ब्रह्मदत्तां च मे मालां न त्वं द्रक्ष्यसि वासव ॥ १२.२३०.२८ ॥
ವಾಸವನೇ, ನೀನು ಭೃಂಗಾರವನ್ನಾಗಲಿ, ಮರೆಯಾಗಿರುವ ವ್ಯಜನವನ್ನಾಗಲಿ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತವಾದ ನನ್ನ ಮಾಲೆಯನ್ನೂ ನೀನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.230.29
गुहायां निहितानि त्वं मम रत्नानि पृच्छसि ।
यदा मे भविता कालस्तदा त्वं तानि द्रक्ष्यसि ॥ १२.२३०.२९ ॥
ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ನನ್ನ ರತ್ನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವೆ; ನನ್ನ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ನೀನು ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡುವೆ.
12.230.30
न जानीषे भवान्सिद्धिं शुभाङ्गस्वरूपरूपिणीम् ।
कालेन भविता सर्वो नात्र गच्छति वासव ॥ १२.२३०.३० ॥
ವಾಸವನೇ, ಶುಭಾಂಗ ರೂಪದ ಆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕಾಲದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.230.31
न त्वेतदनुरूपं ते यशसो वा कुलस्य च ।
समृद्धार्थोऽसमृद्धार्थं यन्मां कत्थितुमिच्छसि ॥ १२.२३०.३१ ॥
ಇದು ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಗೂ ಕುಲಕ್ಕೂ ತಕ್ಕುದಲ್ಲ; ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಸಿದ ನೀನು, ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಸದ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯ.
12.230.32
न हि दुःखेषु शोचन्ते न प्रहृष्यन्ति चर्द्धिषु ।
कृतप्रज्ञाः ज्ञानतृप्ताः क्षान्ताः सन्तो मनीषिणः ॥ १२.२३०.३२ ॥
ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಪಕ್ವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ, ಕ್ಷಮಾಶೀಲರಾದ ಸಜ್ಜನ ಮನೀಷಿಗಳು ಅವರು.
12.230.33
त्वं तु प्राकृतया बुद्ध्या पुरंदर विकत्थसे ।
यदाऽहमिव भावी स्यास्तदा नैवं वदिष्यसि ॥ १२.२३०.३३ ॥
ಓ ಪುರಂದರ, ನೀನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ; ನೀನು ನನ್ನಂತಾದಾಗ ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
12.230.34
ऐश्वर्यमदमत्तो मां स त्वं किंचिन्न बुद्ध्यसे ।
राज्याद्विनिपतानेन सोहं न त्वपराजितः ॥ १२.२३०.३४ ॥
ಐಶ್ವರ್ಯದ ಮದದಿಂದ ಮತ್ತನಾದ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ; ಈ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಿದ್ದರೂ ನಾನು ಅಪರಾಜಿತನೇ.