ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.230
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.230.1
यया बुद्ध्या महीपालो भ्रष्टश्रीर्विचरेन्महीम् ।
कालदण्डविनिष्पिष्टस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२३०.१ ॥
ଯେଉଁ ବୁଦ୍ଧିରେ ରାଜା ଶ୍ରୀଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି, କାଳଦଣ୍ଡରେ ପିଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ କଥା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ପିତାମହ।
12.230.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
वासवस्य च संवादं बलेर्वैरोचनस्य च ॥ १२.२३०.२ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି, ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଓ ବିରୋଚନପୁତ୍ର ବଳିଙ୍କ ସଂବାଦ।
12.230.3
पितामहमुपागम्य प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ।
सर्वानेवासुराञ्जित्वा बलिं पप्रच्छ वासवः ॥ १२.२३०.३ ॥
ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପ୍ରଣାମ କରି, କରଯୋଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କୁ ଜିଣି ବାସବ ବଳିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
12.230.4
यस्य स्म ददतो वित्तं न कदाचन हीयते ।
तं बलिं नाधिगच्छामि ब्रह्मन्नाचक्ष्व मे बलिम् ॥ १२.२३०.४ ॥
ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଯାହାର ଧନ କେବେ ହ୍ରାସ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେହି ବଳିଙ୍କୁ ମୁଁ ଖୋଜି ପାଉନାହିଁ; ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୋତେ ବଳି ବିଷୟରେ କୁହନ୍ତୁ।
12.230.5
स वायुर्वरुणश्चैव स रविः स च चन्द्रमाः ।
सोऽग्निस्तपति भूतानि जलं च स भवत्युत ॥ १२.२३०.५ ॥
ସେ ହିଁ ବାୟୁ, ବରୁଣ; ସେ ହିଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସେ ହିଁ ଚନ୍ଦ୍ର; ସେ ହିଁ ଅଗ୍ନି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ତପାଏ, ଏବଂ ସେ ହିଁ ଜଳ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।
12.230.6
तं बलिं नाधिगच्छामि ब्रह्मन्नाचक्ष्व मे बलिम् ।
स एव ह्यस्तमयते स स्म विद्योतते दिशः ॥ १२.२३०.६ ॥
ସେହି ବଳିଙ୍କୁ ମୁଁ ଖୋଜି ପାଉନାହିଁ; ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୋତେ ବଳି ବିଷୟରେ କୁହନ୍ତୁ। ସେ ହିଁ ଅସ୍ତ ଯାଏ, ସେ ହିଁ ଦିଗସବୁକୁ ଆଲୋକିତ କରେ।
12.230.7
स वर्षति स्म वर्षाणि यथाकालमतन्द्रितः ।
तं बलिं नाधिगच्छामि ब्रह्मन्नाचक्ष्व मे बलिम् ॥ १२.२३०.७ ॥
ସେ ଯଥାସମୟରେ, ଆଳସ୍ୟ ବିନା ବର୍ଷା ଋତୁରେ ବର୍ଷଣ କରନ୍ତି। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୁଁ ସେହି ବଳିକୁ ପାଉନାହିଁ; ମୋତେ ବଳି ବିଷୟରେ କୁହନ୍ତୁ।
12.230.8
नैतत्ते साधु मघवन्यदेनमनुपृच्छसि ।
पृष्टस्तु नानृतं ब्रूयात्तस्माद्वक्ष्यामि ते बलिम् ॥ १२.२३०.८ ॥
ହେ ମଘବନ୍, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ତୁମେ ପଚାରିବା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପଚରାଗଲେ ମିଥ୍ୟା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବଳି ବିଷୟରେ କହିବି।
12.230.9
उष्ट्रेषु यदि वा गोषु खरेष्वश्वेषु वा पुनः ।
वरिष्ठो भविता जन्तुः शून्यागारे शचीपते ॥ १२.२३०.९ ॥
ଉଟ, ଗାଈ, ଗଧ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ, ସେ ହେ ଶଚୀପତି, ଶୂନ୍ୟ ଗୃହରେ ରହିବ।
12.230.10
यदि स्म बलिना ब्रह्मञ्शून्यागारे समेयिवान् ।
हन्यामेनं न वा हन्यां तद्ब्रह्मन्ननुशाधि माम् ॥ १२.२३०.१० ॥
ଶୂନ୍ୟ ଗୃହରେ ଯଦି ମୁଁ ବଳି ସହ ସାକ୍ଷାତ କରେ, ତେବେ ମୁଁ ତାକୁ ମାରିବି କି ନ ମାରିବି? ତେଣୁ ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।
12.230.11
मा स्म शक्र बलिं हिंसीर्न बलिर्वधमर्हति ।
न्यायस्तु शक्र प्रष्टव्यस्त्वया वासव काम्यया ॥ १२.२३०.११ ॥
ହେ ଶକ୍ର, ବଳିକୁ ହିଂସା କର ନାହିଁ; ବଳି ମୃତ୍ୟୁର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ହେ ବାସବ, ଶକ୍ର, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାରେ ନ୍ୟାୟ ବିଷୟରେ ପଚାରିବା ଉଚିତ।
12.230.12
एवमुक्तो भगवता महेन्द्रः पृथिवीं तदा ।
चचारैरावतस्कन्धमधिरुह्य श्रिया वृतः ॥ १२.२३०.१२ ॥
ଭଗବାନ୍ ଏହିପରି କହିବା ପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସେତେବେଳେ ଐରାବତର ସ୍କନ୍ଧରେ ଆରୋହଣ କରି, ଶୋଭାରେ ଘେରି ପୃଥିବୀରେ ବିଚରଣ କଲେ।
12.230.13
ततो ददर्श स बलिं खरवेषेण संवृतम् ।
यथाख्यातं भगवता शून्यागारकृतालयम् ॥ १२.२३०.१३ ॥
ତା'ପରେ ସେ ବଳିଙ୍କୁ ଗଧର ରୂପରେ ଆବୃତ ଦେଖିଲେ; ଭଗବାନ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେ ଏକ ଶୂନ୍ୟ ଗୃହରେ ବାସ କରୁଥିଲା।
12.230.14
खरयोनिमनुप्राप्तस्तुपभक्षोऽसि दानव ।
इदं ते योनिरसमा शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३०.१४ ॥
ହେ ଦାନବ, ତୁମେ ଗଧ ଯୋନି ପାଇ ଭୂସି ଖାଉଥିବା ହୋଇଛ। ଏହା ତୁମର ଅସମ ଯୋନି; ତୁମେ ଶୋକ କରୁଛ କି? ଅହୋ, ତୁମେ ଶୋକ କରୁନାହଁ।
12.230.15
अदृष्टं वत पश्यामि द्विषतां वशमागतम् ।
श्रिया विहीनं मित्रैश्च भ्रष्टैश्वर्यपराक्रमम् ॥ १२.२३०.१५ ॥
ଆହା, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବଶରେ ପଡ଼ି, ଶ୍ରୀ ଓ ମିତ୍ରହୀନ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମ ଭ୍ରଷ୍ଟ ତୁମକୁ ମୁଁ ଯାହା କେବେ ଦେଖି ନ ଥିଲି ତାହା ଦେଖୁଛି।
12.230.16
यत्तद्यानसहस्रैस्त्वं ज्ञातिभिः परिवारितः ।
लोकान्प्रतापयन्सर्वान्यास्यस्मानवितर्कयन् ॥ १२.२३०.१६ ॥
ଯେଉଁ ତୁମେ ହଜାରେ ଯାନରେ, ଜ୍ଞାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ତପାଇ, ଆମକୁ ନ ଭାବି ଚାଲୁଥିଲ।
12.230.17
त्वन्मुखाश्चैव दैतेय व्यतिष्ठंस्तव शासने ।
अकृष्टपच्या पृथिवी तवैश्वर्ये बभूव ह ॥ १२.२३०.१७ ॥
ହେ ଦୈତ୍ୟପୁତ୍ର, ତୁମକୁ ଆଗରେ ରଖିଥିବା ସେମାନେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଠିଆ ହେଉଥିଲେ; ତୁମ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଚାଷ ବିନା ଫଳୁଥିଲା।
12.230.18
इदं च तेऽद्य व्यसनं शोचस्याहो न शोचसि ।
यदाऽतिष्ठः समुद्रस्य पूर्वकूले विलेलिखन् ॥ १२.२३०.१८ ॥
ଆଜି ତୁମ ଏହି ବିପଦ ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋକ କରୁଛ କି? ଅହୋ, ତୁମେ ଶୋକ କରୁନାହଁ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସମୁଦ୍ରର ପୂର୍ବ କୂଳରେ ମାଟି ଖୋଦି ଠିଆ ହେଉଥିଲ।
12.230.19
ज्ञातिभ्यो विभजन्वित्तं तदासीत्ते मनः कथम् ।
यत्ते सहस्रसमिता ननुतुर्देवसोषितः ॥ १२.२३०.१९ ॥
ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କୁ ଧନ ବାଣ୍ଟୁଥିବା ସମୟରେ ତୁମ ମନ କେମିତି ଥିଲା? ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହଜାରେ ନାଚୁଥିବା ବେଳେ?
12.230.20
बहूनि वर्षपूगानि विहारे दीप्यतः श्रिया ।
सर्वाः पुष्करमालिन्यः सर्वाः काञ्चनसप्रभाः ॥ १२.२३०.२० ॥
ବିହାରରେ ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତ ତୁମର ବହୁ ବର୍ଷ ବିତିଗଲା; ସମସ୍ତେ ପଦ୍ମମାଳା ଧାରଣକାରିଣୀ, ସମସ୍ତେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟା।
12.230.21
कथमद्य तदा चैव मनस्ते दानवेश्वर ।
छत्रं तवासीत्सुमहत्सौवर्णं रत्नभूषितम् ॥ १२.२३०.२१ ॥
ହେ ଦାନବେଶ୍ୱର, ଆଜି ଓ ସେତେବେଳେ ତୁମ ମନ କିପରି ଥିଲା? ତୁମ ଛତ୍ର ଅତି ବୃହତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ରତ୍ନଭୂଷିତ ଥିଲା।
12.230.22
ननृतुस्तत्र गन्धर्वाः षट्सहस्राणि सप्तचा ।
यूपस्तवासीत्सुमहान्यजतः सर्वकाञ्चनः ॥ १२.२३०.२२ ॥
ସେଠାରେ ଛଅ ହଜାର ଗନ୍ଧର୍ବ ସାତଥର ନାଚିଲେ; ତୁମେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବେଳେ ତୁମ ଯୂପସ୍ତମ୍ଭ ଅତି ବୃହତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଥିଲା।
12.230.23
यत्राददः सहस्राणि अयुतानां गवां दश ।
अनन्तरं सहस्रेण तदाऽऽसीद्दैत्या का मतिः ॥ १२.२३०.२३ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଦଶ ଅଯୁତ ଗାଈ—ହଜାର ହଜାର ଦାନ କରିଥିଲ, ପରେ ଆଉ ଏକ ହଜାର ଦେଲ; ସେତେବେଳେ, ହେ ଦୈତ୍ୟ, ତୁମ ମତି କ'ଣ ଥିଲା?
12.230.24
यदा च पृथिवीं सर्वां यजमानोऽनुपर्यगाः ।
शम्याक्षेपेण विधिना तदाऽऽसीत्किंतु ते हृदि ॥ १२.२३०.२४ ॥
ଯଜମାନ ରୂପେ ତୁମେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ପରିକ୍ରମା କରିଥିଲ—ଶମ୍ୟା-କ୍ଷେପଣ ବିଧିରେ—ସେତେବେଳେ ତୁମ ହୃଦୟରେ କ'ଣ ଥିଲା?
12.230.25
न ते पश्यामि भृङ्गारं न च्छत्रं व्यजनं न च ।
ब्रह्मदत्तां च ते मालां न पश्याम्यसुराधिप ॥ १२.२३०.२५ ॥
ହେ ଅସୁରାଧିପ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଭୃଙ୍ଗାର, ଛତ୍ର ବା ବ୍ୟଜନ ଦେଖୁନାହିଁ; ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ତୁମ ମାଳାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନାହିଁ।
12.230.26
ततः प्रहस्य स बलिर्वासवेन समीरितम् ।
निशम्य मानगम्भीरं सुरराजमथाब्रवीत् ॥ १२.२३०.२६ ॥
ତେବେ ବଳି ହସିଲା ଏବଂ ବାସବଙ୍କ କହିଥିବା ଅଭିମାନଗମ୍ଭୀର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସୁରରାଜଙ୍କୁ କହିଲା।
12.230.27
अहो हि तव बालिश्यमिह देवगणाधिप ।
अयुक्तं देवराजस्य तव कष्टमिदं वचः ॥ १२.२३०.२७ ॥
ଆହା, ଦେବଗଣାଧିପ, ଏଠାରେ ତୁମର ବାଳିଶତା ଦେଖାଯାଉଛି! ଦେବରାଜଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅନୁଚିତ; ତୁମର ଏହି ବାକ୍ୟ କଷ୍ଟଦାୟକ।
12.230.28
न त्वं पश्यसि भृङ्गारं न च्छन्नं व्यजनं न च ।
ब्रह्मदत्तां च मे मालां न त्वं द्रक्ष्यसि वासव ॥ १२.२३०.२८ ॥
ହେ ବାସବ, ତୁମେ ଭୃଙ୍ଗାର କିମ୍ବା ଲୁଚାଯାଇଥିବା ବ୍ୟଜନ ଦେଖୁନାହଁ; ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ମୋ ମାଳାକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦେଖିବ ନାହିଁ।
12.230.29
गुहायां निहितानि त्वं मम रत्नानि पृच्छसि ।
यदा मे भविता कालस्तदा त्वं तानि द्रक्ष्यसि ॥ १२.२३०.२९ ॥
ଗୁମ୍ଫାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ମୋ ରତ୍ନ ବିଷୟରେ ତୁମେ ପଚାରୁଛ; ମୋ ସମୟ ଆସିବା ବେଳେ ତୁମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବ।
12.230.30
न जानीषे भवान्सिद्धिं शुभाङ्गस्वरूपरूपिणीम् ।
कालेन भविता सर्वो नात्र गच्छति वासव ॥ १२.२३०.३० ॥
ହେ ବାସବ, ଶୁଭାଙ୍ଗ ସ୍ୱରୂପା ସେହି ସିଦ୍ଧିକୁ ତୁମେ ଜାଣ ନାହଁ; କାଳ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ହୁଏ, ଏଠାରେ କିଛି ବ୍ୟର୍ଥ ଯାଏ ନାହିଁ।
12.230.31
न त्वेतदनुरूपं ते यशसो वा कुलस्य च ।
समृद्धार्थोऽसमृद्धार्थं यन्मां कत्थितुमिच्छसि ॥ १२.२३०.३१ ॥
ଏହା ତୁମ ଯଶ କିମ୍ବା କୁଳ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ; ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି ତୁମେ, କାର୍ଯ୍ୟ ଅସିଦ୍ଧ ଥିବା ମୋ ଆଗରେ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
12.230.32
न हि दुःखेषु शोचन्ते न प्रहृष्यन्ति चर्द्धिषु ।
कृतप्रज्ञाः ज्ञानतृप्ताः क्षान्ताः सन्तो मनीषिणः ॥ १२.२३०.३२ ॥
ଦୁଃଖରେ ସେମାନେ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଐଶ୍ବର୍ଯ୍ୟରେ ହର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ପରିପକ୍ୱ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ଜ୍ଞାନରେ ତୃପ୍ତ, କ୍ଷମାଶୀଳ, ସଜ୍ଜନ ମନୀଷୀମାନେ ଏପରି।
12.230.33
त्वं तु प्राकृतया बुद्ध्या पुरंदर विकत्थसे ।
यदाऽहमिव भावी स्यास्तदा नैवं वदिष्यसि ॥ १२.२३०.३३ ॥
ହେ ପୁରନ୍ଦର, ତୁମେ ସାଧାରଣ ବୁଦ୍ଧିରେ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା କରୁଛ; ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋ ପରି ହେବ, ସେତେବେଳେ ଏପରି କହିବ ନାହିଁ।
12.230.34
ऐश्वर्यमदमत्तो मां स त्वं किंचिन्न बुद्ध्यसे ।
राज्याद्विनिपतानेन सोहं न त्वपराजितः ॥ १२.२३०.३४ ॥
ଐଶ୍ବର୍ଯ୍ୟ ମଦରେ ମତ୍ତ ତୁମେ ମୋତେ ଟିକିଏ ମଧ୍ୟ ବୁଝୁନାହଁ; ଏହି ରାଜ୍ୟରୁ ପତିତ ହୋଇଥିଲେ ହେଁ ମୁଁ ଅପରାଜିତ।