మహాభారతం · అధ్యాయం 12.230
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.230.1
यया बुद्ध्या महीपालो भ्रष्टश्रीर्विचरेन्महीम् ।
कालदण्डविनिष्पिष्टस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२३०.१ ॥
ఏ బుద్ధితో రాజు సంపద కోల్పోయి భూమిపై తిరుగుతాడో, కాలదండంతో నలిగిపోయినవాడు, ఆ విషయాన్ని నాకు చెప్పండి, పితామహా.
12.230.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
वासवस्य च संवादं बलेर्वैरोचनस्य च ॥ १२.२३०.२ ॥
ఇక్కడ కూడా ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు, వాసవుడు (ఇంద్రుడు) మరియు విరోచనుని కుమారుడు బలి మధ్య సంవాదాన్ని.
12.230.3
पितामहमुपागम्य प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ।
सर्वानेवासुराञ्जित्वा बलिं पप्रच्छ वासवः ॥ १२.२३०.३ ॥
పితామహుని దగ్గరకు వెళ్లి, నమస్కరించి, చేతులు జోడించి, అసురులందరినీ జయించి వాసవుడు బలిని అడిగాడు.
12.230.4
यस्य स्म ददतो वित्तं न कदाचन हीयते ।
तं बलिं नाधिगच्छामि ब्रह्मन्नाचक्ष्व मे बलिम् ॥ १२.२३०.४ ॥
ఇచ్చినప్పటికీ ఎవరి ధనం ఎప్పుడూ తగ్గదో, ఆ బలిని నేను కనుగొనలేకపోతున్నాను; బ్రహ్మన్, బలి గురించి నాకు చెప్పండి.
12.230.5
स वायुर्वरुणश्चैव स रविः स च चन्द्रमाः ।
सोऽग्निस्तपति भूतानि जलं च स भवत्युत ॥ १२.२३०.५ ॥
అతడే వాయువు, వరుణుడు; అతడే సూర్యుడు, అతడే చంద్రుడు; అతడే అగ్ని ప్రాణులను తపింపజేస్తాడు, అతడే జలమూ అవుతాడు.
12.230.6
तं बलिं नाधिगच्छामि ब्रह्मन्नाचक्ष्व मे बलिम् ।
स एव ह्यस्तमयते स स्म विद्योतते दिशः ॥ १२.२३०.६ ॥
ఆ బలిని నేను కనుగొనలేకపోతున్నాను; బ్రహ్మన్, బలి గురించి నాకు చెప్పండి. అతడే అస్తమిస్తాడు, అతడే దిక్కులను ప్రకాశింపజేస్తాడు.
12.230.7
स वर्षति स्म वर्षाणि यथाकालमतन्द्रितः ।
तं बलिं नाधिगच्छामि ब्रह्मन्नाचक्ष्व मे बलिम् ॥ १२.२३०.७ ॥
అతడు తగిన కాలంలో, అలసట లేకుండా వర్షాలను కురిపిస్తాడు. బ్రహ్మన్, ఆ బలిని నేను కనుగొనలేకపోతున్నాను; బలిని గురించి నాకు చెప్పండి.
12.230.8
नैतत्ते साधु मघवन्यदेनमनुपृच्छसि ।
पृष्टस्तु नानृतं ब्रूयात्तस्माद्वक्ष्यामि ते बलिम् ॥ १२.२३०.८ ॥
మఘవన్, అతని గురించి నువ్వు అడగడం నీకు తగదు. అడిగినప్పుడు అసత్యం పలకకూడదు; కాబట్టి బలి గురించి నీకు చెబుతాను.
12.230.9
उष्ट्रेषु यदि वा गोषु खरेष्वश्वेषु वा पुनः ।
वरिष्ठो भविता जन्तुः शून्यागारे शचीपते ॥ १२.२३०.९ ॥
ఒంటెలలో, ఆవులలో, గాడిదలలో లేదా గుర్రాలలో ఏ ప్రాణి శ్రేష్ఠమవుతుందో, అది ఖాళీ గృహంలో ఉంటుంది, ఓ శచీపతీ.
12.230.10
यदि स्म बलिना ब्रह्मञ्शून्यागारे समेयिवान् ।
हन्यामेनं न वा हन्यां तद्ब्रह्मन्ननुशाधि माम् ॥ १२.२३०.१० ॥
ఖాళీ గృహంలో బలిని కలిస్తే, అతడిని నేను చంపాలా, లేక చంపకూడదా? కాబట్టి బ్రహ్మన్, నాకు ఉపదేశించు.
12.230.11
मा स्म शक्र बलिं हिंसीर्न बलिर्वधमर्हति ।
न्यायस्तु शक्र प्रष्टव्यस्त्वया वासव काम्यया ॥ १२.२३०.११ ॥
శక్రా, బలిని హింసించకు; బలి మరణానికి అర్హుడు కాదు. వాసవా, శక్రా, నువ్వు కోరికతో న్యాయం గురించి అడగాలి.
12.230.12
एवमुक्तो भगवता महेन्द्रः पृथिवीं तदा ।
चचारैरावतस्कन्धमधिरुह्य श्रिया वृतः ॥ १२.२३०.१२ ॥
భగవానుడు ఇలా చెప్పగా, మహేంద్రుడు అప్పుడు ఐరావతం భుజంపై ఎక్కి, శోభతో చుట్టుముట్టబడి భూమిపై సంచరించాడు.
12.230.13
ततो ददर्श स बलिं खरवेषेण संवृतम् ।
यथाख्यातं भगवता शून्यागारकृतालयम् ॥ १२.२३०.१३ ॥
అప్పుడు ఆయన బలిని గాడిద రూపంలో ఆవృతుడై ఉండగా చూశాడు; భగవానుడు చెప్పినట్లుగానే అతడు ఖాళీ ఇంటిలో నివసిస్తున్నాడు.
12.230.14
खरयोनिमनुप्राप्तस्तुपभक्षोऽसि दानव ।
इदं ते योनिरसमा शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३०.१४ ॥
ఓ దానవా, నీవు గాడిద జన్మను పొంది పొట్టు తింటున్నావు. ఇది నీకు తగని జన్మ; నీవు దుఃఖిస్తున్నావా? అహో, నీవు దుఃఖించడం లేదే.
12.230.15
अदृष्टं वत पश्यामि द्विषतां वशमागतम् ।
श्रिया विहीनं मित्रैश्च भ्रष्टैश्वर्यपराक्रमम् ॥ १२.२३०.१५ ॥
అయ్యో, శత్రువుల వశమైనవాడిగా, శ్రీ లేనివాడిగా, మిత్రులు లేనివాడిగా, ఐశ్వర్యం మరియు పరాక్రమం నశించినవాడిగా నిన్ను చూడటం నేను ఎన్నడూ చూడనిదే.
12.230.16
यत्तद्यानसहस्रैस्त्वं ज्ञातिभिः परिवारितः ।
लोकान्प्रतापयन्सर्वान्यास्यस्मानवितर्कयन् ॥ १२.२३०.१६ ॥
నీవు వేలాది వాహనాలతో, బంధువులతో చుట్టుముట్టబడి, అన్ని లోకాలను తపింపజేస్తూ, మమ్మల్ని లెక్కచేయకుండా వెళ్ళినవాడివి.
12.230.17
त्वन्मुखाश्चैव दैतेय व्यतिष्ठंस्तव शासने ।
अकृष्टपच्या पृथिवी तवैश्वर्ये बभूव ह ॥ १२.२३०.१७ ॥
ఓ దైత్యపుత్రా, నీవు ముఖ్యుడుగా ఉన్నవారు నీ ఆజ్ఞలో నిలిచారు; నీ ఐశ్వర్యంలో భూమి దున్నకుండానే పండిపోయే భూమిగా ఉండింది.
12.230.18
इदं च तेऽद्य व्यसनं शोचस्याहो न शोचसि ।
यदाऽतिष्ठः समुद्रस्य पूर्वकूले विलेलिखन् ॥ १२.२३०.१८ ॥
నేడు నీకు వచ్చిన ఈ దుఃఖానికి నీవు దుఃఖిస్తున్నావా? అహో, నీవు దుఃఖించడం లేదే; నీవు సముద్రపు తూర్పు ఒడ్డున నేలను గీరుతూ నిలిచినప్పుడు.
12.230.19
ज्ञातिभ्यो विभजन्वित्तं तदासीत्ते मनः कथम् ।
यत्ते सहस्रसमिता ननुतुर्देवसोषितः ॥ १२.२३०.१९ ॥
బంధువులకు ధనాన్ని పంచిపెడుతున్నప్పుడు నీ మనసు ఎలా ఉండింది? దేవతలచే పోషించబడిన వేలాదిమంది నృత్యం చేస్తున్నప్పుడు?
12.230.20
बहूनि वर्षपूगानि विहारे दीप्यतः श्रिया ।
सर्वाः पुष्करमालिन्यः सर्वाः काञ्चनसप्रभाः ॥ १२.२३०.२० ॥
విహారంలో శ్రీతో ప్రకాశించిన నీ అనేక సంవత్సరాలు గడిచాయి; అందరూ పద్మమాలలు ధరించినవారు, అందరూ బంగారు కాంతి గలవారు.
12.230.21
कथमद्य तदा चैव मनस्ते दानवेश्वर ।
छत्रं तवासीत्सुमहत्सौवर्णं रत्नभूषितम् ॥ १२.२३०.२१ ॥
దానవేశ్వరా, నేడు మరియు అప్పుడు నీ మనసు ఎలా ఉంది? నీ గొడుగు అత్యంత గొప్పదిగా, బంగారువర్ణంగా, రత్నాలతో అలంకరించబడినదిగా ఉండేది.
12.230.22
ननृतुस्तत्र गन्धर्वाः षट्सहस्राणि सप्तचा ।
यूपस्तवासीत्सुमहान्यजतः सर्वकाञ्चनः ॥ १२.२३०.२२ ॥
అక్కడ ఆరువేల గంధర్వులు ఏడుసార్లు నృత్యం చేశారు; నువ్వు యజ్ఞం చేసినప్పుడు నీ యూపస్తంభం అత్యంత గొప్పదిగా, పూర్తిగా బంగారువర్ణంగా ఉండింది.
12.230.23
यत्राददः सहस्राणि अयुतानां गवां दश ।
अनन्तरं सहस्रेण तदाऽऽसीद्दैत्या का मतिः ॥ १२.२३०.२३ ॥
నువ్వు పదివేల అయుతాల ఆవులను—వేలకొద్దీ దానం చేసిన చోట, తరువాత ఇంకో వేయి ఇచ్చావు; అప్పుడు, దైత్యా, నీ ఆలోచన ఏమిటి?
12.230.24
यदा च पृथिवीं सर्वां यजमानोऽनुपर्यगाः ।
शम्याक्षेपेण विधिना तदाऽऽसीत्किंतु ते हृदि ॥ १२.२३०.२४ ॥
యజమానిగా నువ్వు సమస్త భూమిని చుట్టివచ్చినప్పుడు—శమ్యా-క్షేపణ విధానంతో—అప్పుడు నీ హృదయంలో ఏమి ఉండింది?
12.230.25
न ते पश्यामि भृङ्गारं न च्छत्रं व्यजनं न च ।
ब्रह्मदत्तां च ते मालां न पश्याम्यसुराधिप ॥ १२.२३०.२५ ॥
అసురాధిపా, నీ వద్ద భృంగారాన్ని గానీ, ఛత్రాన్ని గానీ, వ్యజనాన్ని గానీ చూడటం లేదు; బ్రహ్మదత్తమైన నీ మాలను కూడా చూడటం లేదు.
12.230.26
ततः प्रहस्य स बलिर्वासवेन समीरितम् ।
निशम्य मानगम्भीरं सुरराजमथाब्रवीत् ॥ १२.२३०.२६ ॥
అప్పుడు ఆ బలి, వాసవుడు పలికిన గర్వగంభీరమైన మాటలు విని నవ్వి, సురరాజుతో ఇలా అన్నాడు.
12.230.27
अहो हि तव बालिश्यमिह देवगणाधिप ।
अयुक्तं देवराजस्य तव कष्टमिदं वचः ॥ १२.२३०.२७ ॥
అయ్యో, దేవగణాధిపా, ఇక్కడ నీ బాలత్వం కనిపిస్తోంది! దేవరాజుకు ఇది తగదు; నీ ఈ మాట బాధాకరమైనది.
12.230.28
न त्वं पश्यसि भृङ्गारं न च्छन्नं व्यजनं न च ।
ब्रह्मदत्तां च मे मालां न त्वं द्रक्ष्यसि वासव ॥ १२.२३०.२८ ॥
వాసవా, నీవు భృంగారాన్ని గానీ, దాచిన వ్యజనాన్ని గానీ చూడటం లేదు; బ్రహ్మదత్తమైన నా మాలను కూడా నీవు చూడవు.
12.230.29
गुहायां निहितानि त्वं मम रत्नानि पृच्छसि ।
यदा मे भविता कालस्तदा त्वं तानि द्रक्ष्यसि ॥ १२.२३०.२९ ॥
గుహలో ఉంచిన నా రత్నాల గురించి నీవు అడుగుతున్నావు; నా కాలం వచ్చినప్పుడు నీవు వాటిని చూస్తావు.
12.230.30
न जानीषे भवान्सिद्धिं शुभाङ्गस्वरूपरूपिणीम् ।
कालेन भविता सर्वो नात्र गच्छति वासव ॥ १२.२३०.३० ॥
వాసవా, శుభాంగ స్వరూపాన్ని ధరించిన ఆ సిద్ధిని నీవు తెలుసుకోవు; కాలంతో అంతా జరుగుతుంది, ఇక్కడ ఏదీ వృథాగా పోదు.
12.230.31
न त्वेतदनुरूपं ते यशसो वा कुलस्य च ।
समृद्धार्थोऽसमृद्धार्थं यन्मां कत्थितुमिच्छसि ॥ १२.२३०.३१ ॥
ఇది నీ కీర్తికి గాని, నీ వంశానికి గాని తగినది కాదు; కార్యం సిద్ధించిన నీవు, కార్యం సిద్ధించని నా ముందు గొప్పలు చెప్పాలనుకుంటున్నావు.
12.230.32
न हि दुःखेषु शोचन्ते न प्रहृष्यन्ति चर्द्धिषु ।
कृतप्रज्ञाः ज्ञानतृप्ताः क्षान्ताः सन्तो मनीषिणः ॥ १२.२३०.३२ ॥
కష్టాలలో దుఃఖించరు, ఐశ్వర్యంలో ఆనందించరు; పరిపక్వ ప్రజ్ఞ కలవారు, జ్ఞానంతో తృప్తి పొందినవారు, క్షమాశీలురు, సజ్జనులు, మనీషులు వీరే.
12.230.33
त्वं तु प्राकृतया बुद्ध्या पुरंदर विकत्थसे ।
यदाऽहमिव भावी स्यास्तदा नैवं वदिष्यसि ॥ १२.२३०.३३ ॥
ఓ పురందరా, నీవు సామాన్య బుద్ధితో గొప్పలు చెబుతున్నావు; నీవు నా వంటివాడవైనప్పుడు ఇలా మాట్లాడవు.
12.230.34
ऐश्वर्यमदमत्तो मां स त्वं किंचिन्न बुद्ध्यसे ।
राज्याद्विनिपतानेन सोहं न त्वपराजितः ॥ १२.२३०.३४ ॥
ఐశ్వర్య మదంతో మత్తెక్కిన నీవు నన్ను కొంచెమైనా గ్రహించడం లేదు; ఈ రాజ్యం నుండి పడిపోయినా, నేను ఓడించబడనివాడిని.