ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.233
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.233.1
व्यसनेषु निमग्नस्य किं श्रेयस्तद्ब्रवीहि मे ।
भूय एव महाबाहो स्थित्यर्थं तं ब्रवीहि मे ॥ १२.२३३.१ ॥
ವಿಪತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವನಿಗೆ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ? ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ನನಗೆ ಹೇಳು; ಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ಅದನ್ನೇ ನನಗೆ ಹೇಳು.
12.233.2
अत्रैवोदाहन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शतक्रतोश्च संवादं नमुचेश्च युधिष्ठिर ॥ १२.२३३.२ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಇದರ ಕುರಿತು ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ನಮುಚಿಯ ಸಂವಾದವನ್ನು.
12.233.3
श्रिया विहीनमासीनमक्षोभ्यमिव सागरम् ।
भवाभवज्ञं भूतानामित्युवाच पुरंदरः ॥ १२.२३३.३ ॥
ಐಶ್ವರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ, ಸಾಗರದಂತೆ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಳ್ಳದ, ಜೀವಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ-ನಾಶವನ್ನು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ) ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ.
12.233.4
बद्धः पाशैश्च्युतः स्थानाद्द्विपतां वशमागतः ।
श्रिया विहीनो नमुचे शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३३.४ ॥
ಪಾಶಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿದ್ದು, ಶತ್ರುಗಳ ವಶವಾಗಿ, ಐಶ್ವರ್ಯವಿಲ್ಲದ ನಮುಚಿಯೇ, ನೀನು ಶೋಕಿಸುತ್ತಿರುವೆ; ಅಹೋ, ನೀನು ಶೋಕಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
12.233.5
अनवाप्यं च शोकेन शरीरं चोपशुष्यति ।
अमित्राश्च प्रहृष्यन्ति शोके नास्ति सहायता।
तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥ १२.२३३.५ ॥
ಶೋಕದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗದ್ದನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗದು, ದೇಹವೂ ಒಣಗುತ್ತದೆ; ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳು ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಶಕ್ರ, ನಾನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಶ್ವರ.
12.233.6
संतापाद्धश्यते रूपं संतापाद्धश्यते श्रियः ।
संतापाद्धश्यते चायुर्धर्मश्चैव सुरेश्वर ॥ १२.२३३.६ ॥
ಸಂತಾಪದಿಂದ ರೂಪ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ, ಸಂತಾಪದಿಂದ ಐಶ್ವರ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ; ಸಂತಾಪದಿಂದ ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ, ಓ ಸುರೇಶ್ವರ, ಧರ್ಮವೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ.
12.233.7
विनीय खलु तद्दुःखमागतं वै मनस्सुखम् ।
ध्यातव्यं मनसा हृद्यं कल्याणं संविजानता ॥ १२.२३३.७ ॥
ದುಃಖವನ್ನು ಕಳೆದು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸುಖ ನೀಡುವ, ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು, ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತವನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.
12.233.8
यथायथा हि पुरुषः कल्याणे कुरुते मनः ।
तथैवास्य प्रसिध्यन्ति सर्वार्था नात्र संशयः ॥ १२.२३३.८ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅಷ್ಟಷ್ಟೇ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ದೇಶಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
12.233.9
एकः शास्ता न द्वितीयोऽस्ति शास्ता ।
गर्भे शयानं पुरुषं शास्ति शास्ता।
तेनानुयुक्तः प्रवणादिवोदकं ।
यथा नियुक्तोऽस्मि तथा भवामि ॥ १२.२३३.९ ॥
ಆಡಳಿತಗಾರ ಒಬ್ಬನೇ; ಎರಡನೆಯವನು ಇಲ್ಲ. ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಆಡಳಿತಗಾರನು ಆಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದ ನೀರು ಹರಿಯುವಂತೆ, ನನಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದಂತೆಯೇ ನಾನು ಆಗುತ್ತೇನೆ.
12.233.10
भावाभावावजिनानन्गरीयो ।
जानामि श्रेयो न तु तत्करोमि।
आशासु हर्म्यासु हृदासु कुर्वन् ।
यथा नियुक्तोऽस्मि तथा वहामि ॥ १२.२३३.१० ॥
ಇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ — ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅಂಗಾಂಗಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಾರ. ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಯಾವುದೆಂದು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ, ನನಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದಂತೆಯೇ ನಾನು ಸಾಗುತ್ತೇನೆ.
12.233.11
यथायथाऽस्म प्राप्तव्यं प्राप्नोत्येव तथातथा ।
भवितव्यं यथा यच्च भवत्येव तथातथा ॥ १२.२३३.११ ॥
ಪಡೆಯಬೇಕಾದದ್ದು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗಬೇಕಾದದ್ದು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಬೇಕೋ ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
12.233.12
यत्रयत्रैव संयुक्तो धात्रा गर्भे पुनः पुनः ।
तत्रतत्रैव वसति न यत्र स्वयमिच्छति ॥ १२.२३३.१२ ॥
ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದನೋ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ತಾನು ಸ್ವತಃ ಬಯಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.
12.233.13
भावो योऽयमनुप्राप्तो भवितव्यमिदं मम ।
इति यस्य सदा भावो न स शोचेत्कदाचन ॥ १२.२३३.१३ ॥
ನನಗೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ಸ್ಥಿತಿ ನನ್ನ ಹಣೆಬರಹವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಭಾವ ಯಾರಿಗೆ ಸದಾ ಇರುತ್ತದೋ, ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.233.14
पर्यायैर्हन्यमानानामभिषङ्गो न विद्यते ।
दुःखमेतत्तु यद्द्वेष्टा कर्ताऽहमिति मन्यते ॥ १२.२३३.१४ ॥
ಪಾಳಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುವವರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದುಃಖವೇನೆಂದರೆ, ನನ್ನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು ಇದ್ದಾನೆ, ನಾನೇ ಕರ್ತ ಎಂದು ಮನುಷ್ಯ ಭಾವಿಸುವುದು.
12.233.15
ऋषींश्च देवांश्च महासुरांश्च ।
त्रैविद्यवृद्धांश्च वने मुनींश्च।
का नापदो नोपनमन्ति लोके ।
परावरज्ञास्तु न संभ्रमन्ति ॥ १२.२३३.१५ ॥
ಋಷಿಗಳಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ಮಹಾಸುರರಿಗೆ, ತ್ರಿವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಿಗೆ, ಕಾಡಿನ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಪತ್ತುಗಳು ಬರುವುದಿಲ್ಲ? ಆದರೆ ಪರಾವರವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು ಗಾಬರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.233.16
न पण्डितः क्रुद्ध्यति नाभिषज्यते ।
न चापि संसीदति न प्रहृष्यति।
न चार्थकृच्छ्रव्यसनेषु शोचते ।
स्थितः प्रकृत्या हिमवानिवाचलः ॥ १२.२३३.१६ ॥
ಪಂಡಿತನು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಹರ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಧನಕಷ್ಟದ ಆಪತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಹಿಮವಂತನಂತೆ ಅಚಲನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ.
12.233.17
यमर्थसिद्धिः परमा न हर्षये ।
त्तथैव काले व्यसनं न मोहयेत्।
सुखं च दुःखं च तथैव मध्यमं ।
निषेवते यः स धुरधरो नरः ॥ १२.२३३.१७ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರ್ಥಸಿದ್ಧಿ ಅವನನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆಪತ್ತು ಅವನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸುಖ, ದುಃಖ, ಮಧ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನೇ ಧುರಂಧರ ಪುರುಷ.
12.233.18
यांयामवस्थां पुरुषोऽधिगच्छे ।
त्तस्यां रमेतापरितप्यमानः।
एवं प्रवृद्धं प्रणुदन्मनोजं ।
संतापनीलं सकलं शरीरात् ॥ १२.२३३.१८ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂತಾಪಗೊಳ್ಳದೆ ಆನಂದಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ, ಸಂತಾಪದಿಂದ ಕಪ್ಪಾದ ಆಸೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ದೇಹದಿಂದ ಓಡಿಸಬೇಕು.
12.233.19
न तत्सदः सत्परिषत्सभा च ।
सा प्राप्य यां न कुरुते सदा भयम्।
धर्मतत्त्वमवगाह्य बुद्धिमा ।
न्योऽभ्युपैति स धुरंधरः पुमान् ॥ १२.२३३.१९ ॥
ಆ ಆಸನ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಭೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಸಭೆಯೂ ಅಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಪಡೆದವನಿಗೆ ಭಯ ಎಂದಿಗೂ ಉಂಟಾಗದು. ಧರ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅರಿತ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅದನ್ನು ಸೇರುವವನೇ ಧುರಂಧರ ಪುರುಷ.
12.233.20
प्राज्ञस्य कर्माणि दुरन्वयानि ।
न वै प्राज्ञो मुह्यति मोहकाले।
स्थानाच्च्युतश्चेन्न मुमोह गौतम ।
स्तावत्कृच्छ्रामापदं प्राप्य वृद्धः ॥ १२.२३३.२० ॥
ಜ್ಞಾನಿಯ ಕರ್ಮಗಳು ಅರ್ಥವಾಗದವು. ಮೋಹದ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಜ್ಞಾನಿ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ಗೌತಮ, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿದ್ದರೂ ಅವನು ಮೋಹಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಕಠಿಣ ಆಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆದ ಹಿರಿಯನೇ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
12.233.21
न मन्त्रबलवीर्येण प्रज्ञया पौरुषेण च ।
न शीलेन न वृत्तेन तथा नैवार्थसंपदा।
अलभ्यं लभते मर्त्यस्तत्र का परिदेवना ॥ १२.२३३.२१ ॥
ಮಂತ್ರ, ಬಲ, ವೀರ್ಯ, ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಪೌರುಷ, ಶೀಲ, ಆಚಾರ, ಸಂಪತ್ತು ಇವುಗಳಿಂದಲೂ ದೊರೆಯದ್ದನ್ನು ಮರ್ತ್ಯನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಶೋಕಿಸುವುದೇಕೆ?
12.233.22
यदेवमभिजातस्य धातारो विदधुः पुरा ।
तदेवानुभविष्यामि किं मे मृत्युः करिष्यति ॥ १२.२३३.२२ ॥
ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ಹೀಗೆ ವಿಧಿಸಿದ್ದನ್ನೇ ನಾನು ಅನುಭವಿಸುವೆನು. ಮೃತ್ಯು ನನಗೇನು ಮಾಡುವುದು?
12.233.23
लब्धव्यान्येव लभते गन्तव्यान्येव गच्छति ।
प्राप्तव्यान्येव चाप्नोति दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.२३३.२३ ॥
ಪಡೆಯಬೇಕಾದುದನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹೋಗಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೇ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಹೊಂದಬೇಕಾದುದನ್ನೇ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ—ದುಃಖವನ್ನೂ ಸುಖವನ್ನೂ.
12.233.24
एतद्विदित्वा कार्त्स्न्येन यो न मुह्यति मानवः ।
कुशली सर्वदुःखेषु स वै सर्वधनी नरः ॥ १२.२३३.२४ ॥
ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದು ಯಾವ ಮಾನವನು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕುಶಲನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಸರ್ವಧನಗಳ ಒಡೆಯ.