മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.233
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.233.1
व्यसनेषु निमग्नस्य किं श्रेयस्तद्ब्रवीहि मे ।
भूय एव महाबाहो स्थित्यर्थं तं ब्रवीहि मे ॥ १२.२३३.१ ॥
ദുരിതങ്ങളിൽ മുങ്ങിപ്പോയവന് എന്താണ് ശ്രേയസ്കരം? ഹേ മഹാബാഹോ, അത് വീണ്ടും എന്നോട് പറയൂ; സ്ഥിരതയ്ക്കായി അത് എന്നോട് പറയൂ.
12.233.2
अत्रैवोदाहन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शतक्रतोश्च संवादं नमुचेश्च युधिष्ठिर ॥ १२.२३३.२ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, ഇതിനെക്കുറിച്ച് ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയാറുണ്ട് — ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ), നമുചി എന്നിവരുടെ സംവാദം.
12.233.3
श्रिया विहीनमासीनमक्षोभ्यमिव सागरम् ।
भवाभवज्ञं भूतानामित्युवाच पुरंदरः ॥ १२.२३३.३ ॥
ശ്രീ നഷ്ടപ്പെട്ട്, കടൽപോലെ ഇളകാതെ ഇരിക്കുന്നവനും ജീവികളുടെ ഉണ്മയും ഇല്ലായ്മയും അറിയുന്നവനുമായവനോട് പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
12.233.4
बद्धः पाशैश्च्युतः स्थानाद्द्विपतां वशमागतः ।
श्रिया विहीनो नमुचे शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३३.४ ॥
പാശങ്ങളാൽ ബന്ധിതനായി, സ്ഥാനത്തുനിന്ന് വീണ്, ശത്രുക്കളുടെ വശത്തായി, ശ്രീ നഷ്ടപ്പെട്ട നമുചീ, നീ ശോകിക്കുന്നു; അഹോ, നീ ശോകിക്കുന്നില്ല.
12.233.5
अनवाप्यं च शोकेन शरीरं चोपशुष्यति ।
अमित्राश्च प्रहृष्यन्ति शोके नास्ति सहायता।
तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥ १२.२३३.५ ॥
ശോകത്താൽ നേടാനാവാത്തത് നേടാനാവില്ല, ശരീരവും ഉണങ്ങുന്നു; ശോകത്തിൽ ശത്രുക്കൾ സന്തോഷിക്കുന്നു, ശോകത്തിൽ സഹായമില്ല. അതിനാൽ ഹേ ശക്ര, ഞാൻ ശോകിക്കുന്നില്ല; ഇതെല്ലാം നശ്വരമാണ്.
12.233.6
संतापाद्धश्यते रूपं संतापाद्धश्यते श्रियः ।
संतापाद्धश्यते चायुर्धर्मश्चैव सुरेश्वर ॥ १२.२३३.६ ॥
സന്താപത്താൽ രൂപം ക്ഷയിക്കുന്നു, സന്താപത്താൽ ശ്രീ ക്ഷയിക്കുന്നു; സന്താപത്താൽ ആയുസ്സ് ക്ഷയിക്കുന്നു, ഹേ സുരേശ്വരാ, ധർമ്മവും ക്ഷയിക്കുന്നു.
12.233.7
विनीय खलु तद्दुःखमागतं वै मनस्सुखम् ।
ध्यातव्यं मनसा हृद्यं कल्याणं संविजानता ॥ १२.२३३.७ ॥
ദുഃഖം നീക്കി, മനസ്സിന് സുഖവും ഹൃദയത്തിന് പ്രിയവുമായ നന്മയെ, അത് നന്നായി അറിയുന്നവൻ മനസ്സുകൊണ്ട് ധ്യാനിക്കണം.
12.233.8
यथायथा हि पुरुषः कल्याणे कुरुते मनः ।
तथैवास्य प्रसिध्यन्ति सर्वार्था नात्र संशयः ॥ १२.२३३.८ ॥
മനുഷ്യൻ തന്റെ മനസ്സിനെ എത്രയെത്ര നന്മയിൽ ഉറപ്പിക്കുന്നുവോ, അത്രയത്ര അവന്റെ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സിദ്ധിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
12.233.9
एकः शास्ता न द्वितीयोऽस्ति शास्ता ।
गर्भे शयानं पुरुषं शास्ति शास्ता।
तेनानुयुक्तः प्रवणादिवोदकं ।
यथा नियुक्तोऽस्मि तथा भवामि ॥ १२.२३३.९ ॥
ഭരണാധികാരി ഒരുവനേയുള്ളൂ; രണ്ടാമതൊരാളില്ല. ഗർഭത്തിൽ ഉറങ്ങുന്ന മനുഷ്യനെ ഭരണാധികാരി ഭരിക്കുന്നു. അവനാൽ പ്രേരിതനായി, ചരിവിൽ നിന്ന് ജലം ഒഴുകുന്നതുപോലെ, എന്നെ നിയോഗിച്ചതുപോലെ ഞാൻ ആകുന്നു.
12.233.10
भावाभावावजिनानन्गरीयो ।
जानामि श्रेयो न तु तत्करोमि।
आशासु हर्म्यासु हृदासु कुर्वन् ।
यथा नियुक्तोऽस्मि तथा वहामि ॥ १२.२३३.१० ॥
ഉണ്ടാകലും ഇല്ലാതാകലും — അജ്ഞർക്ക് അവയവങ്ങളേക്കാൾ ഭാരമുള്ളവ. ശ്രേയസ്സ് ഏതെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു; എന്നാൽ അത് ചെയ്യുന്നില്ല. ദിക്കുകളിലും മാളികകളിലും തടാകങ്ങളിലും പ്രവർത്തിച്ച്, എന്നെ നിയോഗിച്ചതുപോലെ ഞാൻ നടക്കുന്നു.
12.233.11
यथायथाऽस्म प्राप्तव्यं प्राप्नोत्येव तथातथा ।
भवितव्यं यथा यच्च भवत्येव तथातथा ॥ १२.२३३.११ ॥
ലഭിക്കേണ്ടത് ഏതു വിധത്തിലാണോ ആ വിധത്തിൽ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു. സംഭവിക്കേണ്ടത് ഏതു വിധത്തിൽ സംഭവിക്കേണ്ടതാണോ ആ വിധത്തിൽ തന്നെ സംഭവിക്കുന്നു.
12.233.12
यत्रयत्रैव संयुक्तो धात्रा गर्भे पुनः पुनः ।
तत्रतत्रैव वसति न यत्र स्वयमिच्छति ॥ १२.२३३.१२ ॥
സൃഷ്ടാവ് ഗർഭത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും എവിടെയെല്ലാം ചേർത്തുവോ അവിടെയെല്ലാം അവൻ വസിക്കുന്നു; താൻ സ്വയം ആഗ്രഹിക്കുന്നിടത്തല്ല.
12.233.13
भावो योऽयमनुप्राप्तो भवितव्यमिदं मम ।
इति यस्य सदा भावो न स शोचेत्कदाचन ॥ १२.२३३.१३ ॥
എനിക്ക് വന്നുചേർന്ന ഈ അവസ്ഥ എന്റെ വിധിയായിരുന്നു എന്ന ഭാവം ആരിൽ എപ്പോഴും ഉണ്ടോ, അവൻ ഒരിക്കലും ദുഃഖിക്കുകയില്ല.
12.233.14
पर्यायैर्हन्यमानानामभिषङ्गो न विद्यते ।
दुःखमेतत्तु यद्द्वेष्टा कर्ताऽहमिति मन्यते ॥ १२.२३३.१४ ॥
മാറിമാറി പ്രഹരിക്കപ്പെടുന്നവർക്ക് ആസക്തി ഉണ്ടാകുന്നില്ല. എന്നാൽ ദുഃഖം ഇതാണ്, എന്നെ വെറുക്കുന്നവനുണ്ട്, ഞാനാണ് കർത്താവ് എന്ന് മനുഷ്യൻ കരുതുന്നു.
12.233.15
ऋषींश्च देवांश्च महासुरांश्च ।
त्रैविद्यवृद्धांश्च वने मुनींश्च।
का नापदो नोपनमन्ति लोके ।
परावरज्ञास्तु न संभ्रमन्ति ॥ १२.२३३.१५ ॥
ഋഷിമാർക്കും ദേവന്മാർക്കും മഹാസുരന്മാർക്കും ത്രിവിദ്യയിൽ വൃദ്ധന്മാർക്കും കാട്ടിലെ മുനിമാർക്കും ലോകത്തിൽ എന്ത് ആപത്തുകളാണ് വരാത്തത്? എന്നാൽ പരാവരജ്ഞർ ഭ്രമിക്കുന്നില്ല.
12.233.16
न पण्डितः क्रुद्ध्यति नाभिषज्यते ।
न चापि संसीदति न प्रहृष्यति।
न चार्थकृच्छ्रव्यसनेषु शोचते ।
स्थितः प्रकृत्या हिमवानिवाचलः ॥ १२.२३३.१६ ॥
പണ്ഡിതൻ കോപിക്കുന്നില്ല, ആസക്തനാകുന്നില്ല; തളരുന്നില്ല, സന്തോഷിക്കുന്നുമില്ല; ധനക്ലേശമുണ്ടാക്കുന്ന ആപത്തുകളിൽ ശോകിക്കുന്നുമില്ല. സ്വഭാവത്താൽ ഹിമവാനെപ്പോലെ അചലനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
12.233.17
यमर्थसिद्धिः परमा न हर्षये ।
त्तथैव काले व्यसनं न मोहयेत्।
सुखं च दुःखं च तथैव मध्यमं ।
निषेवते यः स धुरधरो नरः ॥ १२.२३३.१७ ॥
ഉത്തമമായ അർത്ഥസിദ്ധി അവനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നില്ല; സമയത്ത് വരുന്ന ആപത്ത് അവനെ മോഹിപ്പിക്കുന്നില്ല. സുഖത്തെയും ദുഃഖത്തെയും അവയ്ക്കിടയിലെ മധ്യസ്ഥിതിയെയും ഒരുപോലെ സ്വീകരിക്കുന്നവനാണ് ധുരന്ധരനായ മനുഷ്യൻ.
12.233.18
यांयामवस्थां पुरुषोऽधिगच्छे ।
त्तस्यां रमेतापरितप्यमानः।
एवं प्रवृद्धं प्रणुदन्मनोजं ।
संतापनीलं सकलं शरीरात् ॥ १२.२३३.१८ ॥
ഒരു മനുഷ്യൻ ഏതേത് അവസ്ഥ പ്രാപിച്ചാലും അതിൽ സന്താപപ്പെടാതെ രമിക്കണം. ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ജനിച്ചു വളർന്ന, സന്താപത്താൽ കറുത്ത എല്ലാ കാമനയും ശരീരത്തിൽനിന്ന് അകറ്റണം.
12.233.19
न तत्सदः सत्परिषत्सभा च ।
सा प्राप्य यां न कुरुते सदा भयम्।
धर्मतत्त्वमवगाह्य बुद्धिमा ।
न्योऽभ्युपैति स धुरंधरः पुमान् ॥ १२.२३३.१९ ॥
ആ ആസനം നല്ല സദസ്സല്ല, സഭയുമല്ല; അത് നേടിയവന് ഒരിക്കലും ഭയം ഉണ്ടാകില്ല. ധർമത്തത്വത്തെ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കിയ ബുദ്ധിമാൻ അതിനെ സമീപിക്കുന്നവനാണ് ധുരന്ധരനായ പുരുഷൻ.
12.233.20
प्राज्ञस्य कर्माणि दुरन्वयानि ।
न वै प्राज्ञो मुह्यति मोहकाले।
स्थानाच्च्युतश्चेन्न मुमोह गौतम ।
स्तावत्कृच्छ्रामापदं प्राप्य वृद्धः ॥ १२.२३३.२० ॥
ജ്ഞാനിയുടെ കർമ്മങ്ങൾ ദുർഗ്രഹമാണ്. മോഹകാലത്തും ജ്ഞാനി മോഹിക്കുന്നില്ല. ഓ ഗൗതമാ, സ്ഥാനത്തുനിന്ന് വീണിട്ടും അവൻ മോഹിച്ചില്ലെങ്കിൽ, കഠിനമായ ആപത്ത് പ്രാപിച്ച വൃദ്ധനാണ് മോഹിക്കുന്നത്.
12.233.21
न मन्त्रबलवीर्येण प्रज्ञया पौरुषेण च ।
न शीलेन न वृत्तेन तथा नैवार्थसंपदा।
अलभ्यं लभते मर्त्यस्तत्र का परिदेवना ॥ १२.२३३.२१ ॥
മന്ത്രം, ബലം, വീര്യം, പ്രജ്ഞ, പൗരുഷം, ശീലം, ആചാരം, സമ്പത്ത് എന്നിവയാലും ലഭിക്കാത്തത് മർത്യൻ നേടുന്നില്ല. അങ്ങനെയിരിക്കെ അവിടെ വിലാപം എന്തിന്?
12.233.22
यदेवमभिजातस्य धातारो विदधुः पुरा ।
तदेवानुभविष्यामि किं मे मृत्युः करिष्यति ॥ १२.२३३.२२ ॥
ജനിച്ചവന് പണ്ട് സ്രഷ്ടാക്കൾ ഇങ്ങനെ വിധിച്ചതുതന്നെ ഞാൻ അനുഭവിക്കും. മരണം എനിക്ക് എന്തു ചെയ്യും?
12.233.23
लब्धव्यान्येव लभते गन्तव्यान्येव गच्छति ।
प्राप्तव्यान्येव चाप्नोति दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.२३३.२३ ॥
നേടേണ്ടതിനെ മാത്രം നേടുന്നു; പോകേണ്ടിടത്തേക്ക് മാത്രം പോകുന്നു. പ്രാപിക്കേണ്ടതിനെ മാത്രം പ്രാപിക്കുന്നു—ദുഃഖങ്ങളും സുഖങ്ങളും.
12.233.24
एतद्विदित्वा कार्त्स्न्येन यो न मुह्यति मानवः ।
कुशली सर्वदुःखेषु स वै सर्वधनी नरः ॥ १२.२३३.२४ ॥
ഇതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി അറിഞ്ഞ് ഏത് മനുഷ്യൻ മോഹിക്കുന്നില്ലയോ, അവൻ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിലും കുശലനായിരിക്കും; അവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സർവ്വധനങ്ങളുടെയും ഉടമ.