మహాభారతం · అధ్యాయం 12.233
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.233.1
व्यसनेषु निमग्नस्य किं श्रेयस्तद्ब्रवीहि मे ।
भूय एव महाबाहो स्थित्यर्थं तं ब्रवीहि मे ॥ १२.२३३.१ ॥
ఆపదలలో మునిగినవానికి ఏది శ్రేయస్కరం? ఓ మహాబాహూ, దానిని మళ్ళీ నాకు చెప్పు; స్థిరత్వం కోసం ఆ మాటనే నాకు చెప్పు.
12.233.2
अत्रैवोदाहन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शतक्रतोश्च संवादं नमुचेश्च युधिष्ठिर ॥ १२.२३३.२ ॥
యుధిష్ఠిరా, ఇదే విషయంపై ప్రాచీనమైన ఈ ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — శతక్రతు (ఇంద్రుడు) మరియు నముచి మధ్య సంవాదాన్ని.
12.233.3
श्रिया विहीनमासीनमक्षोभ्यमिव सागरम् ।
भवाभवज्ञं भूतानामित्युवाच पुरंदरः ॥ १२.२३३.३ ॥
శ్రీ విహీనుడై కూర్చున్నవాడిని, సముద్రంలా కదలనివాడిని, ప్రాణుల ఉనికి-లేమిని తెలిసినవాడిని పురంధరుడు (ఇంద్రుడు) ఇలా అన్నాడు.
12.233.4
बद्धः पाशैश्च्युतः स्थानाद्द्विपतां वशमागतः ।
श्रिया विहीनो नमुचे शोचस्याहो न शोचसि ॥ १२.२३३.४ ॥
పాశాలతో బంధింపబడి, స్థానం నుండి పడి, శత్రువుల వశమై, శ్రీ విహీనుడైన నముచీ, నీవు శోకిస్తున్నావు; అహో, నీవు శోకించడం లేదు.
12.233.5
अनवाप्यं च शोकेन शरीरं चोपशुष्यति ।
अमित्राश्च प्रहृष्यन्ति शोके नास्ति सहायता।
तस्माच्छक्र न शोचामि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥ १२.२३३.५ ॥
శోకంతో పొందలేనిది పొందలేము, శరీరం కూడా ఎండిపోతుంది; శోకంలో శత్రువులు సంతోషిస్తారు, శోకంలో సహాయం లేదు. కాబట్టి ఓ శక్రా, నేను శోకించను; ఇవన్నీ నశించేవే.
12.233.6
संतापाद्धश्यते रूपं संतापाद्धश्यते श्रियः ।
संतापाद्धश्यते चायुर्धर्मश्चैव सुरेश्वर ॥ १२.२३३.६ ॥
సంతాపం వలన రూపం క్షీణిస్తుంది, సంతాపం వలన శ్రీ క్షీణిస్తుంది; సంతాపం వలన ఆయువు క్షీణిస్తుంది, ఓ సురేశ్వరా, ధర్మమూ క్షీణిస్తుంది.
12.233.7
विनीय खलु तद्दुःखमागतं वै मनस्सुखम् ।
ध्यातव्यं मनसा हृद्यं कल्याणं संविजानता ॥ १२.२३३.७ ॥
దుఃఖాన్ని పోగొట్టి, మనసుకు సుఖాన్నిచ్చే, హృదయానికి ప్రియమైన శుభాన్ని, దానిని బాగా తెలిసినవాడు మనసుతో ధ్యానించాలి.
12.233.8
यथायथा हि पुरुषः कल्याणे कुरुते मनः ।
तथैवास्य प्रसिध्यन्ति सर्वार्था नात्र संशयः ॥ १२.२३३.८ ॥
మనిషి తన మనసును ఎంతెంత శుభంలో నిలుపుతాడో, అంతంతగా అతని సమస్త ప్రయోజనాలు సిద్ధిస్తాయి; ఇందులో సందేహం లేదు.
12.233.9
एकः शास्ता न द्वितीयोऽस्ति शास्ता ।
गर्भे शयानं पुरुषं शास्ति शास्ता।
तेनानुयुक्तः प्रवणादिवोदकं ।
यथा नियुक्तोऽस्मि तथा भवामि ॥ १२.२३३.९ ॥
పాలకుడు ఒక్కడే; రెండవ పాలకుడు లేడు. గర్భంలో నిద్రిస్తున్న మనిషిని పాలకుడు శాసిస్తాడు. అతనిచే ప్రేరితుడై, పల్లం నుండి నీరు ప్రవహించినట్లు, నాకు నియమించబడినట్లే నేను అవుతాను.
12.233.10
भावाभावावजिनानन्गरीयो ।
जानामि श्रेयो न तु तत्करोमि।
आशासु हर्म्यासु हृदासु कुर्वन् ।
यथा नियुक्तोऽस्मि तथा वहामि ॥ १२.२३३.१० ॥
ఉండుట, లేకపోవుట — అజ్ఞానులకు అవయవాల కంటే బరువైనవి. శ్రేయస్సు ఏదో నేను తెలుసుకుంటాను, కానీ దానిని చేయను. దిక్కులలో, భవనాలలో, సరస్సులలో పనిచేస్తూ, నాకు నియమించినట్లే నేను నడుస్తాను.
12.233.11
यथायथाऽस्म प्राप्तव्यं प्राप्नोत्येव तथातथा ।
भवितव्यं यथा यच्च भवत्येव तथातथा ॥ १२.२३३.११ ॥
పొందవలసినది ఏ విధంగా ఉంటుందో ఆ విధంగానే పొందబడుతుంది. జరగవలసినది ఏ విధంగా జరగాలో ఆ విధంగానే జరుగుతుంది.
12.233.12
यत्रयत्रैव संयुक्तो धात्रा गर्भे पुनः पुनः ।
तत्रतत्रैव वसति न यत्र स्वयमिच्छति ॥ १२.२३३.१२ ॥
సృష్టికర్త గర్భంలో మళ్ళీ మళ్ళీ ఎక్కడెక్కడ కలిపాడో అక్కడే అతడు నివసిస్తాడు; తాను స్వయంగా కోరిన చోట కాదు.
12.233.13
भावो योऽयमनुप्राप्तो भवितव्यमिदं मम ।
इति यस्य सदा भावो न स शोचेत्कदाचन ॥ १२.२३३.१३ ॥
నాకు సంభవించిన ఈ స్థితి నా విధి అని ఎవరికి ఎల్లప్పుడూ ఈ భావం ఉంటుందో, అతడు ఎప్పుడూ శోకించడు.
12.233.14
पर्यायैर्हन्यमानानामभिषङ्गो न विद्यते ।
दुःखमेतत्तु यद्द्वेष्टा कर्ताऽहमिति मन्यते ॥ १२.२३३.१४ ॥
వంతుల వారీగా దెబ్బతినే వారికి అనుబంధం ఉండదు. కానీ బాధ ఏమిటంటే, నన్ను ద్వేషించేవాడు ఉన్నాడనీ, నేనే కర్తనని భావిస్తాడు.
12.233.15
ऋषींश्च देवांश्च महासुरांश्च ।
त्रैविद्यवृद्धांश्च वने मुनींश्च।
का नापदो नोपनमन्ति लोके ।
परावरज्ञास्तु न संभ्रमन्ति ॥ १२.२३३.१५ ॥
ఋషులకు, దేవతలకు, మహాసురులకు, త్రివిద్యలో వృద్ధులకు, అడవిలోని మునులకు కూడా లోకంలో ఏ ఆపదలు రావు? కానీ పరావరాలను తెలిసినవారు కలత చెందరు.
12.233.16
न पण्डितः क्रुद्ध्यति नाभिषज्यते ।
न चापि संसीदति न प्रहृष्यति।
न चार्थकृच्छ्रव्यसनेषु शोचते ।
स्थितः प्रकृत्या हिमवानिवाचलः ॥ १२.२३३.१६ ॥
పండితుడు కోపించడు, అంటుకోడు; కుంగిపోడు, సంతోషించడు; ధనకష్ట వ్యసనాలలో శోకించడు. స్వభావం చేత హిమవంతుడిలా కదలక స్థిరంగా ఉంటాడు.
12.233.17
यमर्थसिद्धिः परमा न हर्षये ।
त्तथैव काले व्यसनं न मोहयेत्।
सुखं च दुःखं च तथैव मध्यमं ।
निषेवते यः स धुरधरो नरः ॥ १२.२३३.१७ ॥
ఉత్తమమైన అర్థసిద్ధి అతనిని సంతోషపెట్టదు; సమయానికి వచ్చిన ఆపద అతనిని మోహింపజేయదు. సుఖం, దుఃఖం, మధ్యస్థ స్థితి — ఈ మూడింటినీ సమంగా ఆశ్రయించేవాడే ధురంధరుడైన నరుడు.
12.233.18
यांयामवस्थां पुरुषोऽधिगच्छे ।
त्तस्यां रमेतापरितप्यमानः।
एवं प्रवृद्धं प्रणुदन्मनोजं ।
संतापनीलं सकलं शरीरात् ॥ १२.२३३.१८ ॥
మనిషి ఏ స్థితిని పొందినా, దాని గురించి బాధపడకుండా ఆనందించాలి. ఈ విధంగా మనసులో పుట్టి పెరిగిన, సంతాపంతో నల్లబడిన కోరికనంతటినీ శరీరం నుంచి తరిమివేయాలి.
12.233.19
न तत्सदः सत्परिषत्सभा च ।
सा प्राप्य यां न कुरुते सदा भयम्।
धर्मतत्त्वमवगाह्य बुद्धिमा ।
न्योऽभ्युपैति स धुरंधरः पुमान् ॥ १२.२३३.१९ ॥
ఆ ఆసనం మంచి సభ కాదు, సభా కాదు; దానిని పొందిన వానికి భయం ఎప్పుడూ కలగదు. ధర్మతత్త్వాన్ని లోతుగా అవగాహన చేసుకుని బుద్ధిమంతుడు దానిని సమీపించేవాడే ధురంధరుడైన పురుషుడు.
12.233.20
प्राज्ञस्य कर्माणि दुरन्वयानि ।
न वै प्राज्ञो मुह्यति मोहकाले।
स्थानाच्च्युतश्चेन्न मुमोह गौतम ।
स्तावत्कृच्छ्रामापदं प्राप्य वृद्धः ॥ १२.२३३.२० ॥
జ్ఞానుడి కర్మలు అర్థం చేసుకోలేనివి. మోహకాలంలో జ్ఞాని మోహించడు. ఓ గౌతమా, తన స్థానం నుంచి పడిపోయినా అతడు మోహింపబడకపోతే, కఠిన ఆపదను పొందిన వృద్ధుడే మోహింపబడతాడు.
12.233.21
न मन्त्रबलवीर्येण प्रज्ञया पौरुषेण च ।
न शीलेन न वृत्तेन तथा नैवार्थसंपदा।
अलभ्यं लभते मर्त्यस्तत्र का परिदेवना ॥ १२.२३३.२१ ॥
మంత్రం, బలం, వీర్యం, ప్రజ్ఞ, పౌరుషం, శీలం, ఆచారం, ధనసంపద ద్వారా కూడా పొందలేనిదాన్ని మర్త్యుడు పొందలేడు. అక్కడ ఇక విలాపం ఎందుకు?
12.233.22
यदेवमभिजातस्य धातारो विदधुः पुरा ।
तदेवानुभविष्यामि किं मे मृत्युः करिष्यति ॥ १२.२३३.२२ ॥
పుట్టిన వానికి పూర్వం సృష్టికర్తలు ఇలా నిర్ణయించినదాన్నే నేను అనుభవిస్తాను. మృత్యువు నాకేమి చేయగలదు?
12.233.23
लब्धव्यान्येव लभते गन्तव्यान्येव गच्छति ।
प्राप्तव्यान्येव चाप्नोति दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.२३३.२३ ॥
పొందవలసినవాటినే పొందుతాడు; వెళ్ళవలసిన చోటికే వెళ్తాడు. పొందవలసినవాటినే పొందుతాడు—దుఃఖాలను కూడా, సుఖాలను కూడా.
12.233.24
एतद्विदित्वा कार्त्स्न्येन यो न मुह्यति मानवः ।
कुशली सर्वदुःखेषु स वै सर्वधनी नरः ॥ १२.२३३.२४ ॥
ఇది పూర్తిగా తెలుసుకొని ఏ మానవుడు మోహంలో పడడో, అతడు అన్ని దుఃఖాలలోనూ కుశలంగా ఉంటాడు; అతడే నిజంగా సర్వధనాలకు అధిపతి.