ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.234
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.234.1
मग्नस्य व्यसने कृच्छ्रे किं श्रेयः पुरुषस्य हि ।
बन्धुनाशे महीपाल राज्यनाशेऽथवा पुनः ॥ १२.२३४.१ ॥
ಓ ಮಹೀಪಾಲನೇ, ವ್ಯಸನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ? ಬಂಧುಗಳ ನಾಶದಲ್ಲೋ, ರಾಜ್ಯದ ನಾಶದಲ್ಲೋ?
12.234.2
त्वं हि नः परमो वक्ता लोकेऽस्मिन्भरतर्षभ ।
एतद्भवन्तं पृच्छामि तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १२.२३४.२ ॥
ಭರತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ನಮಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉಪದೇಶಕ. ಇದನ್ನೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ನೀನು ನನಗೆ ಹೇಳಲು ಅರ್ಹನು.
12.234.3
पुत्रदारैः सुखैश्चैव वियक्तस्य धनेन च ।
मग्नस्य व्यसने कृच्छ्रे धृतिः श्रेयस्करी नृप।
धैर्येण युक्तस्य सतः शरीरं न विशीर्यते ॥ १२.२३४.३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪುತ್ರ-ಪತ್ನಿ, ಸುಖ ಮತ್ತು ಧನದಿಂದ ಅಗಲಿ, ವ್ಯಸನ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯವೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ. ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸತ್ಪುರುಷನ ದೇಹ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.234.4
विशोकता सुखं धत्ते धत्ते चारोग्यमुत्तमम् ।
आरोग्याच्च शरीरस्य स पुनर्विन्दते श्रियम् ॥ १२.२३४.४ ॥
ಶೋಕರಹಿತತೆ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯದಿಂದ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.234.5
यश्च प्राज्ञो नरस्तात सात्विकीं वृत्तिमास्थितः ।
तस्यैश्वर्यं च धैर्यं च व्यवसायश्च कर्मसु ॥ १२.२३४.५ ॥
ಎಲೈ ಮಗನೇ, ಪ್ರಾಜ್ಞನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ನಡತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢ ಪ್ರಯತ್ನ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
12.234.6
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बलिवासवसंवादं पुनरेव युधिष्ठिर ॥ १२.२३४.६ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಬಲಿ ಮತ್ತು ವಾಸವನ ಸಂವಾದವನ್ನು. ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ಮತ್ತೆ ಅದೇ.
12.234.7
वृत्ते देवासुरे युद्धे दैत्यदानवसंक्षये ।
विष्णुक्रान्तेषु लोकेषु देवराजे शतक्रतौ ॥ १२.२३४.७ ॥
ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದು, ದೈತ್ಯ ದಾನವರ ನಾಶವಾದ ನಂತರ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳು ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಲು, ನೂರು ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದ ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನು (ಆಳುತ್ತಿರಲು),
12.234.8
इज्यमानेषु देवेषु चातुर्वर्ण्ये व्यवस्थिते ।
समृध्यमाने त्रैलोक्ये प्रीतियुक्ते स्वयंभुवि ॥ १२.२३४.८ ॥
ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರಲು, ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರಲು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರಲು, ಸ್ವಯಂಭು (ಬ್ರಹ್ಮ) ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿರಲು,
12.234.9
रुद्रैर्वसुभिरादित्यैरश्विभ्यामपि चर्षिभिः ।
गन्धर्वैर्भुजगेन्द्रैश्च सिद्धैश्चान्यैर्वृतः प्रभुः ॥ १२.२३४.९ ॥
ರುದ್ರರು, ವಸುಗಳು, ಆದಿತ್ಯರು, ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನಿಯರು, ಋಷಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರಾಜರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಭು (ಇಂದ್ರ),
12.234.10
चतुर्दन्तं सुदान्तं च वारणेन्द्रं श्रिया वृतम् ।
आरुह्यैरावणं शक्रस्त्रैलोक्यमनुसंययौ ॥ १२.२३४.१० ॥
ನಾಲ್ಕು ದಂತಗಳುಳ್ಳ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಗಜಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಶೋಭೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಐರಾವತವನ್ನು ಏರಿ ಶಕ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
12.234.11
स कदाचित्समुद्रान्ते कस्मिंश्चिद्गिरिगह्वरे ।
बलिं वैरोचनिं वज्री ददर्शोपससर्प च ॥ १२.२३४.११ ॥
ಅವನು ಒಮ್ಮೆ ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಪರ್ವತ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ವೈರೋಚನಿಯಾದ ಬಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ವಜ್ರಧಾರಿ (ಇಂದ್ರ) ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿದನು.
12.234.12
तमैरावतमूर्धस्थं प्रेक्ष्य देवगणैर्वृतम् ।
सुरेन्द्रमिन्द्रं दैत्येन्द्रो न शुशोच न विव्यथे ॥ १२.२३४.१२ ॥
ಐರಾವತದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ, ದೇವಗಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಸುರೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು (ಬಲಿ) ದುಃಖಿಸಲಿಲ್ಲ, ವ್ಯಥೆಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
12.234.13
दृष्ट्वा तमविकारस्थं तिष्ठन्तं निर्भयं बलिम् ।
अधिरूढो द्विपश्रेष्ठमित्युवाच शतक्रतुः ॥ १२.२३४.१३ ॥
ಅವನು ವಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಜವೇರಿದ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ಬಲಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.234.14
दैत्य न व्यथसे शौर्यादथवा वृद्धसेवया ।
तपसा भावितत्वाद्वा सर्वथैतत्सुदुष्करम् ॥ १२.२३४.१४ ॥
ದೈತ್ಯನೇ! ಶೌರ್ಯದಿಂದಾಗಲಿ, ಹಿರಿಯರ ಸೇವೆಯಿಂದಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಕ್ವನಾದ್ದರಿಂದಾಗಲಿ ನೀನು ವ್ಯಥೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ — ಇದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ.
12.234.15
शत्रुभिर्वशमानीतो हीनः स्थानादनुत्तमात् ।
वैरोचने किमाश्रित्य शोचितव्ये न शोचसि ॥ १२.२३४.१५ ॥
ಶತ್ರುಗಳ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನೇ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದವನೇ! ವೈರೋಚನನೇ, ಯಾವುದನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ದುಃಖಿಸಬೇಕಾದದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?
12.234.16
श्रैष्ट्यं प्राप्य स्वजातीनां भुक्त्वा भोगाननुत्तमान् ।
हृतस्वरत्नराज्यस्त्वं ब्रूहि कस्मान्न शोचसि ॥ १२.२३४.१६ ॥
ನಿನ್ನ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಉತ್ತಮ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಈಗ ನಿನ್ನ ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು ಹೇಳು, ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?
12.234.17
ईश्वरो हि पुरा भूत्वा पितृपैतामहे पदे ।
तत्त्वमद्य हृतं दृष्ट्वा सपत्नैः किं न शोचसि ॥ १२.२३४.१७ ॥
ಹಿಂದೆ ನಿನ್ನ ತಂದೆ-ತಾತಂದಿರ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದೆ; ಇಂದು ಆ ಪದವಿಯನ್ನು ಶತ್ರುಗಳು ಅಪಹರಿಸಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?
12.234.18
बद्धश्च वारुणैः पाशैर्वज्रेण च समाहतः ।
हृतदारो हृतधनो ब्रूहि कस्मान्न शोचसि ॥ १२.२३४.१८ ॥
ವರುಣನ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ವಜ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಧನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು ಹೇಳು, ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?
12.234.19
नष्टश्रीर्विभवभ्रष्टो यन्न शोचसि दुष्करम् ।
त्रैलोक्यराज्यनाशे हि कोऽन्यो जीवितुमुत्सहेत् ॥ १२.२३४.१९ ॥
ಕಾಂತಿ ನಷ್ಟವಾಗಿ, ವೈಭವ ಜಾರಿದರೂ ಆ ಕಠಿಣ ಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ನೀನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಾಜ್ಯ ನಾಶವಾದ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಯಾರು ಬದುಕಲು ಧೈರ್ಯಪಡುತ್ತಾರೆ?
12.234.20
एतच्चान्यच्च परुषं ब्रुवन्तं परिभूय तम् ।
श्रुत्वा दुःखमसंभ्रान्तो बलिर्वैरोचनोऽब्रवीत् ॥ १२.२३४.२० ॥
ಅವನು ಇದನ್ನೂ ಇತರ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಆಡಿ ಅವಮಾನಿಸಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಕದಡದೆ ವಿರೋಚನನ ಮಗ ಬಲಿ ಹೇಳಿದನು.
12.234.21
निगृहीते मयि भृशं शक्र किं कत्थितेन ते ।
वज्रमुद्यम्य तिष्ठन्तं पश्यामि त्वां पुरंदर ॥ १२.२३४.२१ ॥
ಓ ಶಕ್ರ, ನಾನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಾಗ ನಿನ್ನ ಹೊಗಳಿಕೆಯಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಓ ಪುರಂದರ, ವಜ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಿಂತಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
12.234.22
अशक्तः पूर्वमासीस्त्वं कथंचिच्छक्ततां गतः ।
कस्त्वदन्य इमां वाचं सुक्रूरां वक्तुमर्हति ॥ १२.२३४.२२ ॥
ಮೊದಲು ನೀನು ಶಕ್ತಿಹೀನನಾಗಿದ್ದೆ; ಏನೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀಯ. ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಇಂಥ ಅತಿ ಕ್ರೂರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಬೇರೆ ಯಾರು ಅರ್ಹರು?
12.234.23
यस्तु शत्रोर्वशस्थस्य शक्तोऽपि कुरुते दयाम् ।
हस्तप्राप्तस्य वीरस्य तं चैव पुरुषं विदुः ॥ १२.२३४.२३ ॥
ಶತ್ರು ವಶವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ ದಯೆ ತೋರುವವನನ್ನು, ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕ ವೀರನ ಮೇಲೂ ದಯೆ ತೋರುವವನನ್ನೇ ಜನರು ನಿಜವಾದ ಪುರುಷನೆಂದು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.
12.234.24
अनिश्चयो हि युद्धेषु द्वयोर्विवदमानयोः ।
एकः प्राप्नोति विजयमेकश्चैव पराजयम् ॥ १२.२३४.२४ ॥
ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಜಗಳವಾಡುವ ಇಬ್ಬರ ಫಲಿತಾಂಶ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ; ಒಬ್ಬನು ಜಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಸೋಲುತ್ತಾನೆ.
12.234.25
मा च ते भूत्स्वभावोऽयं मयि दानवपुङ्गवे ।
ईश्वरः सर्वभूतानां विक्रमेण जितो बलात् ॥ १२.२३४.२५ ॥
ದಾನವಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನಿನಗೆ ಇಂತಹ ಭಾವ ಇರಬಾರದು; ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಈಶ್ವರನನ್ನು ನೀನು ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಗೆದ್ದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಡ.
12.234.26
नैतदस्मत्कृतं शक्र नैतच्छक्र कृतं त्वया ।
यत्त्वमेवं गतो वज्रिन्यद्वाऽऽप्येवं गता वयम् ॥ १२.२३४.२६ ॥
ಓ ಶಕ್ರ, ಇದು ನಾವು ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲ; ಓ ಶಕ್ರ, ಇದು ನೀನು ಮಾಡಿದ್ದೂ ಅಲ್ಲ. ಓ ವಜ್ರಿನ್, ನೀನು ಹೀಗೆ ಬಿದ್ದದ್ದೂ, ನಾವು ಹೀಗೆ ಬಿದ್ದದ್ದೂ.
12.234.27
अहमासं यथाऽद्य त्वं भविता त्वं यथा वयम् ।
मावमंस्था मया कर्म दुष्कृतं कृतमित्युत ॥ १२.२३४.२७ ॥
ನಾನು ಹೇಗಿದ್ದೆನೋ ಹಾಗೆ ಇಂದು ನೀನು ಇರುವೆ; ನೀನು ಹೇಗಿರುವೆಯೋ ಹಾಗೆ ನಾವೂ ಇರುವೆವು. ನಾನು ಮಾಡಿದ ದುಷ್ಕರ್ಮವನ್ನು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಡ.
12.234.28
सुखदुःखे हि पुरुषः पर्यायेणाधिगच्छति ।
पर्यायेणासि शक्रत्वं प्राप्तः शक्र न कर्मणा ॥ १२.२३४.२८ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನು ಸರದಿಯಂತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಓ ಶಕ್ರ, ನೀನು ಶಕ್ರತ್ವವನ್ನು ಸರದಿಯಂತೆ ಪಡೆದಿರುವೆ, ಕರ್ಮದಿಂದಲ್ಲ.
12.234.29
कालः काले नयति मां त्वां च कालो नयत्ययम् ।
तेनाहं त्वं यथा नाद्य त्वं चापि न यथा वयम् ॥ १२.२३४.२९ ॥
ಕಾಲವು ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ; ಈ ಕಾಲವು ನಿನ್ನನ್ನೂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇಂದು ಹಾಗಿಲ್ಲ, ನೀನೂ ಹಾಗಿಲ್ಲ, ನಾವೂ ಹಾಗಿಲ್ಲ.
12.234.30
न मातृपितृशुश्रूषा न च दैवतपूजनम् ।
नान्यो गुणसमाचारः पुरुषस्य सुखावहः ॥ १२.२३४.३० ॥
ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರ ಸೇವೆಯೂ, ದೇವತಾರಾಧನೆಯೂ, ಇತರ ಗುಣಯುಕ್ತ ಆಚರಣೆಯೂ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸುಖ ತರುವುದಿಲ್ಲ.
12.234.31
न विद्या न तपो दानं न मित्राणि न बान्धवाः ।
शक्नुवन्ति परित्रातुं नरं कालेन पीडितम् ॥ १२.२३४.३१ ॥
ವಿದ್ಯೆ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ಮಿತ್ರರು, ಬಂಧುಗಳು — ಕಾಲದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾರರು.
12.234.32
नागामिनमनर्थं हि प्रतिघातशतैरपि ।
शक्नुवन्ति प्रतिव्योढुमृते बुद्धिबलान्नराः ॥ १२.२३४.३२ ॥
ನೂರಾರು ಪ್ರತಿಕಾರಗಳಿಂದಲೂ ಮುಂಬರುವ ಅನರ್ಥವನ್ನು ಮನುಷ್ಯರು ತಡೆಯಲಾರರು; ಬುದ್ಧಿಬಲದಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ.
12.234.33
पर्यायैर्हन्यमानानां परित्राता न विद्यते ।
इदं तु दुःखं यच्छक्र कर्ताऽहमिति मन्यसे ॥ १२.२३४.३३ ॥
ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಹತರಾಗುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ರಕ್ಷಕನಿಲ್ಲ. ಇಂದ್ರನೇ, 'ನಾನೇ ಕರ್ತ' ಎಂದು ನೀನು ತಿಳಿದಿರುವುದೇ ದುಃಖ.
12.234.34
यदि कर्ता भवेत्कर्ता न क्रियेत कदाचन ।
यस्मात्तु क्रियते कर्ता तस्मात्कर्ताऽप्यनीश्वरः ॥ १२.२३४.३४ ॥
ಕರ್ತನು ನಿಜವಾಗಿ ಕರ್ತನೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅವನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಂದ ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕರ್ತನೂ ಮಾಡಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಕರ್ತನೂ ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲ.
12.234.35
कालेन त्वाऽहमजयं कालेनाहं जितस्त्वया ।
गन्ता गतिमतां कालः कालः कलयति प्रजाः ॥ १२.२३४.३५ ॥
ಕಾಲದಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಗೆದ್ದೆ; ಕಾಲದಿಂದ ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ. ಕಾಲವೇ ಗತಿವಂತರ ಗಮ್ಯ; ಕಾಲವೇ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತದೆ.
12.234.36
इन्द्र प्राकृतया बुद्ध्या प्रलपन्नावबुद्ध्यसे ।
केचित्त्वां बहुमन्यन्ते श्रैष्ठ्यं प्राप्तं स्वकर्मणा ॥ १२.२३४.३६ ॥
ಇಂದ್ರನೇ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತ ನೀನು ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಹಳ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಿನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಪಡೆದಿದ್ದೀಯೆ.
12.234.37
कथमस्मद्विधो नाम जानँल्लोकप्रवृत्तयः ।
कालेनाभ्याहतः शोचेन्मुह्येद्वाऽप्यथविभ्रमेत् ॥ १२.२३४.३७ ॥
ಲೋಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ನಮ್ಮಂತಹವನು ಕಾಲದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಹೇಗೆ ಶೋಕಿಸಬೇಕು, ಮೋಹಿತನಾಗಬೇಕು ಅಥವಾ ಭ್ರಮಿಸಬೇಕು?
12.234.38
कथं कालपरीतस्य मम वा मद्विधस्य वा ।
बुद्धिर्व्यसनमासाद्य भिन्ना नौरिव सीदति ॥ १२.२३४.३८ ॥
ಕಾಲದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನನ್ನಂತವನ ಬುದ್ಧಿ ವ್ಯಸನವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಮುರಿದ ದೋಣಿಯಂತೆ ಹೇಗೆ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ?
12.234.39
अहं च त्वं च ये चान्ये भविष्यन्ति सुराधिपाः ।
ते सर्वे शक्र यास्यन्ति मार्गमिन्द्रशतैर्गतम् ॥ १२.२३४.३९ ॥
ನಾನು, ನೀನು, ಮುಂದೆ ಆಗುವ ದೇವಾಧಿಪತಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ, ಓ ಶಕ್ರ, ನೂರಾರು ಇಂದ್ರರು ನಡೆದ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಹೋಗುವರು.
12.234.40
त्वामप्येवं सुदुर्धर्षं ज्वलन्तं परया श्रिया ।
काले परिणते कालः कलयिष्यति मामिव ॥ १२.२३४.४० ॥
ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಧರ್ಷನೂ ಪರಮ ಶ್ರೀಯಿಂದ ಬೆಳಗುವವನೂ ಆದ ನಿನ್ನನ್ನೂ ಕಾಲ ಪಕ್ವವಾದಾಗ ನನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದಂತೆಯೇ ಹಿಡಿಯುವುದು.
12.234.41
बहूनीन्द्रसहस्राणि दैवतानां युगे युगे ।
अभ्यतीतानि कालेन कालो हि दुरतिक्रमः ॥ १२.२३४.४१ ॥
ದೇವತೆಗಳ ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಇಂದ್ರರು ಕಾಲದಿಂದ ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದಾರೆ; ಕಾಲವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಕಠಿಣ.
12.234.42
इदं तु लब्ध्वा संस्थानमात्मानं बहु मन्यसे ।
सर्वभूतभवं देवं ब्रह्माणमिव शाश्वतम् ॥ १२.२३४.४२ ॥
ಆದರೆ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಉದ್ಭವಕರ್ತನೂ ಶಾಶ್ವತನೂ ಆದ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನು ಬಹಳವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ.
12.234.43
न चेदमचलं स्थानमनन्तं वाऽपि कस्यचित् ।
त्वं तु बालिशया बुद्ध्या ममेदमिति मन्यसे ॥ १२.२३४.४३ ॥
ಈ ಸ್ಥಾನ ಅಚಲವೂ ಅಲ್ಲ, ಯಾರಿಗೂ ಅನಂತವೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಾಲಿಶ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ 'ಇದು ನನ್ನದು' ಎಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ.
12.234.44
अविश्वस्ते विश्वसिषि मन्यसे वाऽध्रुवे ध्रुवम् ।
नित्यं कालपरीतात्मा भवत्येवं सुरेश्वर ॥ १२.२३४.४४ ॥
ನಂಬಲರ್ಹವಲ್ಲದುದನ್ನು ನಂಬುತ್ತೀಯ, ಅಸ್ಥಿರವನ್ನು ಸ್ಥಿರವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯ. ಸುರೇಶ್ವರನೇ, ಕಾಲದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಆತ್ಮ ಸದಾ ಹೀಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
12.234.45
ममेयमिति मोहात्त्वं राजश्रियमभीप्ससि ।
नेयं तव न चास्माकं न चान्येषां स्थिरा मता ॥ १२.२३४.४५ ॥
'ಇದು ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಮೋಹದಿಂದ ನೀನು ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯ. ಇದು ನಿನ್ನದೂ ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮದೂ ಅಲ್ಲ, ಇತರರದೂ ಸ್ಥಿರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.
12.234.46
अतिक्रम्य बहूनन्यांस्त्वयि तावदियं गता ।
कंचित्कालमियं स्थित्वा त्वयि वासव चञ्चला ॥ १२.२३४.४६ ॥
ಅನೇಕರನ್ನು ದಾಟಿ ಇದು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ವಾಸವನೇ, ಕೆಲಕಾಲ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಈ ಚಂಚಲೆ (ಮತ್ತೆ ಹೋಗುವಳು).
12.234.47
गौर्निवासमिवोत्सृज्य पुनरन्यं गमिष्यति ।
सुरेशा ये ह्यतिक्रान्तास्तान्न संख्यातुमुत्सहे ॥ १२.२३४.४७ ॥
ಹಸು ತನ್ನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ, ಇದು ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು. ಕಳೆದುಹೋದ ಸುರೇಶ್ವರರನ್ನು ನಾನು ಎಣಿಸಲಾರೆ.
12.234.48
त्वत्तो बहुतराश्चान्ये भविष्यन्ति पुरंदर ।
सवृक्षौषधिगुल्मेयं ससरित्पर्वताकरा ॥ १२.२३४.४८ ॥
ಪುರಂದರನೇ, ನಿನಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಇತರರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ವೃಕ್ಷ, ಓಷಧಿ, ಗುಲ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ, ನದಿ, ಪರ್ವತ, ಖನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಭೂಮಿ (ಉಳಿಯುತ್ತದೆ).
12.234.49
तानिदानीं न पश्यामि यैर्भुक्तेयं पुरा मही ।
पृथुरैलो मयो भीमो नरकः शम्बरस्तथा ॥ १२.२३४.४९ ॥
ಹಿಂದೆ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವರನ್ನು ಈಗ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ — ಪೃಥು, ಐಲ, ಮಯ, ಭೀಮ, ನರಕ, ಶಂಬರ ಇವರನ್ನೂ.
12.234.50
अश्वग्रीवः पुलोमा च स्वर्भानुरमितप्रभः ।
प्रह्लादो नमुचिर्दक्षो विप्रचित्तिर्विरोचनः ॥ १२.२३४.५० ॥
ಅಶ್ವಗ್ರೀವ, ಪುಲೋಮ, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಸ್ವರ್ಭಾನು; ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ನಮುಚಿ, ದಕ್ಷ, ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿ, ವಿರೋಚನ.
12.234.51
ह्रीनिषेवः सुहोत्रश्च भूरिहा पुष्पवान्वृषः ।
सत्येषुर्ऋषभो बाहुः कपिलाश्वो निरूपकः ॥ १२.२३४.५१ ॥
ಹ್ರೀನಿಷೇವ, ಸುಹೋತ್ರ, ಭೂರಿಹ, ಪುಷ್ಪವಾನ್, ವೃಷ, ಸತ್ಯೇಷು, ಋಷಭ, ಬಾಹು, ಕಪಿಲಾಶ್ವ, ನಿರೂಪಕ.
12.234.52
बाणः कार्तस्वरो वह्निर्विश्वदंष्ट्रोऽथ नैर्ऋतिः ।
संकोचोऽथ वरीताक्षो वराहाश्वो रुचिप्रभः ॥ १२.२३४.५२ ॥
ಬಾಣ, ಕಾರ್ತಸ್ವರ, ವಹ್ನಿ, ವಿಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರ, ನೈರೃತಿ, ಸಂಕೋಚ, ವರೀತಾಕ್ಷ, ವರಾಹಾಶ್ವ, ರುಚಿಪ್ರಭ.
12.234.53
विश्वजित्प्रतिरूपश्च वृषाण्डो विष्करो मधुः ।
हिरण्यकशिपुश्चैव कैटभश्चैव दानवः ॥ १२.२३४.५३ ॥
ವಿಶ್ವಜಿತ್, ಪ್ರತಿರೂಪ, ವೃಷಾಂಡ, ವಿಷ್ಕರ, ಮಧು, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು, ದಾನವ ಕೈಟಭ ಕೂಡ.
12.234.54
दैतेया दानवाश्चैव सर्वे ते नैर्ऋतैः सह ।
एते चान्ये च बहवः पूर्वे पूर्वतराश्च ये ॥ १२.२३४.५४ ॥
ದೈತ್ಯರು, ದಾನವರು — ಅವರೆಲ್ಲರೂ ನೈರೃತರೊಂದಿಗೆ; ಇವರು ಮತ್ತು ಇವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಅನೇಕರು.
12.234.55
दैत्येन्द्रा दानवेन्द्राश्च यांश्चान्याननुशुश्रुम् ।
बहवः पूर्वदैत्येन्द्राः संत्यज्य पृथिवीं गताः ॥ १२.२३४.५५ ॥
ದೈತ್ಯೇಂದ್ರರು, ದಾನವೇಂದ್ರರು, ಮತ್ತು ನಾವು ಕೇಳಿದ ಇತರರು—ಹಿಂದಿನ ಅನೇಕ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೊರೆದು ಹೋದರು.
12.234.56
कालेनाभ्याहताः सर्वे कालो हि बलवत्तरः ।
सर्वैः क्रतुशतैरिष्टं न त्वमेकः शतक्रतुः ॥ १२.२३४.५६ ॥
ಕಾಲದಿಂದ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹತರಾದರು; ಕಾಲವೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿ. ನೂರು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದರೂ, ನೀನೊಬ್ಬನೇ ಶತಕ್ರತು ಅಲ್ಲ.
12.234.57
सर्वे धर्मपराश्चासन्सर्वे सततसत्रिणः ।
अन्तरिक्षचराः सर्वे सर्वेऽभिमुखयोधिनः ॥ १२.२३४.५७ ॥
ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಧರ್ಮಪರರಾಗಿದ್ದರು; ಎಲ್ಲರೂ ನಿರಂತರ ಸತ್ರ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವರು; ಎಲ್ಲರೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು; ಎಲ್ಲರೂ ಎದುರಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ಯೋಧರು.
12.234.58
सर्वे संहननोपेताः सर्वे परिघबाहवः ।
सर्वे मायाशतधराः सर्वे ते कामरूपिणः।
सर्वे समरमासाद्य न श्रूयन्ते पराजिताः ॥ १२.२३४.५८ ॥
ಅವರೆಲ್ಲರೂ ದೃಢ ದೇಹದವರು; ಎಲ್ಲರ ಬಾಹುಗಳು ಪರಿಘದಂತಿದ್ದವು; ಎಲ್ಲರೂ ನೂರು ಮಾಯೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವರು, ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ರೂಪ ಧರಿಸುವವರು; ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವರು ಸೋತರೆಂದು ಕೇಳಿಲ್ಲ.
12.234.59
सर्वे सत्यव्रतपराः सर्वे कामविहारिणः ।
सर्वे वेदव्रतपराः सर्वे चैव बहुश्रुताः ॥ १२.२३४.५९ ॥
ಎಲ್ಲರೂ ಸತ್ಯವ್ರತನಿಷ್ಠರು; ಎಲ್ಲರೂ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ವಿಹರಿಸುವವರು; ಎಲ್ಲರೂ ವೇದವ್ರತನಿಷ್ಠರು; ಎಲ್ಲರೂ ಬಹುಶ್ರುತರೂ (ವಿದ್ವಾಂಸರೂ) ಆಗಿದ್ದರು.
12.234.60
सर्वे संमतमैश्वर्यमीश्वराः प्रतिपेदिरे ।
न चैश्वर्यमदस्तेषां भूतपूर्वो महात्मनाम् ॥ १२.२३४.६० ॥
ಎಲ್ಲರೂ ಈಶ್ವರರಾಗಿ ಮಾನ್ಯವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರು; ಆ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಮದ ಎಂದಿಗೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
12.234.61
सर्वे यथार्हदातारः सर्वे विगतमत्सराः ।
सर्वे सर्वेषु भूतेषु यथावत्प्रतिपेदरे ॥ १२.२३४.६१ ॥
ಎಲ್ಲರೂ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದಾನ ನೀಡುವವರು, ಎಲ್ಲರೂ ಮತ್ಸರವಿಲ್ಲದವರು; ಎಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರು.
12.234.62
सर्वे दाक्षायणीपुत्राः प्राजपत्या महाबलाः ।
ज्वलन्तः प्रतपन्तश्च कालेन प्रतिसंहृताः ॥ १२.२३४.६२ ॥
ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ವಂಶಜರು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು, ಹೊಳೆಯುವವರೂ ಸುಡುವವರೂ ಆಗಿದ್ದರು; ಆದರೂ ಕಾಲದಿಂದ ಅವರು ಹಿಂತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.
12.234.63
त्वं चैवेमां यदा भुक्त्वा पृथिवीं त्यक्ष्यसे पुनः ।
न शक्ष्यसि तदा शक्र नियन्तुं शोकमात्मनः ॥ १२.२३४.६३ ॥
ನೀನೂ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾಗ, ಓ ಶಕ್ರ, ನಿನ್ನ ಶೋಕವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾರೆ.
12.234.64
मुञ्चेच्छां कामभोगेषु मुञ्जेमं श्रीभवं मदम् ।
एवं स्वराज्यनाशे त्वं शोकं संप्रसहिष्यसि ॥ १२.२३४.६४ ॥
ಕಾಮಭೋಗಗಳ ಆಸೆಯನ್ನು ಬಿಡು; ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಈ ಮದವನ್ನೂ ಬಿಡು. ಹೀಗೆ ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯ ನಾಶವಾದಾಗ ನೀನು ಶೋಕವನ್ನು ಸಹಿಸುವೆ.
12.234.65
शोककाले शुचो मा त्वं हर्षकाले च मा हृषः ।
अतीतानागतं हित्वा प्रत्युत्पन्नेन वर्तय ॥ १२.२३४.६५ ॥
ಶೋಕದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶೋಕಿಸಬೇಡ, ಹರ್ಷದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸಬೇಡ. ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬದುಕು.
12.234.66
मां चेदभ्यागतः कालः सदा युक्तमतन्द्रितः ।
क्षमस्व न चिरादिन्द्र त्वामप्युपगमिष्यति ॥ १२.२३४.६६ ॥
ಕಾಲವು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರೆ, ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಇರು; ಕ್ಷಮೆಯಿಂದಿರು. ಓ ಇಂದ್ರ, ಬಹುಕಾಲವಿಲ್ಲದೆ ಅದು ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೂ ಬರುವುದು.
12.234.67
त्रासयन्निव देवेन्द्र वाग्भिस्तक्षसि मामिह ।
संयते मयि ननं त्वमात्मानं बहु मन्यसे ॥ १२.२३४.६७ ॥
ದೇವೇಂದ್ರನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಹೆದರಿಸುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಮಾತುಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಸಂಯಮಿತನಾದ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದವನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೆ.
12.234.68
कालः प्रथममायान्मां पञ्चात्त्वामनुधावति ।
तेन गर्जसि देवेन्द्र पूर्वं कालहते मयि ॥ १२.२३४.६८ ॥
ಕಾಲ ಮೊದಲು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದೆ; ನಂತರ ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವೇಂದ್ರನೇ, ಕಾಲದಿಂದ ಮೊದಲೇ ಹತನಾದ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನೀನು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
12.234.69
को हि स्थातुमलं लोके मम क्रुद्धस्य संयुगे ।
कालस्तु बलवान्प्राप्तस्तेन तिष्ठसि वासव ॥ १२.२३४.६९ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಲು ಯಾರು ಸಮರ್ಥರು? ಆದರೆ ಕಾಲ ಬಲವಂತವಾದದ್ದು, ಅದು ಬಂದಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಸವನೇ, ನೀನು ನಿಂತಿದ್ದೀಯೆ.
12.234.70
यत्तद्वर्षसहस्रान्तं तूर्णं भवितुमर्हति ।
यथा मे सर्वगात्राणि न सुस्थानि महौजसः ॥ १२.२३४.७० ॥
ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಗಬೇಕಾದದ್ದು (ಬಂದಿದೆ); ಏಕೆಂದರೆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ನನ್ನ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳು ಈಗ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ.
12.234.71
अहमैन्द्राच्च्युतः स्थानात्त्वमिन्द्रः प्रकृतो दिवि ।
सुचित्रे जीवलोकेऽस्मिन्नुपास्यः कालपर्ययः ॥ १२.२३४.७१ ॥
ನಾನು ಇಂದ್ರಸ್ಥಾನದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಓ ಸುಚಿತ್ರನೇ, ಈ ಜೀವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಪರಿವರ್ತನೆಯೇ ಉಪಾಸ್ಯವಾಗಿದೆ.
12.234.72
किं हि कृत्वा स्वमिन्द्रोऽद्य किं वा कृत्वा वयं च्युताः ।
कालः कर्ता विकर्ता च सर्वमन्यदकारणम् ॥ १२.२३४.७२ ॥
ಇಂದು ಇಂದ್ರನು ಏನು ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದನು, ಅಥವಾ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಿ ಚ್ಯುತರಾದೆವು? ಕಾಲವೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಮತ್ತು ವಿನಾಶಕನು; ಉಳಿದೆಲ್ಲವೂ ಕಾರಣರಹಿತ.
12.234.73
नाशं विनाशमैश्वर्यं सुखदुःखे भवाभवौ ।
विद्वान्प्राप्यैवमत्यर्थं न प्रहृष्येन्न च व्यथेत् ॥ १२.२३४.७३ ॥
ನಾಶ, ವಿನಾಶ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಸುಖ-ದುಃಖ, ಭವ-ಅಭವ—ಇವುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಪಡೆದ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಅತಿಯಾಗಿ ಹರ್ಷಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ವ್ಯಥೆಪಡಬಾರದು.
12.234.74
त्वमेव हीन्द्र वेत्थास्मान्वेदाहं त्वां च वासव ।
किं कत्थसे मां किंच त्वं कालेन निरपत्रयः ॥ १२.२३४.७४ ॥
ಇಂದ್ರನೇ, ನೀನೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಲ್ಲೆ; ವಾಸವನೇ, ನಾನೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಲ್ಲೆ. ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಏಕೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುತ್ತೀ? ಕಾಲದಿಂದ ನೀನೂ ಅವಮಾನಿತನಲ್ಲವೇ?
12.234.75
त्वमेव हि पुरा वेत्थ यत्तदा पौरुषं मम ।
समरेषु च विक्रान्तं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ १२.२३४.७५ ॥
ಹಿಂದೆ ನೀನೇ ತಿಳಿದಿರುವೆ, ಅಂದು ನನ್ನ ಪೌರುಷ ಹೇಗಿತ್ತು, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು; ಅದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನ ಸಾಕು.
12.234.76
आदित्याश्चैव रुद्राश्च साध्याश्च वसुभिः सह ।
मया विनिर्जिताः पूर्वं मरुतश्च शचीपते ॥ १२.२३४.७६ ॥
ಆದಿತ್ಯರು, ರುದ್ರರು, ಸಾಧ್ಯರು, ವಸುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದೆ ನನ್ನಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಶಚೀಪತಿಯೇ, ಮರುತ್ತುಗಳೂ ಸಹ.
12.234.77
त्वमेव शक्र जानासि देवासुरसमागमे ।
समेता विबुधा भग्नास्तरसा समरे मया ॥ १२.२३४.७७ ॥
ಶಕ್ರನೇ, ದೇವಾಸುರ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಭಗ್ನರಾದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀನೇ ಬಲ್ಲೆ.
12.234.78
पर्वताश्चासकृत्क्षिप्ताः सवनाः सवनौकसः ।
सशृङ्गशिखरा भग्नाः समरे मूर्ध्निं ते मया ॥ १२.२३४.७८ ॥
ಪರ್ವತಗಳೂ ಪದೇಪದೇ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶಿಖರ ಮತ್ತು ಶೃಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದ ಅವು ನಿನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಭಗ್ನವಾದವು.
12.234.79
किं नु शक्यं मया कर्तुं कालो हि दुरतिक्रमः ।
न हि त्वां नोत्सहे हन्तुं सवज्रमपि मुष्टिना ॥ १२.२३४.७९ ॥
ನಾನೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲೆ? ಕಾಲವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಕಷ್ಟ. ವಜ್ರದೊಂದಿಗಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲು ನನಗೆ ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲ.
12.234.80
न तु विक्रमकालोऽयं क्षमाकालोऽयमागतः ।
तेन त्वां मर्षये शक्र दुर्मर्षणतरस्त्वया ॥ १२.२३४.८० ॥
ಇದು ಪರಾಕ್ರಮದ ಕಾಲವಲ್ಲ, ಕ್ಷಮೆಯ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಶಕ್ರ, ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನಿಂದ ಅದು ಇನ್ನೂ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ.
12.234.81
तं मां परिणते काले परीतं कालवह्निना ।
नियतं कालपाशेन बद्धं शक्र विकत्थसे ॥ १२.२३४.८१ ॥
ಕಾಲ ಪಕ್ವವಾದಾಗ ನಾನು ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ಕಾಲಪಾಶದಿಂದ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಓ ಶಕ್ರ, ನೀನು ಹೆಮ್ಮೆ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀಯ.
12.234.82
अयं स पुरुषः श्यामो लोकस्य दुरतिक्रमः ।
बद्ध्वा तिष्ठति मां रौद्रः पशुं रशनया यथा ॥ १२.२३४.८२ ॥
ಈ ಪುರುಷನೇ, ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದವನು, ಲೋಕಕ್ಕೆ ದಾಟಲಾಗದವನು. ಹಗ್ಗದಿಂದ ಪಶುವನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಆ ಭಯಂಕರನು ನನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.
12.234.83
लाभालाभौ सुखं दुःखं कामक्रोधौ भवाभवौ ।
वधो बन्धप्रमोक्षश्च सर्वं कालेन लभ्यते ॥ १२.२३४.८३ ॥
ಲಾಭ-ನಷ್ಟ, ಸುಖ-ದುಃಖ, ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧ, ಹುಟ್ಟು-ಸಾವು, ವಧೆ, ಬಂಧ-ಮೋಕ್ಷ — ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ.
12.234.84
नाहं कर्ता न कर्ता त्वं कर्ता यस्तु सदा प्रभुः ।
सोयं पचति कालो मां वृक्षे फलमिवागतम् ॥ १२.२३४.८४ ॥
ನಾನು ಕರ್ತನಲ್ಲ, ನೀನೂ ಕರ್ತನಲ್ಲ; ಸದಾ ಪ್ರಭುವಾದವನೇ ಕರ್ತನು. ಮರದ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಹಣ್ಣು ಹಣ್ಣಾಗುವಂತೆ ಈ ಕಾಲವು ನನ್ನನ್ನು ಪಕ್ವಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
12.234.85
यान्येव पुरुषः कुर्वन्सुखैः कालेन युज्यते ।
पुनस्तान्येव कुर्वाणो दुःखैः कालेन युज्यते ॥ १२.२३४.८५ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸುಖಗಳೊಡನೆ ಕೂಡುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದುಃಖಗಳೊಡನೆ ಕೂಡುತ್ತಾನೆ.
12.234.86
न च कालेन कालज्ञः स्पृष्टः शोचितुमर्हति ।
तेन शक्र न शोचामि नास्ति शोके सहायता ॥ १२.२३४.८६ ॥
ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಕಾಲದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿತನಾದರೂ ಶೋಕಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಶಕ್ರನೇ, ನಾನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಹಾಯವೂ ಇಲ್ಲ.
12.234.87
यदा हि शोचतः शोको व्यसनं नाषकर्षति ।
सामर्थ्यं शोचतो नास्तीत्यतोऽहं नाद्य शोचिमि ॥ १२.२३४.८७ ॥
ಶೋಕಿಸುವವನ ಶೋಕವು ಸಂಕಟವನ್ನು ದೂರ ಸರಿಸದಾಗ, ಶೋಕಿಸುವವನಿಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇಂದು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.234.88
एवमुक्तः सहस्राक्षो भगवान्पाकशासनः ।
प्रतिसंहृत्य संरम्भमित्युवाच शतक्रतुः ॥ १२.२३४.८८ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನಾದ ಭಗವಾನ್ ಪಾಕಶಾಸನನು ತನ್ನ ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆದು, ಶತಕ್ರತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.234.89
सवज्रमुद्यतं बाहुं दृष्ट्वा पाशांश्च वारुणान् ।
कस्येह न व्यथेद्बुद्धिर्मृत्योरपि जिघांसतः ॥ १२.२३४.८९ ॥
ವಜ್ರದೊಂದಿಗೆ ಎತ್ತಿದ ಬಾಹುವನ್ನೂ, ವರುಣನ ಪಾಶಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿದರೂ, ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುವ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಮುಂದೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರ ಬುದ್ಧಿ ವ್ಯಥೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ?
12.234.90
सा ते न व्यथते बुद्धिरचला तत्त्वदर्शिनी ।
व्रुवन्न व्यथसेऽद्य त्वं धैर्यात्सत्यपराक्रम ॥ १२.२३४.९० ॥
ನಿನ್ನ ಆ ಅಚಲವಾದ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುವ ಬುದ್ಧಿ ವ್ಯಥೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯೇ, ಇಂದು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನೀನು ವ್ಯಥೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
12.234.91
को हि विश्वासमर्थेषु शरीरे वा शरीरभृत् ।
कर्तुमुत्सहते लोके दृष्ट्वा संप्रस्थितं जगत् ॥ १२.२३४.९१ ॥
ಜಗತ್ತು ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇಹಧಾರಿಯಾದ ಯಾವ ಜೀವಿ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿಡಲು ಧೈರ್ಯಮಾಡುವನು?
12.234.92
अहमप्येवमेवैनं लोकं जानाम्यशाश्वतम् ।
कालाग्नावाहितं घोरे गुह्ये सततगेऽक्षरे ॥ १२.२३४.९२ ॥
ನಾನೂ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ಭಯಂಕರ, ರಹಸ್ಯ, ಸದಾ ಚಲಿಸುವ, ಅಕ್ಷರ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.234.93
न चात्र परिहारोऽस्ति कालस्पृष्टस्य कस्यचित् ।
सूक्ष्माणां महतां चैव भूतानां परिपच्यताम् ॥ १२.२३४.९३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿತನಾದ ಯಾರಿಗೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ; ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಇಲ್ಲ.
12.234.94
अनीशस्याप्रमत्तस्य भूतानि पचतः सदा ।
अनिवृत्तस्य कालस्य क्षयं प्राप्तो न मुच्यते ॥ १२.२३४.९४ ॥
ಅಶಕ್ತನೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯವನೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸದಾ ಪಕ್ವಗೊಳಿಸುವ ನಿಲ್ಲದ ಕಾಲದ ನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.
12.234.95
अप्रमत्तः प्रमत्तेषु कालो जागर्ति देहिषु ।
प्रयत्नेनाप्यपक्रान्तो दृष्टपूर्वो न केनचित् ॥ १२.२३४.९५ ॥
ಕಾಲ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುತ್ತದೆ; ಅಜಾಗರೂಕ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ಅದು ಜಾಗೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೂ ಅದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡವನನ್ನು ಯಾರೂ ಹಿಂದೆ ಕಂಡಿಲ್ಲ.
12.234.96
पुराणः शाश्वतो धर्मः सर्वप्राणभृतां समः ।
कालो न परिहार्यश्च न चास्यास्ति व्यतिक्रमः ॥ १२.२३४.९६ ॥
ಇದು ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಧರ್ಮ: ಕಾಲ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ; ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗದು, ಅದನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
12.234.97
अहोरात्रांश्च मासांश्च क्षणान्काष्ठा लवान्कलाः ।
संपीडयति यः कालो वृद्धिं वार्धुपिको यथा ॥ १२.२३४.९७ ॥
ದಿನ-ರಾತ್ರಿಗಳು, ತಿಂಗಳುಗಳು, ಕ್ಷಣಗಳು, ಕಾಷ್ಠೆಗಳು, ಲವಗಳು, ಕಲೆಗಳು—ಇವುಗಳನ್ನು ಯಾವ ಕಾಲವು ಹಿಂಡಿ ಒತ್ತುತ್ತದೆಯೋ, ಅದು ಬಡ್ಡಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಂತೆ ಇದೆ.
12.234.98
इदमद्य करिष्यामि श्वः कर्ताऽस्मीति वादिनम् ।
कालो हरति संप्राप्तो नदीवेग इव द्रुमम् ॥ १२.२३४.९८ ॥
'ಇಂದು ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳುವವನನ್ನು ಬಂದು ಸೇರಿದ ಕಾಲವು ನದಿಯ ವೇಗ ಮರವನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ.
12.234.99
इदानीं तावदेवासौ मया दृष्टः कथं मृतः ।
इति कालेन ह्रियतां प्रलापः श्रूयते नृणाम् ॥ १२.२३४.९९ ॥
'ಇಗಷ್ಟೇ ನಾನು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದೆ, ಅವನು ಹೇಗೆ ಸತ್ತ?' ಎಂಬ ಪ್ರಲಾಪ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ; ಕಾಲವು ಅವನನ್ನು ಒಯ್ಯಲಿ.
12.234.100
नश्यन्त्यर्थास्तथा भोगाः स्थानमैश्वर्यमेव च ।
जीवितं जीवलोकस्य कालेनागम्य नीयते ॥ १२.२३४.१०० ॥
ಧನಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಭೋಗಗಳು, ಸ್ಥಾನ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಕೂಡ; ಜೀವಲೋಕದ ಜೀವನವನ್ನೂ ಕಾಲ ಬಂದು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ.
12.234.101
उच्छ्राया विनिपातान्ता भावोऽभावः स एव च ।
अनित्यमध्रुवं सर्वं व्यवसायो हि दुष्करः ॥ १२.२३४.१०१ ॥
ಉನ್ನತಿಯ ಅಂತ್ಯ ಪತನ; ಇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಕೂಡ ಅದೇ. ಎಲ್ಲವೂ ಅನಿತ್ಯ, ಅಸ್ಥಿರ; ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಕಠಿಣ.
12.234.102
सा ते न व्यथते बुद्धिरचला तत्त्वदर्शिनी ।
अहमासं पुरा चेति मनसाऽपि न बुद्ध्यते ॥ १२.२३४.१०२ ॥
ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುವ, ಅಚಲವಾದ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ವ್ಯಥೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ‘ನಾನು ಮೊದಲು ಇದ್ದೆ’ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.234.103
कालेनाक्रम्य लोकेऽस्मिन्पच्यमाने बलीयसा ।
अज्येष्ठमकनिष्ठं च क्षिप्यमाणो न बुद्ध्यते ॥ १२.२३४.१०३ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾಲದಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಬಲಿಷ್ಠನಿಂದ ಬೇಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ, ಹಿರಿಯನನ್ನೂ ಕಿರಿಯನನ್ನೂ ಎಸೆಯಲ್ಪಡುವವನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.234.104
ईर्ष्याभिमानलोभेषु कामक्रोधभयेषु च ।
स्पृहामोहाभिमानेषु लोकः सक्तो विमुह्यति ॥ १२.२३४.१०४ ॥
ಈರ್ಷ್ಯೆ, ಅಭಿಮಾನ, ಲೋಭದಲ್ಲಿ, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಭಯದಲ್ಲಿ, ಆಸೆ, ಮೋಹ, ಅಭಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತವಾದ ಲೋಕ ಮೋಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
12.234.105
भवांस्तु भावतत्त्वज्ञो विद्वाञ्ज्ञानतपोन्वितः ।
कालं पश्यति सुव्यक्तं पाणावामलकं यथा ॥ १२.२३४.१०५ ॥
ನೀವು ಭಾವತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತ, ಜ್ಞಾನ-ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರು; ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿರುವ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿಯಂತೆ ಕಾಲವನ್ನು ಅತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೀರಿ.
12.234.106
कालचारित्रतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः ।
वैरोचते कृतार्थोऽसि स्पृहणीयो विजानताम् ॥ १२.२३४.१०६ ॥
ಕಾಲದ ನಡೆಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವರು, ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು; ನೀವು ಹೊಳೆಯುತ್ತೀರಿ, ಕೃತಾರ್ಥರು, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಬಯಸಲ್ಪಡುವವರು.
12.234.107
सर्वलोको ह्ययं मन्ये बुद्ध्या परिगतस्त्वया ।
विहरन्सर्वतोमुक्तो न क्वचिच्च विषीदसि ॥ १२.२३४.१०७ ॥
ಈ ಸರ್ವ ಲೋಕವನ್ನು ನೀವು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೀರೆಂದು ನಾನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ; ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲಿಯೂ ವಿಷಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.234.108
रजश्च हि तमश्च त्वां स्पृशते न जितेन्द्रियम् ।
निष्प्रीतिं नष्टसंतापमात्मानं त्वमुपाससे ॥ १२.२३४.१०८ ॥
ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಇಂದ್ರಿಯಜಿತರು; ಪ್ರೀತಿರಹಿತ, ಸಂತಾಪ ನಷ್ಟವಾದ ಆತ್ಮವನ್ನು ನೀವು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೀರಿ.
12.234.109
सुहृदं सर्वभूतानां निर्वैरं शान्तमानसम् ।
दृष्ट्वा त्वां मम संजाता त्वय्यनुक्रोशिनी मतिः ॥ १२.२३४.१०९ ॥
ಸರ್ವ ಭೂತಗಳ ಮಿತ್ರನೂ, ವೈರರಹಿತನೂ, ಶಾಂತಮನಸ್ಕನೂ ಆದ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ, ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು.
12.234.110
नाहमेतादृशं बुद्धं हन्तुमिच्छामि बन्धनैः ।
आनृशंस्यं परो धर्मो ह्यनुक्रोशश्च मे त्वयि ॥ १२.२३४.११० ॥
ಇಂತಹ ಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ನಾನು ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂಸಿಸದಿರುವುದೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ; ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಕರುಣೆ ಇದೆ.
12.234.111
मोक्ष्यन्ते वारुणाः पाशास्तवेमे कालपर्ययात् ।
प्रजानामुपचारेण स्वस्ति तेऽस्तु महासुर ॥ १२.२३४.१११ ॥
ಕಾಲದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿರುವ ವರುಣನ ಈ ಪಾಶಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ, ಓ ಮಹಾಸುರನೇ.
12.234.112
यदा श्वश्रूं स्नुषा वृद्धां परिचारेण योक्ष्यते ।
पुत्रश्च पितरं मोहात्प्रेषयिष्यति कर्मसु ॥ १२.२३४.११२ ॥
ಸೊಸೆ ವೃದ್ಧೆಯಾದ ಅತ್ತೆಯಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡಿಸಿದಾಗ, ಮಗನು ಮೋಹದಿಂದ ತಂದೆಯನ್ನು ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ.
12.234.113
ब्राह्मणैः कारयिष्यन्ति वृषलाः पादधावनम् ।
शूद्राश्च ब्राह्मणीं भार्यामुपयास्यन्ति निर्भयाः ॥ १२.२३४.११३ ॥
ಕೀಳುಜನರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ತಮ್ಮ ಪಾದ ತೊಳೆಸುವರು; ನಿರ್ಭಯ ಶೂದ್ರರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸೇರುವರು.
12.234.114
वियोनिषु विमोक्ष्यन्ति बीजानि पुरुषा यदा ।
संकरं कांस्यभाण्डैश्च बलिं चैव कुपात्रकैः ॥ १२.२३४.११४ ॥
ಮನುಷ್ಯರು ಅಯೋಗ್ಯ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವರು, ಸಂಕರ ಮಾಡುವರು; ಕಂಚಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳಿಂದಲೂ ಅಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರೆಗಳಿಂದಲೂ ಬಲಿ ಅರ್ಪಿಸುವರು.
12.234.115
चातुर्वर्ण्यं यदा कृत्स्नममर्यादं भविष्यति ।
एकैकस्ते तदा पाशः क्रमशः परिमोक्ष्यते ॥ १२.२३४.११५ ॥
ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರ್ಯಾದೆ ಮೀರಿದಾಗ, ನಿನ್ನ ಪಾಶಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವವು.
12.234.116
अस्मत्तस्ते भयं नास्ति समयं प्रतिपालय ।
सुखी भव निराबाधः स्वस्थचेता निरामयः ॥ १२.२३४.११६ ॥
ನಮ್ಮಿಂದ ನಿನಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಕಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯು. ಸುಖಿಯಾಗಿರು, ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನಾಗಿ, ರೋಗರಹಿತನಾಗಿರು.
12.234.117
तमेवमुक्त्वा भगवाञ्छतक्रतुः ।
प्रतिप्रयातो गजराजवाहनः।
विजित्य सर्वानसुरान्सुराधिपो ।
ननन्द हर्षेण बभूव चैकराट् ॥ १२.२३४.११७ ॥
ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಭಗವಾನ್ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ಗಜರಾಜನನ್ನೇರಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರನ್ನು ಗೆದ್ದ ಸುರಾಧಿಪನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಏಕಮಾತ್ರ ರಾಜನಾದನು.
12.234.118
महर्षयस्तुष्टुवुरञ्जसा च तं ।
वृषाकर्पि सर्वचराचरेश्वरम्।
हिमापहो हव्यमुवाह चाध्वरे ।
तथाऽमृतं चार्पितमीश्वरोऽपि हि ॥ १२.२३४.११८ ॥
ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆ ವೃಷಾಕಪಿಯನ್ನು, ಚರಾಚರಗಳ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಹಿಮವನ್ನು ಹರಿಸುವವನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಹೊತ್ತನು; ಅಂತೆಯೇ ಈಶ್ವರನೂ ಅಮೃತವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
12.234.119
द्विजोत्तमैः सर्वगतैरभिष्टुतो ।
विदीप्ततेजाः शतमन्युरीश्वरः।
प्रशान्तचेता मुदितः स्वमालयं ।
त्रिविष्टपं प्राप्य मुमोद वासवः ॥ १२.२३४.११९ ॥
ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಗಳಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಪ್ರದೀಪ್ತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಈಶ್ವರ ಶತಮನ್ಯು (ಇಂದ್ರ) ಶಾಂತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ತನ್ನ ಆಲಯವಾದ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪವನ್ನು ತಲುಪಿ ಆನಂದಿಸಿದನು; ವಾಸವನು.