ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.234
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.234.1
मग्नस्य व्यसने कृच्छ्रे किं श्रेयः पुरुषस्य हि ।
बन्धुनाशे महीपाल राज्यनाशेऽथवा पुनः ॥ १२.२३४.१ ॥
ହେ ମହୀପାଳ, ବ୍ୟସନ ଓ କଷ୍ଟରେ ନିମଜ୍ଜିତ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ କ'ଣ ଶ୍ରେୟସ୍କର? ବନ୍ଧୁ ନାଶରେ ନା ରାଜ୍ୟ ନାଶରେ?
12.234.2
त्वं हि नः परमो वक्ता लोकेऽस्मिन्भरतर्षभ ।
एतद्भवन्तं पृच्छामि तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १२.२३४.२ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏ ଜଗତରେ ଆପଣ ହିଁ ଆମର ପରମ ବକ୍ତା। ଏହା ହିଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି; ତାହା ମୋତେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
12.234.3
पुत्रदारैः सुखैश्चैव वियक्तस्य धनेन च ।
मग्नस्य व्यसने कृच्छ्रे धृतिः श्रेयस्करी नृप।
धैर्येण युक्तस्य सतः शरीरं न विशीर्यते ॥ १२.२३४.३ ॥
ହେ ନୃପ, ପୁତ୍ର-ଦାର, ସୁଖ ଓ ଧନରୁ ବିୟୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ୟସନ ଓ କଷ୍ଟରେ ନିମଜ୍ଜିତ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ଶ୍ରେୟସ୍କର। ଧୈର୍ଯ୍ୟଯୁକ୍ତ ସତ୍ପୁରୁଷର ଶରୀର ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.234.4
विशोकता सुखं धत्ते धत्ते चारोग्यमुत्तमम् ।
आरोग्याच्च शरीरस्य स पुनर्विन्दते श्रियम् ॥ १२.२३४.४ ॥
ଶୋକରହିତତା ସୁଖ ଦିଏ ଓ ଉତ୍ତମ ଆରୋଗ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦିଏ। ଶରୀରର ଆରୋଗ୍ୟରେ ସେ ପୁଣି ଶ୍ରୀ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
12.234.5
यश्च प्राज्ञो नरस्तात सात्विकीं वृत्तिमास्थितः ।
तस्यैश्वर्यं च धैर्यं च व्यवसायश्च कर्मसु ॥ १२.२३४.५ ॥
ହେ ତାତ, ଯେଉଁ ପ୍ରାଜ୍ଞ ମନୁଷ୍ୟ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୃତ୍ତି ଆଶ୍ରୟ କରେ, ତା'ର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ କର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ୟମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
12.234.6
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बलिवासवसंवादं पुनरेव युधिष्ठिर ॥ १२.२३४.६ ॥
ଏଠାରେ ହିଁ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି — ବଳି ଓ ବାସବଙ୍କ ସଂବାଦ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପୁଣି ସେହି।
12.234.7
वृत्ते देवासुरे युद्धे दैत्यदानवसंक्षये ।
विष्णुक्रान्तेषु लोकेषु देवराजे शतक्रतौ ॥ १२.२३४.७ ॥
ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧ ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନଙ୍କର ବିନାଶ ହେଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରେ ଲୋକସମୂହ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲେ, ଶତକ୍ରତୁ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର (ଶାସନ କରୁଥିବା ବେଳେ),
12.234.8
इज्यमानेषु देवेषु चातुर्वर्ण्ये व्यवस्थिते ।
समृध्यमाने त्रैलोक्ये प्रीतियुक्ते स्वयंभुवि ॥ १२.२३४.८ ॥
ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ, ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଥିଲା, ତ୍ରିଲୋକ ସମୃଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ସ୍ୱୟଂଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା) ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲେ,
12.234.9
रुद्रैर्वसुभिरादित्यैरश्विभ्यामपि चर्षिभिः ।
गन्धर्वैर्भुजगेन्द्रैश्च सिद्धैश्चान्यैर्वृतः प्रभुः ॥ १२.२३४.९ ॥
ରୁଦ୍ର, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗରାଜ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଥିବା ପ୍ରଭୁ (ଇନ୍ଦ୍ର),
12.234.10
चतुर्दन्तं सुदान्तं च वारणेन्द्रं श्रिया वृतम् ।
आरुह्यैरावणं शक्रस्त्रैलोक्यमनुसंययौ ॥ १२.२३४.१० ॥
ଚାରି ଦାନ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ, ସୁଶିକ୍ଷିତ, ଗଜରାଜ, ଶୋଭାରେ ସଜ୍ଜିତ ଐରାବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ତ୍ରିଲୋକରେ ଭ୍ରମଣ କଲେ।
12.234.11
स कदाचित्समुद्रान्ते कस्मिंश्चिद्गिरिगह्वरे ।
बलिं वैरोचनिं वज्री ददर्शोपससर्प च ॥ १२.२३४.११ ॥
ସେ ଏକଦା ସମୁଦ୍ରକୂଳରେ କୌଣସି ଏକ ପର୍ବତ-ଗୁମ୍ଫାରେ ବିରୋଚନପୁତ୍ର ବଳିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ବଜ୍ରଧାରୀ (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
12.234.12
तमैरावतमूर्धस्थं प्रेक्ष्य देवगणैर्वृतम् ।
सुरेन्द्रमिन्द्रं दैत्येन्द्रो न शुशोच न विव्यथे ॥ १२.२३४.१२ ॥
ଐରାବତର ମସ୍ତକରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା, ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଥିବା ସେହି ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର (ବଳି) ଶୋକ କଲେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
12.234.13
दृष्ट्वा तमविकारस्थं तिष्ठन्तं निर्भयं बलिम् ।
अधिरूढो द्विपश्रेष्ठमित्युवाच शतक्रतुः ॥ १२.२३४.१३ ॥
ତାଙ୍କୁ ନିର୍ବିକାର, ନିର୍ଭୟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଜ ଉପରେ ଆରୂଢ଼ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ବଳିଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
12.234.14
दैत्य न व्यथसे शौर्यादथवा वृद्धसेवया ।
तपसा भावितत्वाद्वा सर्वथैतत्सुदुष्करम् ॥ १२.२३४.१४ ॥
ହେ ଦୈତ୍ୟ! ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗୁ, ବୃଦ୍ଧସେବା ଯୋଗୁ, କିମ୍ବା ତପସ୍ୟାରେ ପରିପକ୍ୱ ହୋଇଥିବାରୁ ତୁମେ ବ୍ୟଥିତ ହଉନାହଁ — ଏହା ସର୍ବଥା ଅତି ଦୁଷ୍କର।
12.234.15
शत्रुभिर्वशमानीतो हीनः स्थानादनुत्तमात् ।
वैरोचने किमाश्रित्य शोचितव्ये न शोचसि ॥ १२.२३४.१५ ॥
ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବଶରେ ଆଣି ହୋଇଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରୁ ଖସିଥିବା ହେ ବୈରୋଚନ! କାହା ଆଶ୍ରୟରେ ଯେଉଁ ବିଷୟରେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ସେଥିରେ ତୁମେ ଶୋକ କରୁନାହଁ?
12.234.16
श्रैष्ट्यं प्राप्य स्वजातीनां भुक्त्वा भोगाननुत्तमान् ।
हृतस्वरत्नराज्यस्त्वं ब्रूहि कस्मान्न शोचसि ॥ १२.२३४.१६ ॥
ନିଜ ଜାତି ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇ, ଉତ୍ତମ ଭୋଗ ଭୋଗ କରି, ବର୍ତ୍ତମାନ ରତ୍ନ ଓ ରାଜ୍ୟ ହରଣ ହୋଇଥିବା ତୁମେ କୁହ, କାହିଁକି ଶୋକ କରୁନାହଁ?
12.234.17
ईश्वरो हि पुरा भूत्वा पितृपैतामहे पदे ।
तत्त्वमद्य हृतं दृष्ट्वा सपत्नैः किं न शोचसि ॥ १२.२३४.१७ ॥
ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ନିଜ ପିତା ଓ ପିତାମହଙ୍କ ପଦରେ ଈଶ୍ୱର ହୋଇଥିଲ; ଆଜି ସେହି ପଦ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ହୃତ ଦେଖି ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ଶୋକ କରୁନାହଁ?
12.234.18
बद्धश्च वारुणैः पाशैर्वज्रेण च समाहतः ।
हृतदारो हृतधनो ब्रूहि कस्मान्न शोचसि ॥ १२.२३४.१८ ॥
ବରୁଣଙ୍କ ପାଶରେ ବନ୍ଧା, ବଜ୍ରରେ ଆହତ, ପତ୍ନୀ ଓ ଧନ ହରଣ ହୋଇଥିବା ତୁମେ କୁହ, କାହିଁକି ଶୋକ କରୁନାହଁ?
12.234.19
नष्टश्रीर्विभवभ्रष्टो यन्न शोचसि दुष्करम् ।
त्रैलोक्यराज्यनाशे हि कोऽन्यो जीवितुमुत्सहेत् ॥ १२.२३४.१९ ॥
ଶୋଭା ନଷ୍ଟ ହୋଇ, ବୈଭବ ହରାଇ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସେହି କଠିନ ଦଶା ପାଇଁ ଶୋକ କରୁନାହଁ। ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଆଉ କିଏ ବଞ୍ଚିବାକୁ ସାହସ କରିବ?
12.234.20
एतच्चान्यच्च परुषं ब्रुवन्तं परिभूय तम् ।
श्रुत्वा दुःखमसंभ्रान्तो बलिर्वैरोचनोऽब्रवीत् ॥ १२.२३४.२० ॥
ସେ ଏହା ଓ ଅନ୍ୟ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହି ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲାବେଳେ, ଦୁଃଖରେ ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ବିରୋଚନପୁତ୍ର ବଳି କହିଲେ।
12.234.21
निगृहीते मयि भृशं शक्र किं कत्थितेन ते ।
वज्रमुद्यम्य तिष्ठन्तं पश्यामि त्वां पुरंदर ॥ १२.२३४.२१ ॥
ହେ ଶକ୍ର, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦୀ ହେଲାବେଳେ ତୁମର ଗର୍ବ କଥାରେ କ'ଣ ଲାଭ? ହେ ପୁରନ୍ଦର, ବଜ୍ର ଉଠାଇ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ତୁମକୁ ମୁଁ ଦେଖୁଛି।
12.234.22
अशक्तः पूर्वमासीस्त्वं कथंचिच्छक्ततां गतः ।
कस्त्वदन्य इमां वाचं सुक्रूरां वक्तुमर्हति ॥ १२.२३४.२२ ॥
ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଶକ୍ତିହୀନ ଥିଲ; କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତୁମେ ଶକ୍ତି ପାଇଛ। ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ ଏମିତି ଅତି କ୍ରୂର ବାକ୍ୟ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ?
12.234.23
यस्तु शत्रोर्वशस्थस्य शक्तोऽपि कुरुते दयाम् ।
हस्तप्राप्तस्य वीरस्य तं चैव पुरुषं विदुः ॥ १२.२३४.२३ ॥
ଶତ୍ରୁ ବଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ହୋଇ ଯେ ଦୟା ଦେଖାଏ, ଏବଂ ହାତରେ ଆସିଥିବା ବୀରଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଯେ ଦୟା କରେ, ତାକୁ ହିଁ ଲୋକେ ପ୍ରକୃତ ପୁରୁଷ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
12.234.24
अनिश्चयो हि युद्धेषु द्वयोर्विवदमानयोः ।
एकः प्राप्नोति विजयमेकश्चैव पराजयम् ॥ १२.२३४.२४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବିବାଦ କରୁଥିବା ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ; ଜଣେ ବିଜୟ ପାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟଜଣେ ପରାଜୟ ବରଣ କରେ।
12.234.25
मा च ते भूत्स्वभावोऽयं मयि दानवपुङ्गवे ।
ईश्वरः सर्वभूतानां विक्रमेण जितो बलात् ॥ १२.२३४.२५ ॥
ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ଏହି ଭାବ ନ ହେଉ ଯେ ତୁମେ ସର୍ବଭୂତର ଈଶ୍ବରଙ୍କୁ ପରାକ୍ରମ ଓ ବଳ ଦ୍ୱାରା ଜିତିଛ।
12.234.26
नैतदस्मत्कृतं शक्र नैतच्छक्र कृतं त्वया ।
यत्त्वमेवं गतो वज्रिन्यद्वाऽऽप्येवं गता वयम् ॥ १२.२३४.२६ ॥
ହେ ଶକ୍ର, ଏହା ଆମ ଦ୍ୱାରା କୃତ ନୁହେଁ; ହେ ଶକ୍ର, ଏହା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କୃତ ନୁହେଁ। ହେ ବଜ୍ରୀ, ତୁମେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲୁ।
12.234.27
अहमासं यथाऽद्य त्वं भविता त्वं यथा वयम् ।
मावमंस्था मया कर्म दुष्कृतं कृतमित्युत ॥ १२.२३४.२७ ॥
ମୁଁ ଯେପରି ଥିଲି, ସେପରି ଆଜି ତୁମେ ହେବ; ତୁମେ ଯେପରି ଅଛ, ସେପରି ଆମେ ହେବୁ। ମୋ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ତୁଚ୍ଛ ମନେ କର ନାହିଁ।
12.234.28
सुखदुःखे हि पुरुषः पर्यायेणाधिगच्छति ।
पर्यायेणासि शक्रत्वं प्राप्तः शक्र न कर्मणा ॥ १२.२३४.२८ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ହେ ଶକ୍ର, ତୁମେ ଶକ୍ରତ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ପାଇଛ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।
12.234.29
कालः काले नयति मां त्वां च कालो नयत्ययम् ।
तेनाहं त्वं यथा नाद्य त्वं चापि न यथा वयम् ॥ १२.२३४.२९ ॥
କାଳ ଯଥାସମୟରେ ମୋତେ ନେଇଯାଏ, ଏବଂ ଏହି କାଳ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ନେଇଯାଏ। ତେଣୁ ମୁଁ ଆଜି ସେପରି ନୁହେଁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ନୁହଁ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ନୁହଁ।
12.234.30
न मातृपितृशुश्रूषा न च दैवतपूजनम् ।
नान्यो गुणसमाचारः पुरुषस्य सुखावहः ॥ १२.२३४.३० ॥
ମାତାପିତାଙ୍କ ସେବା, ଦେବପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ଆଚରଣ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସୁଖ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ।
12.234.31
न विद्या न तपो दानं न मित्राणि न बान्धवाः ।
शक्नुवन्ति परित्रातुं नरं कालेन पीडितम् ॥ १२.२३४.३१ ॥
ବିଦ୍ୟା, ତପ, ଦାନ, ମିତ୍ର, ବାନ୍ଧବ — କାଳପୀଡ଼ିତ ମନୁଷ୍ୟକୁ କେହି ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
12.234.32
नागामिनमनर्थं हि प्रतिघातशतैरपि ।
शक्नुवन्ति प्रतिव्योढुमृते बुद्धिबलान्नराः ॥ १२.२३४.३२ ॥
ଶହ ଶହ ପ୍ରତିକାରରେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ଆସୁଥିବା ଅନର୍ଥ ରୋକି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ; କେବଳ ବୁଦ୍ଧିବଳରେ ହିଁ ସମ୍ଭବ।
12.234.33
पर्यायैर्हन्यमानानां परित्राता न विद्यते ।
इदं तु दुःखं यच्छक्र कर्ताऽहमिति मन्यसे ॥ १२.२३४.३३ ॥
ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ହତ ହେଉଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ ନାହିଁ। ହେ ଶକ୍ର, 'ମୁଁ କର୍ତ୍ତା' ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ଏଇଟି ହିଁ ଦୁଃଖ।
12.234.34
यदि कर्ता भवेत्कर्ता न क्रियेत कदाचन ।
यस्मात्तु क्रियते कर्ता तस्मात्कर्ताऽप्यनीश्वरः ॥ १२.२३४.३४ ॥
କର୍ତ୍ତା ପ୍ରକୃତରେ କର୍ତ୍ତା ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ କେବେ ବି କିଛି କରାଯାଇନଥାନ୍ତା। କିନ୍ତୁ କର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ କରାଯାଉଥିବାରୁ, କର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଅନୀଶ୍ୱର।
12.234.35
कालेन त्वाऽहमजयं कालेनाहं जितस्त्वया ।
गन्ता गतिमतां कालः कालः कलयति प्रजाः ॥ १२.२३४.३५ ॥
କାଳ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ଜିତିଲି; କାଳ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋ ଠାରୁ ପରାଜିତ ହେଲ। କାଳ ହିଁ ଗତିମାନଙ୍କର ଗନ୍ତବ୍ୟ; କାଳ ହିଁ ପ୍ରଜାଙ୍କର ଗଣନା କରେ।
12.234.36
इन्द्र प्राकृतया बुद्ध्या प्रलपन्नावबुद्ध्यसे ।
केचित्त्वां बहुमन्यन्ते श्रैष्ठ्यं प्राप्तं स्वकर्मणा ॥ १२.२३४.३६ ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସାଧାରଣ ବୁଦ୍ଧିରେ ପ୍ରଲାପ କରି ତୁମେ ବୁଝୁନାହଁ। କେହି କେହି ତୁମକୁ ବହୁତ ମାନନ୍ତି; ନିଜ କର୍ମରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଛ।
12.234.37
कथमस्मद्विधो नाम जानँल्लोकप्रवृत्तयः ।
कालेनाभ्याहतः शोचेन्मुह्येद्वाऽप्यथविभ्रमेत् ॥ १२.२३४.३७ ॥
ଲୋକପ୍ରବୃତ୍ତି ଜାଣୁଥିବା ଆମ ପରି ଲୋକ କାଳ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହେଲେ କିପରି ଶୋକ କରିବ, ମୋହିତ ହେବ ବା ଭ୍ରାନ୍ତ ହେବ?
12.234.38
कथं कालपरीतस्य मम वा मद्विधस्य वा ।
बुद्धिर्व्यसनमासाद्य भिन्ना नौरिव सीदति ॥ १२.२३४.३८ ॥
କାଳ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ିଥିବା ମୋ ପରି ଲୋକର ବୁଦ୍ଧି ବିପଦରେ ପଡ଼ି ଭଗ୍ନ ନୌକା ପରି କିପରି ଡୁବେ?
12.234.39
अहं च त्वं च ये चान्ये भविष्यन्ति सुराधिपाः ।
ते सर्वे शक्र यास्यन्ति मार्गमिन्द्रशतैर्गतम् ॥ १२.२३४.३९ ॥
ମୁଁ, ତୁମେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଦେବାଧିପତି ହେବେ, ହେ ଶକ୍ର, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶହ ଶହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗଢ଼ା ପଥରେ ଯିବେ।
12.234.40
त्वामप्येवं सुदुर्धर्षं ज्वलन्तं परया श्रिया ।
काले परिणते कालः कलयिष्यति मामिव ॥ १२.२३४.४० ॥
ଅତି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଓ ପରମ ଶ୍ରୀରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ, ସମୟ ପାଚିଲେ, କାଳ ମୋ ପରି ଧରିବ।
12.234.41
बहूनीन्द्रसहस्राणि दैवतानां युगे युगे ।
अभ्यतीतानि कालेन कालो हि दुरतिक्रमः ॥ १२.२३४.४१ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ଯୁଗ ଯୁଗରେ ହଜାର ହଜାର ଇନ୍ଦ୍ର କାଳ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; କାଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା କଷ୍ଟକର।
12.234.42
इदं तु लब्ध्वा संस्थानमात्मानं बहु मन्यसे ।
सर्वभूतभवं देवं ब्रह्माणमिव शाश्वतम् ॥ १२.२३४.४२ ॥
କିନ୍ତୁ ଏହି ପଦ ପାଇ ତୁମେ ନିଜକୁ ସର୍ବଭୂତର ଉତ୍ପତ୍ତିକର୍ତା, ଶାଶ୍ୱତ ଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ବହୁ ମାନୁଛ।
12.234.43
न चेदमचलं स्थानमनन्तं वाऽपि कस्यचित् ।
त्वं तु बालिशया बुद्ध्या ममेदमिति मन्यसे ॥ १२.२३४.४३ ॥
ଏହି ସ୍ଥାନ ଅଚଳ ନୁହେଁ, କାହାରିର ଅନନ୍ତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ବାଳିଶ ବୁଦ୍ଧିରେ ତୁମେ ଭାବୁଛ, 'ଏହା ମୋର।'
12.234.44
अविश्वस्ते विश्वसिषि मन्यसे वाऽध्रुवे ध्रुवम् ।
नित्यं कालपरीतात्मा भवत्येवं सुरेश्वर ॥ १२.२३४.४४ ॥
ଅବିଶ୍ୱସନୀୟରେ ତୁମେ ବିଶ୍ୱାସ କର, ଅସ୍ଥିରକୁ ସ୍ଥିର ଭାବୁଛ। ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, କାଳରେ ଘେରା ଆତ୍ମା ସର୍ବଦା ଏହିପରି ହୁଏ।
12.234.45
ममेयमिति मोहात्त्वं राजश्रियमभीप्ससि ।
नेयं तव न चास्माकं न चान्येषां स्थिरा मता ॥ १२.२३४.४५ ॥
'ଏହା ମୋର' ଏହି ମୋହରେ ତୁମେ ରାଜଲକ୍ଷ୍ମୀ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ। ଏହା ତୁମର ନୁହେଁ, ଆମର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ସ୍ଥିର ବୋଲି ମାନାଯାଇ ନାହିଁ।
12.234.46
अतिक्रम्य बहूनन्यांस्त्वयि तावदियं गता ।
कंचित्कालमियं स्थित्वा त्वयि वासव चञ्चला ॥ १२.२३४.४६ ॥
ବହୁତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ହେ ବାସବ, କିଛି ସମୟ ତୁମ ପାଖରେ ରହି ଏହି ଚଞ୍ଚଳା (ପୁଣି ଚାଲିଯିବ)।
12.234.47
गौर्निवासमिवोत्सृज्य पुनरन्यं गमिष्यति ।
सुरेशा ये ह्यतिक्रान्तास्तान्न संख्यातुमुत्सहे ॥ १२.२३४.४७ ॥
ଗାଈ ଯେପରି ନିଜ ବାସସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପାଖକୁ ଯାଏ, ସେହିପରି ଏହା ପୁଣି ଅନ୍ୟ ପାଖକୁ ଯିବ। ଯେଉଁ ସୁରେଶ୍ୱରମାନେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଗଣି ପାରିବି ନାହିଁ।
12.234.48
त्वत्तो बहुतराश्चान्ये भविष्यन्ति पुरंदर ।
सवृक्षौषधिगुल्मेयं ससरित्पर्वताकरा ॥ १२.२३४.४८ ॥
ହେ ପୁରନ୍ଦର, ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ଅନ୍ୟମାନେ ହେବେ। ବୃକ୍ଷ, ଔଷଧି, ଗୁଲ୍ମ ସହିତ, ନଦୀ, ପର୍ବତ, ଖଣି ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ (ରହିବ)।
12.234.49
तानिदानीं न पश्यामि यैर्भुक्तेयं पुरा मही ।
पृथुरैलो मयो भीमो नरकः शम्बरस्तथा ॥ १२.२३४.४९ ॥
ପୂର୍ବରେ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଭୋଗ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ — ପୃଥୁ, ଐଳ, ମୟ, ଭୀମ, ନରକ ଓ ଶମ୍ବର ମଧ୍ୟ।
12.234.50
अश्वग्रीवः पुलोमा च स्वर्भानुरमितप्रभः ।
प्रह्लादो नमुचिर्दक्षो विप्रचित्तिर्विरोचनः ॥ १२.२३४.५० ॥
ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ପୁଲୋମା ଓ ଅମିତପ୍ରଭ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ; ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ନମୁଚି, ଦକ୍ଷ, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ଓ ବିରୋଚନ।
12.234.51
ह्रीनिषेवः सुहोत्रश्च भूरिहा पुष्पवान्वृषः ।
सत्येषुर्ऋषभो बाहुः कपिलाश्वो निरूपकः ॥ १२.२३४.५१ ॥
ହ୍ରୀନିଷେବ, ସୁହୋତ୍ର, ଭୂରିହା, ପୁଷ୍ପବାନ୍, ବୃଷ, ସତ୍ୟେଷୁ, ଋଷଭ, ବାହୁ, କପିଳାଶ୍ୱ ଓ ନିରୂପକ।
12.234.52
बाणः कार्तस्वरो वह्निर्विश्वदंष्ट्रोऽथ नैर्ऋतिः ।
संकोचोऽथ वरीताक्षो वराहाश्वो रुचिप्रभः ॥ १२.२३४.५२ ॥
ବାଣ, କାର୍ତସ୍ୱର, ବହ୍ନି, ବିଶ୍ୱଦଂଷ୍ଟ୍ର, ନୈର୍ଋତି, ସଂକୋଚ, ବରୀତାକ୍ଷ, ବରାହାଶ୍ୱ ଓ ରୁଚିପ୍ରଭ।
12.234.53
विश्वजित्प्रतिरूपश्च वृषाण्डो विष्करो मधुः ।
हिरण्यकशिपुश्चैव कैटभश्चैव दानवः ॥ १२.२३४.५३ ॥
ବିଶ୍ୱଜିତ, ପ୍ରତିରୂପ, ବୃଷାଣ୍ଡ, ବିଷ୍କର, ମଧୁ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ଦାନବ କୈଟଭ ମଧ୍ୟ।
12.234.54
दैतेया दानवाश्चैव सर्वे ते नैर्ऋतैः सह ।
एते चान्ये च बहवः पूर्वे पूर्वतराश्च ये ॥ १२.२३४.५४ ॥
ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନୈର୍ଋତମାନଙ୍କ ସହିତ; ଏମାନେ ଏବଂ ଆଉ ଅନେକ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବେ ଓ ତା'ରୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବେ ଥିଲେ।
12.234.55
दैत्येन्द्रा दानवेन्द्राश्च यांश्चान्याननुशुश्रुम् ।
बहवः पूर्वदैत्येन्द्राः संत्यज्य पृथिवीं गताः ॥ १२.२३४.५५ ॥
ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଓ ଦାନବେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ—ପୂର୍ବକାଳର ବହୁ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
12.234.56
कालेनाभ्याहताः सर्वे कालो हि बलवत्तरः ।
सर्वैः क्रतुशतैरिष्टं न त्वमेकः शतक्रतुः ॥ १२.२३४.५६ ॥
କାଳ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆହତ ହେଲେ; କାଳ ନିଶ୍ଚୟ ଅଧିକ ବଳବାନ। ଶହେ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏକା ଶତକ୍ରତୁ ନୁହଁ।
12.234.57
सर्वे धर्मपराश्चासन्सर्वे सततसत्रिणः ।
अन्तरिक्षचराः सर्वे सर्वेऽभिमुखयोधिनः ॥ १२.२३४.५७ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ନିରନ୍ତର ସତ୍ର ଯଜ୍ଞକାରୀ ଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ଆକାଶଚାରୀ ଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ସମ୍ମୁଖ ଯୁଦ୍ଧକାରୀ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ।
12.234.58
सर्वे संहननोपेताः सर्वे परिघबाहवः ।
सर्वे मायाशतधराः सर्वे ते कामरूपिणः।
सर्वे समरमासाद्य न श्रूयन्ते पराजिताः ॥ १२.२३४.५८ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୃଢ଼ ଶରୀରଧାରୀ ଥିଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ବାହୁ ପରିଘ ପରି ଥିଲା; ସମସ୍ତେ ଶହେ ମାୟା ଧାରଣକାରୀ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପଧାରୀ ଥିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ପହଞ୍ଚି ସେମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ।
12.234.59
सर्वे सत्यव्रतपराः सर्वे कामविहारिणः ।
सर्वे वेदव्रतपराः सर्वे चैव बहुश्रुताः ॥ १२.२३४.५९ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସତ୍ୟବ୍ରତନିଷ୍ଠ ଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ବେଦବ୍ରତନିଷ୍ଠ ଥିଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତେ ବହୁଶ୍ରୁତ (ପଣ୍ଡିତ) ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
12.234.60
सर्वे संमतमैश्वर्यमीश्वराः प्रतिपेदिरे ।
न चैश्वर्यमदस्तेषां भूतपूर्वो महात्मनाम् ॥ १२.२३४.६० ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଈଶ୍ୱର ଭାବେ ସମ୍ମତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପାଇଲେ; ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କଠାରେ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ-ମଦ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ।
12.234.61
सर्वे यथार्हदातारः सर्वे विगतमत्सराः ।
सर्वे सर्वेषु भूतेषु यथावत्प्रतिपेदरे ॥ १२.२३४.६१ ॥
ସମସ୍ତେ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଉଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଈର୍ଷାରହିତ ଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଯଥାବତ୍ ଆଚରଣ କରୁଥିଲେ।
12.234.62
सर्वे दाक्षायणीपुत्राः प्राजपत्या महाबलाः ।
ज्वलन्तः प्रतपन्तश्च कालेन प्रतिसंहृताः ॥ १२.२३४.६२ ॥
ଦକ୍ଷକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ବଂଶଧର, ମହାବଳୀ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଓ ତାପଦାୟୀ ଥିଲେ; ତଥାପି କାଳ ସେମାନଙ୍କୁ ଫେରାଇ ନେଲା।
12.234.63
त्वं चैवेमां यदा भुक्त्वा पृथिवीं त्यक्ष्यसे पुनः ।
न शक्ष्यसि तदा शक्र नियन्तुं शोकमात्मनः ॥ १२.२३४.६३ ॥
ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଭୋଗ କରି ପୁଣି ଛାଡ଼ିବ, ସେତେବେଳେ ହେ ଶକ୍ର, ତୁମେ ନିଜ ଶୋକକୁ ରୋକି ପାରିବ ନାହିଁ।
12.234.64
मुञ्चेच्छां कामभोगेषु मुञ्जेमं श्रीभवं मदम् ।
एवं स्वराज्यनाशे त्वं शोकं संप्रसहिष्यसि ॥ १२.२३४.६४ ॥
କାମଭୋଗର ଇଚ୍ଛା ଛାଡ଼; ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରୁ ଜାତ ଏହି ମଦକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼। ଏହିପରି ତୁମ ରାଜ୍ୟ ନାଶ ହେଲେ ତୁମେ ଶୋକ ସହିପାରିବ।
12.234.65
शोककाले शुचो मा त्वं हर्षकाले च मा हृषः ।
अतीतानागतं हित्वा प्रत्युत्पन्नेन वर्तय ॥ १२.२३४.६५ ॥
ଶୋକ କାଳରେ ଶୋକ କରନାହିଁ, ହର୍ଷ କାଳରେ ହର୍ଷିତ ହୁଅନାହିଁ। ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଛାଡ଼ି ବର୍ତ୍ତମାନରେ ଜୀବନ ଯାପନ କର।
12.234.66
मां चेदभ्यागतः कालः सदा युक्तमतन्द्रितः ।
क्षमस्व न चिरादिन्द्र त्वामप्युपगमिष्यति ॥ १२.२३४.६६ ॥
ଯଦି ମୋ ନିକଟକୁ କାଳ ଆସିଛି, ତେବେ ସଦା ସାବଧାନ ଓ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ରୁହ; କ୍ଷମା କର। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଧିକ ବିଳମ୍ବ ନ ହୋଇ ତାହା ତୁମ ନିକଟକୁ ମଧ୍ୟ ଆସିବ।
12.234.67
त्रासयन्निव देवेन्द्र वाग्भिस्तक्षसि मामिह ।
संयते मयि ननं त्वमात्मानं बहु मन्यसे ॥ १२.२३४.६७ ॥
ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ଯେପରି ମୋତେ ଭୟ ଦେଖାଉଛ, ଏଠାରେ ତୁମେ ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ କାଟୁଛ। ସଂଯତ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ନିଜକୁ ବହୁତ ବଡ଼ ମନେ କରୁଛ।
12.234.68
कालः प्रथममायान्मां पञ्चात्त्वामनुधावति ।
तेन गर्जसि देवेन्द्र पूर्वं कालहते मयि ॥ १२.२३४.६८ ॥
କାଳ ପ୍ରଥମେ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିଛି, ପରେ ତୁମ ପଛେ ଦୌଡ଼ୁଛି। ତେଣୁ ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, କାଳ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଆହତ ମୋ ଉପରେ ତୁମେ ଗର୍ଜନ କରୁଛ।
12.234.69
को हि स्थातुमलं लोके मम क्रुद्धस्य संयुगे ।
कालस्तु बलवान्प्राप्तस्तेन तिष्ठसि वासव ॥ १२.२३४.६९ ॥
ଜଗତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହେବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ? କିନ୍ତୁ କାଳ ବଳବାନ, ସେ ଆସିଗଲାଣି; ତେଣୁ ହେ ବାସବ, ତୁମେ ଠିଆ ହୋଇଛ।
12.234.70
यत्तद्वर्षसहस्रान्तं तूर्णं भवितुमर्हति ।
यथा मे सर्वगात्राणि न सुस्थानि महौजसः ॥ १२.२३४.७० ॥
ହଜାର ବର୍ଷର ଶେଷରେ ଶୀଘ୍ର ଘଟିବାର ଯାହା ତାହା (ଆସିଗଲାଣି), କାରଣ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମୋର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଏବେ ଠିକ୍ ନାହିଁ।
12.234.71
अहमैन्द्राच्च्युतः स्थानात्त्वमिन्द्रः प्रकृतो दिवि ।
सुचित्रे जीवलोकेऽस्मिन्नुपास्यः कालपर्ययः ॥ १२.२३४.७१ ॥
ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରପଦରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛି; ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରରୂପେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛ। ହେ ସୁଚିତ୍ର, ଏହି ଜୀବଲୋକରେ କାଳର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହିଁ ଉପାସ୍ୟ।
12.234.72
किं हि कृत्वा स्वमिन्द्रोऽद्य किं वा कृत्वा वयं च्युताः ।
कालः कर्ता विकर्ता च सर्वमन्यदकारणम् ॥ १२.२३४.७२ ॥
ଆଜି ଇନ୍ଦ୍ର କ'ଣ କରି ନିଜ ପଦ ପାଇଲେ, କିମ୍ବା ଆମେ କ'ଣ କରି ଚ୍ୟୁତ ହେଲୁ? କାଳ ହିଁ କର୍ତ୍ତା ଓ ବିକର୍ତ୍ତା; ଆଉ ସବୁ ଅକାରଣ।
12.234.73
नाशं विनाशमैश्वर्यं सुखदुःखे भवाभवौ ।
विद्वान्प्राप्यैवमत्यर्थं न प्रहृष्येन्न च व्यथेत् ॥ १२.२३४.७३ ॥
ନାଶ, ବିନାଶ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ଭବ-ଅଭବ—ଏସବୁ ଏପରି ପାଇ ବିଦ୍ୱାନ ଅତ୍ୟଧିକ ହର୍ଷିତ ହେବେ ନାହିଁ ଏବଂ ବ୍ୟଥିତ ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ।
12.234.74
त्वमेव हीन्द्र वेत्थास्मान्वेदाहं त्वां च वासव ।
किं कत्थसे मां किंच त्वं कालेन निरपत्रयः ॥ १२.२३४.७४ ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ହିଁ ଆମକୁ ଜାଣ; ହେ ବାସବ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଜାଣେ। ମୋ ଆଗରେ କାହିଁକି ଦର୍ପ କରୁଛ? କାଳ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇଛ।
12.234.75
त्वमेव हि पुरा वेत्थ यत्तदा पौरुषं मम ।
समरेषु च विक्रान्तं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ १२.२३४.७५ ॥
ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ହିଁ ଜାଣିଛ ଯେ ସେତେବେଳେ ମୋ ପୌରୁଷ କେମିତି ଥିଲା ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପରାକ୍ରମ କେମିତି ଥିଲା; ତାହାର ନିଦର୍ଶନ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।
12.234.76
आदित्याश्चैव रुद्राश्च साध्याश्च वसुभिः सह ।
मया विनिर्जिताः पूर्वं मरुतश्च शचीपते ॥ १२.२३४.७६ ॥
ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ସାଧ୍ୟ, ବସୁଙ୍କ ସହିତ ପୂର୍ବରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ; ହେ ଶଚୀପତି, ମରୁତ୍ମାନେ ମଧ୍ୟ।
12.234.77
त्वमेव शक्र जानासि देवासुरसमागमे ।
समेता विबुधा भग्नास्तरसा समरे मया ॥ १२.२३४.७७ ॥
ହେ ଶକ୍ର, ଦେବାସୁର ସମାଗମରେ ମିଳିତ ହୋଇଥିବା ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଭଗ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ତାହା ତୁମେ ହିଁ ଜାଣ।
12.234.78
पर्वताश्चासकृत्क्षिप्ताः सवनाः सवनौकसः ।
सशृङ्गशिखरा भग्नाः समरे मूर्ध्निं ते मया ॥ १२.२३४.७८ ॥
ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ବନ ଓ ସେଠାକାର ନିବାସୀ ସହିତ, ଶୃଙ୍ଗ ଓ ଶିଖର ସହିତ; ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ମସ୍ତକରେ ଭଗ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
12.234.79
किं नु शक्यं मया कर्तुं कालो हि दुरतिक्रमः ।
न हि त्वां नोत्सहे हन्तुं सवज्रमपि मुष्टिना ॥ १२.२३४.७९ ॥
ମୁଁ କ'ଣ କରିପାରିବି? କାଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା କଷ୍ଟକର। ବଜ୍ର ସହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁଷ୍ଟିରେ ମାରିବାକୁ ସାହସ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
12.234.80
न तु विक्रमकालोऽयं क्षमाकालोऽयमागतः ।
तेन त्वां मर्षये शक्र दुर्मर्षणतरस्त्वया ॥ १२.२३४.८० ॥
ଏହା ପରାକ୍ରମର ସମୟ ନୁହେଁ, କ୍ଷମାର ସମୟ ଆସିଛି। ତେଣୁ ହେ ଶକ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ସହିବି; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଅଧିକ କଠିନ।
12.234.81
तं मां परिणते काले परीतं कालवह्निना ।
नियतं कालपाशेन बद्धं शक्र विकत्थसे ॥ १२.२३४.८१ ॥
କାଳ ପରିପକ୍ୱ ହେଲେ ମୁଁ କାଳାଗ୍ନିରେ ଘେରା ଓ କାଳପାଶରେ ନିଶ୍ଚିତ ବନ୍ଧା; ହେ ଶକ୍ର, ତୁମେ ତଥାପି ଗର୍ବ କରୁଛ।
12.234.82
अयं स पुरुषः श्यामो लोकस्य दुरतिक्रमः ।
बद्ध्वा तिष्ठति मां रौद्रः पशुं रशनया यथा ॥ १२.२३४.८२ ॥
ଏହି ସେ ପୁରୁଷ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଜଗତ ପାଇଁ ଅତିକ୍ରମ କରିହେବା ଅସମ୍ଭବ। ଦଉଡିରେ ପଶୁକୁ ବାନ୍ଧିବା ପରି ସେ ଭୟଙ୍କର ମୋତେ ବାନ୍ଧି ଠିଆ ହୋଇଛି।
12.234.83
लाभालाभौ सुखं दुःखं कामक्रोधौ भवाभवौ ।
वधो बन्धप्रमोक्षश्च सर्वं कालेन लभ्यते ॥ १२.२३४.८३ ॥
ଲାଭ-କ୍ଷତି, ସୁଖ-ଦୁଃଖ, କାମ-କ୍ରୋଧ, ଉତ୍ପତ୍ତି-ଲୟ, ବଧ ଓ ବନ୍ଧନ-ମୁକ୍ତି — ସବୁ କାଳରୁ ଲାଭ ହୁଏ।
12.234.84
नाहं कर्ता न कर्ता त्वं कर्ता यस्तु सदा प्रभुः ।
सोयं पचति कालो मां वृक्षे फलमिवागतम् ॥ १२.२३४.८४ ॥
ମୁଁ କର୍ତ୍ତା ନୁହେଁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ କର୍ତ୍ତା ନୁହଁ; ଯିଏ ସଦା ପ୍ରଭୁ ସେ ହିଁ କର୍ତ୍ତା। ଗଛରେ ଆସିଥିବା ଫଳ ପାଚିବା ପରି ଏହି କାଳ ମୋତେ ପକାଉଛି।
12.234.85
यान्येव पुरुषः कुर्वन्सुखैः कालेन युज्यते ।
पुनस्तान्येव कुर्वाणो दुःखैः कालेन युज्यते ॥ १२.२३४.८५ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ କର୍ମ କରେ, ସେଥିରୁ ହିଁ ସମୟକ୍ରମେ ସୁଖ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ; ପୁଣି ସେହି କର୍ମ କରିବା ସମୟରେ ସମୟକ୍ରମେ ଦୁଃଖ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
12.234.86
न च कालेन कालज्ञः स्पृष्टः शोचितुमर्हति ।
तेन शक्र न शोचामि नास्ति शोके सहायता ॥ १२.२३४.८६ ॥
କାଳକୁ ଜାଣୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କାଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶୋକ କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ହେ ଶକ୍ର, ମୁଁ ଶୋକ କରେ ନାହିଁ; ଶୋକରେ କୌଣସି ସହାୟତା ନାହିଁ।
12.234.87
यदा हि शोचतः शोको व्यसनं नाषकर्षति ।
सामर्थ्यं शोचतो नास्तीत्यतोऽहं नाद्य शोचिमि ॥ १२.२३४.८७ ॥
ଯେତେବେଳେ ଶୋକକାରୀର ଶୋକ ବିପଦକୁ ଦୂର କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଶୋକକାରୀଙ୍କର ସାମର୍ଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ଆଜି ଶୋକ କରେ ନାହିଁ।
12.234.88
एवमुक्तः सहस्राक्षो भगवान्पाकशासनः ।
प्रतिसंहृत्य संरम्भमित्युवाच शतक्रतुः ॥ १२.२३४.८८ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଭଗବାନ ପାକଶାସନ ନିଜ କ୍ରୋଧ ସଂବରଣ କରି ଶତକ୍ରତୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
12.234.89
सवज्रमुद्यतं बाहुं दृष्ट्वा पाशांश्च वारुणान् ।
कस्येह न व्यथेद्बुद्धिर्मृत्योरपि जिघांसतः ॥ १२.२३४.८९ ॥
ବଜ୍ର ସହିତ ଉଠାଯାଇଥିବା ବାହୁ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପାଶ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଏଠାରେ କାହାର ବୁଦ୍ଧି ବ୍ୟଥିତ ହୁଏ ନାହିଁ?
12.234.90
सा ते न व्यथते बुद्धिरचला तत्त्वदर्शिनी ।
व्रुवन्न व्यथसेऽद्य त्वं धैर्यात्सत्यपराक्रम ॥ १२.२३४.९० ॥
ତୁମର ସେହି ଅଚଳ, ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶିନୀ ବୁଦ୍ଧି ବ୍ୟଥିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ହେ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମ, ଆଜି କଥା କହିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟଥିତ ହଉନାହଁ।
12.234.91
को हि विश्वासमर्थेषु शरीरे वा शरीरभृत् ।
कर्तुमुत्सहते लोके दृष्ट्वा संप्रस्थितं जगत् ॥ १२.२३४.९१ ॥
ଜଗତ ଚାଲିଯାଉଛି ଦେଖି, କେଉଁ ଦେହଧାରୀ ଜୀବ ଧନ କିମ୍ବା ଏହି ଶରୀରରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖିବାକୁ ସାହସ କରିବ?
12.234.92
अहमप्येवमेवैनं लोकं जानाम्यशाश्वतम् ।
कालाग्नावाहितं घोरे गुह्ये सततगेऽक्षरे ॥ १२.२३४.९२ ॥
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଗତକୁ ଏହିପରି ଅଶାଶ୍ୱତ ଜାଣେ; ଏହା ଭୟଙ୍କର, ଗୁହ୍ୟ, ସତତ ଗତିଶୀଳ, ଅକ୍ଷର କାଳାଗ୍ନିରେ ସ୍ଥାପିତ।
12.234.93
न चात्र परिहारोऽस्ति कालस्पृष्टस्य कस्यचित् ।
सूक्ष्माणां महतां चैव भूतानां परिपच्यताम् ॥ १२.२३४.९३ ॥
ଏଠାରେ କାଳ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିବା କାହାରିକୁ ଏଡ଼ିବାର ଉପାୟ ନାହିଁ; ପରିପକ୍ୱ ହେଉଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ମହାନ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
12.234.94
अनीशस्याप्रमत्तस्य भूतानि पचतः सदा ।
अनिवृत्तस्य कालस्य क्षयं प्राप्तो न मुच्यते ॥ १२.२३४.९४ ॥
ଅସମର୍ଥ ଓ ସତର୍କ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସଦା ପାକ କରୁଥିବା ଅନିବୃତ୍ତ କାଳର କ୍ଷୟରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଲୋକ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.234.95
अप्रमत्तः प्रमत्तेषु कालो जागर्ति देहिषु ।
प्रयत्नेनाप्यपक्रान्तो दृष्टपूर्वो न केनचित् ॥ १२.२३४.९५ ॥
କାଳ ସତର୍କ ରହେ; ପ୍ରମତ୍ତ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଜାଗ୍ରତ ରହେ। ପ୍ରୟାସ କରି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କଠାରୁ ପଳାଇଥିବା କାହାକୁ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଇ ନାହିଁ।
12.234.96
पुराणः शाश्वतो धर्मः सर्वप्राणभृतां समः ।
कालो न परिहार्यश्च न चास्यास्ति व्यतिक्रमः ॥ १२.२३४.९६ ॥
ଏହା ପୁରାତନ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ: କାଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ସମାନ; ତାକୁ ଏଡ଼ାଯାଇ ନ ପାରେ, ତାର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
12.234.97
अहोरात्रांश्च मासांश्च क्षणान्काष्ठा लवान्कलाः ।
संपीडयति यः कालो वृद्धिं वार्धुपिको यथा ॥ १२.२३४.९७ ॥
ଦିନ-ରାତି, ମାସ, କ୍ଷଣ, କାଷ୍ଠା, ଲବ ଏବଂ କଳାକୁ ଯେଉଁ କାଳ ଚାପି ଦିଏ, ତାହା ସୁଧଖିଆଳି ସୁଧ ବଢ଼ାଇବା ପରି।
12.234.98
इदमद्य करिष्यामि श्वः कर्ताऽस्मीति वादिनम् ।
कालो हरति संप्राप्तो नदीवेग इव द्रुमम् ॥ १२.२३४.९८ ॥
'ଆଜି ଏହା କରିବି, କାଲି ତାହା କରିବି' ବୋଲି କହୁଥିବା ଲୋକକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଥିବା କାଳ, ନଦୀ ସ୍ରୋତ ଗଛକୁ ଭସାଇ ନେବା ପରି ହରଣ କରେ।
12.234.99
इदानीं तावदेवासौ मया दृष्टः कथं मृतः ।
इति कालेन ह्रियतां प्रलापः श्रूयते नृणाम् ॥ १२.२३४.९९ ॥
'ଏବେ ତ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲି, ସେ କେମିତି ମଲା?' ଏହି ପ୍ରଳାପ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଣାଯାଏ; କାଳ ତାକୁ ନେଇଯାଉ।
12.234.100
नश्यन्त्यर्थास्तथा भोगाः स्थानमैश्वर्यमेव च ।
जीवितं जीवलोकस्य कालेनागम्य नीयते ॥ १२.२३४.१०० ॥
ଧନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେହିପରି ଭୋଗ, ସ୍ଥାନ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ; ଜୀବଲୋକର ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ କାଳ ଆସି ନେଇଯାଏ।
12.234.101
उच्छ्राया विनिपातान्ता भावोऽभावः स एव च ।
अनित्यमध्रुवं सर्वं व्यवसायो हि दुष्करः ॥ १२.२३४.१०१ ॥
ଉନ୍ନତିର ଶେଷ ପତନ; ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ସବୁ ଅନିତ୍ୟ ଓ ଅସ୍ଥିର; କୌଣସି ସଂକଳ୍ପ ସାଧନ କରିବା ପ୍ରକୃତରେ କଷ୍ଟକର।
12.234.102
सा ते न व्यथते बुद्धिरचला तत्त्वदर्शिनी ।
अहमासं पुरा चेति मनसाऽपि न बुद्ध्यते ॥ १२.२३४.१०२ ॥
ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଖୁଥିବା, ଅଚଳ ତୁମ ସେହି ବୁଦ୍ଧି ବ୍ୟଥିତ ହୁଏ ନାହିଁ; 'ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲି' ବୋଲି ମନରେ ମଧ୍ୟ ବୁଝାଯାଏ ନାହିଁ।
12.234.103
कालेनाक्रम्य लोकेऽस्मिन्पच्यमाने बलीयसा ।
अज्येष्ठमकनिष्ठं च क्षिप्यमाणो न बुद्ध्यते ॥ १२.२३४.१०३ ॥
ଏହି ଜଗତରେ କାଳ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ, ବଳବାନ ଦ୍ୱାରା ପକାଯାଉଥିବା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କି କନିଷ୍ଠ ନ ଦେଖି ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଉଥିବା (ପ୍ରାଣୀ) ବୁଝେ ନାହିଁ।
12.234.104
ईर्ष्याभिमानलोभेषु कामक्रोधभयेषु च ।
स्पृहामोहाभिमानेषु लोकः सक्तो विमुह्यति ॥ १२.२३४.१०४ ॥
ଈର୍ଷା, ଅଭିମାନ, ଲୋଭରେ, କାମ, କ୍ରୋଧ, ଭୟରେ ଏବଂ ସ୍ପୃହା, ମୋହ, ଅଭିମାନରେ ଆସକ୍ତ ଜଗତ ମୋହିତ ହୁଏ।
12.234.105
भवांस्तु भावतत्त्वज्ञो विद्वाञ्ज्ञानतपोन्वितः ।
कालं पश्यति सुव्यक्तं पाणावामलकं यथा ॥ १२.२३४.१०५ ॥
ଆପଣ ଭାବତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୱାନ; ହାତର ତାଳୁରେ ଆମଳା ପରି କାଳକୁ ଅତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
12.234.106
कालचारित्रतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः ।
वैरोचते कृतार्थोऽसि स्पृहणीयो विजानताम् ॥ १२.२३४.१०६ ॥
କାଳ ଗତିର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ଆପଣ ଶୋଭା ପାଆନ୍ତି; ଆପଣ କୃତାର୍ଥ, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ପୃହଣୀୟ।
12.234.107
सर्वलोको ह्ययं मन्ये बुद्ध्या परिगतस्त्वया ।
विहरन्सर्वतोमुक्तो न क्वचिच्च विषीदसि ॥ १२.२३४.१०७ ॥
ଏହି ସର୍ବଲୋକକୁ ଆପଣ ବୁଦ୍ଧିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆବୃତ କରି ଜାଣିଛନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ; ସବୁଦିଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଚରଣ କରନ୍ତି, କେଉଁଠି ବି ବିଷାଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
12.234.108
रजश्च हि तमश्च त्वां स्पृशते न जितेन्द्रियम् ।
निष्प्रीतिं नष्टसंतापमात्मानं त्वमुपाससे ॥ १२.२३४.१०८ ॥
ରଜ ଓ ତମ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଆପଣ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ; ଆସକ୍ତିହୀନ, ସନ୍ତାପହୀନ ଆତ୍ମାର ଆପଣ ଉପାସନା କରନ୍ତି।
12.234.109
सुहृदं सर्वभूतानां निर्वैरं शान्तमानसम् ।
दृष्ट्वा त्वां मम संजाता त्वय्यनुक्रोशिनी मतिः ॥ १२.२३४.१०९ ॥
ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ମିତ୍ର, ବୈରହୀନ ଓ ଶାନ୍ତମନା ତୁମକୁ ଦେଖି ମୋ ମନରେ ତୁମ ପ୍ରତି କରୁଣା ଜାତ ହୋଇଛି।
12.234.110
नाहमेतादृशं बुद्धं हन्तुमिच्छामि बन्धनैः ।
आनृशंस्यं परो धर्मो ह्यनुक्रोशश्च मे त्वयि ॥ १२.२३४.११० ॥
ଏପରି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ମୁଁ ବନ୍ଧନରେ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ। ଅହିଂସା ହିଁ ପରମ ଧର୍ମ; ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର କରୁଣା ଅଛି।
12.234.111
मोक्ष्यन्ते वारुणाः पाशास्तवेमे कालपर्ययात् ।
प्रजानामुपचारेण स्वस्ति तेऽस्तु महासुर ॥ १२.२३४.१११ ॥
କାଳର ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ତୁମକୁ ବାନ୍ଧିଥିବା ଏହି ବରୁଣ ପାଶ ଖୋଲିଯିବ। ପ୍ରଜାଙ୍କ ସେବାରେ ତୁମର କଲ୍ୟାଣ ହେଉ, ହେ ମହାସୁର।
12.234.112
यदा श्वश्रूं स्नुषा वृद्धां परिचारेण योक्ष्यते ।
पुत्रश्च पितरं मोहात्प्रेषयिष्यति कर्मसु ॥ १२.२३४.११२ ॥
ପୁତ୍ରବଧୂ ବୃଦ୍ଧା ଶାଶୁଙ୍କୁ ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ କରିବ, ଓ ପୁତ୍ର ମୋହବଶରେ ପିତାଙ୍କୁ କାମରେ ପଠାଇବ।
12.234.113
ब्राह्मणैः कारयिष्यन्ति वृषलाः पादधावनम् ।
शूद्राश्च ब्राह्मणीं भार्यामुपयास्यन्ति निर्भयाः ॥ १२.२३४.११३ ॥
ନୀଚମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପାଦ ଧୁଆଇବେ; ନିର୍ଭୟ ଶୂଦ୍ରମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀକୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା କରି ନିକଟ ହେବେ।
12.234.114
वियोनिषु विमोक्ष्यन्ति बीजानि पुरुषा यदा ।
संकरं कांस्यभाण्डैश्च बलिं चैव कुपात्रकैः ॥ १२.२३४.११४ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଯୋନିରେ ବୀଜ ବପନ କରିବେ, ସଙ୍କର କରିବେ; କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ର ଓ ଅଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ବଳି ଦେବେ।
12.234.115
चातुर्वर्ण्यं यदा कृत्स्नममर्यादं भविष्यति ।
एकैकस्ते तदा पाशः क्रमशः परिमोक्ष्यते ॥ १२.२३४.११५ ॥
ଯେତେବେଳେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ବନ୍ଧନଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଏକ କରି କ୍ରମଶଃ ମୁକ୍ତ ହେବ।
12.234.116
अस्मत्तस्ते भयं नास्ति समयं प्रतिपालय ।
सुखी भव निराबाधः स्वस्थचेता निरामयः ॥ १२.२३४.११६ ॥
ଆମଠାରୁ ତୁମର ଭୟ ନାହିଁ; ସମୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କର। ସୁଖୀ ହୁଅ, ନିର୍ବାଧ, ସ୍ଥିରଚିତ୍ତ ଓ ନିରୋଗ ହୁଅ।
12.234.117
तमेवमुक्त्वा भगवाञ्छतक्रतुः ।
प्रतिप्रयातो गजराजवाहनः।
विजित्य सर्वानसुरान्सुराधिपो ।
ननन्द हर्षेण बभूव चैकराट् ॥ १२.२३४.११७ ॥
ତାକୁ ଏପରି କହି ଭଗବାନ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଗଜରାଜ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଫେରିଗଲେ। ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କୁ ଜିତି ସୁରାଧିପ ହର୍ଷରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ସମ୍ରାଟ ହେଲେ।
12.234.118
महर्षयस्तुष्टुवुरञ्जसा च तं ।
वृषाकर्पि सर्वचराचरेश्वरम्।
हिमापहो हव्यमुवाह चाध्वरे ।
तथाऽमृतं चार्पितमीश्वरोऽपि हि ॥ १२.२३४.११८ ॥
ମହର୍ଷିମାନେ ଯଥାବିଧି ସେହି ବୃଷାକପି, ଚରାଚରର ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ହିମହରଣକାରୀ ଯଜ୍ଞରେ ହବି ବହନ କଲେ; ସେହିପରି ଈଶ୍ୱରେ ଅମୃତ ଅର୍ପଣ କଲେ।
12.234.119
द्विजोत्तमैः सर्वगतैरभिष्टुतो ।
विदीप्ततेजाः शतमन्युरीश्वरः।
प्रशान्तचेता मुदितः स्वमालयं ।
त्रिविष्टपं प्राप्य मुमोद वासवः ॥ १२.२३४.११९ ॥
ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ, ପ୍ରଦୀପ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ଈଶ୍ୱର ଶତମନ୍ୟୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଶାନ୍ତଚିତ୍ତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ନିଜ ଆଳୟ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପରେ ପହଞ୍ଚି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ବାସବ।