മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.234
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.234.1
मग्नस्य व्यसने कृच्छ्रे किं श्रेयः पुरुषस्य हि ।
बन्धुनाशे महीपाल राज्यनाशेऽथवा पुनः ॥ १२.२३४.१ ॥
ഹേ മഹീപാലാ, ദുരിതത്തിലും കഷ്ടത്തിലും മുങ്ങിയ മനുഷ്യന് എന്താണ് ശ്രേയസ്കരം? ബന്ധുനാശത്തിലോ രാജ്യനാശത്തിലോ?
12.234.2
त्वं हि नः परमो वक्ता लोकेऽस्मिन्भरतर्षभ ।
एतद्भवन्तं पृच्छामि तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १२.२३४.२ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഈ ലോകത്തിൽ അങ്ങാണ് ഞങ്ങൾക്ക് പരമനായ വക്താവ്. ഇത് ഞാൻ അങ്ങയോട് ചോദിക്കുന്നു; അത് എനിക്ക് പറയുവാൻ അങ്ങ് യോഗ്യനാണ്.
12.234.3
पुत्रदारैः सुखैश्चैव वियक्तस्य धनेन च ।
मग्नस्य व्यसने कृच्छ्रे धृतिः श्रेयस्करी नृप।
धैर्येण युक्तस्य सतः शरीरं न विशीर्यते ॥ १२.२३४.३ ॥
ഹേ നൃപാ, പുത്രദാരങ്ങളിൽനിന്നും സുഖങ്ങളിൽനിന്നും ധനത്തിൽനിന്നും വേർപെട്ട്, ദുരിതത്തിലും കഷ്ടത്തിലും മുങ്ങിയവന് ധൈര്യമാണ് ശ്രേയസ്കരം. ധൈര്യമുള്ള സജ്ജനത്തിന്റെ ശരീരം തകരുന്നില്ല.
12.234.4
विशोकता सुखं धत्ते धत्ते चारोग्यमुत्तमम् ।
आरोग्याच्च शरीरस्य स पुनर्विन्दते श्रियम् ॥ १२.२३४.४ ॥
ശോകമില്ലായ്മ സുഖം നൽകുന്നു; ഉത്തമമായ ആരോഗ്യവും നൽകുന്നു. ശരീരത്തിന്റെ ആരോഗ്യത്താൽ അവൻ വീണ്ടും ശ്രീയെ നേടുന്നു.
12.234.5
यश्च प्राज्ञो नरस्तात सात्विकीं वृत्तिमास्थितः ।
तस्यैश्वर्यं च धैर्यं च व्यवसायश्च कर्मसु ॥ १२.२३४.५ ॥
പ്രിയമകനേ, ജ്ഞാനിയായ മനുഷ്യൻ സാത്വികമായ വൃത്തിയെ ആശ്രയിക്കുന്നു. അവന് ഐശ്വര്യവും ധൈര്യവും കർമ്മങ്ങളിലെ ഉറച്ച പരിശ്രമവും ലഭിക്കുന്നു.
12.234.6
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बलिवासवसंवादं पुनरेव युधिष्ठिर ॥ १२.२३४.६ ॥
ഇവിടെത്തന്നെ ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയുന്നു — ബലിയും വാസവനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം. ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, വീണ്ടും അത് തന്നെ.
12.234.7
वृत्ते देवासुरे युद्धे दैत्यदानवसंक्षये ।
विष्णुक्रान्तेषु लोकेषु देवराजे शतक्रतौ ॥ १२.२३४.७ ॥
ദേവാസുരയുദ്ധം കഴിഞ്ഞ്, ദൈത്യദാനവന്മാർ നശിച്ച്, വിഷ്ണുവിന്റെ പാദങ്ങളാൽ ലോകങ്ങൾ വ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കെ, നൂറ് യാഗങ്ങൾ ചെയ്ത ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രൻ (ഭരിക്കുമ്പോൾ),
12.234.8
इज्यमानेषु देवेषु चातुर्वर्ण्ये व्यवस्थिते ।
समृध्यमाने त्रैलोक्ये प्रीतियुक्ते स्वयंभुवि ॥ १२.२३४.८ ॥
യാഗങ്ങളാൽ ദേവന്മാർ ആരാധിക്കപ്പെടുകയും, ചാതുർവർണ്യം ക്രമത്തിൽ നിലകൊള്ളുകയും, ത്രിലോകങ്ങൾ സമൃദ്ധമാകുകയും, സ്വയംഭൂ (ബ്രഹ്മാവ്) പ്രീതനായിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ,
12.234.9
रुद्रैर्वसुभिरादित्यैरश्विभ्यामपि चर्षिभिः ।
गन्धर्वैर्भुजगेन्द्रैश्च सिद्धैश्चान्यैर्वृतः प्रभुः ॥ १२.२३४.९ ॥
രുദ്രന്മാർ, വസുക്കൾ, ആദിത്യന്മാർ, അശ്വിനിമാർ, ഋഷിമാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, നാഗരാജാക്കന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ എന്നിവരാലും മറ്റുള്ളവരാലും ചുറ്റപ്പെട്ട പ്രഭു (ഇന്ദ്രൻ),
12.234.10
चतुर्दन्तं सुदान्तं च वारणेन्द्रं श्रिया वृतम् ।
आरुह्यैरावणं शक्रस्त्रैलोक्यमनुसंययौ ॥ १२.२३४.१० ॥
നാല് കൊമ്പുള്ള, നന്നായി മെരുക്കപ്പെട്ട, ആനകളുടെ രാജാവായ, ശോഭയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഐരാവതത്തിൽ കയറി ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ത്രിലോകങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു.
12.234.11
स कदाचित्समुद्रान्ते कस्मिंश्चिद्गिरिगह्वरे ।
बलिं वैरोचनिं वज्री ददर्शोपससर्प च ॥ १२.२३४.११ ॥
അവൻ ഒരിക്കൽ സമുദ്രതീരത്ത് ഏതോ മലഗുഹയിൽ വിരോചനപുത്രനായ ബലിയെ കണ്ടു; വജ്രപാണിയായ ഇന്ദ്രൻ അവനെ സമീപിച്ചു.
12.234.12
तमैरावतमूर्धस्थं प्रेक्ष्य देवगणैर्वृतम् ।
सुरेन्द्रमिन्द्रं दैत्येन्द्रो न शुशोच न विव्यथे ॥ १२.२३४.१२ ॥
ഐരാവതത്തിന്റെ മുകളിൽ നിൽക്കുന്നവനും ദേവഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനുമായ സുരേന്ദ്രനായ ഇന്ദ്രനെ കണ്ടിട്ടും ദൈത്യേന്ദ്രൻ (ബലി) ദുഃഖിച്ചില്ല, വ്യസനിച്ചുമില്ല.
12.234.13
दृष्ट्वा तमविकारस्थं तिष्ठन्तं निर्भयं बलिम् ।
अधिरूढो द्विपश्रेष्ठमित्युवाच शतक्रतुः ॥ १२.२३४.१३ ॥
അവൻ വികാരമില്ലാതെ, ഭയമില്ലാതെ നിൽക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ശ്രേഷ്ഠഗജത്തിൽ കയറിയ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) ബലിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
12.234.14
दैत्य न व्यथसे शौर्यादथवा वृद्धसेवया ।
तपसा भावितत्वाद्वा सर्वथैतत्सुदुष्करम् ॥ १२.२३४.१४ ॥
ദൈത്യാ! ശൗര്യത്താലോ, മുതിർന്നവരുടെ സേവയാലോ, തപസ്സിനാൽ പക്വനായതുകൊണ്ടോ നീ വ്യഥപ്പെടുന്നില്ല — ഇത് എല്ലാവിധത്തിലും അതീവ ദുഷ്കരമാണ്.
12.234.15
शत्रुभिर्वशमानीतो हीनः स्थानादनुत्तमात् ।
वैरोचने किमाश्रित्य शोचितव्ये न शोचसि ॥ १२.२३४.१५ ॥
ശത്രുക്കളുടെ വശത്താക്കപ്പെട്ടവനേ, ഉന്നതസ്ഥാനത്തുനിന്ന് വീണവനേ! വൈരോചനാ, എന്തിനെ ആശ്രയിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ടതിൽ നീ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല?
12.234.16
श्रैष्ट्यं प्राप्य स्वजातीनां भुक्त्वा भोगाननुत्तमान् ।
हृतस्वरत्नराज्यस्त्वं ब्रूहि कस्मान्न शोचसि ॥ १२.२३४.१६ ॥
നിന്റെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ശ്രേഷ്ഠത നേടി, ഉത്തമ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, ഇപ്പോൾ രത്നങ്ങളും രാജ്യവും അപഹരിക്കപ്പെട്ട നീ പറയൂ, എന്തുകൊണ്ട് ദുഃഖിക്കുന്നില്ല?
12.234.17
ईश्वरो हि पुरा भूत्वा पितृपैतामहे पदे ।
तत्त्वमद्य हृतं दृष्ट्वा सपत्नैः किं न शोचसि ॥ १२.२३४.१७ ॥
മുൻപ് നിന്റെ പിതാക്കന്മാരുടെയും പിതാമഹന്മാരുടെയും പദവിയിൽ നീ ഈശ്വരനായിരുന്നു; ഇന്ന് ആ പദവി ശത്രുക്കൾ അപഹരിച്ചത് കണ്ടിട്ടും എന്തുകൊണ്ട് ദുഃഖിക്കുന്നില്ല?
12.234.18
बद्धश्च वारुणैः पाशैर्वज्रेण च समाहतः ।
हृतदारो हृतधनो ब्रूहि कस्मान्न शोचसि ॥ १२.२३४.१८ ॥
വരുണന്റെ പാശങ്ങളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, വജ്രംകൊണ്ട് പ്രഹരമേറ്റ്, ഭാര്യയും ധനവും അപഹരിക്കപ്പെട്ട നീ പറയൂ, എന്തുകൊണ്ട് ദുഃഖിക്കുന്നില്ല?
12.234.19
नष्टश्रीर्विभवभ्रष्टो यन्न शोचसि दुष्करम् ।
त्रैलोक्यराज्यनाशे हि कोऽन्यो जीवितुमुत्सहेत् ॥ १२.२३४.१९ ॥
ശോഭയും ഐശ്വര്യവും നഷ്ടപ്പെട്ട് നീ വീണിട്ടും ആ കഠിനാവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് നീ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല. മൂന്നുലോകങ്ങളുടെ രാജ്യം നശിച്ചശേഷം മറ്റാർ ജീവിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടും?
12.234.20
एतच्चान्यच्च परुषं ब्रुवन्तं परिभूय तम् ।
श्रुत्वा दुःखमसंभ्रान्तो बलिर्वैरोचनोऽब्रवीत् ॥ १२.२३४.२० ॥
അവൻ ഇതും മറ്റു പരുഷവാക്കുകളും പറഞ്ഞ് അപമാനിച്ചത് കേട്ടിട്ടും, ദുഃഖത്താൽ ഇളകാതെ വൈരോചനനായ ബലി പറഞ്ഞു.
12.234.21
निगृहीते मयि भृशं शक्र किं कत्थितेन ते ।
वज्रमुद्यम्य तिष्ठन्तं पश्यामि त्वां पुरंदर ॥ १२.२३४.२१ ॥
ഹേ ശക്ര, ഞാൻ ഏറെ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കെ നിന്റെ വീമ്പു പറച്ചിൽകൊണ്ട് എന്തു പ്രയോജനം? ഹേ പുരന്ദര, വജ്രമുയർത്തി നിൽക്കുന്ന നിന്നെ ഞാൻ കാണുന്നു.
12.234.22
अशक्तः पूर्वमासीस्त्वं कथंचिच्छक्ततां गतः ।
कस्त्वदन्य इमां वाचं सुक्रूरां वक्तुमर्हति ॥ १२.२३४.२२ ॥
മുമ്പ് നീ ശക്തിയില്ലാത്തവനായിരുന്നു; ഏതോ വിധത്തിൽ നീ ശക്തി നേടി. നിന്നല്ലാതെ മറ്റാർ ഇത്രയും ക്രൂരമായ വാക്കുകൾ പറയാൻ അർഹനാകും?
12.234.23
यस्तु शत्रोर्वशस्थस्य शक्तोऽपि कुरुते दयाम् ।
हस्तप्राप्तस्य वीरस्य तं चैव पुरुषं विदुः ॥ १२.२३४.२३ ॥
ശത്രു വശത്തായിരിക്കെ ശക്തനായിട്ടും ദയ കാണിക്കുന്നവനെയും കൈയിൽ വന്ന വീരനോടും ദയ കാണിക്കുന്നവനെയുമാണ് ജനങ്ങൾ യഥാർത്ഥ പുരുഷനായി അറിയുന്നത്.
12.234.24
अनिश्चयो हि युद्धेषु द्वयोर्विवदमानयोः ।
एकः प्राप्नोति विजयमेकश्चैव पराजयम् ॥ १२.२३४.२४ ॥
യുദ്ധങ്ങളിൽ പോരാടുന്ന രണ്ടുപേരുടെയും ഫലം നിശ്ചിതമല്ല; ഒരാൾ ജയം നേടുന്നു, മറ്റേയാൾ പരാജയം ഏൽക്കുന്നു.
12.234.25
मा च ते भूत्स्वभावोऽयं मयि दानवपुङ्गवे ।
ईश्वरः सर्वभूतानां विक्रमेण जितो बलात् ॥ १२.२३४.२५ ॥
ദാനവശ്രേഷ്ഠനായ എന്നോട് നിനക്ക് ഇങ്ങനെയൊരു ഭാവം ഉണ്ടാകരുത്; സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഈശ്വരനെ നീ വിക്രമം കൊണ്ടും ബലം കൊണ്ടും ജയിച്ചു എന്ന് കരുതരുത്.
12.234.26
नैतदस्मत्कृतं शक्र नैतच्छक्र कृतं त्वया ।
यत्त्वमेवं गतो वज्रिन्यद्वाऽऽप्येवं गता वयम् ॥ १२.२३४.२६ ॥
ഹേ ശക്രാ, ഇത് ഞങ്ങൾ ചെയ്തതല്ല; ഹേ ശക്രാ, ഇത് നീ ചെയ്തതുമല്ല. ഹേ വജ്രിൻ, നീ ഇങ്ങനെ വീണതും, ഞങ്ങൾ ഇങ്ങനെ വീണതും.
12.234.27
अहमासं यथाऽद्य त्वं भविता त्वं यथा वयम् ।
मावमंस्था मया कर्म दुष्कृतं कृतमित्युत ॥ १२.२३४.२७ ॥
ഞാൻ എങ്ങനെയിരുന്നുവോ അങ്ങനെ ഇന്ന് നീ ഇരിക്കും; നീ എങ്ങനെയിരിക്കുന്നുവോ അങ്ങനെ ഞങ്ങളും ഇരിക്കും. ഞാൻ ചെയ്ത ദുഷ്കർമ്മത്തെ നിസ്സാരമായി കാണരുത്.
12.234.28
सुखदुःखे हि पुरुषः पर्यायेणाधिगच्छति ।
पर्यायेणासि शक्रत्वं प्राप्तः शक्र न कर्मणा ॥ १२.२३४.२८ ॥
മനുഷ്യൻ സുഖവും ദുഃഖവും മാറിമാറി പ്രാപിക്കുന്നു. ഹേ ശക്രാ, നീ ശക്രത്വം മാറിമാറി നേടിയിരിക്കുന്നു, കർമ്മം കൊണ്ടല്ല.
12.234.29
कालः काले नयति मां त्वां च कालो नयत्ययम् ।
तेनाहं त्वं यथा नाद्य त्वं चापि न यथा वयम् ॥ १२.२३४.२९ ॥
കാലം യഥാസമയം എന്നെ കൊണ്ടുപോകുന്നു; ഈ കാലം നിന്നെയും കൊണ്ടുപോകുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇന്ന് അങ്ങനെയല്ല; നീയും അങ്ങനെയല്ല; ഞങ്ങളും അങ്ങനെയല്ല.
12.234.30
न मातृपितृशुश्रूषा न च दैवतपूजनम् ।
नान्यो गुणसमाचारः पुरुषस्य सुखावहः ॥ १२.२३४.३० ॥
മാതാപിതാക്കളെ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നതും ദേവപൂജയും മറ്റ് സദ്ഗുണാചാരവും മനുഷ്യന് സുഖം നൽകുന്നില്ല.
12.234.31
न विद्या न तपो दानं न मित्राणि न बान्धवाः ।
शक्नुवन्ति परित्रातुं नरं कालेन पीडितम् ॥ १२.२३४.३१ ॥
വിദ്യയോ തപസ്സോ ദാനമോ മിത്രങ്ങളോ ബന്ധുക്കളോ കാലത്താൽ പീഡിതനായ മനുഷ്യനെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല.
12.234.32
नागामिनमनर्थं हि प्रतिघातशतैरपि ।
शक्नुवन्ति प्रतिव्योढुमृते बुद्धिबलान्नराः ॥ १२.२३४.३२ ॥
നൂറു പ്രതിരോധങ്ങൾകൊണ്ടും വരാനിരിക്കുന്ന അനർത്ഥത്തെ മനുഷ്യർക്ക് തടുക്കാനാവില്ല; ബുദ്ധിബലത്താൽ മാത്രം.
12.234.33
पर्यायैर्हन्यमानानां परित्राता न विद्यते ।
इदं तु दुःखं यच्छक्र कर्ताऽहमिति मन्यसे ॥ १२.२३४.३३ ॥
ഓരോരുത്തരായി കൊല്ലപ്പെടുന്നവർക്ക് രക്ഷകനില്ല. ഇന്ദ്രാ, 'ഞാനാണ് കർത്താവ്' എന്ന് നീ കരുതുന്നതാണ് ദുഃഖം.
12.234.34
यदि कर्ता भवेत्कर्ता न क्रियेत कदाचन ।
यस्मात्तु क्रियते कर्ता तस्मात्कर्ताऽप्यनीश्वरः ॥ १२.२३४.३४ ॥
കർത്താവ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കർത്താവായിരുന്നെങ്കിൽ, അവനെ ഒരിക്കലും മറ്റൊരാളെക്കൊണ്ട് ചെയ്യിക്കുമായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ കർത്താവും ചെയ്യിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ, കർത്താവും സ്വതന്ത്രനല്ല.
12.234.35
कालेन त्वाऽहमजयं कालेनाहं जितस्त्वया ।
गन्ता गतिमतां कालः कालः कलयति प्रजाः ॥ १२.२३४.३५ ॥
കാലത്താൽ ഞാൻ നിന്നെ ജയിച്ചു; കാലത്താൽ നീ എന്നാൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു. കാലമാണ് ഗതിയുള്ളവരുടെ ലക്ഷ്യം; കാലമാണ് പ്രജകളെ കണക്കിടുന്നത്.
12.234.36
इन्द्र प्राकृतया बुद्ध्या प्रलपन्नावबुद्ध्यसे ।
केचित्त्वां बहुमन्यन्ते श्रैष्ठ्यं प्राप्तं स्वकर्मणा ॥ १२.२३४.३६ ॥
ഇന്ദ്രാ, സാധാരണ ബുദ്ധികൊണ്ട് പുലമ്പിക്കൊണ്ട് നീ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല. ചിലർ നിന്നെ വളരെ ആദരിക്കുന്നു; നിന്റെ കർമ്മത്താൽ നീ ശ്രേഷ്ഠത നേടിയിരിക്കുന്നു.
12.234.37
कथमस्मद्विधो नाम जानँल्लोकप्रवृत्तयः ।
कालेनाभ्याहतः शोचेन्मुह्येद्वाऽप्यथविभ्रमेत् ॥ १२.२३४.३७ ॥
ലോകപ്രവൃത്തികൾ അറിയുന്ന നമ്മെപ്പോലുള്ളവൻ കാലത്താൽ ആഹതനായാൽ എങ്ങനെ ശോകിക്കണം, മോഹിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ ഭ്രമിക്കണം?
12.234.38
कथं कालपरीतस्य मम वा मद्विधस्य वा ।
बुद्धिर्व्यसनमासाद्य भिन्ना नौरिव सीदति ॥ १२.२३४.३८ ॥
കാലത്താൽ പിടിക്കപ്പെട്ട എന്നെപ്പോലുള്ളവന്റെ ബുദ്ധി ദുരിതത്തിലെത്തി ഒടിഞ്ഞ തോണിപോലെ എങ്ങനെ മുങ്ങുന്നു?
12.234.39
अहं च त्वं च ये चान्ये भविष्यन्ति सुराधिपाः ।
ते सर्वे शक्र यास्यन्ति मार्गमिन्द्रशतैर्गतम् ॥ १२.२३४.३९ ॥
ഞാനും നീയും ഇനി വരാനിരിക്കുന്ന ദേവാധിപന്മാരും എല്ലാവരും, ഹേ ശക്ര, നൂറ് ഇന്ദ്രന്മാർ പോയ വഴിയിൽത്തന്നെ പോകും.
12.234.40
त्वामप्येवं सुदुर्धर्षं ज्वलन्तं परया श्रिया ।
काले परिणते कालः कलयिष्यति मामिव ॥ १२.२३४.४० ॥
അത്യന്തം അജയ്യനും പരമശ്രീയാൽ ജ്വലിക്കുന്നവനുമായ നിന്നെയും കാലം പാകമാകുമ്പോൾ എന്നെ എന്നപോലെ പിടികൂടും.
12.234.41
बहूनीन्द्रसहस्राणि दैवतानां युगे युगे ।
अभ्यतीतानि कालेन कालो हि दुरतिक्रमः ॥ १२.२३४.४१ ॥
ദേവന്മാരുടെ യുഗംതോറും അനേകായിരം ഇന്ദ്രന്മാർ കാലത്താൽ കഴിഞ്ഞുപോയി; കാലത്തെ അതിക്രമിക്കുക ദുഷ്കരമാണ്.
12.234.42
इदं तु लब्ध्वा संस्थानमात्मानं बहु मन्यसे ।
सर्वभूतभवं देवं ब्रह्माणमिव शाश्वतम् ॥ १२.२३४.४२ ॥
എന്നാൽ ഈ സ്ഥാനം നേടി, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഉത്ഭവകാരണമായ ശാശ്വതദേവനായ ബ്രഹ്മാവിനെപ്പോലെ നീ നിന്നെത്തന്നെ വളരെ വിലമതിക്കുന്നു.
12.234.43
न चेदमचलं स्थानमनन्तं वाऽपि कस्यचित् ।
त्वं तु बालिशया बुद्ध्या ममेदमिति मन्यसे ॥ १२.२३४.४३ ॥
ഈ സ്ഥാനം അചലവും ആർക്കും അനന്തവുമല്ല. എന്നാൽ ബാലിശമായ ബുദ്ധിയാൽ 'ഇത് എന്റേതാണ്' എന്ന് നീ കരുതുന്നു.
12.234.44
अविश्वस्ते विश्वसिषि मन्यसे वाऽध्रुवे ध्रुवम् ।
नित्यं कालपरीतात्मा भवत्येवं सुरेश्वर ॥ १२.२३४.४४ ॥
വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയാത്തതിൽ നീ വിശ്വസിക്കുന്നു, അസ്ഥിരമായതിനെ സ്ഥിരമെന്ന് കരുതുന്നു. സുരേശ്വരാ, കാലപരീതമായ ആത്മാവ് എപ്പോഴും ഇപ്രകാരമാകുന്നു.
12.234.45
ममेयमिति मोहात्त्वं राजश्रियमभीप्ससि ।
नेयं तव न चास्माकं न चान्येषां स्थिरा मता ॥ १२.२३४.४५ ॥
'ഇത് എന്റേതാണ്' എന്ന മോഹത്താൽ നീ രാജശ്രീയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇത് നിന്റേതല്ല, ഞങ്ങളുടേതുമല്ല, മറ്റുള്ളവരുടേതായും സ്ഥിരമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നില്ല.
12.234.46
अतिक्रम्य बहूनन्यांस्त्वयि तावदियं गता ।
कंचित्कालमियं स्थित्वा त्वयि वासव चञ्चला ॥ १२.२३४.४६ ॥
പലരെയും കടന്ന് ഇതുവരെ ഇത് നിന്റെ അടുത്തെത്തി. വാസവാ, കുറച്ചുകാലം നിന്നിൽ നിന്നശേഷം ഈ ചഞ്ചല (വീണ്ടും പോകും).
12.234.47
गौर्निवासमिवोत्सृज्य पुनरन्यं गमिष्यति ।
सुरेशा ये ह्यतिक्रान्तास्तान्न संख्यातुमुत्सहे ॥ १२.२३४.४७ ॥
പശു തന്റെ വാസസ്ഥലം വിട്ട് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോകുന്നതുപോലെ ഇത് വീണ്ടും മറ്റൊരാളുടെ അടുത്തേക്ക് പോകും. കഴിഞ്ഞുപോയ സുരേശ്വരന്മാരെ എണ്ണാൻ ഞാൻ ശക്തനല്ല.
12.234.48
त्वत्तो बहुतराश्चान्ये भविष्यन्ति पुरंदर ।
सवृक्षौषधिगुल्मेयं ससरित्पर्वताकरा ॥ १२.२३४.४८ ॥
പുരന്ദരാ, നിന്നേക്കാൾ വളരെയധികം മറ്റുള്ളവർ ഉണ്ടാകും. വൃക്ഷങ്ങളും ഔഷധികളും ഗുൽമങ്ങളും, നദികളും പർവതങ്ങളും ഖനികളും ചേർന്ന ഈ ഭൂമി (നിലനിൽക്കും).
12.234.49
तानिदानीं न पश्यामि यैर्भुक्तेयं पुरा मही ।
पृथुरैलो मयो भीमो नरकः शम्बरस्तथा ॥ १२.२३४.४९ ॥
മുൻകാലത്ത് ഈ ഭൂമി ഭുജിച്ചവരെ ഇപ്പോൾ ഞാൻ കാണുന്നില്ല — പൃഥു, ഐലൻ, മയൻ, ഭീമൻ, നരകൻ, ശംബരൻ എന്നിവരെയും.
12.234.50
अश्वग्रीवः पुलोमा च स्वर्भानुरमितप्रभः ।
प्रह्लादो नमुचिर्दक्षो विप्रचित्तिर्विरोचनः ॥ १२.२३४.५० ॥
അശ്വഗ്രീവൻ, പുലോമൻ, അമിതതേജസ്സുള്ള സ്വർഭാനു; പ്രഹ്ലാദൻ, നമുചി, ദക്ഷൻ, വിപ്രചിത്തി, വിരോചനൻ.
12.234.51
ह्रीनिषेवः सुहोत्रश्च भूरिहा पुष्पवान्वृषः ।
सत्येषुर्ऋषभो बाहुः कपिलाश्वो निरूपकः ॥ १२.२३४.५१ ॥
ഹ്രീനിഷേവൻ, സുഹോത്രൻ, ഭൂരിഹാ, പുഷ്പവാൻ, വൃഷൻ, സത്യേഷു, ഋഷഭൻ, ബാഹു, കപിലാശ്വൻ, നിരൂപകൻ.
12.234.52
बाणः कार्तस्वरो वह्निर्विश्वदंष्ट्रोऽथ नैर्ऋतिः ।
संकोचोऽथ वरीताक्षो वराहाश्वो रुचिप्रभः ॥ १२.२३४.५२ ॥
ബാണൻ, കാർതസ്വരൻ, വഹ്നി, വിശ്വദംഷ്ട്രൻ, നൈർഋതി, സങ്കോചൻ, വരീതാക്ഷൻ, വരാഹാശ്വൻ, രുചിപ്രഭൻ.
12.234.53
विश्वजित्प्रतिरूपश्च वृषाण्डो विष्करो मधुः ।
हिरण्यकशिपुश्चैव कैटभश्चैव दानवः ॥ १२.२३४.५३ ॥
വിശ്വജിത്, പ്രതിരൂപൻ, വൃഷാണ്ഡൻ, വിഷ്കരൻ, മധു, ഹിരണ്യകശിപു, ദാനവൻ കൈടഭൻ എന്നിവരും.
12.234.54
दैतेया दानवाश्चैव सर्वे ते नैर्ऋतैः सह ।
एते चान्ये च बहवः पूर्वे पूर्वतराश्च ये ॥ १२.२३४.५४ ॥
ദൈത്യരും ദാനവരും — അവരെല്ലാവരും നൈർഋതരോടൊപ്പം; ഇവരും ഇവർക്കും മുൻപുള്ള പലരും.
12.234.55
दैत्येन्द्रा दानवेन्द्राश्च यांश्चान्याननुशुश्रुम् ।
बहवः पूर्वदैत्येन्द्राः संत्यज्य पृथिवीं गताः ॥ १२.२३४.५५ ॥
ദൈത്യേന്ദ്രന്മാരും ദാനവേന്ദ്രന്മാരും, നാം കേട്ടിട്ടുള്ള മറ്റുള്ളവരും—പൂർവകാലത്തെ അനേകം ദൈത്യേന്ദ്രന്മാർ ഭൂമി ഉപേക്ഷിച്ചു പോയി.
12.234.56
कालेनाभ्याहताः सर्वे कालो हि बलवत्तरः ।
सर्वैः क्रतुशतैरिष्टं न त्वमेकः शतक्रतुः ॥ १२.२३४.५६ ॥
കാലത്താൽ അവരെല്ലാം തകർക്കപ്പെട്ടു; കാലമാണ് ഏറ്റവും ബലവാൻ. നൂറു യജ്ഞങ്ങളാൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടാലും നീ മാത്രമല്ല ശതക്രതു.
12.234.57
सर्वे धर्मपराश्चासन्सर्वे सततसत्रिणः ।
अन्तरिक्षचराः सर्वे सर्वेऽभिमुखयोधिनः ॥ १२.२३४.५७ ॥
അവരെല്ലാം ധർമ്മപരായണർ ആയിരുന്നു; എല്ലാവരും നിരന്തരം സത്രയജ്ഞം ചെയ്തവർ; എല്ലാവരും ആകാശചാരികൾ; എല്ലാവരും നേർക്കുനേർ പോരാടുന്ന യോദ്ധാക്കൾ.
12.234.58
सर्वे संहननोपेताः सर्वे परिघबाहवः ।
सर्वे मायाशतधराः सर्वे ते कामरूपिणः।
सर्वे समरमासाद्य न श्रूयन्ते पराजिताः ॥ १२.२३४.५८ ॥
അവരെല്ലാം ദൃഢശരീരികൾ; എല്ലാവരുടെയും ബാഹുക്കൾ പരിഘം പോലെ; എല്ലാവരും നൂറു മായകൾ ധരിക്കുന്നവർ, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവർ; യുദ്ധത്തിൽ എത്തി അവർ പരാജിതരായതായി കേൾക്കുന്നില്ല.
12.234.59
सर्वे सत्यव्रतपराः सर्वे कामविहारिणः ।
सर्वे वेदव्रतपराः सर्वे चैव बहुश्रुताः ॥ १२.२३४.५९ ॥
അവരെല്ലാം സത്യവ്രതനിഷ്ഠർ; എല്ലാവരും ഇഷ്ടംപോലെ വിഹരിക്കുന്നവർ; എല്ലാവരും വേദവ്രതനിഷ്ഠർ; എല്ലാവരും ബഹുശ്രുതന്മാർ (പണ്ഡിതർ) ആയിരുന്നു.
12.234.60
सर्वे संमतमैश्वर्यमीश्वराः प्रतिपेदिरे ।
न चैश्वर्यमदस्तेषां भूतपूर्वो महात्मनाम् ॥ १२.२३४.६० ॥
എല്ലാവരും ഈശ്വരന്മാരായി അംഗീകൃതമായ ഐശ്വര്യം പ്രാപിച്ചു; ആ മഹാത്മാക്കൾക്ക് ഐശ്വര്യമദം ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
12.234.61
सर्वे यथार्हदातारः सर्वे विगतमत्सराः ।
सर्वे सर्वेषु भूतेषु यथावत्प्रतिपेदरे ॥ १२.२३४.६१ ॥
എല്ലാവരും യോഗ്യതയ്ക്കനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യുന്നവരും അസൂയയില്ലാത്തവരുമായിരുന്നു; എല്ലാ ജീവികളോടും എല്ലാവരും യഥാവിധി പെരുമാറി.
12.234.62
सर्वे दाक्षायणीपुत्राः प्राजपत्या महाबलाः ।
ज्वलन्तः प्रतपन्तश्च कालेन प्रतिसंहृताः ॥ १२.२३४.६२ ॥
ദക്ഷപുത്രിമാരുടെ പുത്രന്മാരെല്ലാം, പ്രജാപതിയുടെ വംശജർ, മഹാബലശാലികൾ, ജ്വലിക്കുന്നവരും തപിപ്പിക്കുന്നവരുമായിരുന്നു; എങ്കിലും കാലം അവരെ പിൻവലിച്ചു.
12.234.63
त्वं चैवेमां यदा भुक्त्वा पृथिवीं त्यक्ष्यसे पुनः ।
न शक्ष्यसि तदा शक्र नियन्तुं शोकमात्मनः ॥ १२.२३४.६३ ॥
നീയും ഈ ഭൂമിയെ അനുഭവിച്ച ശേഷം വീണ്ടും അത് വിടുമ്പോൾ, ഓ ശക്രാ, നിന്റെ ദുഃഖം അടക്കാൻ കഴിയില്ല.
12.234.64
मुञ्चेच्छां कामभोगेषु मुञ्जेमं श्रीभवं मदम् ।
एवं स्वराज्यनाशे त्वं शोकं संप्रसहिष्यसि ॥ १२.२३४.६४ ॥
കാമഭോഗങ്ങളോടുള്ള ആഗ്രഹം വിടുക; ഐശ്വര്യത്തിൽനിന്ന് ജനിക്കുന്ന ഈ മദവും വിടുക. ഇങ്ങനെ നിന്റെ രാജ്യം നശിക്കുമ്പോൾ നീ ദുഃഖം സഹിക്കും.
12.234.65
शोककाले शुचो मा त्वं हर्षकाले च मा हृषः ।
अतीतानागतं हित्वा प्रत्युत्पन्नेन वर्तय ॥ १२.२३४.६५ ॥
ദുഃഖകാലത്ത് ദുഃഖിക്കരുത്; സന്തോഷകാലത്ത് ആഹ്ലാദിക്കരുത്. ഭൂതവും ഭാവിയും വിട്ട് വർത്തമാനത്തിൽ ജീവിക്കുക.
12.234.66
मां चेदभ्यागतः कालः सदा युक्तमतन्द्रितः ।
क्षमस्व न चिरादिन्द्र त्वामप्युपगमिष्यति ॥ १२.२३४.६६ ॥
കാലം എന്റെ അടുത്തെത്തിയാൽ, എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടും ക്ഷീണമില്ലാതെയും ഇരിക്കുക; ക്ഷമിക്കുക. ഇന്ദ്രാ, അധികം വൈകാതെ അത് നിന്റെ അടുത്തും എത്തും.
12.234.67
त्रासयन्निव देवेन्द्र वाग्भिस्तक्षसि मामिह ।
संयते मयि ननं त्वमात्मानं बहु मन्यसे ॥ १२.२३४.६७ ॥
ദേവേന്ദ്രാ, എന്നെ ഭയപ്പെടുത്തുമ്പോലെ ഇവിടെ നീ വാക്കുകളാൽ എന്നെ മുറിവേൽപ്പിക്കുന്നു. അടക്കപ്പെട്ട എന്റെ മുന്നിൽ നീ തീർച്ചയായും നിന്നെത്തന്നെ വലുതായി കരുതുന്നു.
12.234.68
कालः प्रथममायान्मां पञ्चात्त्वामनुधावति ।
तेन गर्जसि देवेन्द्र पूर्वं कालहते मयि ॥ १२.२३४.६८ ॥
കാലം ആദ്യം എന്റെ അടുത്ത് വന്നു; പിന്നീട് നിന്നെ പിന്തുടരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ദേവേന്ദ്രാ, കാലത്താൽ മുമ്പേ തകർക്കപ്പെട്ട എന്റെ മേൽ നീ ഗർജിക്കുന്നു.
12.234.69
को हि स्थातुमलं लोके मम क्रुद्धस्य संयुगे ।
कालस्तु बलवान्प्राप्तस्तेन तिष्ठसि वासव ॥ १२.२३४.६९ ॥
ലോകത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച എന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ ആർക്കാണ് കഴിയുക? എന്നാൽ കാലം ശക്തമാണ്; അത് എത്തിച്ചേർന്നു; അതുകൊണ്ട് വാസവാ, നീ നിൽക്കുന്നു.
12.234.70
यत्तद्वर्षसहस्रान्तं तूर्णं भवितुमर्हति ।
यथा मे सर्वगात्राणि न सुस्थानि महौजसः ॥ १२.२३४.७० ॥
ആയിരം വർഷങ്ങളുടെ അവസാനത്തിൽ വേഗത്തിൽ സംഭവിക്കേണ്ടതു (വന്നുകഴിഞ്ഞു); കാരണം മഹാതേജസ്വിയായ എന്റെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും ഇപ്പോൾ ശരിയായ നിലയിലല്ല.
12.234.71
अहमैन्द्राच्च्युतः स्थानात्त्वमिन्द्रः प्रकृतो दिवि ।
सुचित्रे जीवलोकेऽस्मिन्नुपास्यः कालपर्ययः ॥ १२.२३४.७१ ॥
ഞാൻ ഇന്ദ്രസ്ഥാനത്തുനിന്ന് വീണു; നീ സ്വർഗത്തിൽ ഇന്ദ്രനായി സ്ഥാപിതനായിരിക്കുന്നു. സുചിത്രാ, ഈ ജീവലോകത്തിൽ കാലത്തിന്റെ മാറ്റം തന്നെയാണ് ആരാധ്യം.
12.234.72
किं हि कृत्वा स्वमिन्द्रोऽद्य किं वा कृत्वा वयं च्युताः ।
कालः कर्ता विकर्ता च सर्वमन्यदकारणम् ॥ १२.२३४.७२ ॥
ഇന്ന് ഇന്ദ്രൻ എന്ത് ചെയ്തിട്ടാണ് സ്വന്തം സ്ഥാനം നേടിയത്, അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്തിട്ടാണ് വീണുപോയത്? കാലമാണ് കർത്താവും വികർത്താവും; മറ്റെല്ലാം കാരണമില്ലാത്തവയാണ്.
12.234.73
नाशं विनाशमैश्वर्यं सुखदुःखे भवाभवौ ।
विद्वान्प्राप्यैवमत्यर्थं न प्रहृष्येन्न च व्यथेत् ॥ १२.२३४.७३ ॥
നാശം, വിനാശം, ഐശ്വര്യം, സുഖദുഃഖങ്ങൾ, ഭവാഭവങ്ങൾ—ഇവ ഇങ്ങനെ പ്രാപിച്ച വിദ്വാൻ അധികം സന്തോഷിക്കുകയോ വ്യസനിക്കുകയോ അരുത്.
12.234.74
त्वमेव हीन्द्र वेत्थास्मान्वेदाहं त्वां च वासव ।
किं कत्थसे मां किंच त्वं कालेन निरपत्रयः ॥ १२.२३४.७४ ॥
ഇന്ദ്രാ, നീ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളെ അറിയുന്നത്; വാസവാ, ഞാനും നിന്നെ അറിയുന്നു. എന്തിന് എന്റെ മുന്നിൽ പൊങ്ങച്ചം പറയുന്നു? കാലത്താൽ നീയും ലജ്ജിതനല്ലേ?
12.234.75
त्वमेव हि पुरा वेत्थ यत्तदा पौरुषं मम ।
समरेषु च विक्रान्तं पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ १२.२३४.७५ ॥
മുൻപ് നീ തന്നെയാണ് അറിയുന്നത്, അന്ന് എന്റെ പൗരുഷം എത്രത്തോളമായിരുന്നുവെന്നും യുദ്ധങ്ങളിൽ ഞാൻ കാട്ടിയ വീര്യവും; അതിന് തെളിവ് മതിയാകും.
12.234.76
आदित्याश्चैव रुद्राश्च साध्याश्च वसुभिः सह ।
मया विनिर्जिताः पूर्वं मरुतश्च शचीपते ॥ १२.२३४.७६ ॥
ആദിത്യന്മാരും രുദ്രന്മാരും സാധ്യന്മാരും വസുക്കളോടൊപ്പം മുൻപ് എന്നാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടു; ശചീപതേ, മരുത്തുക്കളും.
12.234.77
त्वमेव शक्र जानासि देवासुरसमागमे ।
समेता विबुधा भग्नास्तरसा समरे मया ॥ १२.२३४.७७ ॥
ശക്രാ, ദേവാസുരസമാഗമത്തിൽ ഒത്തുകൂടിയ ദേവന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ എന്നാൽ വേഗത്തിൽ തകർക്കപ്പെട്ടത് നീ തന്നെ അറിയുന്നു.
12.234.78
पर्वताश्चासकृत्क्षिप्ताः सवनाः सवनौकसः ।
सशृङ्गशिखरा भग्नाः समरे मूर्ध्निं ते मया ॥ १२.२३४.७८ ॥
പർവതങ്ങളും പലതവണ എറിയപ്പെട്ടു, വനങ്ങളും അവയിലെ നിവാസികളുമായി, ശൃംഗങ്ങളും ശിഖരങ്ങളുമായി; യുദ്ധത്തിൽ എന്നാൽ അവ നിന്റെ തലയിൽ എന്നെ കൊണ്ട് തകർക്കപ്പെട്ടു.
12.234.79
किं नु शक्यं मया कर्तुं कालो हि दुरतिक्रमः ।
न हि त्वां नोत्सहे हन्तुं सवज्रमपि मुष्टिना ॥ १२.२३४.७९ ॥
ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യാനാകും? കാലത്തെ മറികടക്കാൻ പ്രയാസമാണ്. വജ്രത്തോടുകൂടിയാലും നിന്നെ മുഷ്ടികൊണ്ട് അടിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
12.234.80
न तु विक्रमकालोऽयं क्षमाकालोऽयमागतः ।
तेन त्वां मर्षये शक्र दुर्मर्षणतरस्त्वया ॥ १२.२३४.८० ॥
ഇത് വീര്യത്തിന്റെ കാലമല്ല, ക്ഷമയുടെ കാലമാണ് വന്നിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ, ഹേ ശക്രാ, ഞാൻ നിന്നെ സഹിക്കുന്നു; നിന്നാൽ അത് കൂടുതൽ കഠിനമാണ്.
12.234.81
तं मां परिणते काले परीतं कालवह्निना ।
नियतं कालपाशेन बद्धं शक्र विकत्थसे ॥ १२.२३४.८१ ॥
കാലം പാകമായപ്പോൾ ഞാൻ കാലാഗ്നിയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടു, കാലപാശത്താൽ തീർച്ചയായും ബന്ധിതനായി; ഹേ ശക്രാ, നീ വീമ്പിളക്കുന്നു.
12.234.82
अयं स पुरुषः श्यामो लोकस्य दुरतिक्रमः ।
बद्ध्वा तिष्ठति मां रौद्रः पशुं रशनया यथा ॥ १२.२३४.८२ ॥
ഇതാ ആ പുരുഷൻ, കറുത്ത നിറമുള്ളവൻ, ലോകത്തിന് മറികടക്കാനാവാത്തവൻ. കയറാൽ മൃഗത്തെ കെട്ടുന്നതുപോലെ ആ ഭയങ്കരൻ എന്നെ ബന്ധിച്ച് നിൽക്കുന്നു.
12.234.83
लाभालाभौ सुखं दुःखं कामक्रोधौ भवाभवौ ।
वधो बन्धप्रमोक्षश्च सर्वं कालेन लभ्यते ॥ १२.२३४.८३ ॥
ലാഭനഷ്ടങ്ങൾ, സുഖദുഃഖങ്ങൾ, കാമക്രോധങ്ങൾ, ഉണ്ടാകലും ഇല്ലാകലും, വധവും ബന്ധമോക്ഷവും — എല്ലാം കാലത്താൽ ലഭിക്കുന്നു.
12.234.84
नाहं कर्ता न कर्ता त्वं कर्ता यस्तु सदा प्रभुः ।
सोयं पचति कालो मां वृक्षे फलमिवागतम् ॥ १२.२३४.८४ ॥
ഞാൻ കർത്താവല്ല, നീയും കർത്താവല്ല; എപ്പോഴും പ്രഭുവായവനാണ് കർത്താവ്. മരത്തിൽ വന്ന പഴം പാകമാകുന്നതുപോലെ ഈ കാലം എന്നെ പാകപ്പെടുത്തുന്നു.
12.234.85
यान्येव पुरुषः कुर्वन्सुखैः कालेन युज्यते ।
पुनस्तान्येव कुर्वाणो दुःखैः कालेन युज्यते ॥ १२.२३४.८५ ॥
മനുഷ്യൻ ഏതേത് കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നുവോ, അവയാൽത്തന്നെ കാലക്രമേണ സുഖങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു; വീണ്ടും അതേ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ കാലക്രമേണ ദുഃഖങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു.
12.234.86
न च कालेन कालज्ञः स्पृष्टः शोचितुमर्हति ।
तेन शक्र न शोचामि नास्ति शोके सहायता ॥ १२.२३४.८६ ॥
കാലം അറിയുന്നവൻ കാലത്താൽ സ്പർശിതനായാലും ശോകിക്കാൻ അർഹനല്ല. അതിനാൽ, ഹേ ശക്ര, ഞാൻ ശോകിക്കുന്നില്ല; ശോകത്തിൽ സഹായമില്ല.
12.234.87
यदा हि शोचतः शोको व्यसनं नाषकर्षति ।
सामर्थ्यं शोचतो नास्तीत्यतोऽहं नाद्य शोचिमि ॥ १२.२३४.८७ ॥
ശോകിക്കുന്നവന്റെ ശോകം വിപത്തിനെ അകറ്റാത്തപ്പോൾ, ശോകിക്കുന്നവന് ശക്തിയുമില്ല; അതിനാൽ ഞാൻ ഇന്ന് ശോകിക്കുന്നില്ല.
12.234.88
एवमुक्तः सहस्राक्षो भगवान्पाकशासनः ।
प्रतिसंहृत्य संरम्भमित्युवाच शतक्रतुः ॥ १२.२३४.८८ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, സഹസ്രാക്ഷനായ ഭഗവാൻ പാകശാസനൻ തന്റെ കോപം അടക്കി, ശതക്രതു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
12.234.89
सवज्रमुद्यतं बाहुं दृष्ट्वा पाशांश्च वारुणान् ।
कस्येह न व्यथेद्बुद्धिर्मृत्योरपि जिघांसतः ॥ १२.२३४.८९ ॥
വജ്രത്തോടെ ഉയർത്തിയ ബാഹുവും വരുണന്റെ പാശങ്ങളും കണ്ടാലും, കൊല്ലാനാഗ്രഹിക്കുന്ന മൃത്യുവിന്റെ മുമ്പിലും ഇവിടെ ആരുടെ ബുദ്ധി കലങ്ങുന്നില്ല?
12.234.90
सा ते न व्यथते बुद्धिरचला तत्त्वदर्शिनी ।
व्रुवन्न व्यथसेऽद्य त्वं धैर्यात्सत्यपराक्रम ॥ १२.२३४.९० ॥
നിന്റെ ആ അചലമായ, തത്ത്വം കാണുന്ന ബുദ്ധി കലങ്ങുന്നില്ല. ഹേ സത്യപരാക്രമാ, ഇന്ന് സംസാരിക്കുമ്പോഴും നീ ധൈര്യത്താൽ കലങ്ങുന്നില്ല.
12.234.91
को हि विश्वासमर्थेषु शरीरे वा शरीरभृत् ।
कर्तुमुत्सहते लोके दृष्ट्वा संप्रस्थितं जगत् ॥ १२.२३४.९१ ॥
ലോകം കടന്നുപോകുന്നത് കണ്ടിട്ട്, ദേഹധാരിയായ ഏത് ജീവിയാണ് സമ്പത്തിലോ ഈ ശരീരത്തിലോ വിശ്വാസം വയ്ക്കാൻ തുനിയുക?
12.234.92
अहमप्येवमेवैनं लोकं जानाम्यशाश्वतम् ।
कालाग्नावाहितं घोरे गुह्ये सततगेऽक्षरे ॥ १२.२३४.९२ ॥
ഞാനും ഈ ലോകത്തെ ഇങ്ങനെതന്നെ അശാശ്വതമെന്ന് അറിയുന്നു; അത് ഭയങ്കരവും രഹസ്യവും എന്നും ചലിക്കുന്നതും അക്ഷരവുമായ കാലാഗ്നിയിൽ വെക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.234.93
न चात्र परिहारोऽस्ति कालस्पृष्टस्य कस्यचित् ।
सूक्ष्माणां महतां चैव भूतानां परिपच्यताम् ॥ १२.२३४.९३ ॥
കാലം സ്പർശിച്ച ആർക്കും ഇവിടെ രക്ഷയില്ല; പക്വമാകുന്ന സൂക്ഷ്മജീവികൾക്കും മഹാജീവികൾക്കും അതില്ല.
12.234.94
अनीशस्याप्रमत्तस्य भूतानि पचतः सदा ।
अनिवृत्तस्य कालस्य क्षयं प्राप्तो न मुच्यते ॥ १२.२३४.९४ ॥
ശക്തിയില്ലാത്തവനും ജാഗ്രതയുള്ളവനും ആയാലും, ജീവികളെ എപ്പോഴും പാകപ്പെടുത്തുന്ന നിലക്കാത്ത കാലത്തിന്റെ നാശത്തിൽ എത്തിയവൻ മോചനം നേടുന്നില്ല.
12.234.95
अप्रमत्तः प्रमत्तेषु कालो जागर्ति देहिषु ।
प्रयत्नेनाप्यपक्रान्तो दृष्टपूर्वो न केनचित् ॥ १२.२३४.९५ ॥
കാലം ജാഗ്രതയുള്ളതാണ്; അശ്രദ്ധരായ ദേഹധാരികൾക്കിടയിൽ അത് ഉണർന്നിരിക്കുന്നു. പരിശ്രമിച്ചിട്ടും അതിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവനെ ആരും മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല.
12.234.96
पुराणः शाश्वतो धर्मः सर्वप्राणभृतां समः ।
कालो न परिहार्यश्च न चास्यास्ति व्यतिक्रमः ॥ १२.२३४.९६ ॥
ഇത് പുരാതനവും ശാശ്വതവുമായ ധർമ്മമാണ്: കാലം സകല ജീവികൾക്കും തുല്യമാണ്; അതിനെ ഒഴിവാക്കാനാവില്ല, അതിനെ ലംഘിക്കാനുമാവില്ല.
12.234.97
अहोरात्रांश्च मासांश्च क्षणान्काष्ठा लवान्कलाः ।
संपीडयति यः कालो वृद्धिं वार्धुपिको यथा ॥ १२.२३४.९७ ॥
പകലും രാത്രിയും മാസങ്ങളും നിമിഷങ്ങളും കാഷ്ഠകളും ലവങ്ങളും കലകളും ഞെരുക്കി അമർത്തുന്ന കാലം, പലിശക്കാരൻ പലിശ വർധിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
12.234.98
इदमद्य करिष्यामि श्वः कर्ताऽस्मीति वादिनम् ।
कालो हरति संप्राप्तो नदीवेग इव द्रुमम् ॥ १२.२३४.९८ ॥
'ഇന്ന് ഇത് ചെയ്യും, നാളെ അത് ചെയ്യും' എന്ന് പറയുന്നവനെ വന്നെത്തിയ കാലം, നദിയുടെ പ്രവാഹം മരത്തെ കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.
12.234.99
इदानीं तावदेवासौ मया दृष्टः कथं मृतः ।
इति कालेन ह्रियतां प्रलापः श्रूयते नृणाम् ॥ १२.२३४.९९ ॥
'ഇപ്പോൾ മാത്രമല്ലേ ഞാൻ അവനെ കണ്ടത്, അവൻ എങ്ങനെ മരിച്ചു?' എന്ന വിലാപം മനുഷ്യരിൽ കേൾക്കുന്നു; കാലം അവനെ കൊണ്ടുപോകട്ടെ.
12.234.100
नश्यन्त्यर्थास्तथा भोगाः स्थानमैश्वर्यमेव च ।
जीवितं जीवलोकस्य कालेनागम्य नीयते ॥ १२.२३४.१०० ॥
സമ്പത്തുകൾ നശിക്കുന്നു, അതുപോലെ ഭോഗങ്ങളും സ്ഥാനവും ഐശ്വര്യവും; ജീവലോകത്തിന്റെ ജീവിതത്തെയും കാലം വന്ന് കൊണ്ടുപോകുന്നു.
12.234.101
उच्छ्राया विनिपातान्ता भावोऽभावः स एव च ।
अनित्यमध्रुवं सर्वं व्यवसायो हि दुष्करः ॥ १२.२३४.१०१ ॥
ഉയർച്ചയുടെ അവസാനം വീഴ്ചയാണ്; ഉണ്ടാകലും ഇല്ലാതാകലും അതുതന്നെ. എല്ലാം അനിത്യവും അസ്ഥിരവും; ഒരു ഉദ്യമം പൂർത്തിയാക്കുന്നത് ദുഷ്കരമാണ്.
12.234.102
सा ते न व्यथते बुद्धिरचला तत्त्वदर्शिनी ।
अहमासं पुरा चेति मनसाऽपि न बुद्ध्यते ॥ १२.२३४.१०२ ॥
തത്ത്വം കാണുന്നതും ഇളകാത്തതുമായ നിന്റെ ബുദ്ധി ദുഃഖിക്കുന്നില്ല; 'ഞാൻ മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നു' എന്ന് മനസ്സുകൊണ്ടുപോലും ചിന്തിക്കുന്നില്ല.
12.234.103
कालेनाक्रम्य लोकेऽस्मिन्पच्यमाने बलीयसा ।
अज्येष्ठमकनिष्ठं च क्षिप्यमाणो न बुद्ध्यते ॥ १२.२३४.१०३ ॥
ഈ ലോകത്തിൽ കാലത്താൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ട്, ബലവാനാൽ പാകം ചെയ്യപ്പെട്ട്, മൂത്തവനെയോ ഇളയവനെയോ എറിയപ്പെട്ടവൻ അറിയുന്നില്ല.
12.234.104
ईर्ष्याभिमानलोभेषु कामक्रोधभयेषु च ।
स्पृहामोहाभिमानेषु लोकः सक्तो विमुह्यति ॥ १२.२३४.१०४ ॥
അസൂയ, അഭിമാനം, ലോഭം എന്നിവയിലും, കാമം, ക്രോധം, ഭയം എന്നിവയിലും, ആഗ്രഹം, മോഹം, അഭിമാനം എന്നിവയിലും സക്തമായ ലോകം മോഹിക്കുന്നു.
12.234.105
भवांस्तु भावतत्त्वज्ञो विद्वाञ्ज्ञानतपोन्वितः ।
कालं पश्यति सुव्यक्तं पाणावामलकं यथा ॥ १२.२३४.१०५ ॥
നിങ്ങൾ ഭാവതത്ത്വം അറിയുന്ന, ജ്ഞാനതപസ്സോടുകൂടിയ വിദ്വാൻ; കൈവെള്ളയിലെ നെല്ലിക്കപോലെ കാലത്തെ വ്യക്തമായി കാണുന്നു.
12.234.106
कालचारित्रतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः ।
वैरोचते कृतार्थोऽसि स्पृहणीयो विजानताम् ॥ १२.२३४.१०६ ॥
കാലചലനത്തിന്റെ തത്ത്വമറിയുന്ന, സർവശാസ്ത്രങ്ങളിൽ വിദഗ്ധൻ; നിങ്ങൾ ശോഭിക്കുന്നു, കൃതാർഥനാണ്, അറിയുന്നവരാൽ ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നവൻ.
12.234.107
सर्वलोको ह्ययं मन्ये बुद्ध्या परिगतस्त्वया ।
विहरन्सर्वतोमुक्तो न क्वचिच्च विषीदसि ॥ १२.२३४.१०७ ॥
ഈ സർവലോകത്തെയും നിങ്ങൾ ബുദ്ധികൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി ഗ്രഹിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; എല്ലാ വശത്തുനിന്നും മുക്തനായി സഞ്ചരിക്കുന്ന നിങ്ങൾ ഒരിടത്തും വിഷാദിക്കുന്നില്ല.
12.234.108
रजश्च हि तमश्च त्वां स्पृशते न जितेन्द्रियम् ।
निष्प्रीतिं नष्टसंतापमात्मानं त्वमुपाससे ॥ १२.२३४.१०८ ॥
രജസ്സും തമസ്സും നിങ്ങളെ സ്പർശിക്കുന്നില്ല, കാരണം നിങ്ങൾ ഇന്ദ്രിയജയിയാണ്; പ്രീതിരഹിതനും സന്താപം നഷ്ടപ്പെട്ടവനുമായ ആത്മാവിനെ നിങ്ങൾ ഉപാസിക്കുന്നു.
12.234.109
सुहृदं सर्वभूतानां निर्वैरं शान्तमानसम् ।
दृष्ट्वा त्वां मम संजाता त्वय्यनुक्रोशिनी मतिः ॥ १२.२३४.१०९ ॥
സർവഭൂതങ്ങളുടെയും സുഹൃത്തും വൈരമില്ലാത്തവനും ശാന്തമനസ്കനുമായ നിന്നെ കണ്ടപ്പോൾ നിന്നോട് എനിക്ക് കരുണ ഉണ്ടായി.
12.234.110
नाहमेतादृशं बुद्धं हन्तुमिच्छामि बन्धनैः ।
आनृशंस्यं परो धर्मो ह्यनुक्रोशश्च मे त्वयि ॥ १२.२३४.११० ॥
ഇങ്ങനെയുള്ള ജ്ഞാനിയെ ബന്ധനങ്ങളാൽ കൊല്ലാൻ ഞാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നില്ല. ഹിംസിക്കായ്കയാണ് പരമധർമം; നിന്നോട് എനിക്ക് കരുണയുണ്ട്.
12.234.111
मोक्ष्यन्ते वारुणाः पाशास्तवेमे कालपर्ययात् ।
प्रजानामुपचारेण स्वस्ति तेऽस्तु महासुर ॥ १२.२३४.१११ ॥
കാലചക്രം മാറുമ്പോൾ നിന്നെ ബന്ധിച്ച വരുണപാശങ്ങൾ അഴിയും. പ്രജകളെ സേവിക്കുന്നതിലൂടെ നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ, ഹേ മഹാസുരാ.
12.234.112
यदा श्वश्रूं स्नुषा वृद्धां परिचारेण योक्ष्यते ।
पुत्रश्च पितरं मोहात्प्रेषयिष्यति कर्मसु ॥ १२.२३४.११२ ॥
മരുമകൾ വൃദ്ധയായ അമ്മായിയമ്മയെക്കൊണ്ട് ശുശ്രൂഷ ചെയ്യിക്കുമ്പോഴും, മകൻ മോഹത്താൽ അച്ഛനെ ജോലികൾക്ക് അയക്കുമ്പോഴും.
12.234.113
ब्राह्मणैः कारयिष्यन्ति वृषलाः पादधावनम् ।
शूद्राश्च ब्राह्मणीं भार्यामुपयास्यन्ति निर्भयाः ॥ १२.२३४.११३ ॥
അധമന്മാർ ബ്രാഹ്മണരെക്കൊണ്ട് കാൽ കഴുകിക്കും; ഭയരഹിതരായ ശൂദ്രർ ബ്രാഹ്മണ സ്ത്രീയെ ഭാര്യയാക്കി സമീപിക്കും.
12.234.114
वियोनिषु विमोक्ष्यन्ति बीजानि पुरुषा यदा ।
संकरं कांस्यभाण्डैश्च बलिं चैव कुपात्रकैः ॥ १२.२३४.११४ ॥
മനുഷ്യർ അയോഗ്യമായ യോനികളിൽ വിത്ത് വിതയ്ക്കും, സങ്കരം ഉണ്ടാക്കും; വെങ്കലപ്പാത്രങ്ങളാലും അയോഗ്യമായ പാത്രങ്ങളാലും ബലി നൽകും.
12.234.115
चातुर्वर्ण्यं यदा कृत्स्नममर्यादं भविष्यति ।
एकैकस्ते तदा पाशः क्रमशः परिमोक्ष्यते ॥ १२.२३४.११५ ॥
നാല് വർണ്ണങ്ങളും പൂർണ്ണമായും മര്യാദ വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, നിന്റെ ബന്ധനങ്ങൾ ഓരോന്നായി, ക്രമത്തിൽ അഴിഞ്ഞുപോകും.
12.234.116
अस्मत्तस्ते भयं नास्ति समयं प्रतिपालय ।
सुखी भव निराबाधः स्वस्थचेता निरामयः ॥ १२.२३४.११६ ॥
ഞങ്ങളിൽനിന്ന് നിനക്ക് ഭയമില്ല; കാലത്തെ കാത്തിരിക്കൂ. സുഖിയായിരിക്കൂ, തടസ്സമില്ലാതെ, സ്ഥിരചിത്തനായി, രോഗമില്ലാതെ.
12.234.117
तमेवमुक्त्वा भगवाञ्छतक्रतुः ।
प्रतिप्रयातो गजराजवाहनः।
विजित्य सर्वानसुरान्सुराधिपो ।
ननन्द हर्षेण बभूव चैकराट् ॥ १२.२३४.११७ ॥
അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭഗവാൻ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) ഗജരാജനെ വാഹനമാക്കി മടങ്ങി. എല്ലാ അസുരന്മാരെയും ജയിച്ച സുരാധിപൻ സന്തോഷത്താൽ ആനന്ദിച്ച് ഏകനായ രാജാവായി.
12.234.118
महर्षयस्तुष्टुवुरञ्जसा च तं ।
वृषाकर्पि सर्वचराचरेश्वरम्।
हिमापहो हव्यमुवाह चाध्वरे ।
तथाऽमृतं चार्पितमीश्वरोऽपि हि ॥ १२.२३४.११८ ॥
മഹർഷിമാർ യഥാവിധി ആ വൃഷാകപിയെ, ചരാചരങ്ങളുടെ ഈശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു. മഞ്ഞിനെ അകറ്റുന്നവൻ യാഗത്തിൽ ഹവിസ്സ് വഹിച്ചു; അതുപോലെ ഈശ്വരനും അമൃതം അർപ്പിച്ചു.
12.234.119
द्विजोत्तमैः सर्वगतैरभिष्टुतो ।
विदीप्ततेजाः शतमन्युरीश्वरः।
प्रशान्तचेता मुदितः स्वमालयं ।
त्रिविष्टपं प्राप्य मुमोद वासवः ॥ १२.२३४.११९ ॥
സർവ്വവ്യാപികളായ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട, ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സുള്ള ഈശ്വരൻ ശതമന്യു (ഇന്ദ്രൻ) ശാന്തചിത്തനായി സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ ആലയമായ ത്രിവിഷ്ടപത്തിലെത്തി ആനന്ദിച്ചു; വാസവൻ.