Mahābhārata · Adhyāya 12.235
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.235.1
पूर्वरूपाणि मे राजन्पुरुषस्य भविष्यतः ।
पराभविष्यतश्चैव तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२३५.१ ॥
Oh rey, oh abuelo, dime las señales previas del hombre que está por prosperar y de aquel que está por ser derrotado.
12.235.2
मन एव मनुष्यस्य पूर्वरूपाणि शंसति ।
भविष्यतश्च भद्रं ते तथैव न भविष्यतः ॥ १२.२३५.२ ॥
La mente del hombre revela las señales previas de lo que ha de venir. Que te vaya bien; del mismo modo revela lo que no ha de venir.
12.235.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
श्रिया शक्रस्य संवादं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२३५.३ ॥
También aquí la gente cuenta esta antigua historia, el diálogo de Indra con Śrī. Escúchala, Yudhiṣṭhira.
12.235.4
महतस्तपसो व्यष्ट्या पश्यँल्लोकौ परावरौ ।
सामान्यमृषिभिर्गत्वा ब्रह्मलोकनिवासिभिः ॥ १२.२३५.४ ॥
Por el poder de gran austeridad, contemplando los mundos superiores e inferiores, fue en pie de igualdad con los sabios que habitan el mundo de Brahmā.
12.235.5
ब्रह्मेवामितदीप्तौजाः शान्तपाप्मा महातपाः ।
विचचार यथाकालं त्रिषु लोकेषु नारदः ॥ १२.२३५.५ ॥
Nārada, semejante a Brahmā, de vigor ardiente sin medida, con los pecados apaciguados, gran asceta, recorría los tres mundos en los tiempos oportunos.
12.235.6
कदाचित्प्रातरुत्थाय पिस्पृक्षुः सलिलं शुचि ।
ध्रुवद्वारभवां गङ्गां जगामावततार च ॥ १२.२३५.६ ॥
Una vez, levantándose al amanecer, deseando bañarse en agua pura, fue al Gaṅgā, nacido de la puerta de la Estrella Polar, y descendió a ella.
12.235.7
मेरुपादोद्भवां गङ्गां नारायणपदच्युताम् ।
स वीक्षमाणो हृष्टात्मा तं देशमभिजग्मिवान् ॥ १२.२३५.७ ॥
Mirando el Ganges, nacido del pie del Meru y caído de los pies de Nārāyaṇa, con el corazón alegre se dirigió a aquel lugar.
12.235.8
यं…देवजवाकीर्णं सूक्ष्मकाञ्जनवालुकम् ।
गङ्गाद्वीपं समासाद्य नानावृक्षैरलङ्कृतम् ॥ १२.२३५.८ ॥
Habiendo llegado a la isla del Gaṅgā, cubierta de … divinos …, de fina arena dorada, adornada con árboles diversos.
12.235.9
सालतालाश्वकर्णानां चन्दनानां च राजिभिः ।
मण्डितं विविधैः पुष्पैर्हंसकारण्डवायुतम् ॥ १२.२३५.९ ॥
Adornado con hileras de árboles sāla, tāla y aśvakarṇa y de sándalos, engalanado con diversas flores, frecuentado por cisnes y patos kāraṇḍava.
12.235.10
नदीपुलिनमासाद्य स्नात्वा संतर्प्य देवताः ।
जजाप जप्यं धर्मात्मा तन्मयत्वेन भास्वता ॥ १२.२३५.१० ॥
Llegado a la orilla del río, habiéndose bañado y ofrecido libaciones a los dioses, el de alma justa recitó la fórmula sagrada, absorto en ella por su resplandor.
12.235.11
सहस्रनयनश्चापि वज्री शम्बरपाकहा ।
तस्या देवर्षिजुष्टायास्तीरमभ्याजगाम ह ॥ १२.२३५.११ ॥
El de mil ojos, el portador del rayo, el matador de Śambara y de Pāka, también Indra llegó a la orilla de aquel río frecuentado por los videntes divinos.
12.235.12
तावाप्लुत्य यतात्मानौ कृतजप्यौ समासतः ।
नद्याः पुलिनमासाद्य सूक्ष्मकाञ्चनवालुकम् ॥ १२.२३५.१२ ॥
Los dos, dominados sus ánimos, habiéndose bañado y recitado brevemente, llegaron a la orilla del río de fina arena dorada.
12.235.13
पुण्यकर्मभिराख्याता देवर्षिकथिताः कथाः ।
चक्रतुस्तौ तथाऽऽसीनौ महर्षिकथितास्तथा।
पूर्ववृत्तव्यतीतानि कथयन्तौ समाहितौ ॥ १२.२३५.१३ ॥
Relatos contados por hombres de obras virtuosas, narrados por los sabios divinos y referidos por los grandes sabios; los dos, sentados y atentos, pasaban el tiempo contando los sucesos de tiempos pasados.
12.235.14
अद्य भास्करमुद्यन्तं रश्मिजालपुरस्कृतम् ।
पूर्णमण्डलमालोक्य तावुत्थायोपतस्थतुः ॥ १२.२३५.१४ ॥
Al ver al sol que ahora se alzaba, precedido por una red de rayos, con su disco completo, los dos se levantaron y le rindieron homenaje.
12.235.15
विविक्ते पुण्यदेशे तु रममाणौ मुदा युतौ ।
ददृशातेऽन्तरिक्षे तौ सूर्यस्योदयनं प्रति ॥ १२.२३५.१५ ॥
Disfrutando con alegría en un lugar sagrado y apartado, los dos miraron en el cielo hacia el punto de salida del sol.
12.235.16
ज्योतिर्ज्वालसमाकीर्णं ज्योतिषां गणमण्डितम् ।
अभितस्तूदयन्तं तमर्कमर्कमिवापरम् ॥ १२.२३५.१६ ॥
Colmado de llamas de luz, adornado por una multitud de astros, alzándose por todas partes: aquel sol, como si fuera otro sol.
12.235.17
आकाशो ददृशे ज्योतिरुद्यतार्चिः समप्रभम् ।
अर्कस्य तेजसा तुल्यं तद्भास्करसमप्रभम्।
तयोः समीपं तं प्राप्तं प्रत्यदृश्यत भारत ॥ १२.२३५.१७ ॥
En el cielo apareció una luz de llamas ascendentes, de igual resplandor, igual en brillo al esplendor del sol. Se acercó a ambos y se hizo visible, oh Bhārata.
12.235.18
तत्सुपर्णार्करचितमास्थितं वैष्णवं पदम् ।
भाभिरप्रतिमं भाति त्रैलोक्यमवभासयत् ॥ १२.२३५.१८ ॥
Aquella morada de Viṣṇu, hecha por Garuḍa y el sol, asentada en él, resplandece incomparablemente con sus rayos e ilumina los tres mundos.
12.235.19
दृष्ट्वा तौ तु विक्रान्तौ प्राञ्जली समुपास्थितौ ।
क्रमात्संप्रेक्ष्यमाणौ तौ विमानं दिव्यमद्भुतम् ॥ १२.२३५.१९ ॥
Al ver a aquellos dos valientes de pie cerca, con las palmas juntas, contemplaron uno tras otro aquel carro celestial, divino y maravilloso.
12.235.20
तस्मिंस्तदा सतीं कान्तां लोककान्तां परां शुभाम् ।
धात्रीं लोकस्य रमणीं लोकमातरमच्युताम् ॥ १२.२३५.२० ॥
En aquel carro estaba entonces ella: la virtuosa, la amada, amada de los mundos, suprema y auspiciosa, sustentadora del mundo, encantadora, madre de los mundos, la inmutable.
12.235.21
दिव्याभिरुपशोभाभिरप्सरोभिः पुरस्कृताम् ।
बृहतीमंशुमत्प्रख्यां बृहद्भानोरिवार्चिषम् ॥ १२.२३५.२१ ॥
Rodeada por ninfas celestiales de radiante adorno, vasta y resplandeciente como rayos, como la llama del gran sol.
12.235.22
नक्षत्रकल्पाभरणां तारापङ्क्तिसमस्रजम् ।
श्रियं ददृशतुः पद्मां साक्षात्पद्मदलस्थिताम् ॥ १२.२३५.२२ ॥
Adornada con joyas como estrellas y con una guirnalda igual a una hilera de estrellas, contemplaron a Śrī, la diosa loto, presente en persona, sentada sobre un pétalo de loto.
12.235.23
साऽवरुह्य विमानाग्रादङ्गनानामनुत्तमा ।
अभ्यागच्छन्त्रिलोकेशं शक्रं चर्षि च नारदम् ॥ १२.२३५.२३ ॥
Ella, insuperable entre las mujeres, descendió de la parte delantera del carro y se acercó a Śakra, señor de los tres mundos, y al sabio Nārada.
12.235.24
नारदानुगतः साक्षान्मघवांस्तामुपागमत् ।
कृताञ्जलिपुटो देवीं निवेद्यात्मानमात्मना ॥ १२.२३५.२४ ॥
Indra, acompañado por Nārada, se acercó a ella en persona; con las palmas juntas se ofreció a la diosa y le presentó su homenaje.
12.235.25
चक्रे चानुपमां पूजां तस्याश्चापि स सर्वंवित् ।
देवराजः श्रियं राजन्वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ १२.२३५.२५ ॥
El rey de los dioses, que todo lo sabe, le ofreció una adoración incomparable, y, oh rey, dirigió a Śrī estas palabras.
12.235.26
का त्वं केन च कार्येण संप्राप्ता चारुहासिनि ।
कुतश्चागम्यते सुभ्रु गन्तव्यं क्व च ते शुभे ॥ १२.२३५.२६ ॥
¿Quién eres, oh de dulce sonrisa, y con qué propósito has venido? ¿De dónde vienes, oh de bellas cejas, y adónde debes ir, oh auspiciosa?
12.235.27
पुण्येषु त्रिषु लोकेषु सर्वे स्थावरजङ्गमाः ।
ममात्मभावमिच्छन्तो यतन्ते परमात्मना ॥ १२.२३५.२७ ॥
En los lugares sagrados de los tres mundos, todos los seres, móviles e inmóviles, se esfuerzan con el Ser Supremo, deseando alcanzar mi propia condición.
12.235.28
साऽहं वै पङ्कजे जाता सूर्यरश्मिप्रबोधिते ।
भूत्यर्तं सर्वभूतानां पद्मा श्रीः पद्ममालिनी ॥ १२.२३५.२८ ॥
Yo soy aquella que nació en un loto despertado por los rayos del sol; para la prosperidad de todos los seres soy Padmā, Śrī, la de la guirnalda de loto.
12.235.29
अहं लक्ष्मीरहं भूतिः श्रीश्चाहं बलसूदन ।
अहं श्रद्धा च मेधा च सन्नतिर्विजितिः स्थितिः ॥ १२.२३५.२९ ॥
Yo soy Lakṣmī, yo soy Bhūti, y yo soy Śrī, oh matador de Bala. Soy la fe y el intelecto, la humildad, la victoria y la estabilidad.
12.235.30
अहं धृतिरहं सिद्धिरहं संभूतिरेव च ।
अहं स्वाहा स्वधा चैव संस्तुतिर्नियतिः कृतिः ॥ १२.२३५.३० ॥
Yo soy la firmeza, yo soy la realización y yo soy la manifestación. Soy svāhā y svadhā; soy la alabanza, el destino y la acción.
12.235.31
राज्ञां विजयमानानां सेनाग्नेषु ध्वजेषु च ।
निवसे धर्मशीलानां विषयेषु पुरेषु च ॥ १२.२३५.३१ ॥
Habito en las primeras filas de los ejércitos de los reyes victoriosos y en sus estandartes, y en los reinos y ciudades de los justos.
12.235.32
जितकाशिनि शूरे च संग्रामेष्वनिवर्तिनि ।
निवसामि मनुष्येन्द्रे सदैव बलसूदन ॥ १२.२३५.३२ ॥
Habito en el héroe que resplandece con la victoria y no retrocede en las batallas; siempre habito en el señor de los hombres, oh destructor de la fuerza.
12.235.33
धर्मनित्ये महाबुद्धौ ब्रह्मण्ये सत्यवादिनि ।
प्रश्रिते दानशीले च सदैव निवसाम्यहम् ॥ १२.२३५.३३ ॥
En quien es constante en el dharma, de gran intelecto, devoto de los brahmanes, veraz, humilde y generoso, siempre habito.
12.235.34
असुरेष्ववसं पूर्वं सत्यधर्मनिबन्धनात् ।
विपरीतांस्तु तान्बुद्ध्वा त्वयि वासमरोचयम् ॥ १२.२३५.३४ ॥
Antes habité entre los asuras, ligada a la verdad y al dharma; pero al saber que se habían vuelto contrarios, elegí morar en ti.
12.235.35
कथं वृत्तेषु दैत्येषु त्वमवात्सीर्वरानाने ।
दृष्ट्वा च किमिहागास्त्वं हित्वा दैतेयदानवान् ॥ १२.२३५.३५ ॥
Oh dama de bello rostro, ¿cómo viviste entre los daityas que se habían descarriado? Y habiendo abandonado a los hijos de Diti y a los dánavas, ¿por qué has venido aquí?
12.235.36
स्वधर्ममनुतिष्ठत्सु धैर्यादचलितेषु च ।
स्वर्गमार्गाभिरामेषु सत्वेषु निरता ह्यहम् ॥ १२.२३५.३६ ॥
Entre los seres que siguen su propio dharma, que no se conmueven por la firmeza y que se deleitan en el camino del cielo, ciertamente estoy dedicada.
12.235.37
दानाध्ययनयज्ञेज्यापितृदैवतपूजनम् ।
गुरूणामतिथीनां च तेषां नित्यमवर्तत ॥ १२.२३५.३७ ॥
Dar, estudiar, sacrificar y adorar, honrar a los antepasados y a los dioses, y atender a maestros y huéspedes: esto practicaba siempre.
12.235.38
सुसंमृष्टगुहाश्चासञ्जितस्त्रीका हुताग्नयः ।
गुरुशुश्रूषका दान्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ॥ १२.२३५.३८ ॥
Sus hogares estaban bien barridos y sus mujeres bien atendidas; encendían los fuegos sagrados, servían a sus mayores, eran dominados de sí, devotos de los brahmanes y veraces.
12.235.39
श्रद्दधाना जितक्रोधा दानशीलाऽनसूयवः ।
भृतपुत्रा भृतामात्या भृतदारा ह्यनीर्षवः ॥ १२.२३५.३९ ॥
Fieles, vencedores de la ira, dados a dar, libres de envidia; sostenían a sus hijos, ministros y esposas, y estaban libres de celos.
12.235.40
अमर्षेण न चान्योन्यं स्पृहयन्ते कदाचन ।
न च जातूपतप्यन्ति धीराः परसमृद्धिभिः ॥ १२.२३५.४० ॥
Los firmes nunca se codician unos a otros por resentimiento, ni se afligen por la prosperidad ajena.
12.235.41
दातारः संग्रहीतार आर्याः करुणवेदिनः ।
महाप्रसादा ऋजवो दृढभक्ता जितेन्द्रियाः ॥ १२.२३५.४१ ॥
Eran dadores y receptores, nobles, conocedores de la compasión, muy benévolos, rectos, de firme devoción y dueños de sus sentidos.
12.235.42
संतुष्टभृत्यसचिवाः कृतज्ञाः प्रियवादिनः ।
यथार्हमानार्थकरा ह्रीनिषेवा यतव्रताः ॥ १२.२३५.४२ ॥
Contentos con sus servidores y ministros, agradecidos, de palabra amable, daban honor y riqueza según el mérito, eran modestos y firmes en sus votos.
12.235.43
नित्यं पर्वसु सुस्नाताः स्वनुलिप्ताः स्वलङ्कृताः ।
उपवासतपः शीलाः प्रतीता ब्रह्मवादिनः ॥ १२.२३५.४३ ॥
En los días de fiesta siempre se bañaban bien, se untaban con perfumes y se adornaban con esmero; el ayuno y la austeridad eran su costumbre, y eran renombrados portavoces de la palabra sagrada.
12.235.44
नैनानभ्युदियात्सूर्यो नैवास्वप्स्यन्प्रगेशयाः ।
रात्रौ दधि च सक्तूंश्च नित्यमेव व्यवर्जयन् ॥ १२.२३५.४४ ॥
El sol no salía sobre ellos antes de que se levantaran, ni se quedaban dormidos al amanecer; por la noche siempre evitaban el yogur y la harina de cebada.
12.235.45
काल्यं घृतं तु चान्वीक्ष्य प्रयता ब्रह्मवादिनः ।
पङ्गल्यान्यपि चापश्यन्ब्रह्माणांश्चाप्यपूजयन् ॥ १२.२३५.४५ ॥
Tomaban la mantequilla clarificada de la mañana solo tras examinarla con cuidado; los brahmavādins dominados de sí miseraban también a los cojos y honraban a los brahmanes.
12.235.46
सदा हि ददतां धर्म्यं सदाचाप्रतिगृह्णताम् ।
अर्धं च रात्र्याः स्वपतां दिवा चास्वपतां तथा ॥ १२.२३५.४६ ॥
Siempre daban dones conforme al dharma, y siempre se abstenían de aceptarlos; dormían la mitad de la noche y no dormían de día.
12.235.47
कृपणानाथवृद्धानां दुर्बलातुरयोषिताम् ।
दयां च संविभागं च नित्यमेवान्वमोदताम्।
कालो यातः सुखेनैव धर्ममार्गे निवर्तताम् ॥ १२.२३५.४७ ॥
Hacia los desdichados, los desamparados, los ancianos y las mujeres débiles o enfermas siempre aprobaban la compasión y el compartir; su tiempo transcurrió felizmente en la senda del dharma, y así sea para quienes se apartan de ella.
12.235.48
त्रस्तं विषण्णमुद्विग्नं भयार्तं व्याधिपीडितम् ।
हृतस्वं व्यसनार्तं च नित्यमाश्वासयन्ति ते ॥ १२.२३५.४८ ॥
Siempre consolaban a los asustados, abatidos, inquietos, angustiados por el miedo, afligidos por la enfermedad, despojados de sus bienes o atormentados por la desgracia.
12.235.49
धर्ममेवानुवर्तन्ते न हिंसन्ति परस्परम् ।
अनुकूलाश्च कार्येषु गुरुवृद्धोपसेविनः ॥ १२.२३५.४९ ॥
Siguen solo el dharma y no se dañan unos a otros; son dóciles en sus deberes y sirven a los maestros y a los ancianos.
12.235.50
पितॄन्देवातिथींश्चैव गुरूंश्चैवाभ्यपूजयन् ।
अवशेषाणि चाश्नन्ति नित्यं सत्यतपोधृताः ॥ १२.२३५.५० ॥
Siempre honran a los antepasados, a los dioses, a los huéspedes y a los maestros, y, sostenidos por la verdad y la austeridad, siempre comen solo lo que queda.
12.235.51
नैकेऽश्नन्ति सुसंपन्नं न गच्छन्ति परस्त्रियम् ।
सर्वभूतेष्ववर्तन्त यथाऽऽत्मनि दयां प्रति ॥ १२.२३५.५१ ॥
Algunos no comen aunque haya comida abundante, ni se acercan a la mujer de otro; tratan a todos los seres con la misma compasión que se tienen a sí mismos.
12.235.52
नैवाकाशे न पशुषु नायोनौ च न पर्वसु ।
इन्द्रियस्य विसर्गं ते रोचयन्ति कदाचन ॥ १२.२३५.५२ ॥
Nunca aprueban la indulgencia de los sentidos en el cielo, entre los animales, en un vientre impropio ni en días sagrados.
12.235.53
नित्यं दानं तथा दाक्ष्यमार्जवं चैव नित्यदा ।
उत्साहोऽथानहकारः परमं सौहृदं क्षमा ॥ १२.२३५.५३ ॥
Dar constantemente, la habilidad, la rectitud, el entusiasmo, la ausencia de orgullo, la suprema amistad y el perdón: estas son sus cualidades.
12.235.54
सत्यं दानं तपः शौचं कारुण्यं वागनिष्ठुरा ।
मित्रेषु चानभिद्रोहः सर्वं तेष्वभवत्प्रभो ॥ १२.२३५.५४ ॥
Verdad, generosidad, austeridad, pureza, compasión, palabra amable y no traicionar a los amigos: todo esto había en ellos, oh señor.
12.235.55
निद्रा तन्द्रीरसंप्रीतिरसूयाऽथानवेक्षिता ।
अरतिश्च विषादश्च स्पृहा चाप्यविशन्न तान् ॥ १२.२३५.५५ ॥
El sueño, la pereza, la falta de deleite, la envidia, el desdén, la aversión, la tristeza y el deseo no entraban en ellos.
12.235.56
साऽहमेवंगुणेष्वेव दानवेष्ववसं पुरा ।
प्रजासर्गमुपादाय यावद्गुणविपर्ययम् ॥ १२.२३५.५६ ॥
Antes habité entre los Dānavas, que tenían tales cualidades, asumiendo la creación de los seres, mientras esas cualidades no se invirtieron.
12.235.57
ततः कालविपर्यासे तेषां गुणविपर्ययात् ।
अपश्यं निर्गतं धर्मं कामक्रोधवशात्मनाम् ॥ १२.२३५.५७ ॥
Entonces, cuando el tiempo se invirtió y sus cualidades se invirtieron, vi que el dharma se apartaba de aquellos cuyas mentes estaban dominadas por el deseo y la ira.
12.235.58
सभासदां च वृद्धानां सतां कथयतां कथाः ।
प्राहसन्नभ्यसूयंश्च सर्वबुद्धान्गुरून्परान् ॥ १२.२३५.५८ ॥
Cuando los miembros de la asamblea, los ancianos y los hombres buenos contaban sus historias, se burlaban de ellos y vituperaban a todos los sabios, maestros y eminentes.
12.235.59
युवानश्च समासीना वृद्धानपि गतान्सतः ।
नाभ्युत्थानाभिवादाभ्यां यथापूर्वमपूजयन् ॥ १२.२३५.५९ ॥
Los jóvenes, sentados juntos, no honraban a los ancianos ni a los hombres buenos ya fallecidos levantándose y saludando como antes.
12.235.60
वर्तयत्येव पितरि पुत्रः प्रभवते तथा ।
अमित्रभृत्यतां प्राप्य ख्यापयन्त्यनपत्रपाः ॥ १२.२३५.६० ॥
Un hijo se comporta así hacia su padre y se erige en amo; los desvergonzados, al hacerse servidores de enemigos, lo proclaman.
12.235.61
तथा धर्मादपेतेन कर्मणा गर्हितेन ये ।
महतः प्राप्नुवन्त्यर्थांस्तेषां तत्राभवत्स्पृहा ॥ १२.२३५.६१ ॥
Del mismo modo, quienes, apartándose del dharma, obtienen grandes riquezas mediante acciones censurables, despertaron en ellos el deseo.
12.235.62
उच्चैश्चाभ्यवदन्रात्रौ नीचैस्तत्राग्निरज्वलत् ।
पुत्राः पितृनत्यचरन्नार्यश्चात्यचरन्पतीन् ॥ १२.२३५.६२ ॥
De noche hablaban en voz alta, y allí el fuego ardía bajo. Los hijos transgredían contra sus padres, y las mujeres contra sus esposos.
12.235.63
मातरं पितरं वृद्धमाचार्यमतिथिं गुरुम् ।
गुरुत्वान्नाभ्यनन्दन्त कुमारान्नान्वपालयन् ॥ १२.२३५.६३ ॥
No honraban a la madre, al padre, a los ancianos, al maestro, al huésped ni al venerable mayor; ni protegían a los niños.
12.235.64
भिक्षां बलिमदत्त्वा च स्वयमन्नानि भुञ्जते ।
अनिष्ट्वाऽसंविभज्याथ पितृदेवातिथीन्गुरून् ॥ १२.२३५.६४ ॥
Sin dar limosna ni ofrenda, comían ellos mismos la comida, sin sacrificar, sin compartir, sin dar a los antepasados, dioses, huéspedes y maestros venerables.
12.235.65
न शौचमन्वरुद्ध्यन्त तेषां सूदजनास्तथा ।
मनसा कर्मणा वाचा भक्ष्यमासीदनावृतम् ॥ १२.२३५.६५ ॥
Tampoco sus cocineros y sirvientes observaban la pureza; la comida quedó sin restricción de mente, acción o palabra.
12.235.66
बालानां प्रेक्षमाणानां भक्तान्यश्नन्ति मोहिताः ।
एको दासो भवेत्तेषां तेषां दासीद्वयं तथा ॥ १२.२३५.६६ ॥
Mientras los niños miraban, los ofuscados comían su comida; uno de ellos era un siervo, y también tenían dos siervas.
12.235.67
त्रिगवा दानवाः केचिच्चतुरोजास्तथा परे ।
षडश्वाः सप्तमातङ्गाः पञ्चमाहिषिकाः परे ॥ १२.२३५.६७ ॥
Unos valen tres vacas, otros poseen cuatro caballos; otros, seis caballos, siete elefantes o cinco búfalos.
12.235.68
रात्रौ दधि च सक्तूंश्च नित्यमेवाविवर्जिताः ।
अन्तर्दशाहे चाश्नन्ति गवां क्षिरं विचेतनाः ॥ १२.२३५.६८ ॥
De noche comen constantemente cuajada y harina de cebada sin abstenerse; y, insensatos, dentro de diez días comen también leche de vaca.
12.235.69
क्रमदोहं न कुर्वन्ति वत्सस्तन्यानि भुञ्जते ।
अनाथां कृपणां भार्यां घ्नन्ति नित्यं शपन्ति च ॥ १२.२३५.६९ ॥
No ordeñan en orden; el ternero bebe la leche de la ubre. Golpean y maldicen constantemente a su esposa desamparada y miserable.
12.235.70
शूद्रान्नपुष्टा विप्रास्तु निर्लज्जाश्च भवन्त्युत ।
संकीर्णानि च धान्यानि नात्यवेक्षत्कुटुंबिनी ॥ १२.२३५.७० ॥
Los brahmanes nutridos con comida de śūdra también se vuelven desvergonzados; y la ama de casa no vigila bien los granos mezclados.
12.235.71
मार्जारकुक्कुटश्वानैः क्रीडां कुर्वन्ति मानवाः ।
गृहे कण्टकिनो वृक्षास्तथा निष्पाववल्लरी ॥ १२.२३५.७१ ॥
Los hombres juegan con gatos, gallos y perros; en la casa crecen árboles espinosos y enredaderas de judías.
12.235.72
यज्ञियाश्च तथा वृक्षास्तेषामासन्दुरात्मनाम् ।
कूपस्नानरता नित्यं पर्वमैथुनगामिनः ॥ १२.२३५.७२ ॥
También hay árboles aptos para el sacrificio; pertenecen a aquellos hombres perversos que siempre se deleitan bañándose en pozos e incurren en la unión sexual en los días sagrados.
12.235.73
तिलानश्नन्ति रात्रौ च तैलाभ्यक्ताश्च शेरते ।
विभीतककरञ्जानां छायामूलनिवासिनः ॥ १२.२३५.७३ ॥
De noche comen sésamo, se acuestan untados de aceite y habitan en la sombra y las raíces de los árboles vibhītaka y karañja.
12.235.74
करवीरं च ते पुष्पं धारयन्ति च मोहिताः ।
पद्मबिजानि खादन्ति पुष्पं जिघ्रन्ति मोहिताः ॥ १२.२३५.७४ ॥
Ofuscados, llevan flores de adelfa, comen semillas de loto y huelen las flores.
12.235.75
न भोक्ष्यन्ति तथा नित्यं दैत्याः कालेन मोहिताः ।
निन्दन्ति स्तवनं विष्णोस्तस्य नित्यद्विषो जनाः ॥ १२.२३५.७५ ॥
Engañados por el tiempo, los daityas nunca comerán así; desprecian la alabanza de Viṣṇu, y las gentes que le son enemigas perpetuas hacen lo mismo.
12.235.76
होमधूमो न तत्रासीद्वेदघोषस्तथैव च ।
यज्ञाश्च न प्रवर्तन्ते यथापूर्वं गृहेगृहे ॥ १२.२३५.७६ ॥
Allí no había humo de ofrendas ni sonido de los Vedas; y los sacrificios ya no se celebraban en cada casa como antes.
12.235.77
शिष्याचार्यक्रमो नासीत्पुत्रैरात्मपितुः पिता ।
विष्णुं ब्रह्मण्यदेवेशं हित्वा पाषण्डमाश्रिताः ॥ १२.२३५.७७ ॥
Se perdió el orden entre maestro y discípulo; los hijos se volvieron padres de sus propios padres; abandonando a Viṣṇu, dios de los brahmanes y Señor, se refugiaron en la herejía.
12.235.78
हव्यकव्यविहीनाश्च ज्ञानाध्ययनवर्जिताः ।
देवस्वादानरुचयो ब्रह्मस्वरुचयस्तथा।
स्तुतिमङ्गलहीनानि देवस्थानानि सर्वशः ॥ १२.२३५.७८ ॥
Privados de ofrendas a dioses y antepasados, carentes de conocimiento y estudio, ansiaban tomar lo que pertenece a los dioses y lo que pertenece a los brahmanes; y en todas partes los santuarios de los dioses carecían de alabanza y ritos auspiciosos.
12.235.79
विप्रकीर्णानि धान्यानि काकमूषिकभोजनम् ।
अपावृतं पयोतिष्ठदुच्छिष्टाश्चास्पृशन्धृतम् ॥ १२.२३५.७९ ॥
El grano yace esparcido, comido por cuervos y ratones; la leche queda sin cubrir, y se toca el ghee con manos impuras.
12.235.80
कुद्दालं दात्रपिटकं प्रकीर्णं कांस्यभोजनम् ।
द्रव्योपकरणं सर्वं नान्ववैक्षत्कुटुम्बिनी ॥ १२.२३५.८० ॥
Azadones, hoces, cestas y vasijas de bronce yacen todos esparcidos; la señora de la casa no cuida ninguno de estos enseres.
12.235.81
प्राकारागारविध्वंसान्न स्म ते प्रतिकुर्वते ।
क्षुद्राः संस्कारहीनाश्च नार्यो ह्युदरपोषणाः ॥ १२.२३५.८१ ॥
No reparan la ruina de muros y casas; las mujeres mezquinas y sin cultura solo se preocupan de llenar el vientre.
12.235.82
शौचाचारपरिभ्रष्टा निर्लज्जा भोगवञ्चिताः ।
उभाभ्यामेव पाणिभ्यां शिरः कण्डूयनान्विताः।
गृहजालाभिसंस्थाना ह्यासंस्तत्र स्त्रियः पुनः ॥ १२.२३५.८२ ॥
Caídas de la pureza y la conducta, desvergonzadas y privadas del disfrute, rascándose la cabeza con ambas manos, esas mujeres permanecen de nuevo atrapadas en la red de la casa.
12.235.83
श्वश्रूश्वशुरयोर्मध्ये भर्तारं कृतकं यथा ।
प्रेक्षयन्ति च निर्लज्जा नार्यः कुलजलक्षणाः ॥ १२.२३५.८३ ॥
Entre la suegra y el suegro, esas mujeres desvergonzadas miran a su marido como si fuera un criado a sueldo; llevan las señales que deshonran a la familia.
12.235.84
नाद्रियन्ते पशून्बद्ध्वा यवसेनोदकेन च ।
बालानां प्रेक्षमाणानां स्वयं भक्ष्यमभक्षयन्।
तथा भृत्यजनं सर्वमसंतर्प्य च दानवाः ॥ १२.२३५.८४ ॥
No se preocupan de dar forraje y agua al ganado atado; mientras los niños miran, se comen ellos mismos la comida; y así, sin haber saciado a todos sus sirvientes, se vuelven demonios.
12.235.85
पायसं कृसरं मांसमपूपानथ शष्कुलीः ।
अपाचयन्नात्मनोऽर्थे वृथा मांसान्यभक्षयन् ॥ १२.२३५.८५ ॥
Para sí mismos cocinaban arroz con leche, kṛsara, carne, tortas y pasteles fritos, y comían carne en vano.
12.235.86
उत्सूर्यशायिनश्चासन्सर्वे चासन्प्रगेशयाः ।
आवृत्तकलहाश्चात्र दिवारात्रं गृहेगृहे ॥ १२.२३५.८६ ॥
Todos dormían hasta después de salir el sol y todos dormían al amanecer; aquí las riñas continuaban de casa en casa, día y noche.
12.235.87
अनार्याश्चार्यमासीनं पर्युपासन्न तत्र ह ।
आश्रमस्थान्विकर्मस्थाः प्राद्विषन्त परस्परम् ॥ १२.२३५.८७ ॥
Los innobles no atendían al noble que estaba sentado allí; los que habitaban en ermitas y los que hacían actos impropios se odiaban mutuamente.
12.235.88
संकराश्चाभ्यवर्तन्त न च शौचमवर्तत ।
ये च वेदविदो विप्रा विस्पष्टमनुचश्च ये।
निरन्तरविशेषास्ते बहुमानावमानयोः ॥ १२.२३५.८८ ॥
Los de castas mezcladas se alzaron y la pureza no prevaleció; incluso los brahmanes versados en los Vedas y los recitadores claros no hacían distinción entre honor y deshonra.
12.235.89
भावमाभरणं वेषं गतं स्थितमवेक्षितम् ।
असेवन्त भुजिष्या वै दुर्जनाचरितं विधिम् ॥ १२.२३५.८९ ॥
Las sirvientas imitaban la conducta practicada por los malvados, copiando su porte, sus adornos, su vestido, su andar, su postura y sus miradas.
12.235.90
स्त्रियः पुरुषवेषेण पुंसः स्त्रीवेषधारिणः ।
क्रीडारतिविहारेषु परां मुदमवाप्नुवन् ॥ १२.२३५.९० ॥
Las mujeres vestidas de hombre y los hombres vestidos de mujer obtenían suma alegría en el juego, el placer y la diversión.
12.235.91
प्रभवद्भिः पुरा दायानर्हेभ्यः प्रतिपादितान् ।
नाभ्यवर्न्तत नास्तिक्याद्वर्तन्तः संभवेष्वपि ॥ १२.२३५.९१ ॥
Antaño, las herencias que los poderosos habían entregado a los dignos no eran respetadas por quienes, por incredulidad, se conducían así, incluso cuando surgían ocasiones.
12.235.92
मित्रेणाभ्यर्थितं द्रव्यमर्थी संश्रयते क्वचित् ।
वालकोट्यग्रमात्रेण स्वार्थेनाघ्नत तद्वसु ॥ १२.२३५.९२ ॥
Un necesitado a veces recurre a la riqueza solicitada por un amigo, pero por un interés propio no mayor que la punta de un cabello, arruina esa riqueza.
12.235.93
परस्वादानरुचयो विपणव्यवहारिणः ।
अदृश्यन्तार्यवर्णषु शृद्राश्चापि तपोधनाः ॥ १२.२३५.९३ ॥
Quienes se deleitan en apropiarse de la riqueza ajena y comercian en el mercado se veían entre las clases nobles, y también se veían śūdras ricos en austeridad.
12.235.94
अधीयतेऽव्रताः केचिद्वृथा व्रतमथापरे ।
अशुश्रूषुर्गुरोः शिष्यः कश्चिच्छिप्यसखो गुरुः ॥ १२.२३५.९४ ॥
Algunos estudian sin votos, y otros observan votos en vano. El discípulo no sirve a su maestro, y algún maestro se vuelve amigo de su discípulo.
12.235.95
पिता चैव जनित्री च श्रान्तौ वृत्तोत्सवाविव ।
अप्रभुत्वे स्थितौ वृद्धावन्नं प्रार्थयतः सुतान् ॥ १२.२३५.९५ ॥
El padre y la madre estaban fatigados, como si sus festividades hubieran terminado; ancianos y sin poder, pedían comida a sus hijos.
12.235.96
तत्र वेदविदः प्राज्ञा गाम्भीर्ये सागरोपमाः ।
कृष्यादिष्वभवन्सक्ता मूर्खाः श्राद्धान्यभुञ्जत ॥ १२.२३५.९६ ॥
Allí, los sabios conocedores de los Vedas, profundos como el océano, se entregaban a la agricultura y similares, mientras los necios comían los alimentos de los ritos ancestrales.
12.235.97
प्रातः सायं च सुप्रश्नं कल्पनं प्रेषणक्रियाः ।
शिष्यानप्रहितास्तेषामकुर्वन्गुरवश्च ह ॥ १२.२३५.९७ ॥
Por la mañana y por la tarde, buenas preguntas, preparativos y recados: los maestros no enviaban a sus discípulos a ellos ni les hacían realizarlos.
12.235.98
श्वश्रूश्वशुरयोरग्रे वधूः प्रेष्यानशासत ।
अन्वशासच्च भर्तारं समाह्वायाभिजल्पति ॥ १२.२३५.९८ ॥
Delante de su suegra y su suegro, la nuera daba órdenes a los sirvientes; llamaba a su marido, lo reprendía y le replicaba.
12.235.99
प्रयत्नेनापि चारक्षच्चित्तं पुत्रस्य वै पिता ।
व्यभजच्चापि संरम्भाद्दुःखवासं तथाऽवसत् ॥ १२.२३५.९९ ॥
El padre, aunque se esforzaba por guardar la mente de su hijo, la dividía por ira, y así vivía en el dolor.
12.235.100
अग्निदाहेन चोरैर्वा राजभिर्वा हृतं धनम् ।
दृष्ट्वा द्वेषात्प्राहसन्त सुहृत्संभाविता ह्यपि ॥ १२.२३५.१०० ॥
Al ver la riqueza quemada por el fuego o robada por ladrones o reyes, incluso los amigos respetados se reían por odio.
12.235.101
कृतघ्ना नास्तिकाः पापा गुरुदाराभिमर्शिनः ।
श्वशुरानुगताः सर्वे ह्युत्सृज्य पितरौ सुताः ॥ १२.२३५.१०१ ॥
Ingratos, incrédulos, pecadores, que tocan a las esposas de sus maestros, que siguen a sus suegros: todos los hijos abandonaban a sus padres.
12.235.102
स्वकर्मणा च जातोऽहमित्येवंवादिनस्तथा ।
अभक्ष्यभक्षणरता निर्मर्यादा हतत्विषः ॥ १२.२३५.१०२ ॥
Quienes así dicen: 'he nacido por mi propia acción', deleitándose en comer lo que no se debe comer, sin freno, privados de esplendor.
12.235.103
तेष्वेवमादीनाचारानाचरत्सु विपर्यये ।
नाहं देवेन्द्र वत्स्यामि दानवेष्विति मे मतिः ॥ १२.२३५.१०३ ॥
Cuando ellos practican tales conductas y caen en la inversión, oh señor de los dioses, mi resolución es que no moraré entre los Dānavas.
12.235.104
तन्मां स्वयमनुप्राप्ताभिनन्द शचीपते ।
त्वयाऽर्चितां मां देवेश पुरो धास्यन्ति देवताः ॥ १२.२३५.१०४ ॥
Por tanto, acógeme, que he venido por mi propia voluntad, oh esposo de Śacī. Honrada por ti, oh señor de los dioses, los dioses me pondrán al frente.
12.235.105
यत्राहं तत्र मत्कान्ता मद्विशिष्टा मदर्पणाः ।
सप्तदेव्यो जयाष्टभ्यो वासमेष्यन्ति तेऽष्टधा ॥ १२.२३५.१०५ ॥
Donde yo estoy, allí vendrán a morar de forma óctuple las siete diosas, amadas mías, distinguidas por mí y entregadas a mí, junto con Jayā como octava.
12.235.106
आशा श्रद्धा धृतिः क्षान्तिर्विजितिः सन्नतिः क्षमा ।
अष्टमी वृत्तिरेतासां पुरोगा पाकशासन ॥ १२.२३५.१०६ ॥
Esperanza, fe, firmeza, paciencia, victoria, humildad, clemencia, y como octava, la conducta; de estas, la conducta va al frente, oh Indra, castigador de Pāka.
12.235.107
ताश्चाहं चासुरांस्त्यक्त्वा युष्मद्विषयमागताः ।
त्रिदशेषु निवत्स्यामो धर्मनिष्ठान्तरात्मसु ॥ १२.२३५.१०७ ॥
Ellas y yo, habiendo abandonado a los Asuras, hemos venido a tu dominio; moraremos entre los treinta dioses, en almas interiores firmes en el dharma.
12.235.108
इत्युक्तवचनां देवीं प्रीत्यर्थं च ननन्दतुः ।
नारदश्चात्र देवर्षिर्वृत्रहन्ता च वासवः ॥ १२.२३५.१०८ ॥
Así, para complacer a la diosa que había hablado estas palabras, se regocijaron; aquí también se alegraron el sabio divino Nārada y Vāsava, matador de Vṛtra.
12.235.109
ततोऽनलसखो वायुः प्रववौ देववर्त्मसु ।
इष्टगन्धः सुखस्पर्शः सर्वेन्द्रियसुखावहः ॥ १२.२३५.१०९ ॥
Entonces Vāyu, amigo de Agni, sopló por los caminos de los dioses, fragante de aromas gratos, de tacto agradable, trayendo deleite a todos los sentidos.
12.235.110
शुचौ चाभ्यर्थिते देशे त्रिदशाः प्रायशः स्थिताः ।
लक्ष्मीसहितमासीनं मघवन्तं दिदृक्षवः ॥ १२.२३५.११० ॥
En un lugar puro y deseado, los dioses estaban en pie, deseosos de ver a Indra sentado junto a Lakṣmī.
12.235.111
ततो दिवं प्राप्य सहस्रलोचनः ।
स्त्रियोपपन्नः सुहृदा महर्षिणा।
रथेन हर्यश्वयुजा सुरर्षभः ।
सदः सुराणामभिसत्कृतो ययौ ॥ १२.२३५.१११ ॥
Entonces, llegado al cielo, el de mil ojos partió, acompañado de su esposa y de un gran sabio amigo, en un carro uncido con caballos bayos, honrado en la asamblea de los dioses, toro entre los dioses.
12.235.112
अथेङ्गितं वज्रधरस्य नारदः ।
श्रियश्च देव्या मनसा विचारयन्।
श्रियै शशंसामरदृष्टपौरुषः ।
शिवेन तत्रागमनं महर्षिभिः ॥ १२.२३५.११२ ॥
Entonces Nārada, cuyo valor habían visto los inmortales, considerando la señal del portador del rayo y el ánimo de la diosa Śrī, declaró a Śrī que allí había ocurrido una llegada auspiciosa junto con los grandes sabios.
12.235.113
ततोऽमृतं द्यौः प्रववर्ष भास्वती ।
पितामहस्यायतने स्वयंभुवः।
अनाहता दुन्दुभयोऽथ नेदिरे ।
तथा प्रसन्नाश्च दिशश्चकाशिरे ॥ १२.२३५.११३ ॥
Entonces el cielo radiante derramó néctar en la morada del Abuelo, el nacido de sí mismo; tambores no golpeados resonaron, y las direcciones brillaron, complacidas.
12.235.114
यथर्तु सस्येषु ववर्ष वासवो ।
न धर्ममार्गाद्विचचाल कश्चन।
अनेकरत्नाकरभूषणा च भूः ।
सुघोषघोषाश्च दिवौकसां जये ॥ १२.२३५.११४ ॥
Como Vāsava llovía sobre los cultivos según las estaciones, nadie se apartó del camino del dharma. La tierra, adornada con las minas de muchas joyas, y los sonoros pregones de la victoria de los moradores del cielo resonaron.
12.235.115
क्रियाभिरामा मनुजा मनस्विनो ।
बभुः शुभे पुण्यकृतां पथि स्थिताः।
नरामराः किन्नरयक्षराक्षसाः ।
समृद्धिमन्तः सुमनस्विनोऽभवन् ॥ १२.२३५.११५ ॥
Los hombres que se deleitan en las buenas obras y los sabios, de pie en el camino auspicioso de los hacedores de mérito, resplandecieron. Humanos, dioses, kinnaras, yakṣas y rākṣasas se volvieron prósperos y de corazón alegre.
12.235.116
न जात्वकाले कुसुमं कुतः फलं ।
पपात वृक्षात्पवनेरितादपि।
रसप्रदाः कामदुघाश्च धेनवो ।
न दारुणा वाग्विचचार कस्यचित् ॥ १२.२३५.११६ ॥
Nunca cayó una flor fuera de temporada, y mucho menos un fruto; ni siquiera agitada por el viento cayó del árbol. Había vacas que concedían deseos y daban leche dulce, y nadie pronunció palabra dura.
12.235.117
इमां सपर्यां सह सर्वकामदैः ।
श्रियाश्च शक्रप्रमुखैश्च दैवतैः।
पठन्ति ये विप्रसदः समागताः ।
समृद्धकामाः श्रियमाप्नुवन्ति ते ॥ १२.२३५.११७ ॥
Quienes, reunidos en una asamblea de brahmanes, recitan esta reverencia junto con los dadores de todos los deseos, con Śrī y con los dioses encabezados por Śakra, ven cumplidos sus deseos y alcanzan la prosperidad.
12.235.118
त्वया कुरूणां वर यत्प्रचोदितं ।
भवाभवस्येह परं निदर्शनम्।
तदद्य सर्वं परिकीर्तितं मया ।
परीक्ष्य तत्त्वं परिगन्तुमर्हसि ॥ १२.२३५.११८ ॥
Mejor de los Kurus, lo que me preguntaste aquí como suprema ilustración del ser y del no ser, lo he declarado hoy por completo. Ahora debes examinar la verdad y alcanzarla.
12.235.119
संस्मृत्य बुद्धीन्द्रियगोचरातिगं ।
स्वगोचरे सर्वकृतालयं तम्।
हरिं महापाग्रहरं जनास्ते ।
संस्मृत्य संपूज्य विधूतपापाः ॥ १२.२३५.११९ ॥
Habiendo recordado a Hari, que está más allá del alcance de la mente y los sentidos, morada de todas las acciones en su propio ámbito, quitador de los grandes pecados, las gentes que lo recuerdan y adoran quedan libres de pecado.
12.235.120
यमैश्च नित्यं नियमैश्च संयता ।
स्तत्वं च विष्णोः परिपश्यमानाः।
देवानुसारेण विमुक्तियोगं ।
ते गाहमानाः परमाप्नुवन्ति ॥ १२.२३५.१२० ॥
Siempre dominados por las disciplinas y observancias, contemplando plenamente la verdad de Viṣṇu, sumergiéndose en el yoga de la liberación según el dios, alcanzan lo supremo.
12.235.121
एवं राजेन्द्र सततं जपहोमपरायणः ।
वासुदेवपरो नित्यं ज्ञानध्यानपरायणः ॥ १२.२३५.१२१ ॥
Así, oh señor de reyes, dedicado siempre a la recitación y al sacrificio del fuego, siempre devoto de Vāsudeva, siempre absorto en el conocimiento y la meditación.
12.235.122
दानधर्मरतिर्नित्यं प्रजास्त्वं परिपालय ।
वासुदेवपरो नित्यं ज्ञानध्यानपरायणान्।
विशेषेणार्चयेथास्त्वं सततं पर्युपास्व च ॥ १२.२३५.१२२ ॥
Deleitándote siempre en el dharma de la generosidad, protege a tus súbditos. Sé siempre devoto de Vāsudeva; honra especialmente a quienes se dedican al conocimiento y la meditación, y sírveles siempre.