મહાભારત · અધ્યાય 12.235
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.235.1
पूर्वरूपाणि मे राजन्पुरुषस्य भविष्यतः ।
पराभविष्यतश्चैव तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२३५.१ ॥
હે રાજન, હે પિતામહ, જે પુરુષનો ઉદય કે પરાજય થવાનો છે તેનાં પૂર્વલક્ષણો મને કહો.
12.235.2
मन एव मनुष्यस्य पूर्वरूपाणि शंसति ।
भविष्यतश्च भद्रं ते तथैव न भविष्यतः ॥ १२.२३५.२ ॥
માણસનું મન જ ભવિષ્યનાં પૂર્વલક્ષણો દર્શાવે છે. તારું કલ્યાણ થાઓ; જે નહીં થાય તે પણ તે જ બતાવે છે.
12.235.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
श्रिया शक्रस्य संवादं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२३५.३ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહે છે — ઇન્દ્ર અને શ્રીનો સંવાદ. તે સાંભળ, યુધિષ્ઠિર.
12.235.4
महतस्तपसो व्यष्ट्या पश्यँल्लोकौ परावरौ ।
सामान्यमृषिभिर्गत्वा ब्रह्मलोकनिवासिभिः ॥ १२.२३५.४ ॥
મહાન તપના બળથી ઊંચા અને નીચા બંને લોક જોતાં, બ્રહ્મલોકવાસી ઋષિઓ સાથે સમાન ભાવે તે ગયો.
12.235.5
ब्रह्मेवामितदीप्तौजाः शान्तपाप्मा महातपाः ।
विचचार यथाकालं त्रिषु लोकेषु नारदः ॥ १२.२३५.५ ॥
બ્રહ્મા સમાન, અપાર દીપ્ત તેજવાળા, પાપ શમેલા, મહાન તપસ્વી નારદ યથાકાળ ત્રણે લોકોમાં વિચરતા હતા.
12.235.6
कदाचित्प्रातरुत्थाय पिस्पृक्षुः सलिलं शुचि ।
ध्रुवद्वारभवां गङ्गां जगामावततार च ॥ १२.२३५.६ ॥
એક વાર પ્રભાતે ઊઠીને, પવિત્ર જળમાં સ્નાન કરવાની ઇચ્છાથી, ધ્રુવદ્વારથી ઉત્પન્ન થયેલી ગંગા પાસે જઈને તેમાં ઊતર્યા.
12.235.7
मेरुपादोद्भवां गङ्गां नारायणपदच्युताम् ।
स वीक्षमाणो हृष्टात्मा तं देशमभिजग्मिवान् ॥ १२.२३५.७ ॥
મેરુના ચરણમાંથી ઉદ્ભવેલી, નારાયણના ચરણથી ચ્યુત થયેલી ગંગાને જોતાં, હર્ષિત મનથી તેઓ તે સ્થળે ગયા.
12.235.8
यं…देवजवाकीर्णं सूक्ष्मकाञ्जनवालुकम् ।
गङ्गाद्वीपं समासाद्य नानावृक्षैरलङ्कृतम् ॥ १२.२३५.८ ॥
…દેવ-જ… થી ભરેલા, સૂક્ષ્મ સોનેરી રેતીવાળા, નાના વૃક્ષોથી શણગારેલા ગંગાદ્વીપે પહોંચીને…
12.235.9
सालतालाश्वकर्णानां चन्दनानां च राजिभिः ।
मण्डितं विविधैः पुष्पैर्हंसकारण्डवायुतम् ॥ १२.२३५.९ ॥
સાલ, તાલ, અશ્વકર્ણ વૃક્ષો અને ચંદનની હારોથી શોભિત, વિવિધ ફૂલોથી સુશોભિત, હંસો અને કારંડવ પક્ષીઓથી ભરેલું.
12.235.10
नदीपुलिनमासाद्य स्नात्वा संतर्प्य देवताः ।
जजाप जप्यं धर्मात्मा तन्मयत्वेन भास्वता ॥ १२.२३५.१० ॥
નદીના કિનારે પહોંચીને, સ્નાન કરીને, દેવોને તર્પણ આપીને, ધર્માત્માએ તે તેજસ્વી મંત્રમાં તન્મય થઈ જપ્ય મંત્રનો જપ કર્યો.
12.235.11
सहस्रनयनश्चापि वज्री शम्बरपाकहा ।
तस्या देवर्षिजुष्टायास्तीरमभ्याजगाम ह ॥ १२.२३५.११ ॥
સહસ્ર નયન, વજ્રધારી, શંબર અને પાકનો હંતા ઇન્દ્ર પણ દેવર્ષિઓએ સેવેલી તે નદીના કિનારે આવ્યા.
12.235.12
तावाप्लुत्य यतात्मानौ कृतजप्यौ समासतः ।
नद्याः पुलिनमासाद्य सूक्ष्मकाञ्चनवालुकम् ॥ १२.२३५.१२ ॥
તે બંને સ્નાન કરીને, સંયમિત મનથી, સંક્ષેપમાં જપ કરીને, સૂક્ષ્મ સોનેરી રેતીવાળા નદીના કિનારે પહોંચ્યા.
12.235.13
पुण्यकर्मभिराख्याता देवर्षिकथिताः कथाः ।
चक्रतुस्तौ तथाऽऽसीनौ महर्षिकथितास्तथा।
पूर्ववृत्तव्यतीतानि कथयन्तौ समाहितौ ॥ १२.२३५.१३ ॥
પુણ્યકર્મીઓએ કહેલી, દેવર્ષિઓએ વર્ણવેલી કથાઓ તથા મહર્ષિઓએ કહેલી કથાઓ — તે બંને બેસીને એકાગ્ર ચિત્તે વીતી ગયેલા પૂર્વના વૃત્તાંતો કહેતા રહ્યા.
12.235.14
अद्य भास्करमुद्यन्तं रश्मिजालपुरस्कृतम् ।
पूर्णमण्डलमालोक्य तावुत्थायोपतस्थतुः ॥ १२.२३५.१४ ॥
હવે ઊગતા સૂર્યને, કિરણજાળથી આગળ આવતા, પૂર્ણ મંડળવાળા તેને જોઈને તે બંને ઊઠ્યા અને તેને પ્રણામ કર્યા.
12.235.15
विविक्ते पुण्यदेशे तु रममाणौ मुदा युतौ ।
ददृशातेऽन्तरिक्षे तौ सूर्यस्योदयनं प्रति ॥ १२.२३५.१५ ॥
એકાંત પુણ્યસ્થળમાં આનંદથી રમતા તે બંનેએ આકાશમાં સૂર્યના ઉદય તરફ જોયું.
12.235.16
ज्योतिर्ज्वालसमाकीर्णं ज्योतिषां गणमण्डितम् ।
अभितस्तूदयन्तं तमर्कमर्कमिवापरम् ॥ १२.२३५.१६ ॥
પ્રકાશજ્વાળાઓથી ભરેલા, જ્યોતિર્ગણોથી શોભતા, ચારે બાજુ ઊગતા તે સૂર્યને જાણે બીજો સૂર્ય હોય તેમ જોયો.
12.235.17
आकाशो ददृशे ज्योतिरुद्यतार्चिः समप्रभम् ।
अर्कस्य तेजसा तुल्यं तद्भास्करसमप्रभम्।
तयोः समीपं तं प्राप्तं प्रत्यदृश्यत भारत ॥ १२.२३५.१७ ॥
આકાશમાં એક પ્રકાશ દેખાયો; ઊઠતી જ્વાળાઓ સાથે, સમાન પ્રભાવાળો, સૂર્યના તેજ જેવો. હે ભારત, તે તેમની નજીક આવીને દેખાયો.
12.235.18
तत्सुपर्णार्करचितमास्थितं वैष्णवं पदम् ।
भाभिरप्रतिमं भाति त्रैलोक्यमवभासयत् ॥ १२.२३५.१८ ॥
ગરુડ અને સૂર્યે રચેલું, વિષ્ણુનું ધામ એવું તે સ્થાન, તેમાં સ્થિત થઈને, પોતાનાં કિરણોથી અપ્રતિમ રીતે ઝળકીને ત્રણે લોકને પ્રકાશિત કર્યા.
12.235.19
दृष्ट्वा तौ तु विक्रान्तौ प्राञ्जली समुपास्थितौ ।
क्रमात्संप्रेक्ष्यमाणौ तौ विमानं दिव्यमद्भुतम् ॥ १२.२३५.१९ ॥
હાથ જોડીને પાસે ઊભેલા એ બંને પરાક્રમીઓને જોઈને તેઓ એ દિવ્ય અને અદ્ભુત વિમાન તરફ ક્રમશઃ જોવા લાગ્યા.
12.235.20
तस्मिंस्तदा सतीं कान्तां लोककान्तां परां शुभाम् ।
धात्रीं लोकस्य रमणीं लोकमातरमच्युताम् ॥ १२.२३५.२० ॥
ત્યારે એ વિમાનમાં સતી, પ્રિય, લોકોની પ્રિય, પરમ શુભ, જગતની ધાત્રી, મનોહર, લોકમાતા અને અચ્યુતા હતી.
12.235.21
दिव्याभिरुपशोभाभिरप्सरोभिः पुरस्कृताम् ।
बृहतीमंशुमत्प्रख्यां बृहद्भानोरिवार्चिषम् ॥ १२.२३५.२१ ॥
દિવ્ય શોભાવાળી અપ્સરાઓથી ઘેરાયેલી, વિશાળ, કિરણો જેવી પ્રકાશિત, મહાસૂર્યની જ્વાળા સમાન.
12.235.22
नक्षत्रकल्पाभरणां तारापङ्क्तिसमस्रजम् ।
श्रियं ददृशतुः पद्मां साक्षात्पद्मदलस्थिताम् ॥ १२.२३५.२२ ॥
નક્ષત્રો જેવાં આભૂષણો ધારણ કરેલી, તારાઓની હારસમી માળા પહેરેલી, સાક્ષાત્ કમળની પાંખડી પર બિરાજેલી પદ્મા શ્રીને તે બંનેએ જોઈ.
12.235.23
साऽवरुह्य विमानाग्रादङ्गनानामनुत्तमा ।
अभ्यागच्छन्त्रिलोकेशं शक्रं चर्षि च नारदम् ॥ १२.२३५.२३ ॥
સ્ત્રીઓમાં અનુત્તમ એવી તે વિમાનના અગ્રભાગથી ઊતરીને ત્રિલોકાધિપતિ શક્ર અને ઋષિ નારદ તરફ આવી.
12.235.24
नारदानुगतः साक्षान्मघवांस्तामुपागमत् ।
कृताञ्जलिपुटो देवीं निवेद्यात्मानमात्मना ॥ १२.२३५.२४ ॥
નારદની સાથે મઘવાન ઇન્દ્ર સાક્ષાત્ તેમની પાસે આવ્યા. હાથ જોડીને દેવીને પોતાની જાતને અર્પણ કરીને નિવેદન કર્યું.
12.235.25
चक्रे चानुपमां पूजां तस्याश्चापि स सर्वंवित् ।
देवराजः श्रियं राजन्वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ १२.२३५.२५ ॥
સર્વજ્ઞ દેવરાજે તેની અનુપમ પૂજા કરી; હે રાજન્, તેમણે શ્રીને આ વચનો કહ્યાં.
12.235.26
का त्वं केन च कार्येण संप्राप्ता चारुहासिनि ।
कुतश्चागम्यते सुभ्रु गन्तव्यं क्व च ते शुभे ॥ १२.२३५.२६ ॥
હે ચારુહાસિની, તું કોણ છે અને કયા કાર્ય માટે આવી છે? હે સુભ્રૂ, તું ક્યાંથી આવે છે અને હે શુભે, તારે ક્યાં જવાનું છે?
12.235.27
पुण्येषु त्रिषु लोकेषु सर्वे स्थावरजङ्गमाः ।
ममात्मभावमिच्छन्तो यतन्ते परमात्मना ॥ १२.२३५.२७ ॥
ત્રણેય લોકોનાં પુણ્ય સ્થાનોમાં સ્થાવર-જંગમ સર્વ જીવો મારા આત્મભાવની ઇચ્છાથી પરમાત્મા સાથે પ્રયત્ન કરે છે.
12.235.28
साऽहं वै पङ्कजे जाता सूर्यरश्मिप्रबोधिते ।
भूत्यर्तं सर्वभूतानां पद्मा श्रीः पद्ममालिनी ॥ १२.२३५.२८ ॥
સૂર્યકિરણોથી જાગેલા કમળમાં જન્મેલી તે હું જ છું; સર્વ ભૂતોના કલ્યાણ માટે હું પદ્મા, શ્રી, પદ્મમાલિની છું.
12.235.29
अहं लक्ष्मीरहं भूतिः श्रीश्चाहं बलसूदन ।
अहं श्रद्धा च मेधा च सन्नतिर्विजितिः स्थितिः ॥ १२.२३५.२९ ॥
હું જ લક્ષ્મી, હું જ ભૂતિ, હે બલસૂદન, હું જ શ્રી. હું જ શ્રદ્ધા, મેધા, નમ્રતા, વિજય અને સ્થિતિ.
12.235.30
अहं धृतिरहं सिद्धिरहं संभूतिरेव च ।
अहं स्वाहा स्वधा चैव संस्तुतिर्नियतिः कृतिः ॥ १२.२३५.३० ॥
હું જ ધૃતિ, હું જ સિદ્ધિ, હું જ સંભૂતિ. હું જ સ્વાહા, સ્વધા; હું જ સ્તુતિ, નિયતિ અને કૃતિ.
12.235.31
राज्ञां विजयमानानां सेनाग्नेषु ध्वजेषु च ।
निवसे धर्मशीलानां विषयेषु पुरेषु च ॥ १२.२३५.३१ ॥
વિજય મેળવતા રાજાઓની સેનાઓના અગ્રભાગમાં અને ધ્વજાઓ પર, તથા ધર્મશીલ લોકોના પ્રદેશો અને નગરોમાં હું નિવાસ કરું છું.
12.235.32
जितकाशिनि शूरे च संग्रामेष्वनिवर्तिनि ।
निवसामि मनुष्येन्द्रे सदैव बलसूदन ॥ १२.२३५.३२ ॥
વિજયથી તેજસ્વી વીરમાં અને યુદ્ધોમાં પાછા ન હટનારમાં હું નિવાસ કરું છું; હે બલસૂદન, મનુષ્યેન્દ્રમાં હું સદા નિવાસ કરું છું.
12.235.33
धर्मनित्ये महाबुद्धौ ब्रह्मण्ये सत्यवादिनि ।
प्रश्रिते दानशीले च सदैव निवसाम्यहम् ॥ १२.२३५.३३ ॥
ધર્મમાં નિત્ય સ્થિત, મહાબુદ્ધિ, બ્રાહ્મણભક્ત, સત્યવાદી, વિનમ્ર અને દાનશીલ વ્યક્તિમાં હું સદા નિવાસ કરું છું.
12.235.34
असुरेष्ववसं पूर्वं सत्यधर्मनिबन्धनात् ।
विपरीतांस्तु तान्बुद्ध्वा त्वयि वासमरोचयम् ॥ १२.२३५.३४ ॥
પૂર્વે સત્ય અને ધર્મના બંધનને કારણે હું અસુરોમાં નિવાસ કરતી હતી; પણ તેઓ વિપરીત છે એમ જાણીને મેં તારામાં નિવાસ કરવાનું પસંદ કર્યું.
12.235.35
कथं वृत्तेषु दैत्येषु त्वमवात्सीर्वरानाने ।
दृष्ट्वा च किमिहागास्त्वं हित्वा दैतेयदानवान् ॥ १२.२३५.३५ ॥
હે સુંદર મુખવાળી, વિપરીત થઈ ગયેલા દૈત્યોમાં તું કેવી રીતે રહી? દૈતેય-દાનવોને છોડીને તું અહીં કેમ આવી?
12.235.36
स्वधर्ममनुतिष्ठत्सु धैर्यादचलितेषु च ।
स्वर्गमार्गाभिरामेषु सत्वेषु निरता ह्यहम् ॥ १२.२३५.३६ ॥
સ્વધર્મનું આચરણ કરનારા, ધૈર્યથી અચલિત રહેનારા અને સ્વર્ગમાર્ગમાં રમનારા જીવોમાં હું નિરત રહું છું.
12.235.37
दानाध्ययनयज्ञेज्यापितृदैवतपूजनम् ।
गुरूणामतिथीनां च तेषां नित्यमवर्तत ॥ १२.२३५.३७ ॥
દાન, અધ્યયન, યજ્ઞ અને પૂજન, પિતૃ અને દેવોનું પૂજન, ગુરુ અને અતિથિઓનો સત્કાર — એ તે સદા આચરતી.
12.235.38
सुसंमृष्टगुहाश्चासञ्जितस्त्रीका हुताग्नयः ।
गुरुशुश्रूषका दान्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ॥ १२.२३५.३८ ॥
ઘર સારી રીતે સ્વચ્છ રહેતાં, સ્ત્રીઓ સુવ્યવસ્થિત હતી; તેઓ અગ્નિહોત્ર કરતાં, વડીલોની સેવા કરતાં, સંયમી, બ્રાહ્મણભક્ત અને સત્યવાદી હતાં.
12.235.39
श्रद्दधाना जितक्रोधा दानशीलाऽनसूयवः ।
भृतपुत्रा भृतामात्या भृतदारा ह्यनीर्षवः ॥ १२.२३५.३९ ॥
શ્રદ્ધાળુ, ક્રોધ જીતેલા, દાનશીલ, ઈર્ષ્યારહિત; પુત્રો, અમાત્યો અને પત્નીઓનું ભરણપોષણ કરનારા, અસૂયા વિનાના.
12.235.40
अमर्षेण न चान्योन्यं स्पृहयन्ते कदाचन ।
न च जातूपतप्यन्ति धीराः परसमृद्धिभिः ॥ १२.२३५.४० ॥
ધીર પુરુષો અમર્ષથી એકબીજાની ઇચ્છા કરતા નથી, અને બીજાની સમૃદ્ધિથી ક્યારેય વ્યથિત થતા નથી.
12.235.41
दातारः संग्रहीतार आर्याः करुणवेदिनः ।
महाप्रसादा ऋजवो दृढभक्ता जितेन्द्रियाः ॥ १२.२३५.४१ ॥
તેઓ દાતા અને ગ્રહણ કરનારા, આર્ય, કરુણા જાણનારા, મહાપ્રસન્ન, ઋજુ, દૃઢભક્ત અને જિતેન્દ્રિય હતા.
12.235.42
संतुष्टभृत्यसचिवाः कृतज्ञाः प्रियवादिनः ।
यथार्हमानार्थकरा ह्रीनिषेवा यतव्रताः ॥ १२.२३५.४२ ॥
તેઓ સેવકો અને મંત્રીઓથી સંતુષ્ટ, કૃતજ્ઞ, પ્રિય બોલનારા; યોગ્યતા પ્રમાણે માન અને ધન આપનારા, લજ્જાશીલ અને વ્રતનિષ્ઠ હતા.
12.235.43
नित्यं पर्वसु सुस्नाताः स्वनुलिप्ताः स्वलङ्कृताः ।
उपवासतपः शीलाः प्रतीता ब्रह्मवादिनः ॥ १२.२३५.४३ ॥
પર્વના દિવસોમાં તેઓ હંમેશાં સારી રીતે સ્નાન કરતા, સુગંધી લેપ લગાવતા અને સારી રીતે શણગારાતા; ઉપવાસ અને તપ તેમનો સ્વભાવ હતો; તેઓ પ્રસિદ્ધ બ્રહ્મવાદી હતા.
12.235.44
नैनानभ्युदियात्सूर्यो नैवास्वप्स्यन्प्रगेशयाः ।
रात्रौ दधि च सक्तूंश्च नित्यमेव व्यवर्जयन् ॥ १२.२३५.४४ ॥
સૂર્ય તેમના ઊઠ્યા પહેલાં ઊગતો નહોતો; તેઓ સવારે સૂતા રહેતા નહીં; રાત્રે તેઓ દહીં અને સત્તુ હંમેશાં ત્યજતા.
12.235.45
काल्यं घृतं तु चान्वीक्ष्य प्रयता ब्रह्मवादिनः ।
पङ्गल्यान्यपि चापश्यन्ब्रह्माणांश्चाप्यपूजयन् ॥ १२.२३५.४५ ॥
સવારનું ઘી પણ તેઓ સારી રીતે તપાસીને જ લેતા; સંયમી બ્રહ્મવાદીઓ અપંગો પર પણ ધ્યાન રાખતા; બ્રાહ્મણોનું પણ પૂજન કરતા.
12.235.46
सदा हि ददतां धर्म्यं सदाचाप्रतिगृह्णताम् ।
अर्धं च रात्र्याः स्वपतां दिवा चास्वपतां तथा ॥ १२.२३५.४६ ॥
તેઓ હંમેશાં ધર્મસંગત દાન આપતા અને દાન લેવામાં પણ સંયમ રાખતા; રાત્રિનો અડધો ભાગ સૂતા અને દિવસે સૂતા નહીં.
12.235.47
कृपणानाथवृद्धानां दुर्बलातुरयोषिताम् ।
दयां च संविभागं च नित्यमेवान्वमोदताम्।
कालो यातः सुखेनैव धर्ममार्गे निवर्तताम् ॥ १२.२३५.४७ ॥
દીન, અનાથ, વૃદ્ધ, નિર્બળ અને રોગી સ્ત્રીઓ પ્રત્યે તેઓ હંમેશાં દયા અને વહેંચણીને અનુમોદન આપતા; તેમનો સમય ધર્મમાર્ગે સુખપૂર્વક વીત્યો; જે એ માર્ગથી પાછા ફરે તેમને પણ એવું જ થાઓ.
12.235.48
त्रस्तं विषण्णमुद्विग्नं भयार्तं व्याधिपीडितम् ।
हृतस्वं व्यसनार्तं च नित्यमाश्वासयन्ति ते ॥ १२.२३५.४८ ॥
ભયભીત, ઉદાસ, વ્યાકુળ, ભયથી પીડિત, રોગથી ત્રસ્ત, સંપત્તિ છિનવાયેલા અને આપત્તિથી વ્યથિત લોકોને તેઓ હંમેશાં આશ્વાસન આપતા.
12.235.49
धर्ममेवानुवर्तन्ते न हिंसन्ति परस्परम् ।
अनुकूलाश्च कार्येषु गुरुवृद्धोपसेविनः ॥ १२.२३५.४९ ॥
તેઓ કેવળ ધર્મનું અનુસરણ કરે છે, એકબીજાની હિંસા કરતા નથી, કર્તવ્યોમાં અનુકૂળ રહે છે અને ગુરુ તથા વડીલોની સેવા કરે છે.
12.235.50
पितॄन्देवातिथींश्चैव गुरूंश्चैवाभ्यपूजयन् ।
अवशेषाणि चाश्नन्ति नित्यं सत्यतपोधृताः ॥ १२.२३५.५० ॥
તેઓ પિતૃઓ, દેવો, અતિથિઓ અને ગુરુઓનું હંમેશાં સન્માન કરે છે; સત્ય અને તપમાં દૃઢ રહેલા તેઓ સદા બચેલું જ ભોજન કરે છે.
12.235.51
नैकेऽश्नन्ति सुसंपन्नं न गच्छन्ति परस्त्रियम् ।
सर्वभूतेष्ववर्तन्त यथाऽऽत्मनि दयां प्रति ॥ १२.२३५.५१ ॥
કેટલાક લોકો પુષ્કળ ભોજન હોય છતાં ખાતા નથી, પરસ્ત્રી પાસે જતા નથી; સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે પોતાના પ્રત્યે જેવી દયા હોય તેવી રાખીને વર્તે છે.
12.235.52
नैवाकाशे न पशुषु नायोनौ च न पर्वसु ।
इन्द्रियस्य विसर्गं ते रोचयन्ति कदाचन ॥ १२.२३५.५२ ॥
તેઓ આકાશમાં, પશુઓમાં, અયોગ્ય યોનિમાં કે પર્વદિવસોમાં પણ ઇન્દ્રિયોના ભોગને ક્યારેય યોગ્ય માનતા નથી.
12.235.53
नित्यं दानं तथा दाक्ष्यमार्जवं चैव नित्यदा ।
उत्साहोऽथानहकारः परमं सौहृदं क्षमा ॥ १२.२३५.५३ ॥
સદા દાન, દક્ષતા, સરળતા, ઉત્સાહ, અહંકારરહિતતા, પરમ સૌહાર્દ અને ક્ષમા — આ જ તેમના ગુણો છે.
12.235.54
सत्यं दानं तपः शौचं कारुण्यं वागनिष्ठुरा ।
मित्रेषु चानभिद्रोहः सर्वं तेष्वभवत्प्रभो ॥ १२.२३५.५४ ॥
હે પ્રભો! સત્ય, દાન, તપ, શૌચ, કરુણા, મધુર વાણી અને મિત્રો પ્રત્યે દ્રોહ ન કરવો — આ સર્વ તેમનામાં હતું.
12.235.55
निद्रा तन्द्रीरसंप्रीतिरसूयाऽथानवेक्षिता ।
अरतिश्च विषादश्च स्पृहा चाप्यविशन्न तान् ॥ १२.२३५.५५ ॥
ઊંઘ, આળસ, અપ્રીતિ, ઈર્ષ્યા, અવગણના, અરતિ, વિષાદ અને તૃષ્ણા — આ તેમનામાં પ્રવેશતાં ન હતાં.
12.235.56
साऽहमेवंगुणेष्वेव दानवेष्ववसं पुरा ।
प्रजासर्गमुपादाय यावद्गुणविपर्ययम् ॥ १२.२३५.५६ ॥
આવા ગુણોવાળા દાનવોની વચ્ચે હું પહેલાં રહેતી હતી; પ્રજાસર્જન સ્વીકારીને, જ્યાં સુધી એ ગુણોનો વિપર્યય ન થયો.
12.235.57
ततः कालविपर्यासे तेषां गुणविपर्ययात् ।
अपश्यं निर्गतं धर्मं कामक्रोधवशात्मनाम् ॥ १२.२३५.५७ ॥
પછી કાળનો વિપર્યય થતાં, તેમના ગુણોના વિપર્યયથી, કામ-ક્રોધને વશ મનવાળાઓમાંથી ધર્મ નીકળી ગયો એમ મેં જોયું.
12.235.58
सभासदां च वृद्धानां सतां कथयतां कथाः ।
प्राहसन्नभ्यसूयंश्च सर्वबुद्धान्गुरून्परान् ॥ १२.२३५.५८ ॥
સભાસદો અને વૃદ્ધો તથા સજ્જનો વાર્તા કહેતા ત્યારે તેઓ હસતા; બધા બુદ્ધિમાનો, ગુરુઓ અને શ્રેષ્ઠજનોની નિંદા કરતા.
12.235.59
युवानश्च समासीना वृद्धानपि गतान्सतः ।
नाभ्युत्थानाभिवादाभ्यां यथापूर्वमपूजयन् ॥ १२.२३५.५९ ॥
યુવાનો બેસેલા રહેતા; વૃદ્ધો અને ગયેલા સજ્જનોને પણ પહેલાંની જેમ ઊભા થઈ પ્રણામ કરીને માન આપતા ન હતા.
12.235.60
वर्तयत्येव पितरि पुत्रः प्रभवते तथा ।
अमित्रभृत्यतां प्राप्य ख्यापयन्त्यनपत्रपाः ॥ १२.२३५.६० ॥
પુત્ર પિતા પ્રત્યે એવું જ વર્તન કરીને સ્વામી બને છે; નિર્લજ્જ લોકો શત્રુના સેવક બનીને પોતાને જાહેર કરે છે.
12.235.61
तथा धर्मादपेतेन कर्मणा गर्हितेन ये ।
महतः प्राप्नुवन्त्यर्थांस्तेषां तत्राभवत्स्पृहा ॥ १२.२३५.६१ ॥
એ જ રીતે, ધર્મથી દૂર થઈને નિંદનીય કર્મોથી જેઓ મહાન ધન મેળવે છે, તેમના પ્રત્યે તેમને પણ ઈચ્છા થઈ.
12.235.62
उच्चैश्चाभ्यवदन्रात्रौ नीचैस्तत्राग्निरज्वलत् ।
पुत्राः पितृनत्यचरन्नार्यश्चात्यचरन्पतीन् ॥ १२.२३५.६२ ॥
રાત્રે તેઓ ઊંચા અવાજે બોલતા; ત્યાં ધીમા અવાજે અગ્નિ બળતો. પુત્રો પિતાઓનું ઉલ્લંઘન કરતા; સ્ત્રીઓ પતિઓનું ઉલ્લંઘન કરતી.
12.235.63
मातरं पितरं वृद्धमाचार्यमतिथिं गुरुम् ।
गुरुत्वान्नाभ्यनन्दन्त कुमारान्नान्वपालयन् ॥ १२.२३५.६३ ॥
માતા, પિતા, વૃદ્ધ, આચાર્ય, અતિથિ અને ગુરુનું તેઓ સન્માન કરતા નહોતા; બાળકોનું પણ રક્ષણ કરતા નહોતા.
12.235.64
भिक्षां बलिमदत्त्वा च स्वयमन्नानि भुञ्जते ।
अनिष्ट्वाऽसंविभज्याथ पितृदेवातिथीन्गुरून् ॥ १२.२३५.६४ ॥
ભિક્ષા અને બલિ આપ્યા વિના તેઓ પોતે જ અન્ન ખાતા; યજ્ઞ કર્યા વિના, વહેંચ્યા વિના, પિતૃ-દેવ-અતિથિ-ગુરુઓને આપ્યા વિના.
12.235.65
न शौचमन्वरुद्ध्यन्त तेषां सूदजनास्तथा ।
मनसा कर्मणा वाचा भक्ष्यमासीदनावृतम् ॥ १२.२३५.६५ ॥
તેમના રસોઈયા અને સેવકો પણ શૌચ પાળતા નહોતા; મન, કર્મ અને વાણીથી ભોજન અનિયંત્રિત હતું.
12.235.66
बालानां प्रेक्षमाणानां भक्तान्यश्नन्ति मोहिताः ।
एको दासो भवेत्तेषां तेषां दासीद्वयं तथा ॥ १२.२३५.६६ ॥
બાળકો જોતા હોવા છતાં મોહિત થઈને તેઓ ભોજન કરતા; તેમને એક દાસ અને બે દાસીઓ હોતી.
12.235.67
त्रिगवा दानवाः केचिच्चतुरोजास्तथा परे ।
षडश्वाः सप्तमातङ्गाः पञ्चमाहिषिकाः परे ॥ १२.२३५.६७ ॥
કેટલાક ત્રણ ગાયોના મૂલ્યવાળા, કેટલાક ચાર ઘોડાવાળા; બીજા છ ઘોડા, સાત હાથી, પાંચ ભેંસવાળા છે.
12.235.68
रात्रौ दधि च सक्तूंश्च नित्यमेवाविवर्जिताः ।
अन्तर्दशाहे चाश्नन्ति गवां क्षिरं विचेतनाः ॥ १२.२३५.६८ ॥
રાત્રે દહીં અને સત્તુ સતત વર્જ્ય વિના ખાય છે; અને વિવેકહીન થઈને દસ દિવસની અંદર ગાયનું દૂધ પણ ખાય છે.
12.235.69
क्रमदोहं न कुर्वन्ति वत्सस्तन्यानि भुञ्जते ।
अनाथां कृपणां भार्यां घ्नन्ति नित्यं शपन्ति च ॥ १२.२३५.६९ ॥
ક્રમ પ્રમાણે દૂધ દોહતા નથી; વાછરડું આંચળનું દૂધ પી જાય છે. અનાથ, દીન પત્નીને સદા મારે છે અને શાપ આપે છે.
12.235.70
शूद्रान्नपुष्टा विप्रास्तु निर्लज्जाश्च भवन्त्युत ।
संकीर्णानि च धान्यानि नात्यवेक्षत्कुटुंबिनी ॥ १२.२३५.७० ॥
શૂદ્રના અન્નથી પોષાયેલા બ્રાહ્મણો પણ નિર્લજ્જ બને છે; અને ગૃહિણી મિશ્ર અનાજની બરાબર સંભાળ રાખતી નથી.
12.235.71
मार्जारकुक्कुटश्वानैः क्रीडां कुर्वन्ति मानवाः ।
गृहे कण्टकिनो वृक्षास्तथा निष्पाववल्लरी ॥ १२.२३५.७१ ॥
લોકો બિલાડી, કૂકડા, કૂતરા સાથે રમે છે; ઘરમાં કાંટાળાં વૃક્ષો અને વાલના વેલા ઊગે છે.
12.235.72
यज्ञियाश्च तथा वृक्षास्तेषामासन्दुरात्मनाम् ।
कूपस्नानरता नित्यं पर्वमैथुनगामिनः ॥ १२.२३५.७२ ॥
યજ્ઞયોગ્ય વૃક્ષો પણ ત્યાં છે; તે તે દુરાત્માઓના છે — જે સદા કૂવામાં સ્નાનમાં રત રહે છે અને પર્વ દિવસોમાં સંગમ કરે છે.
12.235.73
तिलानश्नन्ति रात्रौ च तैलाभ्यक्ताश्च शेरते ।
विभीतककरञ्जानां छायामूलनिवासिनः ॥ १२.२३५.७३ ॥
તેઓ રાત્રે તલ ખાય છે, તેલ ચોળીને સૂએ છે, વિભીતક અને કરંજ વૃક્ષોની છાયા અને મૂળમાં વસે છે.
12.235.74
करवीरं च ते पुष्पं धारयन्ति च मोहिताः ।
पद्मबिजानि खादन्ति पुष्पं जिघ्रन्ति मोहिताः ॥ १२.२३५.७४ ॥
મોહિત થઈને તેઓ કરવીરનું ફૂલ ધારણ કરે છે, કમળનાં બી ખાય છે અને ફૂલો સૂંઘે છે.
12.235.75
न भोक्ष्यन्ति तथा नित्यं दैत्याः कालेन मोहिताः ।
निन्दन्ति स्तवनं विष्णोस्तस्य नित्यद्विषो जनाः ॥ १२.२३५.७५ ॥
કાળથી મોહિત થયેલા દૈત્યો સદા તેમ ભોજન નહીં કરે; તેઓ વિષ્ણુની સ્તુતિની નિંદા કરે છે; તેમના નિત્ય દ્વેષી લોકો.
12.235.76
होमधूमो न तत्रासीद्वेदघोषस्तथैव च ।
यज्ञाश्च न प्रवर्तन्ते यथापूर्वं गृहेगृहे ॥ १२.२३५.७६ ॥
ત્યાં હોમનો ધુમાડો ન હતો, વેદઘોષ પણ ન હતો; પહેલાંની જેમ ઘરેઘરે યજ્ઞો થતા ન હતા.
12.235.77
शिष्याचार्यक्रमो नासीत्पुत्रैरात्मपितुः पिता ।
विष्णुं ब्रह्मण्यदेवेशं हित्वा पाषण्डमाश्रिताः ॥ १२.२३५.७७ ॥
શિષ્ય-આચાર્યનો ક્રમ ન રહ્યો; પુત્રો પોતાના પિતાના પિતા બન્યા; બ્રાહ્મણ્યદેવ, ઈશ્વર વિષ્ણુને છોડીને તેઓ પાખંડનો આશ્રય લઈ બેઠા.
12.235.78
हव्यकव्यविहीनाश्च ज्ञानाध्ययनवर्जिताः ।
देवस्वादानरुचयो ब्रह्मस्वरुचयस्तथा।
स्तुतिमङ्गलहीनानि देवस्थानानि सर्वशः ॥ १२.२३५.७८ ॥
હવ્ય-કવ્યથી રહિત, જ્ઞાન-અધ્યયનથી વંચિત; દેવસ્વ અને બ્રહ્મસ્વ લેવાની રુચિવાળા; સ્તુતિ-મંગળ વિનાનાં દેવસ્થાનો સર્વત્ર.
12.235.79
विप्रकीर्णानि धान्यानि काकमूषिकभोजनम् ।
अपावृतं पयोतिष्ठदुच्छिष्टाश्चास्पृशन्धृतम् ॥ १२.२३५.७९ ॥
અનાજ વિખરાયેલું પડ્યું રહે છે, કાગડા અને ઉંદરો તે ખાય છે; દૂધ ઢાંક્યા વિના રહે છે, અને એંઠા હાથે ઘી અડકાડે છે.
12.235.80
कुद्दालं दात्रपिटकं प्रकीर्णं कांस्यभोजनम् ।
द्रव्योपकरणं सर्वं नान्ववैक्षत्कुटुम्बिनी ॥ १२.२३५.८० ॥
કોદાળી, દાતરડું, ટોપલી, કાંસાનાં વાસણો બધું વિખરાયેલું પડ્યું રહે છે; ગૃહિણી આ બધી વસ્તુઓની સંભાળ લેતી નથી.
12.235.81
प्राकारागारविध्वंसान्न स्म ते प्रतिकुर्वते ।
क्षुद्राः संस्कारहीनाश्च नार्यो ह्युदरपोषणाः ॥ १२.२३५.८१ ॥
દિવાલો અને ઘર તૂટી પડે તો પણ તેઓ તેનું સમારકામ કરતા નથી; ક્ષુદ્ર મનની, સંસ્કારવિહીન સ્ત્રીઓ ફક્ત પેટ ભરવામાં લાગેલી રહે છે.
12.235.82
शौचाचारपरिभ्रष्टा निर्लज्जा भोगवञ्चिताः ।
उभाभ्यामेव पाणिभ्यां शिरः कण्डूयनान्विताः।
गृहजालाभिसंस्थाना ह्यासंस्तत्र स्त्रियः पुनः ॥ १२.२३५.८२ ॥
શૌચ અને આચારથી ભ્રષ્ટ, નિર્લજ્જ, ભોગથી વંચિત; બંને હાથે માથું ખંજવાળતી, ઘરની જાળમાં ફસાયેલી એ સ્ત્રીઓ ફરી ત્યાં જ રહે છે.
12.235.83
श्वश्रूश्वशुरयोर्मध्ये भर्तारं कृतकं यथा ।
प्रेक्षयन्ति च निर्लज्जा नार्यः कुलजलक्षणाः ॥ १२.२३५.८३ ॥
સાસુ-સસરાની વચ્ચે જ નિર્લજ્જ એ સ્ત્રીઓ પતિને ભાડૂતી નોકરની જેમ જુએ છે; કુળને કલંક લગાડનારાં લક્ષણોવાળી તેઓ છે.
12.235.84
नाद्रियन्ते पशून्बद्ध्वा यवसेनोदकेन च ।
बालानां प्रेक्षमाणानां स्वयं भक्ष्यमभक्षयन्।
तथा भृत्यजनं सर्वमसंतर्प्य च दानवाः ॥ १२.२३५.८४ ॥
બાંધેલાં પશુઓને ચારો અને પાણી આપવાની કાળજી રાખતા નથી; બાળકો જોતાં હોય ત્યારે પણ પોતે ભોજન કરી લે છે; આ રીતે બધા સેવકોને તૃપ્ત કર્યા વિના તેઓ દાનવ બને છે.
12.235.85
पायसं कृसरं मांसमपूपानथ शष्कुलीः ।
अपाचयन्नात्मनोऽर्थे वृथा मांसान्यभक्षयन् ॥ १२.२३५.८५ ॥
તેઓ પોતાના માટે પાયસ, કૃસર, માંસ, અપૂપ અને શષ્કુલી રાંધતા; વ્યર્થ માંસ ખાતા.
12.235.86
उत्सूर्यशायिनश्चासन्सर्वे चासन्प्रगेशयाः ।
आवृत्तकलहाश्चात्र दिवारात्रं गृहेगृहे ॥ १२.२३५.८६ ॥
બધા સૂર્યોદય પછી પણ સૂતા; પરોઢે પણ સૂતા; ઘરે ઘરે દિવસરાત ઝઘડા ચાલતા.
12.235.87
अनार्याश्चार्यमासीनं पर्युपासन्न तत्र ह ।
आश्रमस्थान्विकर्मस्थाः प्राद्विषन्त परस्परम् ॥ १२.२३५.८७ ॥
અનાર્ય લોકો ત્યાં આર્ય બેઠા હોવા છતાં તેમની સેવા કરતા ન હતા; આશ્રમમાં રહેનારા અને વિકર્મ કરનારા એકબીજાને દ્વેષ કરતા.
12.235.88
संकराश्चाभ्यवर्तन्त न च शौचमवर्तत ।
ये च वेदविदो विप्रा विस्पष्टमनुचश्च ये।
निरन्तरविशेषास्ते बहुमानावमानयोः ॥ १२.२३५.८८ ॥
સંકર લોકો ઊંચા થયા; શૌચ રહ્યું નહીં; વેદજ્ઞ બ્રાહ્મણો અને સ્પષ્ટ અનુવચન કરનારા પણ માન અને અપમાનમાં ભેદ રાખતા ન હતા.
12.235.89
भावमाभरणं वेषं गतं स्थितमवेक्षितम् ।
असेवन्त भुजिष्या वै दुर्जनाचरितं विधिम् ॥ १२.२३५.८९ ॥
દાસીઓ દુર્જનોએ આચરેલી રીતનું અનુકરણ કરતી; તેમના ભાવ, આભૂષણ, વેશ, ચાલ, ઊભા રહેવાની રીત અને દૃષ્ટિનું પણ અનુકરણ કરતી.
12.235.90
स्त्रियः पुरुषवेषेण पुंसः स्त्रीवेषधारिणः ।
क्रीडारतिविहारेषु परां मुदमवाप्नुवन् ॥ १२.२३५.९० ॥
સ્ત્રીઓ પુરુષના વેશમાં અને પુરુષો સ્ત્રીના વેશમાં ક્રીડા, રતિ અને વિહારમાં પરમ આનંદ મેળવતા.
12.235.91
प्रभवद्भिः पुरा दायानर्हेभ्यः प्रतिपादितान् ।
नाभ्यवर्न्तत नास्तिक्याद्वर्तन्तः संभवेष्वपि ॥ १२.२३५.९१ ॥
પૂર્વે શક્તિશાળીઓએ યોગ્ય લોકોને આપેલા દાયનો, નાસ્તિકતાથી વર્તનારાઓએ તકો આવી ત્યારે પણ આદર કર્યો નહોતો.
12.235.92
मित्रेणाभ्यर्थितं द्रव्यमर्थी संश्रयते क्वचित् ।
वालकोट्यग्रमात्रेण स्वार्थेनाघ्नत तद्वसु ॥ १२.२३५.९२ ॥
મિત્રે માગેલા ધનનો કોઈ યાચક ક્યારેક આશ્રય લે છે; પણ વાળના છેડા જેટલા સ્વાર્થથી તે ધનનો નાશ કરે છે.
12.235.93
परस्वादानरुचयो विपणव्यवहारिणः ।
अदृश्यन्तार्यवर्णषु शृद्राश्चापि तपोधनाः ॥ १२.२३५.९३ ॥
પરધન લેવામાં રુચિ ધરાવનારા અને બજારમાં વેપાર કરનારા લોકો આર્ય વર્ણોમાં દેખાતા થયા; શૂદ્રો પણ તપોધન તરીકે દેખાયા.
12.235.94
अधीयतेऽव्रताः केचिद्वृथा व्रतमथापरे ।
अशुश्रूषुर्गुरोः शिष्यः कश्चिच्छिप्यसखो गुरुः ॥ १२.२३५.९४ ॥
કેટલાક વ્રત વિના ભણે છે, બીજા વ્યર્થ વ્રત કરે છે. શિષ્ય ગુરુની સેવા કરતો નથી; કોઈ ગુરુ શિષ્યનો મિત્ર બની જાય છે.
12.235.95
पिता चैव जनित्री च श्रान्तौ वृत्तोत्सवाविव ।
अप्रभुत्वे स्थितौ वृद्धावन्नं प्रार्थयतः सुतान् ॥ १२.२३५.९५ ॥
પિતા અને માતા થાકેલાં હતાં, જાણે તેમના ઉત્સવો સમાપ્ત થયા હોય; વૃદ્ધ અને અસમર્થ રહીને તેઓ પુત્રો પાસે અન્ન માંગતા હતા.
12.235.96
तत्र वेदविदः प्राज्ञा गाम्भीर्ये सागरोपमाः ।
कृष्यादिष्वभवन्सक्ता मूर्खाः श्राद्धान्यभुञ्जत ॥ १२.२३५.९६ ॥
ત્યાં વેદજ્ઞ અને ગંભીરતામાં સાગર સમાન પ્રાજ્ઞ લોકો ખેતી વગેરેમાં લાગેલા રહ્યા; મૂર્ખાઓ શ્રાદ્ધનું ભોજન ખાવા લાગ્યા.
12.235.97
प्रातः सायं च सुप्रश्नं कल्पनं प्रेषणक्रियाः ।
शिष्यानप्रहितास्तेषामकुर्वन्गुरवश्च ह ॥ १२.२३५.९७ ॥
સવારે અને સાંજે, સારા પ્રશ્નો, તૈયારી અને મોકલવાનાં કામો — ગુરુઓએ શિષ્યોને તેમના માટે મોકલ્યા નહીં અને તેમની પાસે કરાવ્યા પણ નહીં.
12.235.98
श्वश्रूश्वशुरयोरग्रे वधूः प्रेष्यानशासत ।
अन्वशासच्च भर्तारं समाह्वायाभिजल्पति ॥ १२.२३५.९८ ॥
સાસુ-સસરાની સામે જ વહુ નોકરોને આજ્ઞા આપતી; પતિને બોલાવીને તેને ઠપકો આપતી અને તેની સાથે દલીલ કરતી.
12.235.99
प्रयत्नेनापि चारक्षच्चित्तं पुत्रस्य वै पिता ।
व्यभजच्चापि संरम्भाद्दुःखवासं तथाऽवसत् ॥ १२.२३५.९९ ॥
પિતા પ્રયત્નપૂર્વક પણ પુત્રના મનની રક્ષા કરતા; છતાં ગુસ્સાથી તેને વહેંચી નાખતા અને આ રીતે દુઃખમાં રહેતા.
12.235.100
अग्निदाहेन चोरैर्वा राजभिर्वा हृतं धनम् ।
दृष्ट्वा द्वेषात्प्राहसन्त सुहृत्संभाविता ह्यपि ॥ १२.२३५.१०० ॥
આગથી બળી ગયેલું, ચોરો કે રાજાઓ દ્વારા હરાયેલું ધન જોઈને, માનિત મિત્રો પણ દ્વેષથી હસતા.
12.235.101
कृतघ्ना नास्तिकाः पापा गुरुदाराभिमर्शिनः ।
श्वशुरानुगताः सर्वे ह्युत्सृज्य पितरौ सुताः ॥ १२.२३५.१०१ ॥
કૃતઘ્ન, નાસ્તિક, પાપી, ગુરુપત્નીને સ્પર્શનારા, સસરાને અનુસરનારા — બધા પુત્રો માતા-પિતાને છોડી દેતા.
12.235.102
स्वकर्मणा च जातोऽहमित्येवंवादिनस्तथा ।
अभक्ष्यभक्षणरता निर्मर्यादा हतत्विषः ॥ १२.२३५.१०२ ॥
'હું મારા કર્મથી જન્મ્યો છું' એમ કહેનારા, ન ખાવાનું ખાવામાં રસ લેનારા, મર્યાદા વિનાના અને તેજહીન લોકો.
12.235.103
तेष्वेवमादीनाचारानाचरत्सु विपर्यये ।
नाहं देवेन्द्र वत्स्यामि दानवेष्विति मे मतिः ॥ १२.२३५.१०३ ॥
તેઓ આવા આચારો આચરતા વિપર્યયમાં પડ્યા ત્યારે, હે દેવેન્દ્ર, હું દાનવોની વચ્ચે રહીશ નહીં એવો મારો મત છે.
12.235.104
तन्मां स्वयमनुप्राप्ताभिनन्द शचीपते ।
त्वयाऽर्चितां मां देवेश पुरो धास्यन्ति देवताः ॥ १२.२३५.१०४ ॥
તેથી સ્વયં આવેલી મને સ્વીકારો, હે શચીપતિ. હે દેવેશ, તમારાથી સન્માનિત થયેલી મને દેવતાઓ આગળ રાખશે.
12.235.105
यत्राहं तत्र मत्कान्ता मद्विशिष्टा मदर्पणाः ।
सप्तदेव्यो जयाष्टभ्यो वासमेष्यन्ति तेऽष्टधा ॥ १२.२३५.१०५ ॥
હું જ્યાં હોઉં ત્યાં મારી પ્રિય, મારાથી વિશિષ્ટ, મને અર્પિત સાત દેવીઓ અને આઠમી જયા આઠ રૂપે વાસ કરવા આવશે.
12.235.106
आशा श्रद्धा धृतिः क्षान्तिर्विजितिः सन्नतिः क्षमा ।
अष्टमी वृत्तिरेतासां पुरोगा पाकशासन ॥ १२.२३५.१०६ ॥
આશા, શ્રદ્ધા, ધૃતિ, ક્ષાંતિ, વિજિતિ, સન્નતિ, ક્ષમા અને આઠમી વૃત્તિ — આમાં વૃત્તિ અગ્રગામિની છે, હે પાકશાસન.
12.235.107
ताश्चाहं चासुरांस्त्यक्त्वा युष्मद्विषयमागताः ।
त्रिदशेषु निवत्स्यामो धर्मनिष्ठान्तरात्मसु ॥ १२.२३५.१०७ ॥
તેઓ અને હું અસુરોને છોડીને તમારા ક્ષેત્રમાં આવ્યાં છીએ; ત્રિદશોમાં, ધર્મનિષ્ઠ અંતરાત્માઓમાં અમે વસીશું.
12.235.108
इत्युक्तवचनां देवीं प्रीत्यर्थं च ननन्दतुः ।
नारदश्चात्र देवर्षिर्वृत्रहन्ता च वासवः ॥ १२.२३५.१०८ ॥
આ રીતે બોલેલી દેવીને પ્રસન્ન કરવા (સૌએ) આનંદ કર્યો; અહીં દેવર્ષિ નારદ અને વૃત્રહંતા વાસવ પણ આનંદિત થયા.
12.235.109
ततोऽनलसखो वायुः प्रववौ देववर्त्मसु ।
इष्टगन्धः सुखस्पर्शः सर्वेन्द्रियसुखावहः ॥ १२.२३५.१०९ ॥
ત્યારે અગ્નિનો મિત્ર વાયુ દેવમાર્ગોમાં વહેવા લાગ્યો; ઇષ્ટ સુગંધ અને સુખદ સ્પર્શથી સર્વ ઇન્દ્રિયોને આનંદ આપતો.
12.235.110
शुचौ चाभ्यर्थिते देशे त्रिदशाः प्रायशः स्थिताः ।
लक्ष्मीसहितमासीनं मघवन्तं दिदृक्षवः ॥ १२.२३५.११० ॥
પવિત્ર અને ઇચ્છિત સ્થાને દેવો મોટે ભાગે ઊભા હતા; લક્ષ્મી સહિત બેઠેલા ઇન્દ્રને જોવાની ઇચ્છાથી.
12.235.111
ततो दिवं प्राप्य सहस्रलोचनः ।
स्त्रियोपपन्नः सुहृदा महर्षिणा।
रथेन हर्यश्वयुजा सुरर्षभः ।
सदः सुराणामभिसत्कृतो ययौ ॥ १२.२३५.१११ ॥
પછી સ્વર્ગે પહોંચીને સહસ્રલોચન, પત્ની અને મિત્ર મહર્ષિ સાથે, હરિતાશ્વ જોડેલા રથમાં, દેવસભામાં સન્માનિત થઈને ગયા.
12.235.112
अथेङ्गितं वज्रधरस्य नारदः ।
श्रियश्च देव्या मनसा विचारयन्।
श्रियै शशंसामरदृष्टपौरुषः ।
शिवेन तत्रागमनं महर्षिभिः ॥ १२.२३५.११२ ॥
પછી વજ્રધર ઇન્દ્રનો ઇશારો અને દેવી શ્રીનું મન વિચારીને, દેવોએ જોયેલા પરાક્રમી નારદે શ્રીને કહ્યું કે મહર્ષિઓ સહિત ત્યાં શુભ આગમન થયું છે.
12.235.113
ततोऽमृतं द्यौः प्रववर्ष भास्वती ।
पितामहस्यायतने स्वयंभुवः।
अनाहता दुन्दुभयोऽथ नेदिरे ।
तथा प्रसन्नाश्च दिशश्चकाशिरे ॥ १२.२३५.११३ ॥
પછી પ્રકાશિત આકાશે સ્વયંભૂ પિતામહના નિવાસમાં અમૃત વરસાવ્યું; વગાડ્યા વિના દુંદુભિ વાગી ઊઠી, અને દિશાઓ પ્રસન્ન થઈ પ્રકાશી ઊઠી.
12.235.114
यथर्तु सस्येषु ववर्ष वासवो ।
न धर्ममार्गाद्विचचाल कश्चन।
अनेकरत्नाकरभूषणा च भूः ।
सुघोषघोषाश्च दिवौकसां जये ॥ १२.२३५.११४ ॥
ઋતુ અનુસાર પાક પર વાસવે વરસાદ વરસાવ્યો; કોઈ ધર્મમાર્ગથી ચલિત ન થયું. અનેક રત્નાકરોથી શોભિત ભૂમિ અને દેવોના વિજયમાં સુઘોષ ઘોષ થયા.
12.235.115
क्रियाभिरामा मनुजा मनस्विनो ।
बभुः शुभे पुण्यकृतां पथि स्थिताः।
नरामराः किन्नरयक्षराक्षसाः ।
समृद्धिमन्तः सुमनस्विनोऽभवन् ॥ १२.२३५.११५ ॥
ક્રિયાઓમાં રમતા માણસો, મનસ્વી લોકો શુભ પુણ્યકર્મીઓના માર્ગ પર સ્થિત થઈને ચમક્યા. મનુષ્યો, દેવો, કિન્નરો, યક્ષો અને રાક્ષસો સમૃદ્ધ અને પ્રસન્નમનના થયા.
12.235.116
न जात्वकाले कुसुमं कुतः फलं ।
पपात वृक्षात्पवनेरितादपि।
रसप्रदाः कामदुघाश्च धेनवो ।
न दारुणा वाग्विचचार कस्यचित् ॥ १२.२३५.११६ ॥
ક્યારેય અકાળે ફૂલ ખર્યું નહીં, ફળની તો શી વાત; પવનથી હલાવાયેલું છતાં ઝાડ પરથી તે પડ્યું નહીં. રસ આપતી કામધેનુઓ હતી; કોઈના મુખમાંથી કઠોર વાણી નીકળી નહીં.
12.235.117
इमां सपर्यां सह सर्वकामदैः ।
श्रियाश्च शक्रप्रमुखैश्च दैवतैः।
पठन्ति ये विप्रसदः समागताः ।
समृद्धकामाः श्रियमाप्नुवन्ति ते ॥ १२.२३५.११७ ॥
સર્વકામ આપનારા દેવો, શ્રી અને શક્ર પ્રમુખ દેવો સાથે આ પૂજા (સ્તુતિ)ને વિપ્રસભામાં ભેગા થઈને જે પઠે છે, તેઓ કામનાઓ પૂર્ણ થઈ શ્રી પામે છે.
12.235.118
त्वया कुरूणां वर यत्प्रचोदितं ।
भवाभवस्येह परं निदर्शनम्।
तदद्य सर्वं परिकीर्तितं मया ।
परीक्ष्य तत्त्वं परिगन्तुमर्हसि ॥ १२.२३५.११८ ॥
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ! અહીં ભવ-અભવ (ઉત્પત્તિ-લય)નું જે પરમ દૃષ્ટાંત તમે પૂછ્યું, તે આજ મેં સંપૂર્ણ કહી દીધું. હવે તમે તત્ત્વની પરીક્ષા કરીને તેને પ્રાપ્ત કરવા યોગ્ય છો.
12.235.119
संस्मृत्य बुद्धीन्द्रियगोचरातिगं ।
स्वगोचरे सर्वकृतालयं तम्।
हरिं महापाग्रहरं जनास्ते ।
संस्मृत्य संपूज्य विधूतपापाः ॥ १२.२३५.११९ ॥
બુદ્ધિ અને ઇન્દ્રિયોની પહોંચ બહારના, પોતાના ક્ષેત્રમાં સર્વ કર્મોના આશ્રય, મહાપાપ હરનાર તે હરિનું સ્મરણ અને પૂજન કરીને લોકો પાપમુક્ત થાય છે.
12.235.120
यमैश्च नित्यं नियमैश्च संयता ।
स्तत्वं च विष्णोः परिपश्यमानाः।
देवानुसारेण विमुक्तियोगं ।
ते गाहमानाः परमाप्नुवन्ति ॥ १२.२३५.१२० ॥
યમ અને નિયમોથી સદા સંયમિત થઈ, વિષ્ણુનું તત્ત્વ સંપૂર્ણ રીતે જોતાં, દેવને અનુસરીને મુક્તિયોગમાં ડૂબીને તેઓ પરમ પદ પામે છે.
12.235.121
एवं राजेन्द्र सततं जपहोमपरायणः ।
वासुदेवपरो नित्यं ज्ञानध्यानपरायणः ॥ १२.२३५.१२१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, એ પ્રમાણે સતત જપ-હોમમાં તત્પર, સદા વાસુદેવમાં લીન, નિત્ય જ્ઞાન અને ધ્યાનમાં પરાયણ રહો.
12.235.122
दानधर्मरतिर्नित्यं प्रजास्त्वं परिपालय ।
वासुदेवपरो नित्यं ज्ञानध्यानपरायणान्।
विशेषेणार्चयेथास्त्वं सततं पर्युपास्व च ॥ १२.२३५.१२२ ॥
દાન અને ધર્મમાં નિત્ય રત રહીને તું પ્રજાનું પાલન કર. સદા વાસુદેવમાં નિષ્ઠ રહે; વિશેષ કરીને જ્ઞાન-ધ્યાનમાં પરાયણ લોકોનું પૂજન કર અને સતત તેમની સેવા કર.