Mahābhārata · Adhyāya 12.24

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

12.24.1

पुनरेव महर्षिस्तं कृष्णद्वैपायनोऽर्थवत् ।
अजातशत्रुं कौन्तेयमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.२४.१ ॥

De nuevo el gran sabio Kṛṣṇa Dvaipāyana habló estas palabras significativas a Ajātaśatru, el hijo de Kuntī.

12.24.2

अरण्ये वसतां तात भ्रातॄणां ते मनिस्विनाम् ।
मनोरथा महाराज ये तत्रासन्युधिष्ठिर ॥ १२.२४.२ ॥

Querido hijo, oh gran rey Yudhiṣṭhira, los deseos que tus hermanos de noble ánimo tenían mientras vivían en el bosque estaban allí.

12.24.3

तानि मे भरतश्रेष्ठ प्राप्नुवन्तु महारथाः ।
प्रशाधि पृथिवीं पार्थ ययातिरिव नाहुषः ॥ १२.२४.३ ॥

Mejor de los Bharatas, que mis grandes guerreros obtengan esos deseos. Hijo de Pṛthā, gobierna la tierra como Yayāti, hijo de Nahuṣa.

12.24.4

अरण्ये दुःखवसतिरनुभूता तपस्विभिः ।
दुःखस्यान्ते नरव्याघ्र सुखान्यनुभवन्तु वै ॥ १२.२४.४ ॥

En el bosque, los ascetas sufrieron una morada de dolor. Tigre entre los hombres, al final del dolor, que ahora disfruten de la felicidad.

12.24.5

धर्ममर्थं च कामं च भ्रातृभिः सह भारत ।
अनुभूय ततः पश्चात्प्रस्थाताऽसि विशांपते ॥ १२.२४.५ ॥

Oh descendiente de Bharata, habiendo disfrutado del dharma, la riqueza y el placer junto a tus hermanos, después, oh señor de los pueblos, partirás.

12.24.6

अर्थिनां च पितृणां च देवतानां च भारत ।
आनृण्यं गच्छ कौन्तेय ततः स्वर्गं गमिष्यसि ॥ १२.२४.६ ॥

Oh descendiente de Bharata, líbrate de la deuda con los que piden, con los antepasados y con los dioses, oh hijo de Kuntī. Entonces irás al cielo.

12.24.7

सर्वमेधाश्चमेधाभ्यां यजस्व कुरुनन्दन ।
ततः पश्चान्महाराज गमिष्यसि परां गतिम् ॥ १२.२४.७ ॥

Sacrifica con todos los medha y con el sacrificio del caballo, deleite de los Kuru; después, gran rey, alcanzarás el destino supremo.

12.24.8

भ्रातृंश्च सर्वान्क्रतुभिः संयोज्य बहुदक्षिणैः ।
संप्राप्तः कीर्तिमतुलां पाण्डवेय गमिष्यसि ॥ १२.२४.८ ॥

Hijo de Pāṇḍu, tras unir a todos tus hermanos en sacrificios con abundantes dádivas, habiendo alcanzado una fama incomparable, partirás.

12.24.9

विझस्ते पुरुषव्याघ्र वचनं कुरुसत्तम ।
शृणुष्वैवं यथा कुर्वन्न धर्माच्च्यवसे नृप ॥ १२.२४.९ ॥

Mejor de los hombres, mejor de los Kuru, te declaro estas palabras; escucha, pues actuando así no caerás del dharma, oh rey.

12.24.10

आददानस्य विजयं विग्रहं च युधिष्ठिर ।
समानधर्मकुशलाः स्थापयन्ति नरेश्वर ॥ १२.२४.१० ॥

Yudhiṣṭhira, para quien emprende la victoria y la guerra, quienes son diestros en el dharma común lo establecen, señor de los hombres.

12.24.11

प्रत्यक्षमनुमानं च उपमानं तथाऽऽगमः ।
अर्थापत्तिस्तथैतिह्यं संशयो निर्णयस्तथा ॥ १२.२४.११ ॥

Percepción, inferencia, comparación, testimonio, presunción, tradición, duda y determinación, de igual modo.

12.24.12

आकार इङ्गितं चैव गतिश्चेष्टा च भारत ।
प्रतिज्ञा चैव हेतुश्च दृष्टान्तोपनयस्तथा ॥ १२.२४.१२ ॥

Forma, gesto, andar y movimiento, oh Bhārata; y la proposición, la razón, el ejemplo y la aplicación, de igual modo.

12.24.13

उक्तिर्निगमनं तेषां प्रमेयं च प्रयोजनम् ।
एतानि साधनान्याहुर्बहुवर्गप्रसिद्धये ॥ १२.२४.१३ ॥

La afirmación, la conclusión, su objeto de prueba y su propósito: a estos se les llama los medios para la clara comprensión de muchos grupos.

12.24.14

प्रत्यक्षमनुमानं च सर्वेषां योनिरुच्यते ।
प्रमाणज्ञो हि शक्नोति दण्डयोनौ विचक्षणः।
अप्रमाणवता नीतो दण्डो हन्यान्महीपतिम् ॥ १२.२४.१४ ॥

La percepción directa y la inferencia se dice que son la fuente de todo. El sabio que conoce los medios del conocimiento válido puede comprender el origen del castigo. El castigo aplicado por quien carece de conocimiento válido puede abatir al propio rey.

12.24.15

देशकालप्रतीक्षी यो दस्यून्मर्षयते नृपः ।
शास्त्रजां बुद्धिमास्थाय युज्यते नैनसा हि सः ॥ १२.२४.१५ ॥

El rey que, esperando el lugar y el momento oportunos, tolera a los bandidos, apoyándose en la inteligencia nacida de las escrituras, no se contamina con el pecado.

12.24.16

आदाय बलिषङ्भागं यो राष्ट्रं नाभिरक्षति ।
प्रतिगृह्णाति तत्पापं चतुर्थांशेन भूमिपः ॥ १२.२४.१६ ॥

El rey que, tomando la sexta parte como tributo, no protege el reino, carga consigo una cuarta parte de ese pecado.

12.24.17

निबोध च यथाऽऽतिष्ठन्धर्मान्न च्यवते नृपः ।
निग्रहाद्धर्मशास्त्राणामनुरुद्ध्यन्नपेतभीः।
कामक्रोधावनादृत्य पितेव समदर्शनः ॥ १२.२४.१७ ॥

Comprende cómo el rey, permaneciendo en los deberes, no decae: siguiendo la disciplina de los textos del dharma, sin temor, desdeñando el deseo y la ira, viéndolo todo por igual como un padre.

12.24.18

दैवेनाभ्याहतो राजा कर्मकाले महाद्युते ।
न साधयति यत्कर्म न तत्राहुरतिक्रमम् ॥ १२.२४.१८ ॥

Oh resplandeciente, cuando el rey, abatido por el destino en el momento de la acción, no logra realizar la obra, no se dice que en ello haya transgresión.

12.24.19

तरसा बुद्धिपूर्वं वा निग्राह्या एव शत्रवः ।
पापैः सह न संदध्याद्राज्यं पुण्यं च कारयेत् ॥ १२.२४.१९ ॥

Ya sea por la fuerza o por designio deliberado, los enemigos deben ser sin duda contenidos. No debe hacerse alianza con los malvados, y el reino debe mantenerse virtuoso.

12.24.20

शूराश्चार्याश्च सत्कार्या विद्वांसश्च युधिष्ठिर ।
गोमिनो धनिनश्चैव परिपाल्या विशेषतः ॥ १२.२४.२० ॥

Oh Yudhiṣṭhira, los héroes, los nobles y los sabios deben ser honrados. Los propietarios de ganado y los ricos deben ser especialmente protegidos.

12.24.21

व्यवाहरेषु धर्मेषु योक्तव्याश्च बहुश्रुताः ।
प्रमाणज्ञा महीपाल न्यायशास्त्रावलम्बिनः ॥ १२.२४.२१ ॥

En los procesos legales y en los asuntos de deber deben designarse hombres eruditos y versados en muchos textos. Oh protector de la tierra, deben conocer las pruebas y apoyarse en la ciencia de la justicia.

12.24.22

वेदार्थतत्त्वविद्राजंस्तर्कशास्त्रबहुश्रुताः ।
मन्त्रे च व्यवहारे च नियोक्तव्या विजानता ॥ १२.२४.२२ ॥

Oh rey, hombres sabios que conocen la verdadera esencia de los Vedas y son versados en la ciencia de la lógica deben ser designados para el consejo y los asuntos legales; un gobernante que lo sepa debe hacerlo.

12.24.23

तर्कशास्त्रकृता बुद्धिर्धर्मशास्त्रकृता च या ।
दण्डनीतिकृता चैव त्रैलोक्यमपि साधयेत् ॥ १२.२४.२३ ॥

Con un intelecto formado por la ciencia de la lógica, por la ciencia del dharma y por la política del castigo, un rey puede lograr incluso los tres mundos.

12.24.24

नियोज्या वेदतत्त्वज्ञा यज्ञकर्मसु पार्तिव ।
वेदज्ञा ये च शास्त्रज्ञास्ते च राजन्सुबुद्धयः ॥ १२.२४.२४ ॥

Oh rey, los conocedores de la verdad de los Vedas deben ser designados para los ritos sacrificiales. Oh rey, quienes conocen los Vedas y las ciencias son hombres de buen juicio.

12.24.25

आन्वीक्षकीत्रयीवार्तादण्डनीतिषु पारगाः ।
ते तु सर्वत्र योक्तव्यास्ते च बुद्धेः परं गताः ॥ १२.२४.२५ ॥

Quienes dominan la ānvīkṣikī, las tres Vedas, la vārtā y la ciencia del gobierno (daṇḍanīti) deben ser empleados en todas partes, así como quienes han alcanzado la cima del entendimiento.

12.24.26

गुणयुक्तेऽपि नैकस्मिन्विश्वसेत विचक्षणः ॥ १२.२४.२६ ॥

Ni siquiera alguien dotado de buenas cualidades debe ser plenamente confiado por el hombre sabio.

12.24.27

अरक्षिता दुर्विनीतो मानी स्तब्धोऽभ्यसूयकः ।
एनसा युज्यते राजा दुर्दान्त इति चोच्यते ॥ १२.२४.२७ ॥

El rey que está desprotegido, indisciplinado, orgulloso, obstinado y que busca faltas se ve atado al pecado, y se le llama difícil de domar (durdānta).

12.24.28

ये रक्ष्यमाणा हीयन्ते दैवेनृभ्याहता नृप ।
तस्करैश्चापि हीयन्ते सर्वं तद्राजकिल्विषम् ॥ १२.२४.२८ ॥

Oh rey, quienes se pierden, heridos por el destino incluso estando protegidos, y quienes se pierden por los ladrones, todo eso es culpa del rey.

12.24.29

सुमन्त्रिते सुनीते च सर्वतश्चोपपादिते ।
पौरुषे कर्मणि कृते नास्त्यधर्मो युधिष्ठिर ॥ १२.२४.२९ ॥

Oh Yudhiṣṭhira, cuando una acción de esfuerzo humano ha sido bien aconsejada, bien conducida y completada por todos lados, no hay adharma.

12.24.30

विच्छिद्यन्ते समारब्धाः सिद्ध्यन्ते चापि दैवतः ।
कृते पुरुषकारे तु नैनः स्पृशति पार्थिवम् ॥ १२.२४.३० ॥

Las empresas emprendidas a veces se interrumpen y a veces se llevan a cabo por el destino; pero cuando se ha hecho el esfuerzo humano, el pecado no toca al rey.

12.24.31

अत्र ते राजशार्दूल वर्तयिष्ये कथामिमाम् ।
यद्वृत्तं पूर्वराजर्षेर्हयग्रीवस्य पाण्डव ॥ १२.२४.३१ ॥

Aquí, tigre entre los reyes, te contaré esta historia: lo que sucedió al antiguo rey sabio Hayagrīva, oh Pāṇḍava.

12.24.32

शत्रून्हत्वा हतस्याजौ शूरस्याक्लिष्टकर्मणः ।
असहायस्य संग्रामे निर्जितस्य युधिष्ठिर ॥ १२.२४.३२ ॥

Del héroe que, tras matar a sus enemigos, fue muerto en batalla, cuyas obras eran incansables, que fue vencido en el combate sin ayuda alguna, oh Yudhiṣṭhira.

12.24.33

यत्कर्म वै निग्रहे शात्रवाणां ।
योगश्चाग्र्यः पालने मानवानाम्।
कृत्वा कर्म प्राप्य कीर्ति स युद्धा ।
द्वाजिग्रीवो मोदते स्वर्गलोके ॥ १२.२४.३३ ॥

Aquel cuya acción fue la disciplina suprema para dominar a los enemigos y proteger a los hombres: habiendo realizado esa obra en la batalla y alcanzado la gloria, Hayagrīva se regocija en el mundo celestial.

12.24.34

संत्यक्तात्मा समरेष्वाततायी ।
शस्त्रैश्छिन्नो दस्युभिर्वध्यमानः।
अश्वग्रीवः कर्मशीलो महात्मा ।
संसिद्धार्थो मोदते स्वर्गलोके ॥ १२.२४.३४ ॥

Aquel que en las batallas se entregó por completo, combatiendo a los agresores, herido por armas y muerto por bandidos: el magnánimo Aśvagrīva, devoto de la acción, habiendo cumplido su propósito, se regocija en el mundo celestial.

12.24.35

धनुर्यूपो रशना ज्या शरः स्रु ।
क्स्रुवः खड्गो रुधिरं यत्र चाज्यम्।
रथो वेदी कामजो युद्धमग्नि ।
श्चातुर्होत्रं चतुरो वाजिमुख्याः ॥ १२.२४.३५ ॥

El arco es el poste sacrificial, la cuerda la soga, la cuerda del arco la cuerda tensa, la flecha el sruk, el cucharón y la espátula y la espada, donde la sangre es la mantequilla clarificada; el carro es el altar, la batalla nacida del deseo es el fuego; los cuatro caballos principales son el sacrificio cuádruple.