マハーバーラタ · 章 12.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.24.1
पुनरेव महर्षिस्तं कृष्णद्वैपायनोऽर्थवत् ।
अजातशत्रुं कौन्तेयमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.२४.१ ॥
再び大仙クリシュナ・ドヴァイパーヤナは、クンティーの子アジャータシャトルにこの意味深い言葉を語った。
12.24.2
अरण्ये वसतां तात भ्रातॄणां ते मनिस्विनाम् ।
मनोरथा महाराज ये तत्रासन्युधिष्ठिर ॥ १२.२४.२ ॥
息子よ、偉大な王ユディシュティラよ、森に住んでいた気高い兄弟たちの願いは、そこにあったのだ。
12.24.3
तानि मे भरतश्रेष्ठ प्राप्नुवन्तु महारथाः ।
प्रशाधि पृथिवीं पार्थ ययातिरिव नाहुषः ॥ १२.२४.३ ॥
バラタ族の最良の者よ、私の偉大な戦車戦士たちがその願いを得ますように。プリター の子よ、ナフシャの子ヤヤーティのように大地を統治せよ。
12.24.4
अरण्ये दुःखवसतिरनुभूता तपस्विभिः ।
दुःखस्यान्ते नरव्याघ्र सुखान्यनुभवन्तु वै ॥ १२.२४.४ ॥
森で苦行者たちは苦しみの住処を経験した。人中の虎よ、苦しみの終わりに、今こそ彼らに幸福を味わわせよ。
12.24.5
धर्ममर्थं च कामं च भ्रातृभिः सह भारत ।
अनुभूय ततः पश्चात्प्रस्थाताऽसि विशांपते ॥ १२.२४.५ ॥
バラタの子孫よ、兄弟たちと共にダルマ、富、快楽を享受した後、民の主よ、そのとき汝は旅立つであろう。
12.24.6
अर्थिनां च पितृणां च देवतानां च भारत ।
आनृण्यं गच्छ कौन्तेय ततः स्वर्गं गमिष्यसि ॥ १२.२४.६ ॥
バラタの子孫よ、求める者、祖霊、神々への負債から解放されよ、クンティーの子よ。そうして汝は天界へ行くであろう。
12.24.7
सर्वमेधाश्चमेधाभ्यां यजस्व कुरुनन्दन ।
ततः पश्चान्महाराज गमिष्यसि परां गतिम् ॥ १२.२४.७ ॥
クルの喜びよ、すべてのメーダ祭と馬祠によって祭祀せよ。大王よ、その後、汝は最高の境地に至るであろう。
12.24.8
भ्रातृंश्च सर्वान्क्रतुभिः संयोज्य बहुदक्षिणैः ।
संप्राप्तः कीर्तिमतुलां पाण्डवेय गमिष्यसि ॥ १२.२४.८ ॥
パーンドゥの子よ、すべての兄弟を多大な布施を伴う祭祀で結び合わせ、比類なき名声を得て、汝は旅立つであろう。
12.24.9
विझस्ते पुरुषव्याघ्र वचनं कुरुसत्तम ।
शृणुष्वैवं यथा कुर्वन्न धर्माच्च्यवसे नृप ॥ १२.२४.९ ॥
人中の虎よ、クルの最良の者よ、わたしはこの言葉を汝に告げる。聞け。このように行えば、汝は法から外れることはないであろう、王よ。
12.24.10
आददानस्य विजयं विग्रहं च युधिष्ठिर ।
समानधर्मकुशलाः स्थापयन्ति नरेश्वर ॥ १२.२४.१० ॥
ユディシュティラよ、勝利と戦いを受け取る者を、共通のダルマに通じた者たちが確立する。人の主よ。
12.24.11
प्रत्यक्षमनुमानं च उपमानं तथाऽऽगमः ।
अर्थापत्तिस्तथैतिह्यं संशयो निर्णयस्तथा ॥ १२.२४.११ ॥
知覚、推論、比喩、聖典、義準、伝承、疑い、そして決定、同様に。
12.24.12
आकार इङ्गितं चैव गतिश्चेष्टा च भारत ।
प्रतिज्ञा चैव हेतुश्च दृष्टान्तोपनयस्तथा ॥ १२.२४.१२ ॥
形、身振り、歩き方、動作、バーラタよ、そして命題、理由、例証、適用、同様に。
12.24.13
उक्तिर्निगमनं तेषां प्रमेयं च प्रयोजनम् ।
एतानि साधनान्याहुर्बहुवर्गप्रसिद्धये ॥ १२.२४.१३ ॥
主張、結論、証明すべき対象、そして目的——これらは多くの人々が明らかに理解するための手段と言われる。
12.24.14
प्रत्यक्षमनुमानं च सर्वेषां योनिरुच्यते ।
प्रमाणज्ञो हि शक्नोति दण्डयोनौ विचक्षणः।
अप्रमाणवता नीतो दण्डो हन्यान्महीपतिम् ॥ १२.२४.१४ ॥
直接知覚と推論はすべての源と言われる。正しい知識の手段を知る賢者は刑罰の源を理解できる。正しい知識なき者が科した刑罰は、王その人を打ち倒しかねない。
12.24.15
देशकालप्रतीक्षी यो दस्यून्मर्षयते नृपः ।
शास्त्रजां बुद्धिमास्थाय युज्यते नैनसा हि सः ॥ १२.२४.१५ ॥
場所と時機を待って盗賊を耐え忍ぶ王は、聖典から生じた知恵に依拠するため、罪に染まることはない。
12.24.16
आदाय बलिषङ्भागं यो राष्ट्रं नाभिरक्षति ।
प्रतिगृह्णाति तत्पापं चतुर्थांशेन भूमिपः ॥ १२.२४.१६ ॥
六分の一を税として取りながら国を守らない王は、その罪の四分の一を自ら引き受ける。
12.24.17
निबोध च यथाऽऽतिष्ठन्धर्मान्न च्यवते नृपः ।
निग्रहाद्धर्मशास्त्राणामनुरुद्ध्यन्नपेतभीः।
कामक्रोधावनादृत्य पितेव समदर्शनः ॥ १२.२४.१७ ॥
王が法に安住して堕ちない道を知れ。法典の規律に従い、恐れなく、欲と怒りを退け、父のように平等に見ること。
12.24.18
दैवेनाभ्याहतो राजा कर्मकाले महाद्युते ।
न साधयति यत्कर्म न तत्राहुरतिक्रमम् ॥ १२.२४.१८ ॥
輝ける者よ、行動の時に運命に打たれた王が行為を成就できないとき、そこには逸脱があるとは言わない。
12.24.19
तरसा बुद्धिपूर्वं वा निग्राह्या एव शत्रवः ।
पापैः सह न संदध्याद्राज्यं पुण्यं च कारयेत् ॥ १२.२४.१९ ॥
力によってであれ、熟慮の上であれ、敵は必ず抑えるべきである。悪人と同盟してはならず、王国は善き行いによって保たれるべきである。
12.24.20
शूराश्चार्याश्च सत्कार्या विद्वांसश्च युधिष्ठिर ।
गोमिनो धनिनश्चैव परिपाल्या विशेषतः ॥ १२.२४.२० ॥
ユディシュthira よ、勇士、尊き人々、学者は敬われるべきである。牛を持つ者と富める者は、特に守られるべきである。
12.24.21
व्यवाहरेषु धर्मेषु योक्तव्याश्च बहुश्रुताः ।
प्रमाणज्ञा महीपाल न्यायशास्त्रावलम्बिनः ॥ १२.२४.२१ ॥
訴訟や義務の事柄には、多くの書に通じた学者を任じるべきである。大地の守護者よ、彼らは証拠を知り、正義の学に拠る者であるべきである。
12.24.22
वेदार्थतत्त्वविद्राजंस्तर्कशास्त्रबहुश्रुताः ।
मन्त्रे च व्यवहारे च नियोक्तव्या विजानता ॥ १२.२४.२२ ॥
王よ、ヴェーダの真意を知り、論理学に通じた学者を、評議と訴訟の事務に任じるべきである。これを知る統治者はそうすべきである。
12.24.23
तर्कशास्त्रकृता बुद्धिर्धर्मशास्त्रकृता च या ।
दण्डनीतिकृता चैव त्रैलोक्यमपि साधयेत् ॥ १२.२४.२३ ॥
論理学、法典学、刑罰の政策によって形成された知性があれば、王は三界さえも成し遂げることができる。
12.24.24
नियोज्या वेदतत्त्वज्ञा यज्ञकर्मसु पार्तिव ।
वेदज्ञा ये च शास्त्रज्ञास्ते च राजन्सुबुद्धयः ॥ १२.२४.२४ ॥
王よ、祭祀の儀礼には、ヴェーダの真理を知る者を任じるべきである。王よ、ヴェーダと諸学に通じた者は、善き知性を持つ人々である。
12.24.25
आन्वीक्षकीत्रयीवार्तादण्डनीतिषु पारगाः ।
ते तु सर्वत्र योक्तव्यास्ते च बुद्धेः परं गताः ॥ १२.२४.२५ ॥
探究学（ānvīkṣikī）、三ヴェーダ、生計学（vārtā）、統治学（daṇḍanīti）に通じた者は、どこにでも任じるべきである。また、知性の極みに達した者も任ずべきである。
12.24.26
गुणयुक्तेऽपि नैकस्मिन्विश्वसेत विचक्षणः ॥ १२.२४.२६ ॥
たとえ善い資質を備えた者であっても、賢明な者はその一人を全面的に信頼してはならない。
12.24.27
अरक्षिता दुर्विनीतो मानी स्तब्धोऽभ्यसूयकः ।
एनसा युज्यते राजा दुर्दान्त इति चोच्यते ॥ १२.२४.२७ ॥
守りを欠き、無礼で、慢心し、頑固で、人の欠点をあげつらう王は、罪に縛られる。そのような王は「御しがたい者（durdānta）」と呼ばれる。
12.24.28
ये रक्ष्यमाणा हीयन्ते दैवेनृभ्याहता नृप ।
तस्करैश्चापि हीयन्ते सर्वं तद्राजकिल्विषम् ॥ १२.२४.२८ ॥
王よ、守られていてもなお運命に打たれて失われる者、そして盗賊によって失われる者――それらすべては王の過ちである。
12.24.29
सुमन्त्रिते सुनीते च सर्वतश्चोपपादिते ।
पौरुषे कर्मणि कृते नास्त्यधर्मो युधिष्ठिर ॥ १२.२४.२९ ॥
ユディシュティラよ、人の努力による行為が十分に相談され、善く導かれ、あらゆる面で成し遂げられたなら、そこに非法（adharma）はない。
12.24.30
विच्छिद्यन्ते समारब्धाः सिद्ध्यन्ते चापि दैवतः ।
कृते पुरुषकारे तु नैनः स्पृशति पार्थिवम् ॥ १२.२४.३० ॥
始めた事業は運命によって断たれることもあれば、運命によって成就することもある。しかし人の努力を尽くせば、罪は王に触れない。
12.24.31
अत्र ते राजशार्दूल वर्तयिष्ये कथामिमाम् ।
यद्वृत्तं पूर्वराजर्षेर्हयग्रीवस्य पाण्डव ॥ १२.२४.३१ ॥
王中の虎よ、ここでお前にこの物語を語ろう。パーンダヴァよ、古の王仙ハヤグリーヴァの事績である。
12.24.32
शत्रून्हत्वा हतस्याजौ शूरस्याक्लिष्टकर्मणः ।
असहायस्य संग्रामे निर्जितस्य युधिष्ठिर ॥ १२.२४.३२ ॥
敵を倒した後、戦場で討たれた英雄の——疲れを知らぬ行いをし、援軍もなく戦いに敗れた——ユディシュティラよ。
12.24.33
यत्कर्म वै निग्रहे शात्रवाणां ।
योगश्चाग्र्यः पालने मानवानाम्।
कृत्वा कर्म प्राप्य कीर्ति स युद्धा ।
द्वाजिग्रीवो मोदते स्वर्गलोके ॥ १२.२४.३३ ॥
敵を制し人々を守ることにおいて最高の勤行をなした行い。戦いでその行いを果たし、名声を得て、ハヤグリーヴァは天界で喜びに浸る。
12.24.34
संत्यक्तात्मा समरेष्वाततायी ।
शस्त्रैश्छिन्नो दस्युभिर्वध्यमानः।
अश्वग्रीवः कर्मशीलो महात्मा ।
संसिद्धार्थो मोदते स्वर्गलोके ॥ १२.२४.३४ ॥
戦いの中で身を捨て、侵略者と戦い、武器に斬られ、盗賊に殺された——行いに専心した大いなる魂アシュヴァグリーヴァは、目的を成就して天界で喜ぶ。
12.24.35
धनुर्यूपो रशना ज्या शरः स्रु ।
क्स्रुवः खड्गो रुधिरं यत्र चाज्यम्।
रथो वेदी कामजो युद्धमग्नि ।
श्चातुर्होत्रं चतुरो वाजिमुख्याः ॥ १२.२४.३५ ॥
弓は供犠の柱、革紐は綱、弓弦は紐、矢はスルク（供物の杓）、スルヴァ（小さな杓）と剣。血こそが澄ましバターである。戦車は祭壇、欲望から生まれた戦いは火、四頭の優れた馬は四人の祭官による祭祀である。
12.24.36
हुत्वा तस्मिन्यज्ञवह्नावथारी ।
न्पापान्मुक्तो राजसिंहस्तरस्वी।
प्राणान्हुत्वा चावभृथे रणे स ।
वाजिग्रीवो मोदते देवलोके ॥ १२.२४.३६ ॥
その供犠の火に身を捧げ、人間の罪から解放された勇猛な王中の獅子は、戦いの中で祭式の終わりの沐浴の時に命の息を捧げ、ヴァージグリーヴァは神々の世界で喜び楽しむ。
12.24.37
राष्ट्रं रक्षन्बुद्धिपूर्वं नयेन ।
संत्यक्तात्मा यज्ञशीलो महात्मा।
सर्वांल्लोकान्व्याप्य कीर्त्या मनस्वी ।
वाजिग्रीवो मोदते देवलोके ॥ १२.२४.३७ ॥
知恵と正しい統治によって国を守り、自我を捨て、祭祀に励み、大いなる魂を持つ思慮深いヴァージグリーヴァは、その名声によってすべての世界に行き渡り、神々の世界で喜び楽しむ。
12.24.38
दैवीं सिद्धिं मानुषीं दण्डनीतिं ।
योगन्यासैः पालयित्वा महीं च।
तस्माद्राजा धर्मशीलो महात्मा ।
वाजिग्रीवो मोदते देवलोके ॥ १२.२४.३८ ॥
神的な成就と人間の刑罰の政策によって、方策と委託された力を用いて大地を守ったゆえに、ダルマに従う大いなる魂の王ヴァージグリーヴァは神々の世界で喜び楽しむ。
12.24.39
विद्वांस्त्यागी श्रद्दधानः कृतज्ञ ।
स्त्यक्त्वा लोकं मानुषं कर्म कृत्वा।
मेधाविनां विदुषां संमतानां ।
तनुत्यजां लोकमाक्रम्य राजा ॥ १२.२४.३९ ॥
学識があり、施しを行い、信心深く、感謝の心を持つ王は、人間の世界を去り、人間の業を成し遂げ、賢者や学者に尊ばれる、身体を捨てた者たちの世界に至る。
12.24.40
सम्यग्वेदान्प्राप्य शास्त्राण्यधीत्य ।
सम्यग्राज्यं पालयित्वा महात्मा।
चातुर्वर्ण्यं स्थापयित्वा स्वधर्मे ।
वाजिग्रीवो मोदते देवलोके ॥ १२.२४.४० ॥
ヴェーダを正しく得て聖典を学び、王国をよく治め、四つの階級をそれぞれの本分に据えた偉大な魂の馬頸は、神々の世界で喜びにひたる。
12.24.41
जित्वा संग्रामान्पालयित्वा प्रजाश्च ।
सोमं पीत्वा तर्पयित्वा द्विजाग्र्यान्।
युक्त्या दण्डं धारयित्वा प्रजानां ।
युद्धे क्षीणे मोदते देवलोके ॥ १२.२४.४१ ॥
戦いに勝ち、臣民を守り、ソーマを飲み、優れた再生者たちを満足させ、巧みに臣民の上に刑杖を執り、戦いに倒れた者は神々の世界で喜ぶ。
12.24.42
वृत्तं यस्य श्लाघनीयं मनुष्याः ।
सन्तो विद्वांसोऽर्हयन्त्यर्हणीयम्।
स्वर्गं जित्वा वीरलोकानवाप्य ।
सिद्धिं प्राप्तः पुण्यकीर्तिर्महात्मा ॥ १२.२४.४२ ॥
その振る舞いを人々が称賛し、善人や学者が尊ぶべき者として敬う、功徳ある名声の偉大な魂は、天界を征服し英雄の世界を得て、成就に至った。