ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.24.1
पुनरेव महर्षिस्तं कृष्णद्वैपायनोऽर्थवत् ।
अजातशत्रुं कौन्तेयमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.२४.१ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਕਹੇ।
12.24.2
अरण्ये वसतां तात भ्रातॄणां ते मनिस्विनाम् ।
मनोरथा महाराज ये तत्रासन्युधिष्ठिर ॥ १२.२४.२ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨਸਵੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸਨ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ।
12.24.3
तानि मे भरतश्रेष्ठ प्राप्नुवन्तु महारथाः ।
प्रशाधि पृथिवीं पार्थ ययातिरिव नाहुषः ॥ १२.२४.३ ॥
ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਮਹਾਰਥੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ।
12.24.4
अरण्ये दुःखवसतिरनुभूता तपस्विभिः ।
दुःखस्यान्ते नरव्याघ्र सुखान्यनुभवन्तु वै ॥ १२.२४.४ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਵਾਸ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਨਰ-ਵਿਅਘਰ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁੱਖ ਭੋਗਣ।
12.24.5
धर्ममर्थं च कामं च भ्रातृभिः सह भारत ।
अनुभूय ततः पश्चात्प्रस्थाताऽसि विशांपते ॥ १२.२४.५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇਂਗਾ।
12.24.6
अर्थिनां च पितृणां च देवतानां च भारत ।
आनृण्यं गच्छ कौन्तेय ततः स्वर्गं गमिष्यसि ॥ १२.२४.६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੰਗਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾ, ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਜਾਵੇਂਗਾ।
12.24.7
सर्वमेधाश्चमेधाभ्यां यजस्व कुरुनन्दन ।
ततः पश्चान्महाराज गमिष्यसि परां गतिम् ॥ १२.२४.७ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਸਰਵਮੇਧ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰੋ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੋਗੇ।
12.24.8
भ्रातृंश्च सर्वान्क्रतुभिः संयोज्य बहुदक्षिणैः ।
संप्राप्तः कीर्तिमतुलां पाण्डवेय गमिष्यसि ॥ १२.२४.८ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵੇਯ, ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਕੀਰਤੀ ਪਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓਗੇ।
12.24.9
विझस्ते पुरुषव्याघ्र वचनं कुरुसत्तम ।
शृणुष्वैवं यथा कुर्वन्न धर्माच्च्यवसे नृप ॥ १२.२४.९ ॥
ਹੇ ਪੁਰਖਵਿਆਘਰ, ਹੇ ਕੁਰੂਸੱਤਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਸੁਣੋ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੋਗੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
12.24.10
आददानस्य विजयं विग्रहं च युधिष्ठिर ।
समानधर्मकुशलाः स्थापयन्ति नरेश्वर ॥ १२.२४.१० ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਸਮਾਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ।
12.24.11
प्रत्यक्षमनुमानं च उपमानं तथाऽऽगमः ।
अर्थापत्तिस्तथैतिह्यं संशयो निर्णयस्तथा ॥ १२.२४.११ ॥
ਪ੍ਰਤੱਖ, ਅਨੁਮਾਨ, ਉਪਮਾਨ, ਆਗਮ, ਅਰਥਾਪੱਤੀ, ਐਤਿਹ, ਸੰਸ਼ਯ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
12.24.12
आकार इङ्गितं चैव गतिश्चेष्टा च भारत ।
प्रतिज्ञा चैव हेतुश्च दृष्टान्तोपनयस्तथा ॥ १२.२४.१२ ॥
ਆਕਾਰ, ਇਸ਼ਾਰਾ, ਚਾਲ ਅਤੇ ਚੇਸ਼ਟਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਜਿਆ, ਹੇਤੂ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਅਤੇ ਉਪਨਯ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
12.24.13
उक्तिर्निगमनं तेषां प्रमेयं च प्रयोजनम् ।
एतानि साधनान्याहुर्बहुवर्गप्रसिद्धये ॥ १२.२४.१३ ॥
ਉਕਤੀ, ਨਿਗਮਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੇਯ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਸਮਝ ਲਈ ਸਾਧਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.24.14
प्रत्यक्षमनुमानं च सर्वेषां योनिरुच्यते ।
प्रमाणज्ञो हि शक्नोति दण्डयोनौ विचक्षणः।
अप्रमाणवता नीतो दण्डो हन्यान्महीपतिम् ॥ १२.२४.१४ ॥
ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਾਣ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਦਵਾਨ ਦੰਡਨੀਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਦੰਡ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.24.15
देशकालप्रतीक्षी यो दस्यून्मर्षयते नृपः ।
शास्त्रजां बुद्धिमास्थाय युज्यते नैनसा हि सः ॥ १२.२४.१५ ॥
ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਜੋ ਰਾਜਾ ਡਾਕੂਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ।
12.24.16
आदाय बलिषङ्भागं यो राष्ट्रं नाभिरक्षति ।
प्रतिगृह्णाति तत्पापं चतुर्थांशेन भूमिपः ॥ १२.२४.१६ ॥
ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਕਰ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਜੋ ਰਾਜਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਪਾਪ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।
12.24.17
निबोध च यथाऽऽतिष्ठन्धर्मान्न च्यवते नृपः ।
निग्रहाद्धर्मशास्त्राणामनुरुद्ध्यन्नपेतभीः।
कामक्रोधावनादृत्य पितेव समदर्शनः ॥ १२.२४.१७ ॥
ਰਾਜਾ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕ ਕੇ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਮਝ: ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਨਿਗ੍ਰਹ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ, ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਸਮਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖ ਕੇ।
12.24.18
दैवेनाभ्याहतो राजा कर्मकाले महाद्युते ।
न साधयति यत्कर्म न तत्राहुरतिक्रमम् ॥ १२.२४.१८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਦਯੁਤੀ, ਕਰਮ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੈਵ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਜੋ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਅਤਿਕ੍ਰਮ (ਦੋਸ਼) ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ।
12.24.19
तरसा बुद्धिपूर्वं वा निग्राह्या एव शत्रवः ।
पापैः सह न संदध्याद्राज्यं पुण्यं च कारयेत् ॥ १२.२४.१९ ॥
ਬਲ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪੁੰਨਮਈ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇ।
12.24.20
शूराश्चार्याश्च सत्कार्या विद्वांसश्च युधिष्ठिर ।
गोमिनो धनिनश्चैव परिपाल्या विशेषतः ॥ १२.२४.२० ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਿਰ, ਸੂਰਮਿਆਂ, ਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਊਧਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਧਨਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
12.24.21
व्यवाहरेषु धर्मेषु योक्तव्याश्च बहुश्रुताः ।
प्रमाणज्ञा महीपाल न्यायशास्त्रावलम्बिनः ॥ १२.२४.२१ ॥
ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਸ਼ਰੁਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਆਂਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ।
12.24.22
वेदार्थतत्त्वविद्राजंस्तर्कशास्त्रबहुश्रुताः ।
मन्त्रे च व्यवहारे च नियोक्तव्या विजानता ॥ १२.२४.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੇਦ ਦੇ ਅਰਥ ਦਾ ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਸ਼ਰੁਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰਣਾ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.24.23
तर्कशास्त्रकृता बुद्धिर्धर्मशास्त्रकृता च या ।
दण्डनीतिकृता चैव त्रैलोक्यमपि साधयेत् ॥ १२.२४.२३ ॥
ਤਰਕਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਬਣੀ ਬੁੱਧੀ, ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਬਣੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਦੰਡਨੀਤੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਬੁੱਧੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.24.24
नियोज्या वेदतत्त्वज्ञा यज्ञकर्मसु पार्तिव ।
वेदज्ञा ये च शास्त्रज्ञास्ते च राजन्सुबुद्धयः ॥ १२.२४.२४ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ, ਯੱਗ-ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਹਨ।
12.24.25
आन्वीक्षकीत्रयीवार्तादण्डनीतिषु पारगाः ।
ते तु सर्वत्र योक्तव्यास्ते च बुद्धेः परं गताः ॥ १२.२४.२५ ॥
ਆਨਵੀਕਸ਼ਿਕੀ, ਤ੍ਰਯੀ, ਵਾਰਤਾ ਅਤੇ ਦੰਡਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
12.24.26
गुणयुक्तेऽपि नैकस्मिन्विश्वसेत विचक्षणः ॥ १२.२४.२६ ॥
ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸਿਆਣੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
12.24.27
अरक्षिता दुर्विनीतो मानी स्तब्धोऽभ्यसूयकः ।
एनसा युज्यते राजा दुर्दान्त इति चोच्यते ॥ १२.२४.२७ ॥
ਬੇਸਹਾਰਾ, ਬਦਤਮੀਜ਼, ਹੰਕਾਰੀ, ਅੜਬ ਅਤੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ 'ਦੁਰਦਾਂਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.24.28
ये रक्ष्यमाणा हीयन्ते दैवेनृभ्याहता नृप ।
तस्करैश्चापि हीयन्ते सर्वं तद्राजकिल्विषम् ॥ १२.२४.२८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਰਾਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਦੈਵ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਰਾਜੇ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ।
12.24.29
सुमन्त्रिते सुनीते च सर्वतश्चोपपादिते ।
पौरुषे कर्मणि कृते नास्त्यधर्मो युधिष्ठिर ॥ १२.२४.२९ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ! ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ, ਸੁਨੀਤੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ।
12.24.30
विच्छिद्यन्ते समारब्धाः सिद्ध्यन्ते चापि दैवतः ।
कृते पुरुषकारे तु नैनः स्पृशति पार्थिवम् ॥ १२.२४.३० ॥
ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦੈਵ ਨਾਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੈਵ ਨਾਲ ਹੀ ਸਫਲ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾਪ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂੰਹਦਾ।
12.24.31
अत्र ते राजशार्दूल वर्तयिष्ये कथामिमाम् ।
यद्वृत्तं पूर्वराजर्षेर्हयग्रीवस्य पाण्डव ॥ १२.२४.३१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਜੋ ਵਿਰਤਾਂਤ ਹੈ।
12.24.32
शत्रून्हत्वा हतस्याजौ शूरस्याक्लिष्टकर्मणः ।
असहायस्य संग्रामे निर्जितस्य युधिष्ठिर ॥ १२.२४.३२ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਉਸ ਸੂਰਵੀਰ ਦਾ — ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਅਣਥੱਕ ਸਨ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਸਹਾਇਕਾਂ ਦੇ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ — ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
12.24.33
यत्कर्म वै निग्रहे शात्रवाणां ।
योगश्चाग्र्यः पालने मानवानाम्।
कृत्वा कर्म प्राप्य कीर्ति स युद्धा ।
द्वाजिग्रीवो मोदते स्वर्गलोके ॥ १२.२४.३३ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਗ ਵਾਲਾ ਜਿਸ ਦਾ ਕਰਮ ਹੈ — ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਕੀਰਤੀ ਪਾ ਕੇ, ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
12.24.34
संत्यक्तात्मा समरेष्वाततायी ।
शस्त्रैश्छिन्नो दस्युभिर्वध्यमानः।
अश्वग्रीवः कर्मशीलो महात्मा ।
संसिद्धार्थो मोदते स्वर्गलोके ॥ १२.२४.३४ ॥
ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਤਤਾਈਆਂ ਨਾਲ ਲੜਿਆ, ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਡਾਕੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ — ਕਰਮਸ਼ੀਲ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਅਸ਼ਵਗ੍ਰੀਵ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
12.24.35
धनुर्यूपो रशना ज्या शरः स्रु ।
क्स्रुवः खड्गो रुधिरं यत्र चाज्यम्।
रथो वेदी कामजो युद्धमग्नि ।
श्चातुर्होत्रं चतुरो वाजिमुख्याः ॥ १२.२४.३५ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਯੂਪ ਹੈ, ਰਸ਼ਨਾ ਹੈ ਡੋਰੀ, ਜਿਆ ਹੈ ਚਿੱਲਾ, ਤੀਰ ਸ੍ਰੁਕ, ਸ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਖੜਗ — ਜਿੱਥੇ ਲਹੂ ਹੀ ਘਿਓ ਹੈ; ਰਥ ਵੇਦੀ ਹੈ, ਕਾਮ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਜੰਗ ਅਗਨੀ ਹੈ; ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜੇ ਚਾਤੁਰਹੋਤ੍ਰ ਯੱਗ ਹਨ।
12.24.36
हुत्वा तस्मिन्यज्ञवह्नावथारी ।
न्पापान्मुक्तो राजसिंहस्तरस्वी।
प्राणान्हुत्वा चावभृथे रणे स ।
वाजिग्रीवो मोदते देवलोके ॥ १२.२४.३६ ॥
ਉਸ ਯੱਗ-ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜਸਿੰਘ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਵਾਜਿਗ੍ਰੀਵ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
12.24.37
राष्ट्रं रक्षन्बुद्धिपूर्वं नयेन ।
संत्यक्तात्मा यज्ञशीलो महात्मा।
सर्वांल्लोकान्व्याप्य कीर्त्या मनस्वी ।
वाजिग्रीवो मोदते देवलोके ॥ १२.२४.३७ ॥
ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀਪੂਰਵਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ, ਆਤਮ-ਤਿਆਗੀ, ਯੱਗ-ਪ੍ਰੇਮੀ, ਮਹਾਤਮਾ, ਮਨਸਵੀ ਵਾਜਿਗ੍ਰੀਵ ਆਪਣੀ ਕੀਰਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
12.24.38
दैवीं सिद्धिं मानुषीं दण्डनीतिं ।
योगन्यासैः पालयित्वा महीं च।
तस्माद्राजा धर्मशीलो महात्मा ।
वाजिग्रीवो मोदते देवलोके ॥ १२.२४.३८ ॥
ਦੈਵੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਦੰਡਨੀਤੀ ਨਾਲ, ਯੋਗ ਤੇ ਨਿਆਸ ਰਾਹੀਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਵਾਜਿਗ੍ਰੀਵ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
12.24.39
विद्वांस्त्यागी श्रद्दधानः कृतज्ञ ।
स्त्यक्त्वा लोकं मानुषं कर्म कृत्वा।
मेधाविनां विदुषां संमतानां ।
तनुत्यजां लोकमाक्रम्य राजा ॥ १२.२४.३९ ॥
ਵਿਦਵਾਨ, ਤਿਆਗੀ, ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਗਿਆ ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ, ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.24.40
सम्यग्वेदान्प्राप्य शास्त्राण्यधीत्य ।
सम्यग्राज्यं पालयित्वा महात्मा।
चातुर्वर्ण्यं स्थापयित्वा स्वधर्मे ।
वाजिग्रीवो मोदते देवलोके ॥ १२.२४.४० ॥
ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲ ਕੇ, ਚਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਾਜਿਗ੍ਰੀਵ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
12.24.41
जित्वा संग्रामान्पालयित्वा प्रजाश्च ।
सोमं पीत्वा तर्पयित्वा द्विजाग्र्यान्।
युक्त्या दण्डं धारयित्वा प्रजानां ।
युद्धे क्षीणे मोदते देवलोके ॥ १२.२४.४१ ॥
ਯੁੱਧਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਪਰਜਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਕੇ, ਸੋਮ ਪੀ ਕੇ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਦੰਡ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
12.24.42
वृत्तं यस्य श्लाघनीयं मनुष्याः ।
सन्तो विद्वांसोऽर्हयन्त्यर्हणीयम्।
स्वर्गं जित्वा वीरलोकानवाप्य ।
सिद्धिं प्राप्तः पुण्यकीर्तिर्महात्मा ॥ १२.२४.४२ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦੀ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੱਜਣ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਜਣਯੋਗ ਜਾਣ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੰਨਕੀਰਤੀ ਮਹਾਤਮਾ ਸਵਰਗ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ।