مہابھارت · ادھیائے 12.240
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.240.1
भूतग्रामे नियुक्तं यत्तदेतत्कीर्तितं मया ।
ब्राह्मणस्य तु यत्कृत्यं तत्ते वक्ष्यामि सांप्रतम् ॥ १२.२४०.१ ॥
مخلوقات کے مجموعے میں جو مقرر ہے وہ میں نے بیان کر دیا۔ اب برہمن کا جو فرض ہے وہ میں تم سے ابھی کہتا ہوں۔
12.240.2
जातकर्मप्रभृत्यस्य कर्मणां दक्षिणावताम् ।
क्रिया स्यादासमावृत्तेराचार्ये वेदपारगे ॥ १२.२४०.२ ॥
اس کے جات کرم سے دکشنا والے کاموں تک، سمابرتن تک، ویدوں میں ماہر آچاریہ کے پاس عمل ہونا چاہیے۔
12.240.3
अधीत्य वेदानखिलान्गुरुशुश्रूषणे रतः ।
गुरूणामनृणो भूत्वा समावर्तेत यज्ञवित् ॥ १२.२४०.३ ॥
تمام ویدوں کو پڑھ کر، استاد کی خدمت میں لگا ہوا، اساتذہ کے قرض سے آزاد ہو کر، یجیہ کو جاننے والا سمابرتن کرے۔
12.240.4
आचार्येणाभ्यनुज्ञातश्चतुर्णामेकमाश्रमम् ।
आविमोक्षाच्छरीरस्य सोऽवतिष्ठेद्यथाविधि ॥ १२.२४०.४ ॥
استاد کی اجازت پا کر، چار آشرموں میں سے ایک میں، جسم چھوڑنے تک، وہ ضابطے کے مطابق قیام کرے۔
12.240.5
प्रजासर्गण दारैश्च ब्रह्मचर्येण वा पुनः ।
वने गुरुसकाशे वा यतिधर्मेण वा पुनः ॥ १२.२४०.५ ॥
اولاد پیدا کر کے اور بیویوں کے ساتھ، یا برہمچریہ سے، یا جنگل میں استاد کے پاس، یا یتی دھرم سے وہ پھر (قائم رہے)۔
12.240.6
गृहस्थस्त्वेष धर्माणां सर्वेषां मूलमुच्यते ।
यत्र पक्वकषायो हि दान्तः सर्वत्र सिध्यति ॥ १२.२४०.६ ॥
یہ گرہستھ آشرم ہی تمام دھرموں کی بنیاد کہا جاتا ہے، کیونکہ جس کے کثافتیں پک کر ختم ہو گئی ہوں اور جو ضابطہ پذیر ہو، وہ ہر جگہ کامیابی پاتا ہے۔
12.240.7
प्रजावान्श्रोत्रियो यज्वा मुक्त एव ऋणैस्त्रिभिः ।
अथान्यानाश्रमान्पश्चात्पूतो गच्छेत कर्मभिः ॥ १२.२४०.७ ॥
جو اولاد والا، ویدوں کا عالم اور یجنیہ کرنے والا ہے، وہ تین قرضوں سے آزاد ہی ہے؛ پھر اعمال سے پاک ہو کر وہ دوسرے آشرموں کی طرف جائے۔
12.240.8
यत्पृथिव्यां पुण्यतमं विद्यात्स्थानं तदावसेत् ।
यतेत तस्मिन्प्रामाण्यं गन्तुं यशसि चोत्तमे ॥ १२.२४०.८ ॥
زمین پر جس جگہ کو سب سے زیادہ پُن کا مقام جانا جائے، وہیں رہے؛ وہاں اعتبار اور اعلیٰ شہرت پانے کی کوشش کرے۔
12.240.9
तपसा वः सुमहता विद्यानां पारणेन वा ।
इज्यया वा प्रदानैर्वा विप्राणां वर्धते यशः ॥ १२.२४०.९ ॥
بڑی تپسیا سے، علوم میں مہارت سے، یگیہ سے یا دان سے برہمنوں کا یش بڑھتا ہے۔
12.240.10
यावदस्य भवत्यस्मिन्कीर्तिर्लोके यशस्करी ।
तावत्पुण्यकृताँल्लोकाननन्तान्पुरुषोऽश्नुते ॥ १२.२४०.१० ॥
اس دنیا میں جب تک اس کی یش دینے والی شہرت قائم رہتی ہے، تب تک انسان نیک عمل کرنے والوں کے لامتناہی عالم حاصل کرتا ہے۔
12.240.11
अध्यापयेदधीयीत याजयेत यजेत वा ।
न वृथा प्रतिगृह्णीयान्न च दद्यात्कथंचन ॥ १२.२४०.११ ॥
وہ پڑھائے، مطالعہ کرے، یگیہ کروائے یا خود یگیہ کرے؛ بے فائدہ دان نہ لے اور کسی بھی طرح دان نہ دے۔
12.240.12
याज्यतः शिष्यतो वाऽपि कन्याया वा धनं महत् ।
यद्यागच्छेद्यजेद्दद्यान्नैकोऽश्नीयात्कथंचन ॥ १२.२४०.१२ ॥
یجمان، شاگرد یا کنیا کے گھر سے بڑا دھن آئے تو اگر وہ یگیہ کے لیے آئے تو یگیہ کرے اور دان دے؛ کسی بھی طرح اکیلا نہ کھائے۔
12.240.13
गृहमावसतो ह्यस्य नान्यत्तीर्थमुदाहृतम् ।
देवर्षिपितृगुर्वर्थं वृद्धातुरबुभुक्षताम् ॥ १२.२४०.१३ ॥
گھرستھ کے لیے اس کے سوا کوئی اور تیرتھ نہیں بتایا گیا — دیوتاؤں، رishiوں، پितروں اور گرووں کے لیے، اور بوڑھوں، بیماروں اور بھوکوں کے لیے (دان ہی تیرتھ ہے)۔
12.240.14
अन्तर्हिताभितप्तानां यथाशक्ति बुभूषताम् ।
द्रव्याणामतिशक्त्याऽपि देयमेषां कृतादपि ॥ १२.२४०.१४ ॥
چھپے ہوئے دکھی لوگوں اور جینے کی خواہش رکھنے والوں کو یथاشکتی دینا چاہیے؛ اپنی طاقت سے بھی بڑھ کر، کمائے ہوئے مال سے بھی دینا چاہیے۔
12.240.15
अर्हतामनुरूपाणां नादेयं ह्यस्ति किंचन ।
उच्चैः श्रवसमप्यक्षं काश्यपाय महात्मने।
दत्त्वा जगाम प्रह्लादो लोकान्देवैरभिष्टुतान् ॥ १२.२४०.१५ ॥
لائق اور موزوں مستحقین کو دینے کے قابل کوئی چیز ناقابلِ دان نہیں۔ مہاتما کاشیپ کو پرہلاد نے اُچّیःشروس گھوڑا بھی دے دیا، پھر دیوتاؤں کے ذریعے ستائے گئے لوکوں کو چلا گیا۔
12.240.16
अनुनीय तथा काव्यः सत्यसन्धो महाव्रतः ।
स्वैः प्राणैर्ब्राह्मणप्राणान्परित्राय दिवं गतः ॥ १२.२४०.१६ ॥
اسی طرح کاویہ (شکر) کو منا کر، سچے عہد اور مہاورت والے نے اپنی جانوں سے برہمنوں کی جانیں بچا کر سورگ کو گیا۔
12.240.17
रन्तिदेवश्च सांकृत्यो वसिष्ठाय महात्मने ।
अपः प्रदाय शीतोष्णा नाकपृष्ठे महीयते ॥ १२.२४०.१७ ॥
سانکرتی کا بیٹا رنتی دیو مہاتما وششٹھ کو ٹھنڈا اور گرم پانی دے کر سورگ کی پشت پر عزت پاتا ہے۔
12.240.18
आत्रेयश्चेन्द्रद्रुमये ह्यर्हते विविधं धनम् ।
दत्त्वा लोकान्ययौ धीमाननन्तान्स महीपतिः ॥ १२.२४०.१८ ॥
آتریہ نے لائق اِندردرُمن کو طرح طرح کا دھن دے کر ان لا محدود لوکوں کو حاصل کیا؛ وہ دانا مہی پتی چلا گیا۔
12.240.19
शिबिरौशीनरोऽङ्गानि सुतं च प्रियमौरसम् ।
ब्राह्मणार्थमुपाकृत्य नाकपृष्ठमितो गतः ॥ १२.२४०.१९ ॥
اشیناتر کے بیٹے شیبی نے برہمن کی خاطر اپنے اعضا اور اپنے پیارے صُلبی بیٹے کو قربان کر دیا، اور یہاں سے آسمان کی پشت کی طرف چلے گئے۔
12.240.20
प्रतर्दनः काशिपतिः प्रदाय नयने स्वके ।
ब्राह्मणायातुलां कीर्तिमिह चामुत्र चाश्नुते ॥ १२.२४०.२० ॥
کاشی کے بادشاہ پرتردن نے اپنی دونوں آنکھیں برہمن کو عطا کر کے یہاں اور وہاں (آخرت میں) بے مثال شہرت پائی۔
12.240.21
दिव्यमष्टशलाकं तु सौवर्णं परमर्द्धिमत् ।
छत्रं देवावृधो दत्त्वा सराष्ट्रोऽभ्यगमद्दिवम् ॥ १२.२४०.२१ ॥
دیوآورد نے دیوی، آٹھ تیلیوں والا، سونے کا، نہایت شان والا چھتر عطا کر کے اپنی سلطنت سمیت آسمان کو روانہ ہوا۔
12.240.22
सांकृतिश्च तथाऽऽत्रेयः शिष्येभ्यो ब्रह्म निर्गुणम् ।
उपदिश्य महातेजा गतो लोकाननुत्तमान् ॥ १२.२४०.२२ ॥
سانکرتی اور آترے نے بھی مہاتیجسوی ہو کر شاگردوں کو نرگن برہم کی تعلیم دے کر بہترین عالموں کو گمن کیا۔
12.240.23
अम्बरीषो गवां दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यः प्रतापवान् ।
अर्बुदानि दशैकं च सराष्ट्रोऽभ्यगमद्दिवम् ॥ १२.२४०.२३ ॥
پرتاپی امبریش نے برہمنوں کو گیارہ ارب گائیں عطا کر کے اپنی سلطنت سمیت آسمان کو روانہ ہوا۔
12.240.24
सावित्री कुण्डले दिव्ये शरीरं जनमेजयः ।
ब्राह्मणार्थे परित्यज्य जग्मतुर्लोकमुत्तमम् ॥ १२.२४०.२४ ॥
ساوتری نے اپنے دیوی کنڈل اور جنمیجے نے برہمن کی خاطر اپنا جسم قربان کر کے دونوں بہترین عالم کو روانہ ہوئے۔
12.240.25
सर्वरत्नं वृषादर्विर्युवनाश्वः प्रियाः स्त्रियः ।
रम्यमावसथं चैव दत्त्वामुं लोकमास्थितः ॥ १२.२४०.२५ ॥
وृषादर्वि اور یووناشو نے تمام رتن، پیاری بیویاں اور خوبصورت مسکن دان کر کے اس عالم کو پایا۔
12.240.26
निमी राष्ट्रं च वैदेहो जामदग्न्यो वसुंधराम् ।
ब्राह्मणेभ्यो ददौ चापि गयश्चोर्वी सपत्तनाम् ॥ १२.२४०.२६ ॥
نِمی نے سلطنت، ویدیہ نے، جامدگنی (پرشورام) نے زمین برہمنوں کو دی؛ گیا نے بھی شہروں سمیت زمین دان کی۔
12.240.27
अवर्षति च पर्जन्ये सर्वभूतानि भूतकृत ।
वसिष्ठो जीवयामास प्रजापतिरिव प्रजाः ॥ १२.२४०.२७ ॥
جب بارش نہ ہوئی تو تمام مخلوقات کے خالق وسشٹھ نے پرجاپتی کی مانند رعایا کو زندہ رکھا۔
12.240.28
करंधमस्य पुत्रस्तु मरुतो नृपतिस्तथा ।
कन्यामङ्गिरसे दत्त्वा दिवमाशु जगाम ह ॥ १२.२४०.२८ ॥
کرندھم کے بیٹے راجا مرُت نے بھی انگرس کو کنیا دان کر کے فوراً سورگ کو روانہ ہو گیا۔
12.240.29
ब्रह्मदत्तश्च पाञ्चाल्यो राजा बुद्धिमतां वरः ।
निधिं शङ्खं द्विजाग्र्येभ्यो दत्त्वा लोकानवाप्तवान् ॥ १२.२४०.२९ ॥
دانشمندوں میں بہترین پانچال کے بادشاہ برہم دتّ نے بہترین دویجوں کو خزانہ اور شنکھ دان کر کے عالَم حاصل کیے۔
12.240.30
राजा मित्रसहश्चापि वसिष्ठाय महात्मने ।
मदयन्तीं प्रियां दत्त्वा तया सह दिवं गतः ॥ १२.२४०.३० ॥
بادشاہ مِترسہ نے بھی مہاتما وسشٹھ کو اپنی پیاری مدینتی دان کر کے اس کے ساتھ سورگ کی راہ لی۔
12.240.31
सहस्रजिच्च राजर्षिः प्राणानिंष्टान्महायशाः ।
ब्राह्मणार्थं परित्यज्य गतो लोकाननुत्तमान् ॥ १२.२४०.३१ ॥
مہایشس راجرشی سہسرجت نے ایک برہمن کی خاطر اپنی پیاری جانیں تک قربان کر دیں اور بہترین عالموں کو چلے گئے۔
12.240.32
सर्वकामैश्च संपूर्णं दत्त्वा वेश्म हिरण्मयम् ।
मुद्गलाय गतः स्वर्गं शतद्युम्नो महीपतिः ॥ १२.२४०.३२ ॥
شتدیمن مہی پتی نے تمام خواہشات سے بھرا سنہری محل مدگل کو دان کیا اور جنت کو چلے گئے۔
12.240.33
नाम्ना च द्युतिमान्नाम साल्वराजः प्रतापवान् ।
दत्त्वा राज्यमृचीकाय गतो लोकाननुत्तमान् ॥ १२.२४०.३३ ॥
دیوتیمان نامی بااقتدار سالوا بادشاہ نے رچیک کو سلطنت دان کر کے بہترین عالموں کو کوچ کیا۔
12.240.34
लोमपादश्च राजर्षिः शान्तां दत्त्वा सुतां प्रभुः ।
ऋश्यशृङ्गाय विपुलैः सर्वकामैरयुज्यत ॥ १२.२४०.३४ ॥
راجرشی لومپاد نے اپنی بیٹی شانتا کو رشیشرنگ کو دان کیا اور بھرپور تمام خواہشات سے آراستہ ہوئے۔
12.240.35
मदिराश्वश्च राजर्षिर्दत्त्वा कन्यां सुमध्यमाम् ।
हिरण्यहस्ताय गतो लोकान्देवैरभिष्टुतान् ॥ १२.२४०.३५ ॥
راجرشی مدیراشو نے خوبصورت کمر والی کنیا ہرنیہست کو دان کر کے دیوتاؤں کے سراہے ہوئے عالموں کو کوچ کیا۔
12.240.36
दत्त्वा शतसहस्रं तु गवां राजा प्रसेनजित् ।
सवत्सानां महातेजा गतो लोकाननुत्तमान् ॥ १२.२४०.३६ ॥
مہاتیجسوی راجا پرسینجت نے بچھڑوں سمیت ایک لاکھ گائیں دان کر کے بہترین عالموں کو کوچ کیا۔
12.240.37
एते चान्ये च बहवो दानेन तपसैव च ।
महात्मानो गताः स्वर्गं शिष्टात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ १२.२४०.३७ ॥
ان کے علاوہ اور بھی بہت سے مہاتما، جو دان اور تپسیا سے، شستہ نفس اور حواس پر قابو رکھنے والے تھے، سورگ کو گئے۔
12.240.38
तेषां प्रतिष्ठिता कीर्तिर्यावत्स्थास्यति मेदिनी ।
दानयज्ञप्रजासर्गैरेते हि दिवमाप्नुवन् ॥ १२.२४०.३८ ॥
جب تک زمین قائم رہے گی، ان کی کیرتی قائم رہے گی؛ یہ لوگ دان، یگیہ اور اولاد کی تخلیق کے ذریعے ہی سورگ کو پہنچے۔