マハーバーラタ · 章 12.243
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.243.1
अथ ज्ञानप्लवं धीरो गृहीत्वा शान्तिमात्मनः ।
उन्मज्जंश्च निमज्जंश्च विद्यामेवाभिसंश्रयेत् ॥ १२.२४३.१ ॥
そこで堅固な人は、自己の寂静を知識の筏として握り、浮き沈みのあいだも、ただ明知に身を寄せるべきである。
12.243.2
किं तज्ज्ञानमथो विद्या यथा निस्तरते द्वयम् ।
प्रवृत्तिलक्षणो धर्मो निवृत्तिरिति चैव हि ॥ १२.२४३.२ ॥
その知識とは何か、またどの学によって二つを渡り越えるのか。活動を特徴とする法と、離脱と、まさにこの二つである。
12.243.3
यस्तु पश्यन्स्वभावेन विनाभावमचेतनः ।
पुष्णाति स पुनः सर्वान्प्रज्ञया मुक्तहेतुकः ॥ १२.२४३.३ ॥
自然の本性によって非存在を見ながら、思慮なく、しかしまた智慧によって一切を養い、原因から解き放たれた者。
12.243.4
येषां चैकान्तभावेन स्वभावः कारणं मतम् ।
दूर्वातृणवृसीका ये ते लभन्ते न किंचन ॥ १२.२४३.४ ॥
ひたすら自然のみを原因と見なす者たちは、ドゥールヴァーの草や草の根のように、何も得られない。
12.243.5
येचैनं पक्षमाश्रित्य निवर्तन्त्यल्पमेधसः ।
स्वभावं कारणं ज्ञात्वा न श्रेयः प्राप्नुवन्ति ते ॥ १२.२४३.५ ॥
この立場に拠って引き返す少智の者たちは、自然を原因と知りながら、善を得ることがない。
12.243.6
स्वभावो हि विनाशाय मोहकर्ममनोभवः ।
निरुक्तमेतयोरेतत्स्वभावपरिभावयोः ॥ १२.२४३.६ ॥
自然は実に破滅のためにあり、迷い、行為、心から生じる。この二つ、すなわち自然と自然という観念について、このように説かれている。
12.243.7
कृष्यादीनीह कर्माणि सस्यसंहरणानि च ।
प्रज्ञावद्भिः प्रक्लृप्तानि यानासनगृहाणि च ॥ १२.२४३.७ ॥
ここでは農耕などの仕事、作物の収穫、そして乗り物、座具、住居は、賢者たちによって考案されたものである。
12.243.8
आक्रीडानां गृहाणां च गदानामगदस्य च ।
प्रज्ञावन्तः प्रवक्तारो ज्ञानवद्भिरनुष्ठिताः ॥ १२.२४३.८ ॥
遊戯、住居、病、そして薬について語る賢明な説き手は、知者によって実践されてきた。
12.243.9
प्रज्ञा संयोजयत्यर्थैः प्रज्ञा श्रेयोऽधिगच्छति ।
राजानो भुञ्जते राज्यं प्रज्ञया तुल्यलक्षणाः ॥ १२.२४३.९ ॥
智慧は目的と結びつけ、智慧は至福を得させる。同じ相を具えた王たちは智慧によって王国を享受する。
12.243.10
परावरं तु भूतानां ज्ञानेनैवोपलभ्यते ।
विद्यया तात सृष्टानां विद्यैवेह परा गतिः ॥ १२.२४३.१० ॥
生きものの高低は知によってのみ認識される。わが子よ、造られたものにとって、ここでは学問こそが最高の帰趨である。
12.243.11
भूतानां जन्म सर्वेषां विविधानां चतुर्विधम् ।
जरायुजाण्डजोद्भिज्जस्वेदजं चोपलक्षयेत् ॥ १२.२४३.११ ॥
あらゆる生きものの誕生は多様であり、四種である。胎生、卵生、湿生、化生。それらを見分けるべきである。
12.243.12
स्थावरेभ्यो विशिष्टानि जङ्गमान्युपधारयेत् ।
उपपन्नं हि यच्चेष्टा विशिष्येत विशेष्यया ॥ १२.२४३.१२ ॥
動くものは動かぬものより優れたものと見なすべきである。活動を具えたものは、その特徴によって際立つからである。
12.243.13
आहुर्द्विबहुपादानि जङ्गमानि द्वयानि तु ।
बहुषाद्भ्यो विशिष्टानि द्विपादानि बहून्यपि ॥ १२.२४३.१३ ॥
動く生き物には二種あるという。二足のものと多足のものである。多足のものより二足のものが優れており、二足のものもまた多い。
12.243.14
द्विपदानि द्वयान्याहुः पार्थिवानीतराणि च ।
पार्थिवानि विशिष्टानि तानि ह्यन्नानि भुञ्जते ॥ १२.२४३.१४ ॥
二足の生き物には二種あるという。地上に住むものとそれ以外である。地上に住むものが優れている。それらは食べ物を食べるからである。
12.243.15
पार्थिवानि द्वयान्याहुर्मध्यमान्युत्तमानि तु ।
मध्यमानि विशिष्टानि जातिधर्मोपधारणात् ॥ १२.२४३.१५ ॥
地上の生き物には二種あるという。中位のものと最上のものである。中位のものが優れている。それらは自らの種姓の法を保つからである。
12.243.16
मध्यमानि द्वयान्याहुर्धर्मज्ञानीतराणि च ।
धर्मज्ञानि विशिष्टानि कार्याकार्योपधारणात् ॥ १२.२४३.१६ ॥
中位の生き物には二種あるという。法を知る者とそれ以外である。法を知る者が優れている。それらは為すべきことと為すべからざることを見分けるからである。
12.243.17
धर्मज्ञानि द्वयान्याहुर्वेदज्ञानीतराणि च ।
वेदज्ञानि विशिष्टानि वेदो ह्येषु प्रतिष्ठितः ॥ १२.२४३.१७ ॥
法を知る者には二種あるという。ヴェーダを知る者とそれ以外である。ヴェーダを知る者が優れている。ヴェーダは彼らの中に確立しているからである。
12.243.18
वेदज्ञानि द्वयान्याहुः प्रवक्तृणीतराणि च ।
प्रवक्तॄणि विशिष्टानि सर्वधर्मोपधारणात् ॥ १२.२४३.१८ ॥
ヴェーダを知る者には二種あるという。説く者とそれ以外である。説く者が優れている。それらはあらゆる法を保つからである。
12.243.19
विज्ञायन्ते हि यैर्वेदाः सधर्माः सक्रियाफलाः ।
सधर्मा निखिला वेदाः प्रवक्तृभ्यो विनिःसृताः ॥ १२.२४३.१९ ॥
それによってヴェーダが法と祭祀の果報とともに知られる者たち、そのすべてのヴェーダは語り手から出でたものである。
12.243.20
प्रवक्तॄणि द्वयान्याहुरात्मज्ञानीतराणि च ।
आत्मज्ञानि विशिष्टानि जन्माजन्मोपधारणात् ॥ १२.२४३.२० ॥
語り手は二種類あると言われる。自己を知る者とそれ以外の者である。自己を知る者は優れている。生と不生を把握するからである。
12.243.21
धर्मद्वयं हि यो वेद स सर्वज्ञः स सर्ववित् ।
सत्याशीः सत्यसंकल्पः सत्यः शुचिरथेश्वरः ॥ १२.२४३.२१ ॥
二つの法を知る者は全知であり、一切を知る者である。祝福も誓願も真実で、真実に満ち、清浄で、戦車の主である。
12.243.22
धर्मज्ञानप्रतिष्ठं हि तं देवा ब्राह्मणं विदुः ।
शब्दब्रह्मणि निष्णातं परे च कृतनिश्चयम् ॥ १२.२४३.२२ ॥
法の知に確立したそのバラモンを、神々は音のブラフマン（声明）に通達し、最上のものに固く決意した者として知っている。
12.243.23
अन्तस्थं च बहिष्ठं च येऽधियज्ञाधिदैवतम् ।
जानन्ति तान्नमस्यामस्ते देवास्तात ते द्विजाः ॥ १२.२४३.२३ ॥
内にも外にも在るアディヤジュニャ（祭祀）とアディダイヴァタ（主宰神）を知る者たち、その者たちを我らは礼拝する。愛しき子よ、彼らこそ神々であり、再生者である。
12.243.24
तेषु विश्वमिदं भूतं साग्रं च जगदाहितम् ।
तेषां माहात्म्यभावस्य सदृशं नास्ति किंचन ॥ १२.२४३.२४ ॥
彼らの内にこの全存在と、先頭のものを含む全世界が据えられている。彼らの偉大さと本性に等しいものは何もない。
12.243.25
आद्यन्तनिधनं चैव कर्म चातीत्य सर्वशः ।
चतुर्विधस्य भूतस्य सर्वस्येशाः स्वयंभुवः ॥ १२.२४३.२५ ॥
始め、終わり、滅び、そして業をすべて超えた者たち、それは四種のすべての存在の自生の主である。