ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.243
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.243.1
अथ ज्ञानप्लवं धीरो गृहीत्वा शान्तिमात्मनः ।
उन्मज्जंश्च निमज्जंश्च विद्यामेवाभिसंश्रयेत् ॥ १२.२४३.१ ॥
ಆಗ ಧೀರನು ಆತ್ಮದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಜ್ಞಾನದ ತೆಪ್ಪವಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ಮೇಲೇಳುತ್ತಾ ಮುಳುಗುತ್ತಾ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು.
12.243.2
किं तज्ज्ञानमथो विद्या यथा निस्तरते द्वयम् ।
प्रवृत्तिलक्षणो धर्मो निवृत्तिरिति चैव हि ॥ १२.२४३.२ ॥
ಆ ಜ್ಞಾನ ಯಾವುದು? ಯಾವ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ದಾಟಬಹುದು? ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಲಕ್ಷಣದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ, ಇವೇ ಆ ಎರಡು.
12.243.3
यस्तु पश्यन्स्वभावेन विनाभावमचेतनः ।
पुष्णाति स पुनः सर्वान्प्रज्ञया मुक्तहेतुकः ॥ १२.२४३.३ ॥
ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಅಭಾವವನ್ನು ನೋಡುವ ಅಚೇತನನು, ಮತ್ತೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ.
12.243.4
येषां चैकान्तभावेन स्वभावः कारणं मतम् ।
दूर्वातृणवृसीका ये ते लभन्ते न किंचन ॥ १२.२४३.४ ॥
ಯಾರಿಗೆ ಏಕಾಂತವಾಗಿ ಸ್ವಭಾವವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅವರು ದೂರ್ವೆ ಹುಲ್ಲು, ಹುಲ್ಲಿನ ಬೇರುಗಳಂತೆ ಏನನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.243.5
येचैनं पक्षमाश्रित्य निवर्तन्त्यल्पमेधसः ।
स्वभावं कारणं ज्ञात्वा न श्रेयः प्राप्नुवन्ति ते ॥ १२.२४३.५ ॥
ಈ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ; ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವರು ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.243.6
स्वभावो हि विनाशाय मोहकर्ममनोभवः ।
निरुक्तमेतयोरेतत्स्वभावपरिभावयोः ॥ १२.२४३.६ ॥
ಸ್ವಭಾವ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿಯೇ; ಅದು ಮೋಹ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡರ ಕುರಿತು, ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವ ಭಾವನೆಗಳ ಕುರಿತು, ಇದೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.243.7
कृष्यादीनीह कर्माणि सस्यसंहरणानि च ।
प्रज्ञावद्भिः प्रक्लृप्तानि यानासनगृहाणि च ॥ १२.२४३.७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮುಂತಾದ ಕರ್ಮಗಳು, ಬೆಳೆ ಕೊಯ್ಲು, ವಾಹನಗಳು, ಆಸನಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಗಳು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ರೂಪಿತವಾದವು.
12.243.8
आक्रीडानां गृहाणां च गदानामगदस्य च ।
प्रज्ञावन्तः प्रवक्तारो ज्ञानवद्भिरनुष्ठिताः ॥ १२.२४३.८ ॥
ಕ್ರೀಡೆಗಳು, ಮನೆಗಳು, ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಗಳ ಕುರಿತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಉಪದೇಶಕರು ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು.
12.243.9
प्रज्ञा संयोजयत्यर्थैः प्रज्ञा श्रेयोऽधिगच्छति ।
राजानो भुञ्जते राज्यं प्रज्ञया तुल्यलक्षणाः ॥ १२.२४३.९ ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ; ಪ್ರಜ್ಞೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯಿಸುತ್ತದೆ; ಸಮಾನ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ರಾಜರು ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.243.10
परावरं तु भूतानां ज्ञानेनैवोपलभ्यते ।
विद्यया तात सृष्टानां विद्यैवेह परा गतिः ॥ १२.२४३.१० ॥
ಜೀವಿಗಳ ಪರಾವರ (ಉನ್ನತ-ಕೆಳಮಟ್ಟ) ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಮಗನೇ, ಸೃಷ್ಟರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆಯೇ ಪರಮ ಗತಿ.
12.243.11
भूतानां जन्म सर्वेषां विविधानां चतुर्विधम् ।
जरायुजाण्डजोद्भिज्जस्वेदजं चोपलक्षयेत् ॥ १२.२४३.११ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಜನ್ಮ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯದು, ನಾಲ್ಕು ವಿಧ: ಜರಾಯುಜ, ಅಂಡಜ, ಉದ್ಭಿಜ್ಜ ಮತ್ತು ಸ್ವೇದಜ; ಇವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು.
12.243.12
स्थावरेभ्यो विशिष्टानि जङ्गमान्युपधारयेत् ।
उपपन्नं हि यच्चेष्टा विशिष्येत विशेष्यया ॥ १२.२४३.१२ ॥
ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗಿಂತ ಜಂಗಮ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಚೇಷ್ಟೆಯುಳ್ಳದ್ದು ತನ್ನ ವಿಶೇಷತೆಯಿಂದಲೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
12.243.13
आहुर्द्विबहुपादानि जङ्गमानि द्वयानि तु ।
बहुषाद्भ्यो विशिष्टानि द्विपादानि बहून्यपि ॥ १२.२४३.१३ ॥
ಚಲಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಎರಡು ವಿಧ ಎನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತವೆ—ಎರಡು ಕಾಲಿನವು, ಬಹು ಕಾಲಿನವು. ಬಹು ಕಾಲಿನವುಗಳಿಗಿಂತ ಎರಡು ಕಾಲಿನವು ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಎರಡು ಕಾಲಿನವು ಕೂಡ ಅನೇಕ.
12.243.14
द्विपदानि द्वयान्याहुः पार्थिवानीतराणि च ।
पार्थिवानि विशिष्टानि तानि ह्यन्नानि भुञ्जते ॥ १२.२४३.१४ ॥
ಎರಡು ಕಾಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಎರಡು ವಿಧ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವು ಮತ್ತು ಇತರವು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.
12.243.15
पार्थिवानि द्वयान्याहुर्मध्यमान्युत्तमानि तु ।
मध्यमानि विशिष्टानि जातिधर्मोपधारणात् ॥ १२.२४३.१५ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಎರಡು ವಿಧ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ—ಮಧ್ಯಮವು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವು. ಮಧ್ಯಮವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಜಾತಿಧರ್ಮವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ.
12.243.16
मध्यमानि द्वयान्याहुर्धर्मज्ञानीतराणि च ।
धर्मज्ञानि विशिष्टानि कार्याकार्योपधारणात् ॥ १२.२४३.१६ ॥
ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಎರಡು ವಿಧ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ—ಧರ್ಮಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತರರು. ಧರ್ಮಜ್ಞರೇ ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದು ಮಾಡಬೇಕು, ಯಾವುದು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.243.17
धर्मज्ञानि द्वयान्याहुर्वेदज्ञानीतराणि च ।
वेदज्ञानि विशिष्टानि वेदो ह्येषु प्रतिष्ठितः ॥ १२.२४३.१७ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞರು ಎರಡು ವಿಧ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ—ವೇದಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತರರು. ವೇದಜ್ಞರೇ ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಏಕೆಂದರೆ ವೇದವು ಅವರಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
12.243.18
वेदज्ञानि द्वयान्याहुः प्रवक्तृणीतराणि च ।
प्रवक्तॄणि विशिष्टानि सर्वधर्मोपधारणात् ॥ १२.२४३.१८ ॥
ವೇದಜ್ಞರು ಎರಡು ವಿಧ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ—ಪ್ರವಚನಕಾರರು ಮತ್ತು ಇತರರು. ಪ್ರವಚನಕಾರರೇ ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.243.19
विज्ञायन्ते हि यैर्वेदाः सधर्माः सक्रियाफलाः ।
सधर्मा निखिला वेदाः प्रवक्तृभ्यो विनिःसृताः ॥ १२.२४३.१९ ॥
ಯಾರ ಮೂಲಕ ವೇದಗಳು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಫಲಗಳೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆಯೋ, ಆ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳು ವಕ್ತಾರರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.
12.243.20
प्रवक्तॄणि द्वयान्याहुरात्मज्ञानीतराणि च ।
आत्मज्ञानि विशिष्टानि जन्माजन्मोपधारणात् ॥ १२.२४३.२० ॥
ವಕ್ತಾರರು ಎರಡು ವಿಧ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು; ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಅಜನ್ಮವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠರು.
12.243.21
धर्मद्वयं हि यो वेद स सर्वज्ञः स सर्ववित् ।
सत्याशीः सत्यसंकल्पः सत्यः शुचिरथेश्वरः ॥ १२.२४३.२१ ॥
ಎರಡು ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನೇ ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವವಿತ್ತು; ಸತ್ಯ ಆಶೀರ್ವಾದ, ಸತ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪ, ಸತ್ಯವಂತ, ಶುಚಿ, ರಥೇಶ್ವರ.
12.243.22
धर्मज्ञानप्रतिष्ठं हि तं देवा ब्राह्मणं विदुः ।
शब्दब्रह्मणि निष्णातं परे च कृतनिश्चयम् ॥ १२.२४३.२२ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಬಲ್ಲರು; ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನು, ಪರದಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯವುಳ್ಳವನು.
12.243.23
अन्तस्थं च बहिष्ठं च येऽधियज्ञाधिदैवतम् ।
जानन्ति तान्नमस्यामस्ते देवास्तात ते द्विजाः ॥ १२.२४३.२३ ॥
ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅಧಿಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಅಧಿದೈವತವನ್ನು ಯಾರು ಬಲ್ಲರೋ ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ; ಮಗನೇ, ಅವರೇ ದೇವತೆಗಳು, ದ್ವಿಜರು.
12.243.24
तेषु विश्वमिदं भूतं साग्रं च जगदाहितम् ।
तेषां माहात्म्यभावस्य सदृशं नास्ति किंचन ॥ १२.२४३.२४ ॥
ಅವರಲ್ಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳು, ಅಗ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ; ಅವರ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ.
12.243.25
आद्यन्तनिधनं चैव कर्म चातीत्य सर्वशः ।
चतुर्विधस्य भूतस्य सर्वस्येशाः स्वयंभुवः ॥ १२.२४३.२५ ॥
ಆದಿ, ಅಂತ್ಯ, ಲಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೀರಿದವರು; ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಸಕಲ ಭೂತಗಳಿಗೂ ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಈಶ್ವರರು ಅವರೇ.