Mahābhārata · Adhyāya 12.246
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.246.1
पृच्छतस्तव सत्पुत्र यथावदिह तत्त्वतः ।
साङ्ख्यन्यायेन संयुक्तं यदेतत्कीर्तितं मया ॥ १२.२४६.१ ॥
Buen hijo, según preguntas aquí rectamente y en verdad, esto que he expuesto unido al método del Sāṅkhya.
12.246.2
योगकृत्यं तु ते कृत्स्नं वर्तयिष्यामि तच्छृणु ।
एकत्वं बुद्धिमनसोरिन्द्रियाणां च सर्वशः ॥ १२.२४६.२ ॥
Te explicaré toda la labor del yoga; escucha: la unidad completa de la inteligencia y la mente, y de los sentidos.
12.246.3
आत्मनोऽव्यथिनस्तात् ज्ञानमेतदनुत्तमम् ।
तदेतदुपशान्तेन दान्तेनाध्यात्मशीलिना ॥ १२.२४६.३ ॥
Querido hijo, este es el conocimiento supremo del yo inalterable; pertenece al que está sereno, dominado y dedicado a lo interior.
12.246.4
आत्मारामेण बुद्धेन बोद्धव्यं शुचिकर्मणा ।
योगदोषान्समुच्छिन्द्यात्पञ्च यान्कवयो विदुः ॥ १२.२४६.४ ॥
Quien se deleita en el yo, despierto y de obras puras, debe comprender esto; debe cortar por completo los cinco defectos del yoga que los sabios conocen.
12.246.5
कामं क्रोधं त्त लोभं च भयं स्वप्नं च पञ्चमम् ।
क्रोधं शमेन जयति कामं संकल्पवर्जनात् ॥ १२.२४६.५ ॥
Deseo, ira, codicia, miedo, y en quinto lugar el sueño. Se vence la ira con la calma, y el deseo abandonando la intención.
12.246.6
सत्त्वसंसेवनाद्धीरो निद्रामुच्छेत्तुमर्हति ।
धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ॥ १२.२४६.६ ॥
Por la devoción al sattva, el firme puede cortar el sueño. Con firmeza debe guardar el sexo y el vientre, y las manos y los pies con la vista.
12.246.7
चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च कर्मणा ।
अप्रमादाद्भयं जह्याल्लोभं प्राज्ञोपसेवनात् ॥ १२.२४६.७ ॥
Refrene los ojos y los oídos con la mente, la mente con la palabra y la palabra con la acción. Por la vigilancia abandone el temor, y por servir a los sabios abandone la codicia.
12.246.8
एवमेतान्योगदोषाञ्चयेन्नित्यमतन्द्रितः ।
अग्नींश्च ब्राह्मणांश्चार्चेद्देवताः प्रणमेत च ॥ १२.२४६.८ ॥
Así, con diligencia constante, venza estos defectos del yoga; honre a los fuegos sagrados y a los brahmanes, y postrese ante los dioses.
12.246.9
वर्जयेदुशतीं वाचं हिंसायुक्तां मनोनुदाम् ।
ब्रह्म तेजोमयं शुक्रं यस्य सर्वमिदं ततम् ॥ १२.२४६.९ ॥
Evite el habla hiriente, llena de violencia y perturbadora para la mente. El Brahman, hecho de resplandor y puro, en quien todo esto está penetrado.
12.246.10
एतस्य सूत्रभूतस्य द्वयं स्थावरजङ्गमम् ।
ध्यानमध्ययनं दानं सत्यं ह्रीरार्जवं क्षमा ॥ १२.२४६.१० ॥
Sobre este Brahman, semejante a un hilo, descansan ambos: lo inmóvil y lo móvil. Meditación, estudio, donación, verdad, modestia, rectitud y paciencia son sus partes.
12.246.11
शोचमाहारसंशुद्धिरिन्द्रियाणां च निग्रहः ।
एतैर्विवर्धते तेजः पाप्मानं चापकर्षति ॥ १२.२४६.११ ॥
La pureza, la pureza del alimento y el dominio de los sentidos: con ellos crece el resplandor y se aparta el pecado.
12.246.12
सिद्ध्यन्ति चास्य सर्वार्था विज्ञानं च प्रवर्धते ।
समः सर्वेषु भूतेषु लब्धालब्धेन वर्तयेत् ॥ १२.२४६.१२ ॥
Por ello se cumplen todos sus fines y crece el conocimiento. Sea ecuánime con todos los seres y viva con lo que obtenga o no obtenga.
12.246.13
धूतपाप्मा तु तेजस्वी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
कामक्रोधौ वशे कृत्वा निनीषेद्ब्रह्मणः पदम् ॥ १२.२४६.१३ ॥
Quien ha sacudido sus pecados, es resplandeciente, come poco y ha dominado sus sentidos, habiendo sometido el deseo y la ira, debe aspirar a alcanzar el estado de Brahman.
12.246.14
मनसश्चेन्द्रियाणां च कृत्वैकाग्र्यं समाहितः ।
पूर्वरात्रेऽपरात्रे च धारयेन्मन आत्मनि ॥ १२.२४६.१४ ॥
Habiendo reunido en un solo punto la mente y los sentidos, con el ánimo recogido, debe mantener la mente fija en el ser en la primera y en la última parte de la noche.
12.246.15
जन्तोः पञ्चेन्द्रियस्यास्य यदेकं छिद्रमिन्द्रियम् ।
ततोऽस्य स्रवते प्रज्ञा दृतेः पादादिवोदकम् ॥ १२.२४६.१५ ॥
En este ser de cinco sentidos, el sentido que se convierte en un agujero es por donde se escapa su sabiduría, como el agua escapa por un agujero en un odre de cuero.
12.246.16
मनस्तु पूर्वमादद्यात्कुमीनमिव मत्स्यहा ।
ततः श्रोत्रं ततश्चक्षुर्जिह्वा घ्राणं च योगवित् ॥ १२.२४६.१६ ॥
El conocedor del yoga debe primero apresar la mente, como el pescador atrapa un pez malo; luego el oído, luego la vista, luego la lengua y el olfato.
12.246.17
तत एतानि संयम्य मनसि स्थापयेद्यतिः ।
तथैवापो ह्यसंकल्पान्मनो ह्यात्मनि धारयेत् ॥ १२.२४६.१७ ॥
Entonces el asceta, habiéndolos refrenado, debe establecerlos en la mente; de igual modo, sin deseo, debe sostener la mente en el ser.
12.246.18
पञ्चेन्द्रियाणि संधाय मनसि स्थापयेद्यतिः ।
यदैतान्यवतिष्ठन्ति मनःषष्ठानि चात्मनि ॥ १२.२४६.१८ ॥
El asceta debe reunir los cinco sentidos y establecerlos en la mente, cuando estos, con la mente como sexto, permanezcan en el ser.
12.246.19
प्रसीदन्ति च संस्थाय तदा ब्रह्म प्रकाशते ।
विधूम इव सप्तार्चिरादित्य इव दीप्तिमान् ॥ १२.२४६.१९ ॥
Cuando se apaciguan y se asientan, Brahman resplandece, como el fuego de siete llamas sin humo, como el sol radiante.
12.246.20
वैद्युतोऽग्निरिवाकाशे दृश्यतेऽऽत्मा तथाऽऽत्मनि ।
सर्वस्तत्र स सर्वत्र व्यापकत्वाच्च दृश्यते ॥ १२.२४६.२० ॥
Como el fuego del relámpago se ve en el cielo, así el Ātman se ve en sí mismo; y como lo penetra todo, se le ve allí en todo y en todas partes.
12.246.21
तं पश्यन्ति महात्मानो ब्राह्मणा ये मनीषिणः ।
धृतिमन्तो महाप्राज्ञाः सर्वभूतहिते रताः ॥ १२.२४६.२१ ॥
A él lo ven los brahmanes magnánimos, los sabios, los firmes, muy inteligentes, que se deleitan en el bien de todos los seres.
12.246.22
एवं परिमितं कालमाचरन्संशितव्रतः ।
आसीनो हि रहस्येको गच्छेदक्षरसाम्यताम् ॥ १२.२४६.२२ ॥
Así, durante un tiempo medido, firme en sus votos, sentado a solas en la soledad, debe alcanzar el estado igual a lo imperecedero.
12.246.23
विमोहो भ्रम आवर्तो घ्राणं श्रवणदर्शने ।
अद्भुतानि रसस्पर्शे शीतोष्णे मारुताकृतिः ॥ १२.२४६.२३ ॥
Confusión, engaño, torbellino; olor, oído y vista; las maravillas del gusto y del tacto; frío y calor; la forma del viento.
12.246.24
प्रतिभामुपसर्गांश्चाप्युपसंगृह्य योगतः ।
तांस्तत्त्वविदनादृत्य आत्मन्येव निवर्तयेत् ॥ १२.२४६.२४ ॥
Tras recoger por el yoga las visiones y también los obstáculos, el conocedor de la verdad debe desatenderlos y devolverlos únicamente al Ātman.
12.246.25
कुर्यात्परिचयं योगे त्रैकाल्ये नियतो मुनिः ।
गिरिशृङ्गे तथा चैत्ये वृक्षाग्रेषु च योजयेत् ॥ १२.२४६.२५ ॥
El sabio debe practicar el yoga con disciplina en los tres momentos del día, y fijar su mente en la cima de una montaña, en un santuario y en las copas de los árboles.
12.246.26
संनियम्येन्द्रियग्रामं कोष्ठे भाण्डमना इव ।
एकाग्रं चिन्तयेन्नित्यं योगान्नोद्वेजयेन्मनः ॥ १२.२४६.२६ ॥
Habiendo refrenado por completo el conjunto de los sentidos, como se guardan las mercancías en un almacén, debe meditar siempre con la mente concentrada, y no perturbar la mente mediante el yoga.
12.246.27
येनोपायेन शक्येत संनियन्तुं चलं मनः ।
तत्तद्युक्तो निषेवेत न चैव विचलेत्ततः ॥ १२.२४६.२७ ॥
Por cualquier medio con que pueda dominarse por completo la mente inquieta, debe practicar precisamente ese medio, entregado a él, y no vacilar en absoluto.
12.246.28
शून्या गिरि…श्वैव देवतायतनानि च ।
शून्यागारा…काग्रो निवासार्थमुपक्रमेत् ॥ १२.२४६.२८ ॥
Una montaña desierta… y santuarios de los dioses y moradas vacías… (parte del texto falta) — con la mente concentrada debe recurrir a ellos para residir.
12.246.29
नाभिष्व…वाचा कर्मणा मनसाऽपि वा ।
उपे…रो लब्धालब्धे समो भवेत् ॥ १२.२४६.२९ ॥
…… no… de palabra, de obra ni siquiera de pensamiento… (…) debe permanecer ecuánime en la ganancia y en la pérdida.
12.246.30
यश्चैन…न्देत यश्चैनमभिवादयेत् ।
समस्त…भयोर्नाभिध्यायेच्छुभाशुभम् ॥ १२.२४६.३० ॥
Quien a él… y quien le saluda… por completo… de ambos, no debe meditar en lo auspicioso ni en lo inauspicioso.
12.246.31
न प्रहृ…भेषु नालाभेषु च चिन्तयेत् ।
समः स…षु सधर्मा मातरिश्वनः ॥ १२.२४६.३१ ॥
Quien no se alegra con la ganancia ni se inquieta con la pérdida, y se mantiene ecuánime con todos, tiene la naturaleza del viento.
12.246.32
एवं सर्वात्मनः साधोः सर्वत्र समदर्शिनः ।
षण्मासान्नित्ययुक्तस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते ॥ १२.२४६.३२ ॥
Así, el hombre bueno que considera a todos como su propio ser y ve con igualdad en todas partes, constantemente dedicado al yoga durante seis meses, trasciende el Brahman del sonido.
12.246.33
वेदनार्ताः प्रजा दृष्ट्वा समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
एतस्मिन्निरतो मार्गे विरमेन्न च मोहितः ॥ १२.२४६.३३ ॥
Al ver a las criaturas afligidas por el sufrimiento, quien considera igual un terrón, una piedra y el oro debe permanecer entregado a este camino y, sin confusión, no debe apartarse de él.
12.246.34
अपि वर्णावकृष्टस्तु नारी वा धर्मकाङ्क्षिणी ।
तावप्येतेन मार्गेण गच्छेतां परमां गतिम् ॥ १२.२४६.३४ ॥
Incluso un hombre de clase inferior o una mujer que desea el dharma pueden, ambos, seguir este camino hacia la meta suprema.
12.246.35
अजं पुराणमजरं सनातनं ।
यदिन्द्रियैरुपलभेत निश्चलैः।
अणोरणीयो महतो महत्तरं ।
तदात्मना पश्यति युक्तमात्मवान् ॥ १२.२४६.३५ ॥
Lo no nacido, antiguo, sin vejez, eterno, que puede percibirse con sentidos firmes, más sutil que el átomo y mayor que lo grande, eso lo ve con su propio ser el hombre disciplinado y dueño de sí.
12.246.36
इदं महर्षेर्वचनं महात्मनो ।
यथावदुक्तं मनसाऽनुदृश्य च।
अवेक्ष्य चेमां परमेष्ठिसाम्यतां ।
प्रयान्ति यां भूतगतिं मनीषिणः ॥ १२.२४६.३६ ॥
Esta enseñanza del gran sabio de alma magnánima ha sido expuesta tal como es. Contemplándola con la mente y contemplando esta semejanza con el Señor Supremo, los sabios alcanzan aquel curso de los seres.