മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.246
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.246.1
पृच्छतस्तव सत्पुत्र यथावदिह तत्त्वतः ।
साङ्ख्यन्यायेन संयुक्तं यदेतत्कीर्तितं मया ॥ १२.२४६.१ ॥
നല്ല പുത്രാ, നീ ഇവിടെ യഥാവത്തായി തത്ത്വത്തോടെ ചോദിക്കുന്നു. സാംഖ്യന്യായത്തോടു ചേർന്നതായി ഞാൻ ഇത് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
12.246.2
योगकृत्यं तु ते कृत्स्नं वर्तयिष्यामि तच्छृणु ।
एकत्वं बुद्धिमनसोरिन्द्रियाणां च सर्वशः ॥ १२.२४६.२ ॥
യോഗകൃത്യം മുഴുവൻ നിനക്ക് ഞാൻ വിവരിക്കാം, അത് കേൾക്കുക: ബുദ്ധിയുടെയും മനസ്സിന്റെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും സർവതോഭാവേനയുള്ള ഏകത്വം.
12.246.3
आत्मनोऽव्यथिनस्तात् ज्ञानमेतदनुत्तमम् ।
तदेतदुपशान्तेन दान्तेनाध्यात्मशीलिना ॥ १२.२४६.३ ॥
പ്രിയ പുത്രാ, ചലിക്കാത്ത ആത്മാവിന്റെ ഈ അത്യുത്തമ ജ്ഞാനം ഇതാണ്; ശാന്തനും ദാന്തനും ആത്മശീലനുമായവന് ഇത് യോജിക്കുന്നു.
12.246.4
आत्मारामेण बुद्धेन बोद्धव्यं शुचिकर्मणा ।
योगदोषान्समुच्छिन्द्यात्पञ्च यान्कवयो विदुः ॥ १२.२४६.४ ॥
ആത്മാരാമനും ബുദ്ധനും ശുചികർമ്മിയും ഇത് അറിയണം; കവികൾ അറിയുന്ന അഞ്ച് യോഗദോഷങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി ഛേദിക്കണം.
12.246.5
कामं क्रोधं त्त लोभं च भयं स्वप्नं च पञ्चमम् ।
क्रोधं शमेन जयति कामं संकल्पवर्जनात् ॥ १२.२४६.५ ॥
കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, ഭയം, അഞ്ചാമതായി ഉറക്കം. ക്രോധത്തെ ശമത്താൽ ജയിക്കുന്നു; കാമത്തെ സങ്കല്പത്യാഗത്താൽ ജയിക്കുന്നു.
12.246.6
सत्त्वसंसेवनाद्धीरो निद्रामुच्छेत्तुमर्हति ।
धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ॥ १२.२४६.६ ॥
സത്ത്വത്തെ സേവിക്കുന്നതിനാൽ ധീരന് ഉറക്കത്തെ ഛേദിക്കാം. ധൃതിയാൽ ലിംഗവും ഉദരവും കാക്കണം; കൈകാലുകളെ കണ്ണുകൊണ്ട് കാക്കണം.
12.246.7
चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च कर्मणा ।
अप्रमादाद्भयं जह्याल्लोभं प्राज्ञोपसेवनात् ॥ १२.२४६.७ ॥
കണ്ണും ചെവിയും മനസ്സുകൊണ്ടും, മനസ്സ് വാക്കുകൊണ്ടും, വാക്ക് കർമ്മംകൊണ്ടും (നിയന്ത്രിക്കണം). അപ്രമാദത്താൽ ഭയം ഉപേക്ഷിക്കണം; ജ്ഞാനികളെ സേവിക്കുന്നതിലൂടെ ലോഭം ഉപേക്ഷിക്കണം.
12.246.8
एवमेतान्योगदोषाञ्चयेन्नित्यमतन्द्रितः ।
अग्नींश्च ब्राह्मणांश्चार्चेद्देवताः प्रणमेत च ॥ १२.२४६.८ ॥
ഇങ്ങനെ യോഗത്തിലെ ഈ ദോഷങ്ങളെ എപ്പോഴും അലസതയില്ലാതെ ജയിക്കണം. അഗ്നികളെയും ബ്രാഹ്മണരെയും ആദരിക്കണം; ദേവന്മാരെ നമസ്കരിക്കണം.
12.246.9
वर्जयेदुशतीं वाचं हिंसायुक्तां मनोनुदाम् ।
ब्रह्म तेजोमयं शुक्रं यस्य सर्वमिदं ततम् ॥ १२.२४६.९ ॥
ഹിംസ നിറഞ്ഞതും മനസ്സിനെ വേദനിപ്പിക്കുന്നതുമായ മോശം വാക്ക് ഉപേക്ഷിക്കണം. ഇതെല്ലാം ആരിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുവോ, ആ ബ്രഹ്മം തേജോമയവും ശുദ്ധവുമാണ്.
12.246.10
एतस्य सूत्रभूतस्य द्वयं स्थावरजङ्गमम् ।
ध्यानमध्ययनं दानं सत्यं ह्रीरार्जवं क्षमा ॥ १२.२४६.१० ॥
ഈ സൂത്രരൂപമായ (ബ്രഹ്മത്തിൽ) സ്ഥാവരവും ജംഗമവുമായ ഈ രണ്ടും നിലകൊള്ളുന്നു. ധ്യാനം, അധ്യയനം, ദാനം, സത്യം, ലജ്ജ, ആർജ്ജവം, ക്ഷമ (ഇവ അതിന്റെ അംഗങ്ങൾ).
12.246.11
शोचमाहारसंशुद्धिरिन्द्रियाणां च निग्रहः ।
एतैर्विवर्धते तेजः पाप्मानं चापकर्षति ॥ १२.२४६.११ ॥
ശൗചം, ആഹാരശുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം — ഇവയാൽ തേജസ്സ് വർദ്ധിക്കുന്നു, പാപം അകലുന്നു.
12.246.12
सिद्ध्यन्ति चास्य सर्वार्था विज्ञानं च प्रवर्धते ।
समः सर्वेषु भूतेषु लब्धालब्धेन वर्तयेत् ॥ १२.२४६.१२ ॥
ഇതിനാൽ അവന്റെ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സിദ്ധിക്കുന്നു; വിജ്ഞാനം വർദ്ധിക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവികളോടും സമഭാവത്തോടെ, ലഭിച്ചതോ ലഭിക്കാത്തതോ കൊണ്ട് ജീവിക്കണം.
12.246.13
धूतपाप्मा तु तेजस्वी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
कामक्रोधौ वशे कृत्वा निनीषेद्ब्रह्मणः पदम् ॥ १२.२४६.१३ ॥
പാപങ്ങൾ കഴുകിക്കളഞ്ഞവനും തേജസ്വിയും ലഘുവായി ആഹരിക്കുന്നവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനുമായവൻ, കാമക്രോധങ്ങളെ വശത്താക്കി ബ്രഹ്മപദം പ്രാപിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കണം.
12.246.14
मनसश्चेन्द्रियाणां च कृत्वैकाग्र्यं समाहितः ।
पूर्वरात्रेऽपरात्रे च धारयेन्मन आत्मनि ॥ १२.२४६.१४ ॥
മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഏകാഗ്രമാക്കി, സമാഹിതനായി, രാത്രിയുടെ ആദ്യഭാഗത്തും അവസാനഭാഗത്തും മനസ്സിനെ ആത്മാവിൽ ധരിക്കണം.
12.246.15
जन्तोः पञ्चेन्द्रियस्यास्य यदेकं छिद्रमिन्द्रियम् ।
ततोऽस्य स्रवते प्रज्ञा दृतेः पादादिवोदकम् ॥ १२.२४६.१५ ॥
അഞ്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുള്ള ഈ ജീവിയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു ഇന്ദ്രിയം ഒരു ദ്വാരമാകുമ്പോൾ, തോൽപാത്രത്തിന്റെ ദ്വാരത്തിലൂടെ വെള്ളം ഒഴുകുന്നതുപോലെ അവന്റെ പ്രജ്ഞ അതുവഴി ഒഴുകിപ്പോകുന്നു.
12.246.16
मनस्तु पूर्वमादद्यात्कुमीनमिव मत्स्यहा ।
ततः श्रोत्रं ततश्चक्षुर्जिह्वा घ्राणं च योगवित् ॥ १२.२४६.१६ ॥
യോഗജ്ഞൻ, മത്സ്യബന്ധകൻ ചീത്ത മീനിനെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ ആദ്യം മനസ്സിനെ പിടിക്കണം; പിന്നെ കേൾവിയെയും കാഴ്ചയെയും നാവിനെയും മണത്തെയും.
12.246.17
तत एतानि संयम्य मनसि स्थापयेद्यतिः ।
तथैवापो ह्यसंकल्पान्मनो ह्यात्मनि धारयेत् ॥ १२.२४६.१७ ॥
പിന്നെ യതി ഇവയെ നിയന്ത്രിച്ച് മനസ്സിൽ സ്ഥാപിക്കണം; അതുപോലെ സങ്കൽപരഹിതനായി മനസ്സിനെ ആത്മാവിൽ ധരിക്കണം.
12.246.18
पञ्चेन्द्रियाणि संधाय मनसि स्थापयेद्यतिः ।
यदैतान्यवतिष्ठन्ति मनःषष्ठानि चात्मनि ॥ १२.२४६.१८ ॥
യതി പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളെ ഒരുമിപ്പിച്ച് മനസ്സിൽ സ്ഥാപിക്കണം; ഇവ മനസ്സിനെ ആറാമതായി കൊണ്ട് ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ.
12.246.19
प्रसीदन्ति च संस्थाय तदा ब्रह्म प्रकाशते ।
विधूम इव सप्तार्चिरादित्य इव दीप्तिमान् ॥ १२.२४६.१९ ॥
അവ ശാന്തമായി സ്ഥിരപ്പെടുമ്പോൾ ബ്രഹ്മം പ്രകാശിക്കുന്നു—പുകയില്ലാത്ത സപ്തജ്വാലാഗ്നിപോലെയും തേജസ്വിയായ സൂര്യനെപ്പോലെയും.
12.246.20
वैद्युतोऽग्निरिवाकाशे दृश्यतेऽऽत्मा तथाऽऽत्मनि ।
सर्वस्तत्र स सर्वत्र व्यापकत्वाच्च दृश्यते ॥ १२.२४६.२० ॥
ആകാശത്ത് മിന്നൽ അഗ്നി കാണുന്നതുപോലെ, ആത്മാവ് സ്വയത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. സർവ്വവ്യാപിയായതിനാൽ അവൻ അവിടെ എല്ലാത്തിലും എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്നു.
12.246.21
तं पश्यन्ति महात्मानो ब्राह्मणा ये मनीषिणः ।
धृतिमन्तो महाप्राज्ञाः सर्वभूतहिते रताः ॥ १२.२४६.२१ ॥
സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന, ധൃതിയുള്ള, മഹാപ്രാജ്ഞരായ, മനീഷികളായ മഹാത്മാക്കളായ ബ്രാഹ്മണർ അവനെ കാണുന്നു.
12.246.22
एवं परिमितं कालमाचरन्संशितव्रतः ।
आसीनो हि रहस्येको गच्छेदक्षरसाम्यताम् ॥ १२.२४६.२२ ॥
ഇങ്ങനെ നിശ്ചിതകാലം ദൃഢവ്രതനായി, ഏകാന്തത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരുന്ന്, അക്ഷരത്തിന് തുല്യമായ അവസ്ഥ പ്രാപിക്കണം.
12.246.23
विमोहो भ्रम आवर्तो घ्राणं श्रवणदर्शने ।
अद्भुतानि रसस्पर्शे शीतोष्णे मारुताकृतिः ॥ १२.२४६.२३ ॥
വിമോഹം, ഭ്രമം, ചുഴി; ഗന്ധം, ശ്രവണം, ദർശനം; രസത്തിലും സ്പർശത്തിലുമുള്ള അദ്ഭുതങ്ങൾ; തണുപ്പും ചൂടും; വായുവിന്റെ രൂപം.
12.246.24
प्रतिभामुपसर्गांश्चाप्युपसंगृह्य योगतः ।
तांस्तत्त्वविदनादृत्य आत्मन्येव निवर्तयेत् ॥ १२.२४६.२४ ॥
യോഗത്താൽ ദർശനങ്ങളെയും വിഘ്നങ്ങളെയും സമാഹരിച്ച്, തത്ത്വജ്ഞൻ അവയെ അവഗണിച്ച് ആത്മാവിലേക്ക് തന്നെ തിരിച്ചയക്കണം.
12.246.25
कुर्यात्परिचयं योगे त्रैकाल्ये नियतो मुनिः ।
गिरिशृङ्गे तथा चैत्ये वृक्षाग्रेषु च योजयेत् ॥ १२.२४६.२५ ॥
മുനി മൂന്നു കാലങ്ങളിലും നിയമത്തോടെ യോഗാഭ്യാസം ചെയ്യണം; പർവതശിഖരത്തിലും ചൈത്യത്തിലും വൃക്ഷാഗ്രങ്ങളിലും (മനസ്സിനെ) യോജിപ്പിക്കണം.
12.246.26
संनियम्येन्द्रियग्रामं कोष्ठे भाण्डमना इव ।
एकाग्रं चिन्तयेन्नित्यं योगान्नोद्वेजयेन्मनः ॥ १२.२४६.२६ ॥
ഇന്ദ്രിയസമൂഹത്തെ നന്നായി നിയന്ത്രിച്ച്, കലവറയിൽ വെച്ച സാധനങ്ങളെപ്പോലെ (അവയെ തടഞ്ഞ്), എപ്പോഴും ഏകാഗ്രമായി ചിന്തിക്കണം; യോഗത്താൽ മനസ്സിനെ ഇളക്കരുത്.
12.246.27
येनोपायेन शक्येत संनियन्तुं चलं मनः ।
तत्तद्युक्तो निषेवेत न चैव विचलेत्ततः ॥ १२.२४६.२७ ॥
ചഞ്ചലമായ മനസ്സിനെ നന്നായി നിയന്ത്രിക്കാൻ ഏത് ഉപായം കൊണ്ട് കഴിയുമോ, ആ ഉപായത്തിൽ മുഴുകി അതിനെ പിന്തുടരണം; അതിൽനിന്ന് ഒട്ടും വ്യതിചലിക്കരുത്.
12.246.28
शून्या गिरि…श्वैव देवतायतनानि च ।
शून्यागारा…काग्रो निवासार्थमुपक्रमेत् ॥ १२.२४६.२८ ॥
ഒഴിഞ്ഞ പർവതം… ദേവാലയങ്ങളും ഒഴിഞ്ഞ ഭവനങ്ങളും… (പാഠത്തിന്റെ ഭാഗം ലഭ്യമല്ല), ഏകാഗ്രമായി വസിക്കാനായി (അവയെ) ആശ്രയിക്കണം.
12.246.29
नाभिष्व…वाचा कर्मणा मनसाऽपि वा ।
उपे…रो लब्धालब्धे समो भवेत् ॥ १२.२४६.२९ ॥
…… അരുത്… വാക്കാലോ, കർമ്മത്താലോ, മനസ്സാലോ പോലും… (…) കിട്ടുന്നതിലും കിട്ടാത്തതിലും സമഭാവത്തോടെ ഇരിക്കണം.
12.246.30
यश्चैन…न्देत यश्चैनमभिवादयेत् ।
समस्त…भयोर्नाभिध्यायेच्छुभाशुभम् ॥ १२.२४६.३० ॥
ഇവനെ… ഇവനെ വണങ്ങുന്നവനെ… പൂർണ്ണമായി… ഇരുവരെയും (കുറിച്ച്), ശുഭമോ അശുഭമോ എന്ന് ചിന്തിക്കരുത്.
12.246.31
न प्रहृ…भेषु नालाभेषु च चिन्तयेत् ।
समः स…षु सधर्मा मातरिश्वनः ॥ १२.२४६.३१ ॥
ലാഭത്തിൽ സന്തോഷിക്കാതെയും നഷ്ടത്തിൽ വ്യാകുലപ്പെടാതെയും, എല്ലാവരോടും സമനായിരിക്കുന്നവൻ; അവൻ വായുവിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളവനാണ്.
12.246.32
एवं सर्वात्मनः साधोः सर्वत्र समदर्शिनः ।
षण्मासान्नित्ययुक्तस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते ॥ १२.२४६.३२ ॥
ഇങ്ങനെ സർവാത്മഭാവമുള്ളവനും എല്ലായിടത്തും സമദൃഷ്ടിയുള്ളവനും ആറുമാസം നിത്യയോഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനുമായ സാധു ശബ്ദബ്രഹ്മത്തെ കടന്നുപോകുന്നു.
12.246.33
वेदनार्ताः प्रजा दृष्ट्वा समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
एतस्मिन्निरतो मार्गे विरमेन्न च मोहितः ॥ १२.२४६.३३ ॥
വേദനയാൽ പീഡിതരായ ജീവികളെ കണ്ട്, മണ്ണുകട്ടയും കല്ലും സ്വർണ്ണവും സമമായി കാണുന്നവൻ ഈ മാർഗ്ഗത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കണം; മോഹിതനായി ഇതിൽനിന്ന് പിന്മാറരുത്.
12.246.34
अपि वर्णावकृष्टस्तु नारी वा धर्मकाङ्क्षिणी ।
तावप्येतेन मार्गेण गच्छेतां परमां गतिम् ॥ १२.२४६.३४ ॥
താഴ്ന്ന വർണ്ണത്തിൽപ്പെട്ട പുരുഷനായാലും, ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീയായാലും, അവരിരുവരും ഈ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ പരമ ഗതി പ്രാപിക്കട്ടെ.
12.246.35
अजं पुराणमजरं सनातनं ।
यदिन्द्रियैरुपलभेत निश्चलैः।
अणोरणीयो महतो महत्तरं ।
तदात्मना पश्यति युक्तमात्मवान् ॥ १२.२४६.३५ ॥
ജന്മമില്ലാത്തതും പുരാതനവും ജരയില്ലാത്തതും സനാതനവുമായതിനെ, സ്ഥിരമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ അറിയാവുന്നതിനെ; അണുവിനെക്കാൾ സൂക്ഷ്മവും മഹത്തിനെക്കാൾ മഹത്തരവുമായതിനെ, യോഗയുക്തനായ ആത്മവാൻ തന്റെ ആത്മാവിനാൽ കാണുന്നു.
12.246.36
इदं महर्षेर्वचनं महात्मनो ।
यथावदुक्तं मनसाऽनुदृश्य च।
अवेक्ष्य चेमां परमेष्ठिसाम्यतां ।
प्रयान्ति यां भूतगतिं मनीषिणः ॥ १२.२४६.३६ ॥
മഹാത്മാവായ മഹർഷിയുടെ ഈ വചനം യഥാവിധി പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മനസ്സാൽ ഇതിനെ ധ്യാനിച്ച്, പരമേഷ്ഠിയോടുള്ള ഈ സമത്വം കണ്ട്, ജ്ഞാനികൾ ആ ഭൂതഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.