มหาภารตะ · อัธยายะ 12.246
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.246.1
पृच्छतस्तव सत्पुत्र यथावदिह तत्त्वतः ।
साङ्ख्यन्यायेन संयुक्तं यदेतत्कीर्तितं मया ॥ १२.२४६.१ ॥
ลูกรัก เจ้าถามตามความจริงและตามลำดับ สิ่งที่เราได้กล่าวไว้นี้ประกอบด้วยหลักสางขยะและหลักเหตุผล
12.246.2
योगकृत्यं तु ते कृत्स्नं वर्तयिष्यामि तच्छृणु ।
एकत्वं बुद्धिमनसोरिन्द्रियाणां च सर्वशः ॥ १२.२४६.२ ॥
เราจะอธิบายกิจทั้งหมดของโยคะให้เจ้าฟัง จงฟังเถิด คือความเป็นหนึ่งเดียวของปัญญาและใจ และของอินทรีย์ทั้งหลายโดยครบถ้วน
12.246.3
आत्मनोऽव्यथिनस्तात् ज्ञानमेतदनुत्तमम् ।
तदेतदुपशान्तेन दान्तेनाध्यात्मशीलिना ॥ १२.२४६.३ ॥
ลูกรัก ความรู้นี้เป็นความรู้สูงสุดของอาตมันผู้ไม่หวั่นไหว ความรู้นี้เป็นของผู้ที่สงบ ข่มตนได้ และมีความประพฤติทางจิตวิญญาณ
12.246.4
आत्मारामेण बुद्धेन बोद्धव्यं शुचिकर्मणा ।
योगदोषान्समुच्छिन्द्यात्पञ्च यान्कवयो विदुः ॥ १२.२४६.४ ॥
ผู้ที่ยินดีในอาตมัน มีปัญญาตื่นรู้ และประกอบกรรมอันบริสุทธิ์ พึงรู้ความรู้นี้ พึงตัดโทษทั้งห้าของโยคะที่ปราชญ์ทั้งหลายรู้จักให้ขาดสิ้น
12.246.5
कामं क्रोधं त्त लोभं च भयं स्वप्नं च पञ्चमम् ।
क्रोधं शमेन जयति कामं संकल्पवर्जनात् ॥ १२.२४६.५ ॥
กาม โกรธ โลภ กลัว และข้อที่ห้าคือความหลับ ผู้ชนะความโกรธด้วยความสงบ และชนะกามด้วยการละความปรารถนาที่จะให้เป็นไปตามใจ
12.246.6
सत्त्वसंसेवनाद्धीरो निद्रामुच्छेत्तुमर्हति ।
धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ॥ १२.२४६.६ ॥
ผู้มีความมั่นคงเพราะยึดมั่นในสัตตวะ ย่อมสามารถตัดความหลับได้ ด้วยความมั่นคงแห่งใจ พึงรักษาอวัยวะเพศและท้อง รักษามือและเท้าด้วยการมองเห็น
12.246.7
चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च कर्मणा ।
अप्रमादाद्भयं जह्याल्लोभं प्राज्ञोपसेवनात् ॥ १२.२४६.७ ॥
พึงควบคุมตาและหูด้วยใจ ควบคุมใจด้วยวาจา และควบคุมวาจาด้วยการกระทำ ด้วยความไม่ประมาท พึงละความกลัว และด้วยการรับใช้ผู้มีปัญญา พึงละความโลภ
12.246.8
एवमेतान्योगदोषाञ्चयेन्नित्यमतन्द्रितः ।
अग्नींश्च ब्राह्मणांश्चार्चेद्देवताः प्रणमेत च ॥ १२.२४६.८ ॥
ผู้ไม่เกียจคร้าน พึงชนะโทษของโยคะเหล่านี้เป็นนิตย์ดังนี้ พึงบูชาไฟศักดิ์สิทธิ์และพราหมณ์ทั้งหลาย และพึงกราบไหว้เทวดา
12.246.9
वर्जयेदुशतीं वाचं हिंसायुक्तां मनोनुदाम् ।
ब्रह्म तेजोमयं शुक्रं यस्य सर्वमिदं ततम् ॥ १२.२४६.९ ॥
พึงเว้นถ้อยคำหยาบคาย ซึ่งประกอบด้วยความรุนแรงและทำให้จิตใจปั่นป่วน พรหมัน ผู้ประกอบด้วยรัศมีและความบริสุทธิ์ เป็นสิ่งที่แผ่ซ่านทั่วทั้งสิ้นนี้
12.246.10
एतस्य सूत्रभूतस्य द्वयं स्थावरजङ्गमम् ।
ध्यानमध्ययनं दानं सत्यं ह्रीरार्जवं क्षमा ॥ १२.२४६.१० ॥
บนพรหมันที่ประดุจด้ายร้อยนี้ สิ่งทั้งสองคือสิ่งที่ไม่เคลื่อนที่และสิ่งที่เคลื่อนที่ตั้งอยู่ การทำสมาธิ การศึกษา การให้ทาน ความจริง ความละอาย ความซื่อตรง และความอดทน เป็นส่วนประกอบของพรหมันนั้น
12.246.11
शोचमाहारसंशुद्धिरिन्द्रियाणां च निग्रहः ।
एतैर्विवर्धते तेजः पाप्मानं चापकर्षति ॥ १२.२४६.११ ॥
ความบริสุทธิ์ ความบริสุทธิ์แห่งอาหาร และการข่มอินทรีย์ทั้งหลาย ด้วยสิ่งเหล่านี้รัศมีย่อมเจริญขึ้น และบาปย่อมถูกดึงออกไป
12.246.12
सिद्ध्यन्ति चास्य सर्वार्था विज्ञानं च प्रवर्धते ।
समः सर्वेषु भूतेषु लब्धालब्धेन वर्तयेत् ॥ १२.२४६.१२ ॥
ด้วยสิ่งนี้ จุดประสงค์ทั้งปวงของเขาย่อมสำเร็จ และความรู้ย่อมเจริญขึ้น พึงมีใจเสมอต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง และดำรงชีวิตด้วยความพอใจกับสิ่งที่ได้มาหรือไม่ได้มา
12.246.13
धूतपाप्मा तु तेजस्वी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
कामक्रोधौ वशे कृत्वा निनीषेद्ब्रह्मणः पदम् ॥ १२.२४६.१३ ॥
ผู้ที่บาปถูกสลัดออกไปแล้ว มีรัศมี กินอาหารน้อย ข่มอินทรีย์ได้ และนำกามและความโกรธมาอยู่ใต้อำนาจของตนแล้ว พึงปรารถนาจะไปถึงฐานะของพรหมัน
12.246.14
मनसश्चेन्द्रियाणां च कृत्वैकाग्र्यं समाहितः ।
पूर्वरात्रेऽपरात्रे च धारयेन्मन आत्मनि ॥ १२.२४६.१४ ॥
เมื่อทำให้ใจและอินทรีย์ทั้งหลายมีจุดเดียว ตั้งมั่นแล้ว พึงตั้งใจไว้ในอาตมันในยามต้นและยามปลายของราตรี
12.246.15
जन्तोः पञ्चेन्द्रियस्यास्य यदेकं छिद्रमिन्द्रियम् ।
ततोऽस्य स्रवते प्रज्ञा दृतेः पादादिवोदकम् ॥ १२.२४६.१५ ॥
ในสัตว์ที่มีอินทรีย์ห้านี้ อินทรีย์ใดอันหนึ่งที่กลายเป็นช่องรั่ว ปัญญาของเขาย่อมไหลออกทางนั้น ดุจน้ำไหลออกจากรูของถุงหนัง
12.246.16
मनस्तु पूर्वमादद्यात्कुमीनमिव मत्स्यहा ।
ततः श्रोत्रं ततश्चक्षुर्जिह्वा घ्राणं च योगवित् ॥ १२.२४६.१६ ॥
ผู้รู้โยคะพึงจับใจก่อนเป็นอันดับแรก ดุจชาวประมงจับปลาที่ไม่ดี แล้วจึงจับหู ต่อมาจับตา ลิ้น และจมูก
12.246.17
तत एतानि संयम्य मनसि स्थापयेद्यतिः ।
तथैवापो ह्यसंकल्पान्मनो ह्यात्मनि धारयेत् ॥ १२.२४६.१७ ॥
ต่อจากนั้น นักพรตพึงข่มอินทรีย์เหล่านี้แล้วตั้งไว้ในใจ เช่นเดียวกัน โดยไม่มีความปรารถนา พึงตั้งใจไว้ในอาตมัน
12.246.18
पञ्चेन्द्रियाणि संधाय मनसि स्थापयेद्यतिः ।
यदैतान्यवतिष्ठन्ति मनःषष्ठानि चात्मनि ॥ १२.२४६.१८ ॥
นักพรตพึงรวบรวมอินทรีย์ห้าแล้วตั้งไว้ในใจ เมื่ออินทรีย์เหล่านี้ตั้งอยู่ในอาตมัน โดยมีใจเป็นที่หก
12.246.19
प्रसीदन्ति च संस्थाय तदा ब्रह्म प्रकाशते ।
विधूम इव सप्तार्चिरादित्य इव दीप्तिमान् ॥ १२.२४६.१९ ॥
เมื่ออินทรีย์เหล่านั้นสงบและตั้งมั่น พรหมันก็ปรากฏ เหมือนไฟเจ็ดเปลวที่ปราศจากควัน เหมือนดวงอาทิตย์ที่ส่องแสง
12.246.20
वैद्युतोऽग्निरिवाकाशे दृश्यतेऽऽत्मा तथाऽऽत्मनि ।
सर्वस्तत्र स सर्वत्र व्यापकत्वाच्च दृश्यते ॥ १२.२४६.२० ॥
ดุจไฟสายฟ้าที่เห็นได้ในท้องฟ้า อาตมันก็เห็นได้ในตนเองฉันนั้น เพราะท่านแผ่ซ่านทั่วทุกสิ่ง ท่านจึงเห็นได้ในทุกสิ่งและทุกแห่ง
12.246.21
तं पश्यन्ति महात्मानो ब्राह्मणा ये मनीषिणः ।
धृतिमन्तो महाप्राज्ञाः सर्वभूतहिते रताः ॥ १२.२४६.२१ ॥
มหาตมาทั้งหลาย คือพราหมณ์ผู้มีปัญญา ผู้มั่นคงในความเพียร ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ผู้ยินดีในความเกื้อกูลแก่สรรพสัตว์ ย่อมเห็นพระองค์นั้น
12.246.22
एवं परिमितं कालमाचरन्संशितव्रतः ।
आसीनो हि रहस्येको गच्छेदक्षरसाम्यताम् ॥ १२.२४६.२२ ॥
ผู้มีวัตรอันเคร่งครัด เมื่อประพฤติเช่นนี้เป็นเวลาอันกำหนดไว้ และนั่งอยู่ผู้เดียวในที่สงัด ย่อมบรรลุภาวะเสมอด้วยอักษร คืออมตะ
12.246.23
विमोहो भ्रम आवर्तो घ्राणं श्रवणदर्शने ।
अद्भुतानि रसस्पर्शे शीतोष्णे मारुताकृतिः ॥ १२.२४६.२३ ॥
ความหลงงง ความลวงตา และการหมุนวน กลิ่น เสียง และการเห็น สิ่งอัศจรรย์ในการลิ้มรสและการสัมผัส ความหนาวและความร้อน และรูปลักษณ์ของลม
12.246.24
प्रतिभामुपसर्गांश्चाप्युपसंगृह्य योगतः ।
तांस्तत्त्वविदनादृत्य आत्मन्येव निवर्तयेत् ॥ १२.२४६.२४ ॥
เมื่อรวบรวมนิมิตและอุปสรรคเหล่านั้นไว้ด้วยโยคะแล้ว ผู้รู้ความจริงควรเพิกเฉยต่อสิ่งเหล่านั้น และหันกลับเข้าสู่อาตมันเท่านั้น
12.246.25
कुर्यात्परिचयं योगे त्रैकाल्ये नियतो मुनिः ।
गिरिशृङ्गे तथा चैत्ये वृक्षाग्रेषु च योजयेत् ॥ १२.२४६.२५ ॥
มุนีพึงฝึกโยคะด้วยความสำรวม ในเวลาทั้งสามของวัน และพึงตั้งจิตไว้บนยอดเขา ที่ศาลเจ้า และบนปลายยอดไม้
12.246.26
संनियम्येन्द्रियग्रामं कोष्ठे भाण्डमना इव ।
एकाग्रं चिन्तयेन्नित्यं योगान्नोद्वेजयेन्मनः ॥ १२.२४६.२६ ॥
เมื่อสำรวมหมู่อินทรีย์ไว้โดยสิ้นเชิง เหมือนสิ่งของที่เก็บไว้ในคลัง พึงทำสมาธิด้วยจิตที่มีอารมณ์เดียวเสมอ และอย่ารบกวนจิตด้วยโยคะ
12.246.27
येनोपायेन शक्येत संनियन्तुं चलं मनः ।
तत्तद्युक्तो निषेवेत न चैव विचलेत्ततः ॥ १२.२४६.२७ ॥
ด้วยวิธีใดก็ตามที่จิตอันหวั่นไหวจะสำรวมไว้ได้ ด้วยวิธีนั้นเอง ผู้ประกอบอยู่พึงปฏิบัติ และไม่พึงหวั่นไหวจากวิธีนั้นเลย
12.246.28
शून्या गिरि…श्वैव देवतायतनानि च ।
शून्यागारा…काग्रो निवासार्थमुपक्रमेत् ॥ १२.२४६.२८ ॥
ภูเขาที่ว่างเปล่า… และศาลาของเทพเจ้า และเรือนว่างเปล่า… (ข้อความบางส่วนขาดหายไป) ผู้มีจิตมีอารมณ์เดียวพึงเข้าไปอาศัยในที่เหล่านั้นเพื่อการพำนัก
12.246.29
नाभिष्व…वाचा कर्मणा मनसाऽपि वा ।
उपे…रो लब्धालब्धे समो भवेत् ॥ १२.२४६.२९ ॥
…… ไม่… ด้วยวาจา ด้วยการกระทำ หรือแม้ด้วยใจ… (…) พึงคงความเสมอใจทั้งในการได้และการไม่ได้
12.246.30
यश्चैन…न्देत यश्चैनमभिवादयेत् ।
समस्त…भयोर्नाभिध्यायेच्छुभाशुभम् ॥ १२.२४६.३० ॥
ผู้ใดก็ตามที่… และผู้ใดก็ตามที่กราบไหว้ท่าน… โดยสิ้นเชิง… ทั้งสองอย่าง ไม่พึงคิดถึงสิ่งที่เป็นมงคลหรืออัปมงคล
12.246.31
न प्रहृ…भेषु नालाभेषु च चिन्तयेत् ।
समः स…षु सधर्मा मातरिश्वनः ॥ १२.२४६.३१ ॥
ผู้ไม่ยินดีในลาภ ไม่เศร้าโศกในการเสียไป ผู้มีใจเสมอต่อทุกสิ่ง ย่อมมีสภาวะเหมือนลม
12.246.32
एवं सर्वात्मनः साधोः सर्वत्र समदर्शिनः ।
षण्मासान्नित्ययुक्तस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते ॥ १२.२४६.३२ ॥
ฉันใด ผู้ประเสริฐที่เห็นทุกสิ่งเป็นอาตมันของตน และเห็นอย่างเสมอทุกหนทุกแห่ง ผู้ประกอบโยคะอยู่เป็นนิจตลอดหกเดือน ย่อมข้ามพ้นพรหมันแห่งเสียงไปได้ ฉันนั้น
12.246.33
वेदनार्ताः प्रजा दृष्ट्वा समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
एतस्मिन्निरतो मार्गे विरमेन्न च मोहितः ॥ १२.२४६.३३ ॥
เมื่อเห็นสัตว์ทั้งหลายที่ทุกข์ทรมานด้วยเวทนา ผู้ที่มองดินก้อน หินและทองคำอย่างเสมอกัน พึงยึดมั่นอยู่ในทางนี้ และไม่หลงไปจนหันออกจากทางนั้น
12.246.34
अपि वर्णावकृष्टस्तु नारी वा धर्मकाङ्क्षिणी ।
तावप्येतेन मार्गेण गच्छेतां परमां गतिम् ॥ १२.२४६.३४ ॥
แม้ผู้ชายที่ตกอยู่ในวรรณะต่ำ หรือหญิงที่ปรารถนาธรรม ทั้งสองก็อาจเดินไปตามทางนี้สู่คติอันสูงสุดได้
12.246.35
अजं पुराणमजरं सनातनं ।
यदिन्द्रियैरुपलभेत निश्चलैः।
अणोरणीयो महतो महत्तरं ।
तदात्मना पश्यति युक्तमात्मवान् ॥ १२.२४६.३५ ॥
พระองค์ผู้ไม่มีการเกิด เป็นของเก่าแก่ ไม่แก่ เป็นนิรันดร์ ซึ่งอาจรับรู้ได้ด้วยอินทรีย์ที่มั่นคง ละเอียดกว่าอณู และยิ่งใหญ่กว่ามหันต์ ผู้มีตนสำรวมแล้วผู้มีโยคะย่อมเห็นพระองค์นั้นด้วยอาตมันของตน
12.246.36
इदं महर्षेर्वचनं महात्मनो ।
यथावदुक्तं मनसाऽनुदृश्य च।
अवेक्ष्य चेमां परमेष्ठिसाम्यतां ।
प्रयान्ति यां भूतगतिं मनीषिणः ॥ १२.२४६.३६ ॥
คำของมหาฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่นี้ ได้กล่าวไว้ตามที่เป็นจริง เมื่อพิจารณาในใจและเพ่งดูความเสมอเหมือนกับปรมเมษฐิน ผู้มีปัญญาย่อมบรรลุคติของสรรพสัตว์นั้น