ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.246
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.246.1
पृच्छतस्तव सत्पुत्र यथावदिह तत्त्वतः ।
साङ्ख्यन्यायेन संयुक्तं यदेतत्कीर्तितं मया ॥ १२.२४६.१ ॥
ਹੇ ਸਤਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਯਥਾਵਤ ਤੱਤਵਤ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਸਾਂਖਯ ਨਿਆਏ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।
12.246.2
योगकृत्यं तु ते कृत्स्नं वर्तयिष्यामि तच्छृणु ।
एकत्वं बुद्धिमनसोरिन्द्रियाणां च सर्वशः ॥ १२.२४६.२ ॥
ਯੋਗ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਉਹ ਸੁਣ: ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਸਰਬਤ ਏਕਤਾ।
12.246.3
आत्मनोऽव्यथिनस्तात् ज्ञानमेतदनुत्तमम् ।
तदेतदुपशान्तेन दान्तेनाध्यात्मशीलिना ॥ १२.२४६.३ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਅਚੱਲ ਆਤਮਾ ਦਾ ਇਹ ਸਰਬੋਤਮ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਸ਼ਾਂਤ, ਦਾਂਤ, ਅਧਿਆਤਮ-ਸ਼ੀਲ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਹੈ।
12.246.4
आत्मारामेण बुद्धेन बोद्धव्यं शुचिकर्मणा ।
योगदोषान्समुच्छिन्द्यात्पञ्च यान्कवयो विदुः ॥ १२.२४६.४ ॥
ਆਤਮਾਰਾਮ, ਬੁੱਧ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਵੀ ਜੋ ਪੰਜ ਯੋਗ-ਦੋਸ਼ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.246.5
कामं क्रोधं त्त लोभं च भयं स्वप्नं च पञ्चमम् ।
क्रोधं शमेन जयति कामं संकल्पवर्जनात् ॥ १२.२४६.५ ॥
ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਭੈ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸੁਪਨਾ (ਨੀਂਦ)। ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਸ਼ਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ; ਕਾਮ ਨੂੰ ਸੰਕਲਪ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।
12.246.6
सत्त्वसंसेवनाद्धीरो निद्रामुच्छेत्तुमर्हति ।
धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ॥ १२.२४६.६ ॥
ਸੱਤਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਹੱਥ-ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੇ।
12.246.7
चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च कर्मणा ।
अप्रमादाद्भयं जह्याल्लोभं प्राज्ञोपसेवनात् ॥ १२.२४६.७ ॥
ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਬੋਲ ਨੂੰ ਕਰਮ ਨਾਲ (ਕਾਬੂ ਰੱਖੇ)। ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਡਰ ਛੱਡੇ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਲੋਭ ਛੱਡੇ।
12.246.8
एवमेतान्योगदोषाञ्चयेन्नित्यमतन्द्रितः ।
अग्नींश्च ब्राह्मणांश्चार्चेद्देवताः प्रणमेत च ॥ १२.२४६.८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਲਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਿੱਤੇ। ਅਗਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੇ।
12.246.9
वर्जयेदुशतीं वाचं हिंसायुक्तां मनोनुदाम् ।
ब्रह्म तेजोमयं शुक्रं यस्य सर्वमिदं ततम् ॥ १२.२४६.९ ॥
ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾੜੀ ਬੋਲੀ ਛੱਡੇ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇਜੋਮਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ।
12.246.10
एतस्य सूत्रभूतस्य द्वयं स्थावरजङ्गमम् ।
ध्यानमध्ययनं दानं सत्यं ह्रीरार्जवं क्षमा ॥ १२.२४६.१० ॥
ਇਸ ਸੂਤਰ-ਰੂਪ (ਬ੍ਰਹਮ) ਉੱਤੇ ਸਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਧਿਆਨ, ਅਧਿਐਨ, ਦਾਨ, ਸੱਚ, ਲਾਜ, ਸਰਲਤਾ, ਖਿਮਾ (ਇਸ ਦੇ ਅੰਗ)।
12.246.11
शोचमाहारसंशुद्धिरिन्द्रियाणां च निग्रहः ।
एतैर्विवर्धते तेजः पाप्मानं चापकर्षति ॥ १२.२४६.११ ॥
ਸ਼ੌਚ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਗ੍ਰਹ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੇਜ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.246.12
सिद्ध्यन्ति चास्य सर्वार्था विज्ञानं च प्रवर्धते ।
समः सर्वेषु भूतेषु लब्धालब्धेन वर्तयेत् ॥ १२.२४६.१२ ॥
ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਭਾਵ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੋ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਨਾ ਮਿਲੇ ਉਸੇ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰੇ।
12.246.13
धूतपाप्मा तु तेजस्वी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
कामक्रोधौ वशे कृत्वा निनीषेद्ब्रह्मणः पदम् ॥ १२.२४६.१३ ॥
ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਤੇਜਸਵੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਪਦ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ।
12.246.14
मनसश्चेन्द्रियाणां च कृत्वैकाग्र्यं समाहितः ।
पूर्वरात्रेऽपरात्रे च धारयेन्मन आत्मनि ॥ १२.२४६.१४ ॥
ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਸਮਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੇ ਪਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਏ।
12.246.15
जन्तोः पञ्चेन्द्रियस्यास्य यदेकं छिद्रमिन्द्रियम् ।
ततोऽस्य स्रवते प्रज्ञा दृतेः पादादिवोदकम् ॥ १२.२४६.१५ ॥
ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇੱਕ ਇੰਦ੍ਰੀ ਛੇਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਚਮੜੇ ਦੀ ਮਸ਼ਕ ਦੇ ਛੇਕ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
12.246.16
मनस्तु पूर्वमादद्यात्कुमीनमिव मत्स्यहा ।
ततः श्रोत्रं ततश्चक्षुर्जिह्वा घ्राणं च योगवित् ॥ १२.२४६.१६ ॥
ਯੋਗ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮਛੇਰਾ ਜਿਵੇਂ ਬੁਰੀ ਮੱਛੀ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਫੜੇ; ਫਿਰ ਸੁਣਨ, ਨਜ਼ਰ, ਜੀਭ ਅਤੇ ਸੁੰਘਣ ਨੂੰ।
12.246.17
तत एतानि संयम्य मनसि स्थापयेद्यतिः ।
तथैवापो ह्यसंकल्पान्मनो ह्यात्मनि धारयेत् ॥ १२.२४६.१७ ॥
ਫਿਰ ਯਤੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਕਲਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰੇ।
12.246.18
पञ्चेन्द्रियाणि संधाय मनसि स्थापयेद्यतिः ।
यदैतान्यवतिष्ठन्ति मनःषष्ठानि चात्मनि ॥ १२.२४६.१८ ॥
ਯਤੀ ਪੰਜਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਏ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਨ ਨੂੰ ਛੇਵਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.246.19
प्रसीदन्ति च संस्थाय तदा ब्रह्म प्रकाशते ।
विधूम इव सप्तार्चिरादित्य इव दीप्तिमान् ॥ १२.२४६.१९ ॥
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਧੂੰਏਂ ਰਹਿਤ ਸੱਤ ਲਾਟਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ।
12.246.20
वैद्युतोऽग्निरिवाकाशे दृश्यतेऽऽत्मा तथाऽऽत्मनि ।
सर्वस्तत्र स सर्वत्र व्यापकत्वाच्च दृश्यते ॥ १२.२४६.२० ॥
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਅੱਗ ਜਿਵੇਂ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਸਭ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
12.246.21
तं पश्यन्ति महात्मानो ब्राह्मणा ये मनीषिणः ।
धृतिमन्तो महाप्राज्ञाः सर्वभूतहिते रताः ॥ १२.२४६.२१ ॥
ਸਰਬ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਰਮਦੇ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਮਨੀਸ਼ੀ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
12.246.22
एवं परिमितं कालमाचरन्संशितव्रतः ।
आसीनो हि रहस्येको गच्छेदक्षरसाम्यताम् ॥ १२.२४६.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦ੍ਰਿੜ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਸਾਧਕ, ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠ ਕੇ ਅਕਸ਼ਰ ਵਰਗੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
12.246.23
विमोहो भ्रम आवर्तो घ्राणं श्रवणदर्शने ।
अद्भुतानि रसस्पर्शे शीतोष्णे मारुताकृतिः ॥ १२.२४६.२३ ॥
ਵਿਮੋਹ, ਭਰਮ, ਭੌਰ; ਗੰਧ, ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਵੇਖਣਾ; ਰਸ ਤੇ ਛੋਹ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ; ਠੰਢ ਅਤੇ ਗਰਮੀ; ਹਵਾ ਦਾ ਆਕਾਰ।
12.246.24
प्रतिभामुपसर्गांश्चाप्युपसंगृह्य योगतः ।
तांस्तत्त्वविदनादृत्य आत्मन्येव निवर्तयेत् ॥ १२.२४६.२४ ॥
ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੇਟ ਕੇ, ਤੱਤਵਵੇਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰ ਕੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੋੜ ਦੇਵੇ।
12.246.25
कुर्यात्परिचयं योगे त्रैकाल्ये नियतो मुनिः ।
गिरिशृङ्गे तथा चैत्ये वृक्षाग्रेषु च योजयेत् ॥ १२.२४६.२५ ॥
ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਯੋਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰਬਤ-ਸਿਖਰ, ਚੈਤਯ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ (ਮਨ ਨੂੰ) ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.246.26
संनियम्येन्द्रियग्रामं कोष्ठे भाण्डमना इव ।
एकाग्रं चिन्तयेन्नित्यं योगान्नोद्वेजयेन्मनः ॥ १२.२४६.२६ ॥
ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਭੰਡਾਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਮਾਲ ਵਾਂਗ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ), ਸਦਾ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਯੋਗ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
12.246.27
येनोपायेन शक्येत संनियन्तुं चलं मनः ।
तत्तद्युक्तो निषेवेत न चैव विचलेत्ततः ॥ १२.२४६.२७ ॥
ਜਿਸ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਚੰਚਲ ਮਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਉਸੇ ਉਪਾਅ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਉਸੇ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਨਾ ਡੋਲੇ।
12.246.28
शून्या गिरि…श्वैव देवतायतनानि च ।
शून्यागारा…काग्रो निवासार्थमुपक्रमेत् ॥ १२.२४६.२८ ॥
ਸੁੰਨਾ ਪਰਬਤ… ਅਤੇ ਦੇਵ-ਮੰਦਰ ਤੇ ਸੁੰਨੇ ਘਰ… (ਪਾਠ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ), ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ) ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.246.29
नाभिष्व…वाचा कर्मणा मनसाऽपि वा ।
उपे…रो लब्धालब्धे समो भवेत् ॥ १२.२४६.२९ ॥
…… ਨਾ… ਬੋਲ ਨਾਲ, ਕਰਮ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ… (…) ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਭਾਵ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.246.30
यश्चैन…न्देत यश्चैनमभिवादयेत् ।
समस्त…भयोर्नाभिध्यायेच्छुभाशुभम् ॥ १२.२४६.३० ॥
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ… ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੇ… ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ… ਦੋਹਾਂ (ਬਾਰੇ), ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਨਾ ਕਰੇ।
12.246.31
न प्रहृ…भेषु नालाभेषु च चिन्तयेत् ।
समः स…षु सधर्मा मातरिश्वनः ॥ १२.२४६.३१ ॥
ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਹਾਨੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਸਭ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਨ ਰਹੇ; ਉਹ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ।
12.246.32
एवं सर्वात्मनः साधोः सर्वत्र समदर्शिनः ।
षण्मासान्नित्ययुक्तस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते ॥ १२.२४६.३२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਬਾਤਮਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਨਿੱਤ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਸਾਧੂ ਸ਼ਬਦਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.246.33
वेदनार्ताः प्रजा दृष्ट्वा समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
एतस्मिन्निरतो मार्गे विरमेन्न च मोहितः ॥ १२.२४६.३३ ॥
ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਲੇ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ, ਇਸ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ; ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਹਟੇ ਨਾ।
12.246.34
अपि वर्णावकृष्टस्तु नारी वा धर्मकाङ्क्षिणी ।
तावप्येतेन मार्गेण गच्छेतां परमां गतिम् ॥ १२.२४६.३४ ॥
ਨੀਵੀਂ ਵਰਣ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਇਸ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪਾਉਣ।
12.246.35
अजं पुराणमजरं सनातनं ।
यदिन्द्रियैरुपलभेत निश्चलैः।
अणोरणीयो महतो महत्तरं ।
तदात्मना पश्यति युक्तमात्मवान् ॥ १२.२४६.३५ ॥
ਜੋ ਅਜਨਮਾ, ਪੁਰਾਣਾ, ਅਜਰ, ਸਨਾਤਨ ਹੈ; ਜੋ ਟਿਕੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਯੋਗਯੁਕਤ ਆਤਮਵਾਨ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
12.246.36
इदं महर्षेर्वचनं महात्मनो ।
यथावदुक्तं मनसाऽनुदृश्य च।
अवेक्ष्य चेमां परमेष्ठिसाम्यतां ।
प्रयान्ति यां भूतगतिं मनीषिणः ॥ १२.२४६.३६ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਇਹ ਵਚਨ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਨਾਲ ਇਸ ਸਮਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਉਸ ਭੂਤਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।