మహాభారతం · అధ్యాయం 12.248
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.248.1
क्षरात्प्रभृति यः सर्गः सगुणानीन्द्रियाणि च ।
बुद्ध्यैश्वर्यातिसर्गोऽयं प्रधानश्चात्मनः श्रुतम् ॥ १२.२४८.१ ॥
క్షరము నుండి ప్రారంభమయ్యే ఈ సృష్టి, గుణాలతో కూడిన ఇంద్రియాలు, బుద్ధి మరియు ఐశ్వర్యం యొక్క ఈ విస్తారం, ఆత్మ యొక్క ప్రధాన తత్త్వం — ఇవి నేను విన్నాను.
12.248.2
भूय एव तु लोकेऽस्मिन्सद्वृतिं कालहेतुकीम् ।
यया सन्तः प्रवर्तन्ते तदिच्छाम्यनुवर्तितुम् ॥ १२.२४८.२ ॥
ఇంకా, ఈ లోకంలో కాలాన్ని హేతువుగా కలిగిన ఆ సదాచారాన్ని — దాని ప్రకారం సజ్జనులు నడుచుకుంటారో — నేను అనుసరించాలని కోరుతున్నాను.
12.248.3
वेदे वचनमुक्तं तु कुरु कर्म त्यजेति च ।
कथमेतद्विजानीयां तच्च व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.२४८.३ ॥
వేదంలో "కర్మ చేయి" అని, "కర్మను త్యజించు" అని వచనం చెప్పబడింది. దీనిని నేను ఎలా తెలుసుకోవాలి? దాని వివరణ ఇవ్వడానికి మీరు అర్హులు.
12.248.4
लोकवृत्तान्ततत्वज्ञः पूतोऽहं गुरुशासनात् ।
कृत्वा बुद्धिं विमुक्तात्मा द्रक्ष्याम्यात्मानमव्ययं ॥ १२.२४८.४ ॥
లోక వ్యవహారాలు, సంఘటనల తత్త్వం తెలిసినవాడనై, గురువు ఉపదేశం వలన పవిత్రుడనై, బుద్ధిని నిలిపి, విముక్త ఆత్మతో, అవ్యయమైన ఆత్మను దర్శిస్తాను.
12.248.5
एषा वै विहिता वृत्तिः पुरस्ताद्ब्रह्मणा स्वयम् ।
एषा पूर्वतरैः सद्भिराचीर्णा परमर्षिभिः ॥ १२.२४८.५ ॥
ఈ జీవనవిధానం పూర్వకాలంలో బ్రహ్మచేతనే విధించబడింది; ఇదే పూర్వపు సజ్జనులు, గొప్ప ఋషులు ఆచరించారు.
12.248.6
ब्रह्मचर्येण वै लोकाञ्जयन्ति परमर्षयः ।
आत्मनश्च हृदि श्रेयो ह्यन्विच्छन्मनसाऽऽत्मनि ॥ १२.२४८.६ ॥
మహర్షులు బ్రహ్మచర్యం ద్వారానే లోకాలను జయిస్తారు; మనసుతో తమలోనే, హృదయంలో, ఆత్మ యొక్క శ్రేయస్సును అన్వేషిస్తూ.
12.248.7
वने मूलफलाशी च तप्यन्सुविपुलं तपः ।
पुण्यायतनचारी च भूतानामविहिंसक ॥ १२.२४८.७ ॥
అడవిలో వేర్లు, పండ్లు తింటూ, అత్యంత గొప్ప తపస్సు చేస్తూ, పుణ్యస్థలాల్లో సంచరిస్తూ, ప్రాణులకు హింస చేయనివాడై.
12.248.8
विधूमे सन्नमुसले वानप्रस्थप्रतिश्रये ।
काले प्राप्ते चरन्भैक्षं कल्पते ब्रह्मभूयसे ॥ १२.२४८.८ ॥
పొగ లేని, రోకలి పక్కన పెట్టబడిన వానప్రస్థ ఆశ్రమంలో, తగిన కాలం వచ్చినప్పుడు భిక్ష కోసం సంచరించేవాడు బ్రహ్మభావానికి అర్హుడవుతాడు.
12.248.9
निस्तुतिर्निर्नमस्कारः परित्यज्य शुभाशुभे ।
अरण्ये विचरैकाकी येनकेनचिदाशितः ॥ १२.२४८.९ ॥
స్తుతి, నమస్కారం లేకుండా, శుభాశుభాలను విడిచిపెట్టి, అడవిలో ఒంటరిగా సంచరించు; ఏది దొరికితే దానితో జీవించు.
12.248.10
यदिदं वेदवचनं लोकवादे विरुध्यते ।
प्रमाणे चाप्रमाणे च विरुद्धे शास्त्रतः कुतः ॥ १२.२४८.१० ॥
వేద వచనం లోకవాదంలో విరుద్ధంగా కనిపిస్తుంది; శాస్త్రం ప్రకారం ప్రమాణమూ అప్రమాణమూ విరుద్ధమైనప్పుడు ఇది ఎలా?
12.248.11
इत्येतच्छ्रोतुमिच्छामि प्रमाणं तूभयं कथम् ।
कर्मणामविरोधेन कथमेतत्प्रवर्तते ॥ १२.२४८.११ ॥
ఇది నేను వినాలనుకుంటున్నాను: రెండూ ఎలా ప్రమాణమవుతాయి? కర్మలలో విరోధం లేకుండా ఇది ఎలా జరుగుతుంది?
12.248.12
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं गन्धवत्याः सुतः सुतम् ।
ऋषिस्तत्पूजयन्वाक्यं पुत्रस्यामिततेजसः ॥ १२.२४८.१२ ॥
ఇలా చెప్పబడగానే, గంధవతి కుమారుడైన ఋషి తన కుమారుడికి ఈ మాట జవాబిచ్చాడు; అపరిమిత తేజస్సు గల కుమారుని ఆ మాటలను గౌరవిస్తూ.
12.248.13
ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः ।
यथोक्तकारिणः सर्वे गच्छन्ति परमां गतिम् ॥ १२.२४८.१३ ॥
బ్రహ్మచారి, గృహస్థుడు, వానప్రస్థుడు, భిక్షువు — విధి ప్రకారం నడుచుకునే వారందరూ పరమ గతిని పొందుతారు.
12.248.14
एको वाऽप्याश्रमानेतान्योऽनुतिष्ठेद्यथाविधि ।
अकामद्वेषसंयुक्तः स परत्र महीयते ॥ १२.२४८.१४ ॥
ఈ ఆశ్రమాలలో ఒక్కదానినైనా విధిప్రకారం అనుసరించి, కామద్వేషాలు లేనివాడు పరలోకంలో గౌరవం పొందుతాడు.
12.248.15
चतुष्पदी हि निःश्रेयणी ब्रह्मण्येषा प्रतिष्ठिता ।
एतामाश्रित्य निःश्रेणीं ब्रह्मलोके महीयते ॥ १२.२४८.१५ ॥
ఈ చతుష్పది నిచ్చెన నిజంగా బ్రహ్మంలో నిలిచి ఉంది. ఈ నిచ్చెనను ఆశ్రయించినవాడు బ్రహ్మలోకంలో గౌరవం పొందుతాడు.
12.248.16
आयुषस्तु चतुर्भागं ब्रह्मचार्यनसूयकः ।
गुरौ वा गुरुपुत्रे वा वसेद्धर्मार्थकोविदः ॥ १२.२४८.१६ ॥
జీవితంలో నాలుగవ భాగాన్ని అసూయ లేని బ్రహ్మచారి, ధర్మార్థాలను ఎరిగినవాడై, గురువు వద్దనో గురుపుత్రుని వద్దనో నివసించాలి.
12.248.17
जघन्यशायी पूर्वं स्यादुत्थाय गुरुवेश्मनि ।
यच्च शिष्येण कर्तव्यं कार्यं दासेन वा पुनः ॥ १२.२४८.१७ ॥
గురువు ఇంట్లో మొదట అత్యల్ప స్థానంలో పడుకుని, ముందుగా లేవాలి. శిష్యుడు లేదా సేవకుడు చేయవలసిన పని ఏదైనా, అది కూడా (చేయాలి).
12.248.18
कृतमित्येव तत्सर्वं कृत्वा तिष्ठेत पार्श्वतः ।
किंकरः सर्वकारी स्यात्सर्वकर्मसु कोविदः ॥ १२.२४८.१८ ॥
"చేశాను" అని చెప్పి అన్నీ పూర్తిచేసి పక్కకు నిలబడాలి. అన్ని పనులలో నేర్పరిగా, సేవకునిలా ప్రతిదీ చేసేవాడై ఉండాలి.
12.248.19
कर्मातिशेषेण गुरावध्येतव्यं बुभूषता ।
दक्षिणेनोपसादी स्यादाकूतो नुल्माश्रयेत् ॥ १२.२४८.१९ ॥
గురువు పనులు పూర్తయ్యాక, శ్రేయస్సు కోరువాడు గురువు వద్ద అధ్యయనం చేయాలి. కుడివైపున దగ్గరగా కూర్చుని, శ్రద్ధగా నిలబడాలి.
12.248.20
शुचिर्दक्षो गुणोपेतो ब्रूयादिष्टमिवान्तरा ।
चक्षुष गुरुमव्यग्रो निरीक्षेत जितेन्द्रियः ॥ १२.२४८.२० ॥
శుచిగా, నైపుణ్యంతో, సద్గుణాలతో ఉన్న శిష్యుడు మధ్యమధ్యలో గురువుతో ప్రియమైన మాటలు పలకాలి. ఇంద్రియాలను జయించి, చెదరని మనసుతో గురువును కళ్లతో చూడాలి.
12.248.21
नाभुक्तवति चाश्नीयादपीतवति नो पिबेत् ।
नातिष्ठति तथासीत नासुप्ते प्रस्वपेत च ॥ १२.२४८.२१ ॥
గురువు భోజనం చేయకముందు శిష్యుడు భోజనం చేయకూడదు; ఆయన తాగకముందు తాగకూడదు. గురువు నిలబడకపోతే కూర్చోకూడదు, ఆయన నిద్రించకపోతే నిద్రపోకూడదు.
12.248.22
उत्तानाभ्यां च पाणिभ्यां पादावस्य मृदु स्पृशेत् ।
दक्षिणं दक्षिणेनैव सव्यं सव्येन पीडयेत् ॥ १२.२४८.२२ ॥
అరచేతులు పైకి తిప్పి, గురువు పాదాలను మృదువుగా తాకాలి. కుడి పాదాన్ని కుడి చేతితో, ఎడమ పాదాన్ని ఎడమ చేతితో మర్దించాలి.
12.248.23
अभिवाद्य गुरुं ब्रूयादधीष्व भगवन्निति ।
इदं करिष्ये भगवन्निदं चापि कृतं मया ॥ १२.२४८.२३ ॥
గురువుకు నమస్కరించి, 'భగవన్, నాకు బోధించండి' అని అనాలి. 'భగవన్, ఇది నేను చేస్తాను; ఇదీ నేను చేసాను' అని చెప్పాలి.
12.248.24
ब्रह्मंस्तदपि कर्ताऽस्मि यद्भावन्वक्ष्यते पुनः ।
इति सर्वमनुज्ञाप्य निवेद्य गुरवे पुनः। ॥ १२.२४८.२४ ॥
'బ్రహ్మన్, మీరు మళ్ళీ ఏది చెబుతారో అదీ నేను చేస్తాను' అని చెప్పి, అన్నిటికీ అనుమతి తీసుకుని, గురువుకు మళ్ళీ నివేదించాలి.
12.248.25
कुर्यात्कृत्वा च तत्सर्वमाख्येयं गुरवे पुनः ।
यांस्तु गन्धान्रसान्वाऽपि ब्रह्मचारी न सेवते ॥ १२.२४८.२५ ॥
చేయవలసినది చేసి, అన్నింటినీ మళ్లీ గురువుకు తెలియజేయాలి. బ్రహ్మచారి ఏ సుగంధాలను, రసాలను సేవించడో,
12.248.26
सेवेत तान्समावृत्त इति धर्मेषु निश्चयः ।
ये केचिन्नियमेनोक्ता नियमा ब्रह्मचारिणः ॥ १२.२४८.२६ ॥
సమావర్తనం తర్వాత వాటిని సేవించవచ్చు అనేది ధర్మ నిశ్చయం. బ్రహ్మచారికి నియమబద్ధంగా చెప్పిన కొన్ని నియమాలు,
12.248.27
तान्सर्वाननुगृह्णीयाद्भवेच्चानपगो गुरोः ।
स एवं गुरवे प्रीतिमुपहृत्य यथाबलम् ॥ १२.२४८.२७ ॥
వాటన్నింటినీ పాటించాలి, గురువును విడిచిపెట్టకుండా ఉండాలి. ఈ విధంగా తన శక్తి కొలది గురువుకు ప్రేమను అర్పించి,
12.248.28
अग्राम्येणा मेष्वेवं शिष्यो वर्तते कर्मणा ।
वदव्रतोपवासेन चतुर्थे च…।
गुरवे दक्षिणां दत्त्वा समावतेद्यथातिधि… ॥ १२.२४८.२८ ॥
ఈ విధంగా శిష్యుడు గ్రామ్యేతర కర్మలతో ప్రవర్తిస్తాడు. వదవ్రతం, ఉపవాసంతో, నాలుగవదానిలో…। గురువుకు దక్షిణ ఇచ్చి, అతిథిలా ఇంటికి తిరిగి రావాలి…
12.248.29
धर्मलब्धैर्युतो दारैरग्नीनुत्पाद्य यनतः ।
द्वितीयमायुषो भागं गृहमेधी भवेद्व्रती ॥ १२.२४८.२९ ॥
ధర్మంగా పొందిన భార్యతో కూడి, యజ్ఞం ద్వారా అగ్నులను రగిలించి, ఆయుష్కాలంలో రెండవ భాగంలో గృహస్థుడై వ్రతనిష్ఠుడు కావాలి.