มหาภารตะ · อัธยายะ 12.248
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.248.1
क्षरात्प्रभृति यः सर्गः सगुणानीन्द्रियाणि च ।
बुद्ध्यैश्वर्यातिसर्गोऽयं प्रधानश्चात्मनः श्रुतम् ॥ १२.२४८.१ ॥
การสร้างที่เริ่มตั้งแต่สิ่งที่ไม่คงทน อินทรีย์พร้อมคุณลักษณะของมัน การไหลออกของปัญญาและอำนาจนี้ และความจริงสูงสุดของอาตมัน ข้าพเจ้าได้ฟังมาแล้วเช่นนี้
12.248.2
भूय एव तु लोकेऽस्मिन्सद्वृतिं कालहेतुकीम् ।
यया सन्तः प्रवर्तन्ते तदिच्छाम्यनुवर्तितुम् ॥ १२.२४८.२ ॥
ขอเจริญรอยตามความประพฤติอันชอบธรรมในโลกนี้อีกครั้ง ซึ่งมีกาลเป็นเหตุ อันเป็นทางที่ผู้ดีทั้งหลายดำเนินไป
12.248.3
वेदे वचनमुक्तं तु कुरु कर्म त्यजेति च ।
कथमेतद्विजानीयां तच्च व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.२४८.३ ॥
พระเวทได้กล่าวถ้อยคำไว้ว่า จงกระทำกรรม และจงละกรรม ข้าพเจ้าจะเข้าใจเรื่องนี้ได้อย่างไร และท่านควรอธิบายเรื่องนี้แก่ข้าพเจ้า
12.248.4
लोकवृत्तान्ततत्वज्ञः पूतोऽहं गुरुशासनात् ।
कृत्वा बुद्धिं विमुक्तात्मा द्रक्ष्याम्यात्मानमव्ययं ॥ १२.२४८.४ ॥
ข้าพเจ้ารู้ความจริงของความประพฤติในโลก บริสุทธิ์ด้วยคำสอนของครูอาจารย์ เมื่อตั้งปัญญามั่นแล้ว ด้วยอาตมันที่หลุดพ้น ข้าพเจ้าจะเห็นอาตมันอันไม่เสื่อมสลาย
12.248.5
एषा वै विहिता वृत्तिः पुरस्ताद्ब्रह्मणा स्वयम् ।
एषा पूर्वतरैः सद्भिराचीर्णा परमर्षिभिः ॥ १२.२४८.५ ॥
วิถีชีวิตนี้พระพรหมเองได้ทรงกำหนดไว้แต่กาลก่อน ท่านผู้ดีในยุคก่อนและฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ได้ปฏิบัติตามวิถีนี้
12.248.6
ब्रह्मचर्येण वै लोकाञ्जयन्ति परमर्षयः ।
आत्मनश्च हृदि श्रेयो ह्यन्विच्छन्मनसाऽऽत्मनि ॥ १२.२४८.६ ॥
ฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ย่อมชนะโลกทั้งหลายด้วยพรหมจรรย์เพียงอย่างเดียว แสวงหาความดีสูงสุดของอาตมันด้วยใจ ในหัวใจของตนเอง
12.248.7
वने मूलफलाशी च तप्यन्सुविपुलं तपः ।
पुण्यायतनचारी च भूतानामविहिंसक ॥ १२.२४८.७ ॥
อาศัยอยู่ในป่า กินรากไม้และผลไม้ บำเพ็ญตบะอย่างยิ่งยวด เที่ยวไปในสถานที่บุญกุศล และไม่เบียดเบียนสัตว์ใด
12.248.8
विधूमे सन्नमुसले वानप्रस्थप्रतिश्रये ।
काले प्राप्ते चरन्भैक्षं कल्पते ब्रह्मभूयसे ॥ १२.२४८.८ ॥
ในอาศรมของผู้อยู่ป่า ซึ่งไม่มีควันและวางสากตำข้าวเสียแล้ว ผู้ที่เที่ยวขอทานเมื่อถึงเวลาอันควร ย่อมสมควรแก่การรวมเข้ากับพรหมัน
12.248.9
निस्तुतिर्निर्नमस्कारः परित्यज्य शुभाशुभे ।
अरण्ये विचरैकाकी येनकेनचिदाशितः ॥ १२.२४८.९ ॥
ไม่สรรเสริญและไม่นอบน้อม ละทิ้งสิ่งดีและสิ่งชั่ว จงท่องเที่ยวในป่าผู้เดียว เลี้ยงชีพด้วยสิ่งใดก็ได้ที่มาถึงมือ
12.248.10
यदिदं वेदवचनं लोकवादे विरुध्यते ।
प्रमाणे चाप्रमाणे च विरुद्धे शास्त्रतः कुतः ॥ १२.२४८.१० ॥
ถ้อยคำในพระเวทนี้ขัดแย้งกับคำกล่าวของชาวโลกได้อย่างไร และอำนาจที่ยอมรับและไม่ยอมรับ เมื่อขัดกันตามคัมภีร์ จะมีอยู่ได้อย่างไร
12.248.11
इत्येतच्छ्रोतुमिच्छामि प्रमाणं तूभयं कथम् ।
कर्मणामविरोधेन कथमेतत्प्रवर्तते ॥ १२.२४८.११ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องนี้ว่า ทั้งสองอย่างเป็นอำนาจที่ยอมรับได้อย่างไร และเรื่องนี้จะดำเนินไปได้อย่างไรโดยไม่ขัดกับการกระทำทั้งหลาย
12.248.12
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं गन्धवत्याः सुतः सुतम् ।
ऋषिस्तत्पूजयन्वाक्यं पुत्रस्यामिततेजसः ॥ १२.२४८.१२ ॥
เมื่อถูกถามเช่นนั้น ฤๅษีผู้เป็นบุตรของคันธวดี ได้ตอบบุตรของตนด้วยถ้อยคำนี้ โดยยกย่องคำพูดของบุตรผู้มีเดชไม่มีประมาณ
12.248.13
ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः ।
यथोक्तकारिणः सर्वे गच्छन्ति परमां गतिम् ॥ १२.२४८.१३ ॥
พรหมจารี คฤหัสถ์ ผู้อยู่ป่า และภิกษุ ทุกผู้ที่ประพฤติตามที่กล่าวไว้ ย่อมถึงคติอันสูงสุด
12.248.14
एको वाऽप्याश्रमानेतान्योऽनुतिष्ठेद्यथाविधि ।
अकामद्वेषसंयुक्तः स परत्र महीयते ॥ १२.२४८.१४ ॥
ผู้ใดปฏิบัติตามอาศรมเหล่านี้เพียงอย่างเดียวตามที่กำหนดไว้ โดยปราศจากความใคร่และความเกลียดชัง ผู้นั้นย่อมได้รับการยกย่องในโลกหน้า
12.248.15
चतुष्पदी हि निःश्रेयणी ब्रह्मण्येषा प्रतिष्ठिता ।
एतामाश्रित्य निःश्रेणीं ब्रह्मलोके महीयते ॥ १२.२४८.१५ ॥
บันไดสี่ขั้นนี้เป็นบันไดแห่งความดีสูงสุดอย่างแท้จริง ตั้งมั่นอยู่ในพรหมัน เมื่ออาศัยบันไดนี้ ย่อมได้รับการยกย่องในพรหมโลก
12.248.16
आयुषस्तु चतुर्भागं ब्रह्मचार्यनसूयकः ।
गुरौ वा गुरुपुत्रे वा वसेद्धर्मार्थकोविदः ॥ १२.२४८.१६ ॥
ในหนึ่งส่วนสี่ของอายุ พรหมจารีผู้ไม่ริษยา รู้ธรรมและอรรถ พึงอยู่กับครูอาจารย์ หรือกับบุตรของครูอาจารย์
12.248.17
जघन्यशायी पूर्वं स्यादुत्थाय गुरुवेश्मनि ।
यच्च शिष्येण कर्तव्यं कार्यं दासेन वा पुनः ॥ १२.२४८.१७ ॥
ในเรือนของครูอาจารย์ พึงนอนในที่ต่ำที่สุดและตื่นก่อน และงานใดที่ศิษย์หรือคนรับใช้ต้องทำ ก็พึงทำงานนั้นด้วย
12.248.18
कृतमित्येव तत्सर्वं कृत्वा तिष्ठेत पार्श्वतः ।
किंकरः सर्वकारी स्यात्सर्वकर्मसु कोविदः ॥ १२.२४८.१८ ॥
เมื่อทำทุกอย่างเสร็จแล้วก็กล่าวว่า ทำแล้ว แล้วยืนอยู่ข้าง ผู้ชำนาญในงานทุกอย่าง พึงเป็นผู้ทำทุกอย่างเหมือนผู้รับใช้
12.248.19
कर्मातिशेषेण गुरावध्येतव्यं बुभूषता ।
दक्षिणेनोपसादी स्यादाकूतो नुल्माश्रयेत् ॥ १२.२४८.१९ ॥
เมื่องานของครูอาจารย์เสร็จสิ้นแล้ว ผู้ปรารถนาความเจริญพึงศึกษากับท่าน พึงนั่งใกล้ทางขวา และยืนอย่างตั้งใจ เหมือนผู้ถือคบเพลิง
12.248.20
शुचिर्दक्षो गुणोपेतो ब्रूयादिष्टमिवान्तरा ।
चक्षुष गुरुमव्यग्रो निरीक्षेत जितेन्द्रियः ॥ १२.२४८.२० ॥
ศิษย์ผู้บริสุทธิ์ ฉลาด และประกอบด้วยคุณความดี พึงกล่าวถ้อยคำอันเป็นที่พอใจแก่ครูอาจารย์เป็นครั้งคราว ผู้ข่มอินทรีย์ได้และไม่วอกแวก พึงมองดูครูอาจารย์ด้วยดวงตา
12.248.21
नाभुक्तवति चाश्नीयादपीतवति नो पिबेत् ।
नातिष्ठति तथासीत नासुप्ते प्रस्वपेत च ॥ १२.२४८.२१ ॥
ยังไม่ทันที่อาจารย์จะเสวยก่อน ก็ไม่ควรเสวย และยังไม่ทันที่อาจารย์จะดื่มก่อน ก็ไม่ควรดื่ม ยังไม่ทันที่อาจารย์จะยืนขึ้น ก็ไม่ควรนั่ง และยังไม่ทันที่อาจารย์จะหลับ ก็ไม่ควรนอนหลับ
12.248.22
उत्तानाभ्यां च पाणिभ्यां पादावस्य मृदु स्पृशेत् ।
दक्षिणं दक्षिणेनैव सव्यं सव्येन पीडयेत् ॥ १२.२४८.२२ ॥
ให้เอาฝ่ามือทั้งสองหงายขึ้นแตะเท้าของอาจารย์อย่างนุ่มนวล ให้กดเท้าขวาด้วยมือขวา และกดเท้าซ้ายด้วยมือซ้าย
12.248.23
अभिवाद्य गुरुं ब्रूयादधीष्व भगवन्निति ।
इदं करिष्ये भगवन्निदं चापि कृतं मया ॥ १२.२४८.२३ ॥
เมื่อกราบไหว้อาจารย์แล้ว ให้กล่าวว่า ท่านผู้เจริญ ขอโปรดสอนข้าพเจ้าด้วย และว่า ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าจะทำสิ่งนี้ และสิ่งนี้ข้าพเจ้าก็ได้ทำไปแล้ว
12.248.24
ब्रह्मंस्तदपि कर्ताऽस्मि यद्भावन्वक्ष्यते पुनः ।
इति सर्वमनुज्ञाप्य निवेद्य गुरवे पुनः। ॥ १२.२४८.२४ ॥
ให้กล่าวว่า โอ้พราหมณ์ แม้สิ่งที่ท่านจะกล่าวอีกครั้ง ข้าพเจ้าก็จะกระทำ แล้วให้ขออนุญาตในทุกสิ่ง และรายงานต่ออาจารย์อีกครั้ง
12.248.25
कुर्यात्कृत्वा च तत्सर्वमाख्येयं गुरवे पुनः ।
यांस्तु गन्धान्रसान्वाऽपि ब्रह्मचारी न सेवते ॥ १२.२४८.२५ ॥
เมื่อกระทำสิ่งที่ต้องกระทำแล้ว ควรบอกทุกอย่างแก่อาจารย์อีกครั้ง ส่วนกลิ่นหอมหรือรสใด ๆ ที่พรหมจารีไม่เสพ
12.248.26
सेवेत तान्समावृत्त इति धर्मेषु निश्चयः ।
ये केचिन्नियमेनोक्ता नियमा ब्रह्मचारिणः ॥ १२.२४८.२६ ॥
เมื่อกลับเป็นคฤหัสถ์แล้ว ก็อาจเสพสิ่งเหล่านั้นได้ นี่เป็นข้อยุติในเรื่องธรรม ส่วนข้อปฏิบัติใด ๆ ที่กำหนดไว้ตามกฎแก่พรหมจารี
12.248.27
तान्सर्वाननुगृह्णीयाद्भवेच्चानपगो गुरोः ।
स एवं गुरवे प्रीतिमुपहृत्य यथाबलम् ॥ १२.२४८.२७ ॥
ให้ยึดถือข้อปฏิบัติทั้งหมดนั้นไว้ และไม่พรากจากอาจารย์ ดังนี้ให้ถวายความรักแด่อาจารย์ตามกำลังของตน
12.248.28
अग्राम्येणा मेष्वेवं शिष्यो वर्तते कर्मणा ।
वदव्रतोपवासेन चतुर्थे च…।
गुरवे दक्षिणां दत्त्वा समावतेद्यथातिधि… ॥ १२.२४८.२८ ॥
ศิษย์ย่อมประพฤติเช่นนี้ด้วยการกระทำที่ไม่ทางโลก ด้วยการรักษาวาจาและการอดอาหาร และในขั้นที่สี่… เมื่อถวายค่าสอนแด่อาจารย์แล้ว ก็ให้กลับไปเหมือนแขกผู้มาเยือน…
12.248.29
धर्मलब्धैर्युतो दारैरग्नीनुत्पाद्य यनतः ।
द्वितीयमायुषो भागं गृहमेधी भवेद्व्रती ॥ १२.२४८.२९ ॥
ผู้ประกอบด้วยภรรยาที่ได้มาโดยธรรม และได้ก่อไฟศักดิ์สิทธิ์ด้วยยัญ ในช่วงที่สองของชีวิต ควรเป็นคฤหัสถ์ผู้รักษาพรต