マハーバーラタ · 章 12.249
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.249.1
…तीयमायुषो भागं गृहमेधी गृहे वसेत् ।
धर्मलब्धैर्युतो दारैरग्नीनाहृत्य सुव्रतः ॥ १२.२४९.१ ॥
…人生の第二の時期には、家長は家に住み、法によって得た妻を伴い、聖火を設け、誓いに堅固であるべし。
12.249.2
गृहस्थवृत्तयश्चैव चतस्रः कविभिः स्मृताः ।
कुमूलधान्यः प्रथमः कुम्भधान्यस्त्वनन्तरम् ॥ १२.२४९.२ ॥
賢者たちは家長の生計の道を四つ記した。第一はクムーラ・ダーニャ、次はクンバ・ダーニャである。
12.249.3
अश्वस्तनोऽथ कापोतीमाश्रितो वृत्तिमाहरेत् ।
तेषां परः परो ज्यायान्धर्मतो लोकजित्तमः ॥ १२.२४९.३ ॥
次に、明日の糧を拾う者（アシュヴァスタナ）か鳩の生き方（カーポーティー）によって生計を得るべし。これらのうち、後のものほど法において優れ、諸世界を最も多く征服する。
12.249.4
षट्कर्मावर्तयत्येकस्त्रिभिरन्यः प्रवर्तते ।
द्वाभ्यामेकश्चतुर्थस्तु ब्रह्मसत्रे व्यवस्थितः ॥ १२.२४९.४ ॥
一人は六つの務めを循環して行い、別の一人は三つをもって進み、一人は二つをもって、第四の者はブラフマ・サトラに堅く住する。
12.249.5
गृहमेधिव्रतान्यत्र महान्तीह प्रचक्षते ।
नात्मार्थे पाचयेदन्नं न वृथा घातयेत्पशून् ॥ १२.२४९.५ ॥
ここで家長の誓いは偉大と説かれる。自分のために食物を調理せず、無益に家畜を殺させてはならない。
12.249.6
प्राणी वा यदि वाऽप्राणी संस्कारं यजुषाऽर्हति ।
न दिवा प्रस्वपेज्जातु न पूर्वापररात्रयोः ॥ १२.२४९.६ ॥
生き物であれ無生物であれ、ヤジュルヴェーダの句によって浄めの儀礼に値する。昼に決して眠ってはならず、夜の前半にも後半にも眠ってはならない。
12.249.7
न भुञ्जीतान्तराकाले नानृतावाह्वयेत्स्त्रियम् ।
नास्यानश्नन्गृहे विप्रो वसेत्कश्चिदपूजितः ॥ १२.२४९.७ ॥
中間の時間には食事をせず、月経期以外に妻を呼んではならない。その家で食べずに住むバラモンは、また誰も敬われずに住んではならない。
12.249.8
तथास्यातिथयः पूज्या हव्यकव्यवहाः सदा ।
वेदविद्याव्रतस्नाताः श्रोत्रिया वेदपारगाः ॥ १२.२४९.८ ॥
同様に、その客人はつねに敬われるべきである。彼らは神への供物と祖霊への供物を運ぶ者、ヴェーダの学と誓戒によって清められた者、聞いて学んだ者、ヴェーダの彼岸に達した者である。
12.249.9
स्वकर्मजीविनो दान्ताः क्रियावन्तस्तपस्विनः ।
तेषां हव्यं च कव्यं चाप्यर्हणार्थं विधीयते ॥ १२.२४९.९ ॥
自らの務めによって生き、自制し、儀礼を行い、苦行に励む者たちには、敬意のしるしとして神への供物と祖霊への供物が定められている。
12.249.10
नखरैः संप्रयातस्य स्वकर्मव्यापकस्य च ।
अपविद्धाग्निहोत्रस्य गुरोर्वाऽलीकचारिणः ॥ १२.२४९.१० ॥
爪で（切られた者）、去った者、自らの務めを怠る者、アグニホートラを捨てた者、または偽りを行う師——こうした者には（供物を捧げてはならない）。
12.249.11
संविभागोऽत्र भूतानां सर्वेषामेव शिष्यते ।
तथैवापचमानेभ्यः प्रदेयं गृहमेधिना ॥ १२.२४९.११ ॥
ここでは、あらゆる生き物と分かち合うことが守るべき定めとして残されている。同様に、家住者は自分で調理できない人々にも与えるべきである。
12.249.12
विस्साशी भवेन्नित्यं नित्यं चामृतभोजनः ।
असुत …शेषं स्याद्भोजनं हविषा समम् ॥ १२.२४९.१२ ॥
常に残りのものを食べる者であり、常に供物の甘露を食べる者であるべきである。アスタ……［欠落］残りの食物は供物と等しくあるべきである。
12.249.13
भृत्यशेष तु योऽश्नाति तमाहुर्विघसा शिनम् ।
विघसं भृत्यशेषं तु यज्ञशेषमथास्मृतय ॥ १२.२४९.१३ ॥
召使の残した食物を食べる者をヴィガサーシンと呼ぶ。召使の残りは祭祀の残りに等しいと、聖典は説く。
12.249.14
स्वदारनिरतो दान्तो ह्यनसूयुर्जितेन्द्रियः ।
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यर्मालुलातिथिनंश्रितैः ॥ १२.२४९.१४ ॥
自分の妻に喜びを見出し、自制し、妬みなく、感覚を制した者。祭官、家司祭、師、親族、客人、扶養される者に囲まれた者。
12.249.15
वृद्धबालातुरैर्वैद्यैर्ज्ञातिसंबन्धिरान्धवैः ।
मातापितृभ्यां जामीभिर्भ्रात्रा पुत्रेण भावया ॥ १२.२४९.१५ ॥
老人、子供、病人、医師、親族、姻族、身内と共に。母と父、姉妹、兄、息子、妻と共に。
12.249.16
दुहित्रा दासवर्गेण विवादं न समाचरत् ।
एतान्विमुच्य संवादान्सर्वपापैर्विमुच्यते ॥ १२.२४९.१६ ॥
娘や召使いの一団と争ってはならない。これらの争いを捨てる者は、あらゆる罪から解放される。
12.249.17
एतैर्जितस्तु जयति सर्वाल्लोँकान्न संशयः ।
आचार्यो ब्रह्मलोकेशः प्राजापत्ये पिता प्रभुः ॥ १२.२४९.१७ ॥
これらによって克服された者は、疑いなく全ての世界を征服する。師はブラフマーの世界の主であり、プラジャーパティの世界では父が主である。
12.249.18
अतिथिस्त्विन्द्रलोकस्य देवलोकस्य चर्त्विजः ।
जामयोऽप्सरसां लोके वैश्वदेवे तु ज्ञातयः ॥ १२.२४९.१८ ॥
客人はインドラの世界に、祭官は神々の世界に属する。女性の親族はアプサラスの世界に、親族はヴァイシュヴァデーヴァの祭儀にある。
12.249.19
संबन्धिबान्धवा दिक्षु पृथिव्यां मातृमातुलौ ।
बृद्धबावातुरकृशास्त्वाकाशे प्रभविष्णवः ॥ १२.२४९.१९ ॥
四方にいる姻族と親族、地上の母方の親族と叔父、老人、幼児、病人、弱き者、そして天空にいる力ある者たち。
12.249.20
भ्राता ज्येष्ठः समः पित्रा भार्या पुत्रः स्वका तनुः ।
छाया स्वा दासवर्गश्च दुहिता कृपणं परम् ॥ १२.२४९.२० ॥
兄は父と等しい。妻、息子、自分の身体は自分の影であり、召使いの一群もまた自分のものである。娘は最も哀れな存在である。
12.249.21
तस्मादेतैरधिक्षिप्तः सहेन्नित्यमसंज्वरः ।
गृहधर्मरतो विद्वान्धर्मनित्यो जितक्लमः ॥ १२.२४९.२१ ॥
それゆえ、彼らに非難されても、怒りの熱なく常に耐えよ。家住期の義務を喜び、賢明で、常にダルマに堅固であり、疲労に打ち勝つ者であれ。
12.249.22
न चार्थबद्धः कर्माणि धर्मं वा किंचिदाचरेत् ।
गृहस्थवृत्तयस्तिस्रस्तासां निःश्रेयसं परम् ॥ १२.२४९.२२ ॥
富に縛られた者は、行為も、いかなるダルマも行ってはならない。家住者の生き方は三つあり、そのうちに至上の善がある。
12.249.23
परंपरं तथैवाहुश्चातुराश्रम्यमेव तत् ।
ये चोक्ता नियमास्तेषां सर्वं कार्यं बुभूषता ॥ १२.२४९.२३ ॥
このように四住期は次々と語られる。説かれた戒律はすべて、幸福を望む者が実行すべきである。
12.249.24
कुम्भधान्यैरुच्छशिलैः कापोतीं चास्थितास्तथा ।
यस्मिंश्चैते वसन्त्यर्हास्तद्राष्ट्रमभिवर्धते ॥ १२.२४९.२४ ॥
壺の穀物、拾い穂、鳩の生き方を取る者たち。そして、これら尊ぶべき人々が住む国は栄える。
12.249.25
दश पूर्वान्दश परान्पुनाति च पितामहान् ।
गृहस्थवृत्तीश्चाप्येता वर्तयेद्यो गतव्यथः ॥ १२.२४९.२५ ॥
苦悩を離れて、家長のこれらの務めを行う者は、前の十代の祖先、後の十代の子孫、そして祖父たちを浄める。
12.249.26
स चक्रधरलोकानां सदृशीमाप्नुयाद्गतिम् ।
वितेन्द्रियाणामथवा गतिरेषा विधीयते ॥ १२.२४९.२६ ॥
彼は円盤を持つ者（ヴィシュヌ）の世界に等しい行き先を得る。あるいは、感覚を制した者にはこの道が定められている。
12.249.27
सर्वलोको गृहस्थानामुदारमनसां हितः ।
… विमानसंयुक्तो वेददृष्टः … ॥ १२.२४९.२७ ॥
心の広い家長にとっては、すべての世界が益となる。……天界の乗り物と結びつき、ヴェーダに見られたもの……
12.249.28
…लोको गृहस्थानां प्रतिष्ठा निवतात्मनान् ।
ब्रह्मणा विहिता श्रेणिरेषा पस्पाद्विधीयते।
द्वितीयं क्रमशः प्राप्य स्वर्गलोके महीयते ॥ १२.२४९.२८ ॥
……家長の世界は、自己を抑制した者の拠り所である。梵天が定めたこの階梯は……定められている。次第に第二のものに至り、天界で敬われる。
12.249.29
अतः परं परममुदारमाश्रम् ।
तृतीयमाहुस्त्यजतां कलेवरम्।
वनौकसां गृहपतिनामनुत्तमं ।
शृणुष्व संश्लिष्टशरीरकारिणाम् ॥ १२.२४९.२९ ॥
次に、第三と呼ばれる至高で気高い生活期について聞け。それは身体を捨てる者のものであり、森に住む者にも家長にも無上である。身体を律する者たちよ、聞け。