ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.249
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.249.1
…तीयमायुषो भागं गृहमेधी गृहे वसेत् ।
धर्मलब्धैर्युतो दारैरग्नीनाहृत्य सुव्रतः ॥ १२.२४९.१ ॥
…ಆಯುಷ್ಯದ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಗೃಹಮೇಧಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ; ಧರ್ಮದಿಂದ ಪಡೆದ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಕೂಡಿ, ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ದೃಢವ್ರತನಾಗಿ.
12.249.2
गृहस्थवृत्तयश्चैव चतस्रः कविभिः स्मृताः ।
कुमूलधान्यः प्रथमः कुम्भधान्यस्त्वनन्तरम् ॥ १२.२४९.२ ॥
ಗೃಹಸ್ಥರ ಜೀವನ ವೃತ್ತಿಗಳು ನಾಲ್ಕು ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಮೊದಲನೆಯದು ಕುಮೂಲಧಾನ್ಯ, ನಂತರ ಕುಂಭಧಾನ್ಯ.
12.249.3
अश्वस्तनोऽथ कापोतीमाश्रितो वृत्तिमाहरेत् ।
तेषां परः परो ज्यायान्धर्मतो लोकजित्तमः ॥ १२.२४९.३ ॥
ನಂತರ ಅಶ್ವಸ್ತನ ಅಥವಾ ಕಪೋತೀ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಜೀವನೋಪಾಯ ಪಡೆಯಲಿ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನಂತರದ್ದು ಧರ್ಮದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಗೆಲ್ಲುವವನು.
12.249.4
षट्कर्मावर्तयत्येकस्त्रिभिरन्यः प्रवर्तते ।
द्वाभ्यामेकश्चतुर्थस्तु ब्रह्मसत्रे व्यवस्थितः ॥ १२.२४९.४ ॥
ಒಬ್ಬನು ಆರು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಚಕ್ರದಂತೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಮೂರರಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಒಬ್ಬನು ಎರಡರಿಂದ, ನಾಲ್ಕನೆಯವನು ಬ್ರಹ್ಮಸತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನು.
12.249.5
गृहमेधिव्रतान्यत्र महान्तीह प्रचक्षते ।
नात्मार्थे पाचयेदन्नं न वृथा घातयेत्पशून् ॥ १२.२४९.५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಗೃಹಮೇಧಿಯ ವ್ರತಗಳು ಮಹತ್ತರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ತನಗಾಗಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಬೇಯಿಸಬಾರದು, ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಪಶುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಸಬಾರದು.
12.249.6
प्राणी वा यदि वाऽप्राणी संस्कारं यजुषाऽर्हति ।
न दिवा प्रस्वपेज्जातु न पूर्वापररात्रयोः ॥ १२.२४९.६ ॥
ಜೀವಿಯಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ಜೀವವಾಗಿರಲಿ, ಅದು ಯಜುರ್ವೇದ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹ; ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ನಿದ್ರಿಸಬಾರದು, ರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ.
12.249.7
न भुञ्जीतान्तराकाले नानृतावाह्वयेत्स्त्रियम् ।
नास्यानश्नन्गृहे विप्रो वसेत्कश्चिदपूजितः ॥ १२.२४९.७ ॥
ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಬಾರದು; ಋತುಕಾಲವಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕರೆಯಬಾರದು. ಇವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡದೆ ಯಾವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ವಾಸಿಸಬಾರದು; ಗೌರವವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಯಾರೂ ವಾಸಿಸಬಾರದು.
12.249.8
तथास्यातिथयः पूज्या हव्यकव्यवहाः सदा ।
वेदविद्याव्रतस्नाताः श्रोत्रिया वेदपारगाः ॥ १२.२४९.८ ॥
ಅಂತೆಯೇ ಇವನ ಅತಿಥಿಗಳು ಸದಾ ಪೂಜ್ಯರು; ಅವರು ಹವ್ಯ-ಕವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವವರು, ವೇದವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ವ್ರತಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧರಾದವರು, ಶ್ರೋತ್ರಿಯರು, ವೇದಪಾರಗರು.
12.249.9
स्वकर्मजीविनो दान्ताः क्रियावन्तस्तपस्विनः ।
तेषां हव्यं च कव्यं चाप्यर्हणार्थं विधीयते ॥ १२.२४९.९ ॥
ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದಿಂದ ಜೀವಿಸುವವರು, ದಾಂತರು, ಕ್ರಿಯಾವಂತರು, ತಪಸ್ವಿಗಳು—ಅವರಿಗೆ ಹವ್ಯ ಮತ್ತು ಕವ್ಯವೂ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.249.10
नखरैः संप्रयातस्य स्वकर्मव्यापकस्य च ।
अपविद्धाग्निहोत्रस्य गुरोर्वाऽलीकचारिणः ॥ १२.२४९.१० ॥
ಉಗುರುಗಳಿಂದ (ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು), ಹೊರಟುಹೋದವನು, ತನ್ನ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪೃತನಾಗಿರುವವನು, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು, ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಗುರು—ಇವರಿಗೆ (ಹವ್ಯ ನೀಡಬಾರದು).
12.249.11
संविभागोऽत्र भूतानां सर्वेषामेव शिष्यते ।
तथैवापचमानेभ्यः प्रदेयं गृहमेधिना ॥ १२.२४९.११ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸಕಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸಂವಿಭಾಗವೇ ಉಳಿದ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಗೃಹಸ್ಥನು ತಮಗಾಗಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲಾರದವರಿಗೂ ಕೊಡಬೇಕು.
12.249.12
विस्साशी भवेन्नित्यं नित्यं चामृतभोजनः ।
असुत …शेषं स्याद्भोजनं हविषा समम् ॥ १२.२४९.१२ ॥
ಸದಾ ವಿಸ್ರಾಶಿಯಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಸದಾ ಅಮೃತಭೋಜನನಾಗಿರಬೇಕು. ಅಸುತ… (ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ)—ಉಳಿದ ಆಹಾರ ಹವಿಸ್ಸಿನಂತೆ ಸಮವಾಗಿರಬೇಕು.
12.249.13
भृत्यशेष तु योऽश्नाति तमाहुर्विघसा शिनम् ।
विघसं भृत्यशेषं तु यज्ञशेषमथास्मृतय ॥ १२.२४९.१३ ॥
ಸೇವಕರ ಉಳಿದ ಊಟವನ್ನು ತಿನ್ನುವವನನ್ನು ವಿಘಸಾಶಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸೇವಕರ ಉಳಿಕೆ ಯಜ್ಞಶೇಷಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
12.249.14
स्वदारनिरतो दान्तो ह्यनसूयुर्जितेन्द्रियः ।
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यर्मालुलातिथिनंश्रितैः ॥ १२.२४९.१४ ॥
ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ, ದಾಂತ, ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದ, ಇಂದ್ರಿಯಜಿತನು; ಋತ್ವಿಜ್, ಪುರೋಹಿತ, ಆಚಾರ್ಯ, ಬಂಧು, ಅತಿಥಿ, ಆಶ್ರಿತರೊಂದಿಗಿರುವವನು.
12.249.15
वृद्धबालातुरैर्वैद्यैर्ज्ञातिसंबन्धिरान्धवैः ।
मातापितृभ्यां जामीभिर्भ्रात्रा पुत्रेण भावया ॥ १२.२४९.१५ ॥
ವೃದ್ಧರು, ಮಕ್ಕಳು, ರೋಗಿಗಳು, ವೈದ್ಯರು, ಜ್ಞಾತಿ, ಸಂಬಂಧಿ, ಬಾಂಧವರೊಂದಿಗೆ; ತಾಯಿ-ತಂದೆ, ಸಹೋದರಿಯರು, ಸಹೋದರ, ಮಗನೊಂದಿಗೆ, ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ.
12.249.16
दुहित्रा दासवर्गेण विवादं न समाचरत् ।
एतान्विमुच्य संवादान्सर्वपापैर्विमुच्यते ॥ १२.२४९.१६ ॥
ಮಗಳೊಂದಿಗೆ, ದಾಸವರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ವಿವಾದ ಮಾಡಬಾರದು. ಈ ವಾದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟವನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
12.249.17
एतैर्जितस्तु जयति सर्वाल्लोँकान्न संशयः ।
आचार्यो ब्रह्मलोकेशः प्राजापत्ये पिता प्रभुः ॥ १२.२४९.१७ ॥
ಇವರಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟವನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆಚಾರ್ಯನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದ ಒಡೆಯ; ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯೇ ಪ್ರಭು.
12.249.18
अतिथिस्त्विन्द्रलोकस्य देवलोकस्य चर्त्विजः ।
जामयोऽप्सरसां लोके वैश्वदेवे तु ज्ञातयः ॥ १२.२४९.१८ ॥
ಅತಿಥಿ ಇಂದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ, ಋತ್ವಿಜರು ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಸ್ತ್ರೀ ಬಂಧುಗಳು ಅಪ್ಸರಸರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ; ಜ್ಞಾತಿಗಳು ವೈಶ್ವದೇವ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ.
12.249.19
संबन्धिबान्धवा दिक्षु पृथिव्यां मातृमातुलौ ।
बृद्धबावातुरकृशास्त्वाकाशे प्रभविष्णवः ॥ १२.२४९.१९ ॥
ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ಬಾಂಧವರು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯ ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾವಂದಿರು, ವೃದ್ಧರು, ಬಾಲಕರು, ರೋಗಿಗಳು, ದುರ್ಬಲರು; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳು.
12.249.20
भ्राता ज्येष्ठः समः पित्रा भार्या पुत्रः स्वका तनुः ।
छाया स्वा दासवर्गश्च दुहिता कृपणं परम् ॥ १२.२४९.२० ॥
ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ತಂದೆಗೆ ಸಮಾನ; ಹೆಂಡತಿ, ಮಗ, ತನ್ನ ದೇಹ ತನ್ನ ನೆರಳು; ಸೇವಕ ವರ್ಗವೂ ತನ್ನದೇ; ಮಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದೀನಳು.
12.249.21
तस्मादेतैरधिक्षिप्तः सहेन्नित्यमसंज्वरः ।
गृहधर्मरतो विद्वान्धर्मनित्यो जितक्लमः ॥ १२.२४९.२१ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರಿಂದ ನಿಂದಿತನಾದರೂ ಸದಾ ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಸಹಿಸಬೇಕು; ಗೃಹಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿ, ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿ, ಸದಾ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿ, ಆಯಾಸವನ್ನು ಗೆದ್ದವನಾಗಿರಬೇಕು.
12.249.22
न चार्थबद्धः कर्माणि धर्मं वा किंचिदाचरेत् ।
गृहस्थवृत्तयस्तिस्रस्तासां निःश्रेयसं परम् ॥ १२.२४९.२२ ॥
ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾದವನು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬಾರದು; ಗೃಹಸ್ಥರ ವೃತ್ತಿಗಳು ಮೂರು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿದೆ.
12.249.23
परंपरं तथैवाहुश्चातुराश्रम्यमेव तत् ।
ये चोक्ता नियमास्तेषां सर्वं कार्यं बुभूषता ॥ १२.२४९.२३ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಹೇಳಲಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
12.249.24
कुम्भधान्यैरुच्छशिलैः कापोतीं चास्थितास्तथा ।
यस्मिंश्चैते वसन्त्यर्हास्तद्राष्ट्रमभिवर्धते ॥ १२.२४९.२४ ॥
ಕುಂಭಧಾನ್ಯ, ಉಂಛಶಿಲ ಮತ್ತು ಕಪೋತೀ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದವರು; ಈ ಯೋಗ್ಯರು ವಾಸಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
12.249.25
दश पूर्वान्दश परान्पुनाति च पितामहान् ।
गृहस्थवृत्तीश्चाप्येता वर्तयेद्यो गतव्यथः ॥ १२.२४९.२५ ॥
ದುಃಖರಹಿತನಾಗಿ ಈ ಗೃಹಸ್ಥ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು ಹತ್ತು ಪೂರ್ವಜರನ್ನು, ಹತ್ತು ವಂಶಜರನ್ನು ಮತ್ತು ಪಿತಾಮಹರನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.249.26
स चक्रधरलोकानां सदृशीमाप्नुयाद्गतिम् ।
वितेन्द्रियाणामथवा गतिरेषा विधीयते ॥ १२.२४९.२६ ॥
ಅವನು ಚಕ್ರಧಾರಿಯ (ವಿಷ್ಣುವಿನ) ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಥವಾ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಇದೇ ಮಾರ್ಗ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.249.27
सर्वलोको गृहस्थानामुदारमनसां हितः ।
… विमानसंयुक्तो वेददृष्टः … ॥ १२.२४९.२७ ॥
ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನ ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಸರ್ವಲೋಕವೂ ಹಿತಕರ. … ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ವೇದದಲ್ಲಿ ಕಂಡ … ।
12.249.28
…लोको गृहस्थानां प्रतिष्ठा निवतात्मनान् ।
ब्रह्मणा विहिता श्रेणिरेषा पस्पाद्विधीयते।
द्वितीयं क्रमशः प्राप्य स्वर्गलोके महीयते ॥ १२.२४९.२८ ॥
… ಗೃಹಸ್ಥರ ಲೋಕ, ಆತ್ಮ ನಿಗ್ರಹ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಧಿಸಿದ ಈ ಶ್ರೇಣಿ … ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಪಡೆದು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.249.29
अतः परं परममुदारमाश्रम् ।
तृतीयमाहुस्त्यजतां कलेवरम्।
वनौकसां गृहपतिनामनुत्तमं ।
शृणुष्व संश्लिष्टशरीरकारिणाम् ॥ १२.२४९.२९ ॥
ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಉದಾರ ಆಶ್ರಮವನ್ನು—ಮೂರನೆಯದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ, ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರಿಗಿರುವ, ವನವಾಸಿಗಳಿಗೂ ಗೃಹಪತಿಗಳಿಗೂ ಅನುತ್ತಮವಾದುದನ್ನು—ಕೇಳು, ದೇಹವನ್ನು ಸಂಯಮದಿಂದ ಇರಿಸುವವರೇ.