മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.249
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.249.1
…तीयमायुषो भागं गृहमेधी गृहे वसेत् ।
धर्मलब्धैर्युतो दारैरग्नीनाहृत्य सुव्रतः ॥ १२.२४९.१ ॥
…ആയുസ്സിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം, ഗൃഹമേധി വീട്ടിൽ വസിക്കണം; ധർമ്മേന ലഭിച്ച ഭാര്യയോടുകൂടി, അഗ്നികളെ സ്ഥാപിച്ച്, ദൃഢവ്രതനായി.
12.249.2
गृहस्थवृत्तयश्चैव चतस्रः कविभिः स्मृताः ।
कुमूलधान्यः प्रथमः कुम्भधान्यस्त्वनन्तरम् ॥ १२.२४९.२ ॥
ഗൃഹസ്ഥന്റെ ജീവനോപാധികൾ നാലെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ആദ്യത്തേത് കുമൂലധാന്യം, പിന്നെ കുംഭധാന്യം.
12.249.3
अश्वस्तनोऽथ कापोतीमाश्रितो वृत्तिमाहरेत् ।
तेषां परः परो ज्यायान्धर्मतो लोकजित्तमः ॥ १२.२४९.३ ॥
പിന്നെ അശ്വസ്തനനായോ കാപോതീ വൃത്തിയെ ആശ്രയിച്ചോ ജീവനോപാധി നേടണം; ഇവയിൽ പിന്നീടുള്ളത് ഓരോന്നും ധർമ്മത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠം, ലോകങ്ങളെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജയിക്കുന്നവൻ.
12.249.4
षट्कर्मावर्तयत्येकस्त्रिभिरन्यः प्रवर्तते ।
द्वाभ्यामेकश्चतुर्थस्तु ब्रह्मसत्रे व्यवस्थितः ॥ १२.२४९.४ ॥
ഒരാൾ ആറ് കർമ്മങ്ങളെ ചക്രമായി നടത്തുന്നു; മറ്റൊരാൾ മൂന്നുകൊണ്ട് മുന്നോട്ടുപോകുന്നു; ഒരാൾ രണ്ടുകൊണ്ട്, നാലാമനോ ബ്രഹ്മസത്രത്തിൽ സ്ഥിതനാകുന്നു.
12.249.5
गृहमेधिव्रतान्यत्र महान्तीह प्रचक्षते ।
नात्मार्थे पाचयेदन्नं न वृथा घातयेत्पशून् ॥ १२.२४९.५ ॥
ഇവിടെ ഗൃഹമേധിയുടെ വ്രതങ്ങൾ മഹത്തരമെന്ന് പറയുന്നു: സ്വന്തത്തിനായി അന്നം പാചകം ചെയ്യരുത്, വൃഥാ മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലിക്കരുത്.
12.249.6
प्राणी वा यदि वाऽप्राणी संस्कारं यजुषाऽर्हति ।
न दिवा प्रस्वपेज्जातु न पूर्वापररात्रयोः ॥ १२.२४९.६ ॥
ജീവനുള്ളതോ ജീവനില്ലാത്തതോ ആയാലും, അത് യജുർവേദമന്ത്രത്താൽ സംസ്കാരത്തിന് അർഹമാണ്; പകൽ ഒരിക്കലും ഉറങ്ങരുത്, രാത്രിയുടെ ആദ്യഭാഗത്തോ അവസാനഭാഗത്തോ അരുത്.
12.249.7
न भुञ्जीतान्तराकाले नानृतावाह्वयेत्स्त्रियम् ।
नास्यानश्नन्गृहे विप्रो वसेत्कश्चिदपूजितः ॥ १२.२४९.७ ॥
ഇടവേളയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്; ഋതുകാലമല്ലാത്തപ്പോൾ സ്ത്രീയെ വിളിക്കരുത്. ഇവന്റെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷിക്കാതെ ഒരു ബ്രാഹ്മണനും താമസിക്കരുത്; ആദരിക്കപ്പെടാത്തവനായി ആരും താമസിക്കരുത്.
12.249.8
तथास्यातिथयः पूज्या हव्यकव्यवहाः सदा ।
वेदविद्याव्रतस्नाताः श्रोत्रिया वेदपारगाः ॥ १२.२४९.८ ॥
അതുപോലെ ഇവന്റെ അതിഥികൾ എപ്പോഴും ആദരണീയരാണ്; ഹവ്യകവ്യങ്ങൾ വഹിക്കുന്നവരും വേദവിദ്യയും വ്രതവും കൊണ്ട് ശുദ്ധരായവരും ശ്രോത്രിയരും വേദപാരഗരുമാണവർ.
12.249.9
स्वकर्मजीविनो दान्ताः क्रियावन्तस्तपस्विनः ।
तेषां हव्यं च कव्यं चाप्यर्हणार्थं विधीयते ॥ १२.२४९.९ ॥
സ്വകർമ്മം കൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നവരും ദാന്തരും ക്രിയാവാന്മാരും തപസ്വികളുമായവർക്ക് ഹവ്യവും കവ്യവും ആദരത്തിനായി വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.249.10
नखरैः संप्रयातस्य स्वकर्मव्यापकस्य च ।
अपविद्धाग्निहोत्रस्य गुरोर्वाऽलीकचारिणः ॥ १२.२४९.१० ॥
നഖങ്ങളാൽ (മുറിക്കപ്പെട്ടവൻ), പോയവൻ, സ്വകർമ്മം അവഗണിക്കുന്നവൻ, അഗ്നിഹോത്രം ഉപേക്ഷിച്ചവൻ, അല്ലെങ്കിൽ അസത്യം പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗുരു—ഇവർക്ക് (ഹവ്യം നൽകരുത്).
12.249.11
संविभागोऽत्र भूतानां सर्वेषामेव शिष्यते ।
तथैवापचमानेभ्यः प्रदेयं गृहमेधिना ॥ १२.२४९.११ ॥
ഇവിടെ എല്ലാ ജീവികൾക്കും സംവിഭാഗമാണ് ശേഷിക്കുന്ന ധർമ്മം; അതുപോലെ ഗൃഹസ്ഥൻ സ്വയം പാചകം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവർക്കും നൽകണം.
12.249.12
विस्साशी भवेन्नित्यं नित्यं चामृतभोजनः ।
असुत …शेषं स्याद्भोजनं हविषा समम् ॥ १२.२४९.१२ ॥
എപ്പോഴും വിസ്രാശിയും എപ്പോഴും അമൃതഭോജനനുമാകണം. അസുത… (പാഠത്തിൽ വിടവ്)—ശേഷിക്കുന്ന ഭക്ഷണം ഹവിസ്സിനു സമമാകണം.
12.249.13
भृत्यशेष तु योऽश्नाति तमाहुर्विघसा शिनम् ।
विघसं भृत्यशेषं तु यज्ञशेषमथास्मृतय ॥ १२.२४९.१३ ॥
ഭൃത്യന്മാർ ഉപേക്ഷിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനെ വിഘസാശി എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഭൃത്യശേഷം യജ്ഞശേഷത്തിനു തുല്യമെന്നു സ്മൃതികൾ പറയുന്നു.
12.249.14
स्वदारनिरतो दान्तो ह्यनसूयुर्जितेन्द्रियः ।
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यर्मालुलातिथिनंश्रितैः ॥ १२.२४९.१४ ॥
സ്വപത്നിയിൽ നിരതനും, ദാന്തനും, അസൂയയില്ലാത്തവനും, ഇന്ദ്രിയജയിയും; ഋത്വിക്കുകൾ, പുരോഹിതർ, ആചാര്യന്മാർ, ബന്ധുക്കൾ, അതിഥികൾ, ആശ്രിതർ എന്നിവരോടൊപ്പമുള്ളവൻ.
12.249.15
वृद्धबालातुरैर्वैद्यैर्ज्ञातिसंबन्धिरान्धवैः ।
मातापितृभ्यां जामीभिर्भ्रात्रा पुत्रेण भावया ॥ १२.२४९.१५ ॥
വൃദ്ധർ, ബാലർ, രോഗികൾ, വൈദ്യന്മാർ, ജ്ഞാതികൾ, സംബന്ധികൾ, ബാന്ധവർ എന്നിവരോടും; മാതാപിതാക്കൾ, സഹോദരിമാർ, സഹോദരൻ, പുത്രൻ, ഭാര്യ എന്നിവരോടും.
12.249.16
दुहित्रा दासवर्गेण विवादं न समाचरत् ।
एतान्विमुच्य संवादान्सर्वपापैर्विमुच्यते ॥ १२.२४९.१६ ॥
മകളോടും ദാസവർഗ്ഗത്തോടും തർക്കം ചെയ്യരുത്. ഈ തർക്കങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു.
12.249.17
एतैर्जितस्तु जयति सर्वाल्लोँकान्न संशयः ।
आचार्यो ब्रह्मलोकेशः प्राजापत्ये पिता प्रभुः ॥ १२.२४९.१७ ॥
ഇവരാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ജയിക്കുന്നു, സംശയമില്ല. ആചാര്യൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിന്റെ അധിപൻ; പ്രാജാപത്യ ലോകത്തിൽ പിതാവാണ് പ്രഭു.
12.249.18
अतिथिस्त्विन्द्रलोकस्य देवलोकस्य चर्त्विजः ।
जामयोऽप्सरसां लोके वैश्वदेवे तु ज्ञातयः ॥ १२.२४९.१८ ॥
അതിഥി ഇന്ദ്രലോകത്തിനും, ഋത്വിക്കുകൾ ദേവലോകത്തിനും ഉള്ളവർ. സ്ത്രീ ബന്ധുക്കൾ അപ്സരസ്സുകളുടെ ലോകത്തിൽ; ജ്ഞാതികൾ വൈശ്വദേവത്തിൽ.
12.249.19
संबन्धिबान्धवा दिक्षु पृथिव्यां मातृमातुलौ ।
बृद्धबावातुरकृशास्त्वाकाशे प्रभविष्णवः ॥ १२.२४९.१९ ॥
ദിക്കുകളിൽ ബന്ധുക്കളും ചാർച്ചക്കാരും, ഭൂമിയിൽ മാതൃബന്ധുക്കളും മാതുലന്മാരും, വൃദ്ധരും ശിശുക്കളും രോഗികളും ദുർബലരും, ആകാശത്ത് ശക്തിമാന്മാരും.
12.249.20
भ्राता ज्येष्ठः समः पित्रा भार्या पुत्रः स्वका तनुः ।
छाया स्वा दासवर्गश्च दुहिता कृपणं परम् ॥ १२.२४९.२० ॥
മൂത്ത സഹോദരൻ പിതാവിന് തുല്യൻ; ഭാര്യ, പുത്രൻ, സ്വന്തം ശരീരം സ്വന്തം നിഴൽ; ദാസവർഗവും സ്വന്തം; പുത്രി ഏറ്റവും ദയനീയ.
12.249.21
तस्मादेतैरधिक्षिप्तः सहेन्नित्यमसंज्वरः ।
गृहधर्मरतो विद्वान्धर्मनित्यो जितक्लमः ॥ १२.२४९.२१ ॥
അതിനാൽ ഇവരാൽ ആക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടാലും എപ്പോഴും ക്ഷോഭമില്ലാതെ സഹിക്കണം; ഗൃഹധർമ്മത്തിൽ രമിക്കുന്നവനും വിദ്വാനും എപ്പോഴും ധർമ്മനിഷ്ഠനും ക്ഷീണത്തെ ജയിച്ചവനുമായിരിക്കണം.
12.249.22
न चार्थबद्धः कर्माणि धर्मं वा किंचिदाचरेत् ।
गृहस्थवृत्तयस्तिस्रस्तासां निःश्रेयसं परम् ॥ १२.२४९.२२ ॥
ധനത്താൽ ബന്ധിതനായവൻ കർമ്മങ്ങളോ ഏതെങ്കിലും ധർമ്മമോ ചെയ്യരുത്; ഗൃഹസ്ഥന്റെ വൃത്തികൾ മൂന്നാണ്; അവയിൽ പരമ ശ്രേയസ്സുണ്ട്.
12.249.23
परंपरं तथैवाहुश्चातुराश्रम्यमेव तत् ।
ये चोक्ता नियमास्तेषां सर्वं कार्यं बुभूषता ॥ १२.२४९.२३ ॥
അതുപോലെ നാലാശ്രമങ്ങളും ഒന്നിനുപിന്നാലെ ഒന്നായി പറയപ്പെടുന്നു; പറയപ്പെട്ട നിയമങ്ങളെല്ലാം നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ചെയ്യണം.
12.249.24
कुम्भधान्यैरुच्छशिलैः कापोतीं चास्थितास्तथा ।
यस्मिंश्चैते वसन्त्यर्हास्तद्राष्ट्रमभिवर्धते ॥ १२.२४९.२४ ॥
കുംഭധാന്യം, ഉഞ്ഛശിലം, കാപോതി എന്നീ വൃത്തികൾ സ്വീകരിച്ചവരും; ഈ യോഗ്യർ വസിക്കുന്ന രാഷ്ട്രം വളരുന്നു.
12.249.25
दश पूर्वान्दश परान्पुनाति च पितामहान् ।
गृहस्थवृत्तीश्चाप्येता वर्तयेद्यो गतव्यथः ॥ १२.२४९.२५ ॥
ദുഃഖരഹിതനായി ഈ ഗൃഹസ്ഥവൃത്തികൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ പത്ത് പൂർവ്വികരെയും പത്ത് പിൻഗാമികളെയും പിതാമഹന്മാരെയും പവിത്രീകരിക്കുന്നു.
12.249.26
स चक्रधरलोकानां सदृशीमाप्नुयाद्गतिम् ।
वितेन्द्रियाणामथवा गतिरेषा विधीयते ॥ १२.२४९.२६ ॥
അവൻ ചക്രധരന്റെ (വിഷ്ണുവിന്റെ) ലോകങ്ങൾക്ക് സമാനമായ ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചവർക്ക് ഇതാണ് വിധിച്ചിട്ടുള്ള ഗതി.
12.249.27
सर्वलोको गृहस्थानामुदारमनसां हितः ।
… विमानसंयुक्तो वेददृष्टः … ॥ १२.२४९.२७ ॥
ഉദാരമനസ്കരായ ഗൃഹസ്ഥർക്ക് സർവ്വലോകവും ഹിതകരമാണ്. … വിമാനങ്ങളോടുകൂടിയത്, വേദത്തിൽ ദർശിക്കപ്പെട്ടത് … ।
12.249.28
…लोको गृहस्थानां प्रतिष्ठा निवतात्मनान् ।
ब्रह्मणा विहिता श्रेणिरेषा पस्पाद्विधीयते।
द्वितीयं क्रमशः प्राप्य स्वर्गलोके महीयते ॥ १२.२४९.२८ ॥
… ഗൃഹസ്ഥരുടെ ലോകം, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവർക്ക് പ്രതിഷ്ഠയാണ്. ബ്രഹ്മാവ് വിധിച്ച ഈ ശ്രേണി … വിധിക്കപ്പെടുന്നു. ക്രമേണ രണ്ടാമത്തേത് പ്രാപിച്ച് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.249.29
अतः परं परममुदारमाश्रम् ।
तृतीयमाहुस्त्यजतां कलेवरम्।
वनौकसां गृहपतिनामनुत्तमं ।
शृणुष्व संश्लिष्टशरीरकारिणाम् ॥ १२.२४९.२९ ॥
ഇതിനുശേഷം പരമവും ഉദാരവുമായ ആശ്രമം—മൂന്നാമത്തേതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്, ശരീരം ത്യജിക്കുന്നവരുടേത്, വനവാസികൾക്കും ഗൃഹപതികൾക്കും ഉത്തമമായത്—കേൾക്കുക, ശരീരത്തെ സംയമത്തോടെ പാലിക്കുന്നവരേ.