摩诃婆罗多 · 章 12.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.25.1
द्वैपायनवचः श्रुत्वा कुपिते च धनञ्जये ।
व्यासमामन्त्र्य कौन्तेयः प्रत्युवाच युधिष्ठिरः ॥ १२.२५.१ ॥
闻听双河（毗耶娑）之言，阿周那已然愤怒，昆提之子坚战呼唤毗耶娑并回答道。
12.25.2
न पार्थिवमिदं राज्यं न भोगाश्च पृथग्विधाः ।
प्रीणयन्ति मनो मेऽद्य शोको मां दारयत्ययम् ॥ १२.२५.२ ॥
今日，这王国与种种享乐都不能使我的心欢喜；这悲痛撕裂着我。
12.25.3
श्रुत्वा वीरविहीनानामपुत्राणां च योषिताम् ।
परिदेवयमानानां न शान्तिं मनसा लभे ॥ १२.२५.३ ॥
听闻失去英雄与儿子的妇女们的哀号，我的心无法得到平静。
12.25.4
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं व्यासो योगविदांवरः ।
युधिष्ठिरं महाप्राज्ञो धर्मज्ञो वेदपारगः ॥ १२.२५.४ ॥
闻言，毗耶娑——瑜伽行者中最杰出者、大智慧者、通晓法者、通达吠陀者——对坚战作了如下回答。
12.25.5
न कर्मणा लभ्यते चेज्यया वा ।
नाप्यस्ति दाता पुरुषस्य कश्चित्।
पर्याययोगाद्विहितं विधात्रा ।
कालेन सर्वं लभते मनुष्यः ॥ १२.२५.५ ॥
不能靠行为获得，也不能靠祭祀获得；人没有施与者。依造物主所定的先后次第，人终将随时而获得一切。
12.25.6
न बुद्धिशक्त्याऽऽध्ययनेन शक्यं ।
प्राप्तुं विशेषं मनुजैरकाले।
मूर्खोऽपि चाप्नोति कदाचिदर्था ।
न्कालो हि सर्वं पुरुषस्य दाता ॥ १२.२५.६ ॥
人凭智慧、力量或学习，在不当其时时无法获得特别的成就。愚人有时也能获得财富，因为只有时间才是给予人一切的施与者。
12.25.7
न भूरकालेषु फलं ददाति ।
शिल्पानि मन्त्राश्च तथौषधानि।
तान्येव कालेन समाहितानि ।
सिद्ध्यन्ति वर्धन्ति च भूतिकाले ॥ १२.२५.७ ॥
土地在不当的时节不结果实。技艺、咒语与药物，若及时聚集，便能成功，并在兴盛之时增长。
12.25.8
कालेन शीघ्राः प्रवहन्ति वाताः ।
कालेन वृष्टिर्जलदानुपैति।
कालेन पझोत्पलवञ्जलं च ।
कालेन पुष्यन्ति वनेषु वृक्षाः ॥ १२.२५.८ ॥
依时，疾风吹拂；依时，云中降下雨水。依时，莲花、青莲与水生植物开放；依时，林中树木繁茂。
12.25.9
कालेन कृष्णाश्च सिताश्च रात्र्यः ।
कालेन चन्द्रः परिपूर्णबिम्बः।
नाकालतः पुष्पफलं द्रुमाणां ।
नाकालवेगाः सरितो वहन्ति ॥ १२.२५.९ ॥
依时，黑夜与白夜来临；依时，满月升起。树木在非时不开花结果，河流也不以非时之势奔流。
12.25.10
नाकालमत्ताः खगपन्नगाश्च ।
मृगद्विपाः शैलमृगाश्च लोके।
नाकालतः स्त्रीषु भवन्ति गर्भा ।
नायन्त्यकाले शिशिरोष्णवर्षाः ॥ १२.२५.१० ॥
非时之时，飞禽与蛇不会狂躁，鹿、象与山中之兽在世间亦然；非时之时，妇人不会怀孕，寒、暑、雨也不会在非时来临。
12.25.11
नाकालतो म्रियते जायते वा ।
नाकालतो व्याहरते च बालः।
नाकालतो यौवनमभ्युपैति ।
नाकालतो रोहति बीजमुप्तम् ॥ १२.२५.११ ॥
非时之时，无人死亡或出生，孩童也不会开口说话。非时之时，青春不会到来；非时播下的种子也不会发芽。
12.25.12
नाकालतो भानुरुपैति योगं ।
नाकालतोऽस्तं गिरिमभ्युपैति।
नाकालतो वर्धते हीयते च ।
चन्द्रः समुद्रोऽपि महोर्मिमाली ॥ १२.२५.१२ ॥
太阳并非失时而至其定数之运行，亦非失时而落向山岳。月亮并非失时而盈亏，披着巨浪之环的大海亦然。
12.25.13
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गीतं राज्ञा सेनजिता दुःखार्तेन युधिष्ठिर ॥ १२.२५.१३ ॥
此处人们亦引用这古老的传说——被忧苦所困的国王森纳吉特所唱的歌，俱卢之子啊。
12.25.14
सर्वानेवैष पर्यायो मर्त्यान्स्पृशति दुःसहः ।
कालेन परिपक्वा हि म्रियन्ते सर्वपार्थिवाः ॥ १२.२५.१४ ॥
这难以承受的轮转触及所有凡人；因为被时间成熟的诸王，无一不死。
12.25.15
घ्नन्ति चान्यान्नरान्राजंस्तानप्यन्ये तथा नराः ।
संज्ञैषा लौकिकी राजन्न हिनस्ति न हन्यते ॥ १२.२५.१५ ॥
人杀他人，他人又同样杀之。大王啊，这只是世俗的称谓：他既不杀，也不被杀。
12.25.16
हन्तीति मन्यते कश्चिन्न हन्तीत्यपि चापरः ।
स्वभावतस्तु नियतौ भूतानां प्रभवाप्ययौ ॥ १२.२५.१६ ॥
有人认为“他杀了”，又有人认为“他没有杀”。然而众生的生起与消亡，乃由其自性所定。
12.25.17
नष्टे धने वा दारे वा पुत्रे पितरि वा मृते ।
अहो दुःखमिति ध्यायन्दुःखस्यापचितिं चरेत् ॥ १२.२५.१७ ॥
财富丧失，或妻子、儿子、父亲死去，人应当想着“唉，好大的苦痛！”，然后行走于减轻苦痛之道。
12.25.18
स किं शोचसि मूढः सञ्शोच्यान्किमनुशोचसि ।
पश्य दुःखेषु दुःखानि भयेषु च भयान्यपि ॥ १२.२५.१८ ॥
愚人啊，你为何悲伤？为何为那些值得悲伤的人哀悼？看那苦中有苦，怖中有怖。
12.25.19
आत्माऽपि चायं न मम सर्वाऽपि पथिवी मम ।
यथा मम तथाऽन्येषामिति पश्यन्न मुह्यति ॥ १२.२५.१९ ॥
此身亦非我所有，整个大地也非我所有。若见我所有者亦如是属于他人，便不会迷惑。
12.25.20
शोकस्थानसहस्राणि हर्षस्थानशतानि च ।
दिवसेदिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ॥ १२.२५.२० ॥
千种悲伤之因、百种喜悦之因，日复一日地侵扰愚人，而不侵扰智者。
12.25.21
एवमेतानि कालेन प्रियद्वेष्याणि भागशः ।
जीवेषु परिवर्तन्ते दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.२५.२१ ॥
如此，随着时间，这些可爱与可憎之物轮流在众生之间流转：苦与乐皆然。
12.25.22
दुःखमेवास्ति न सुखं तस्मात्तदुपलभ्यते ।
तृष्णार्तिप्रभवं दुःखं दुःखार्तिप्रभवं सुखम् ॥ १२.२५.२२ ॥
实则只有苦，没有乐；因此所觉知的正是苦。苦生于渴爱的煎熬，乐生于苦的煎熬。
12.25.23
सुखस्यानन्तरं दुःखं दुःखस्यानन्तरं सुखम् ।
न नित्यं लभते दुःखं न नित्यं लभते सुखम् ॥ १२.२५.२३ ॥
乐之后是苦，苦之后是乐。无人永远得苦，也无人永远得乐。
12.25.24
सुखमेव हि दुःखान्तं कदाचिद्दुःखतः सुखम् ।
तस्मादेतद्द्वयं जह्याद्य इच्छेच्छाश्वतं सुखम् ॥ १२.२५.२४ ॥
快乐以痛苦告终，有时痛苦之后才有快乐。因此，想要永恒之乐的人，应当舍弃这两者。
12.25.25
सुखान्तप्रभवं दुःखं दुःखान्तप्रभवं सुखम् ।
यन्निमित्तो भवेच्छोकस्तापो वा दुःखमूर्च्छितः।
आयासो वाऽपि यन्मूलस्तदेकाङ्गमपि त्यजेत् ॥ १२.२५.२५ ॥
痛苦生于快乐的终结，快乐生于痛苦的终结。凡是引起忧愁、烦恼或劳苦的根源，哪怕只是其中一部分，也应当舍弃。
12.25.26
सुखं वा यदि वा दुःखं प्रियं वा यदि वाऽप्रियम् ।
प्राप्तं प्राप्तमुपासीत हृदयेनापराजितः ॥ १२.२५.२६ ॥
无论是快乐还是痛苦，可爱还是不可爱，凡所得到的，都应以不被征服的心去接受。
12.25.27
ईषदप्यङ्ग दाराणां पुत्राणामाचरन्प्रियम् ।
ततो ज्ञास्यसि कः कस्य केन वा कथमेव च ॥ १२.२५.२७ ॥
亲爱的，只要稍稍使妻子和儿子欢喜，那时你就会知道谁属于谁，由谁，或如何。
12.25.28
ये च मूढतमा लोके ये च बुद्धेः परं गताः ।
त एव सुखमेधन्ते मध्यमः क्लिश्यते जनः ॥ १२.२५.२८ ॥
世上只有最愚昧的人，以及超越智慧的人，才在快乐中兴盛；中等之人则受苦。
12.25.29
इत्यन्नवीन्महाप्राज्ञो युधिष्ठिर स सेनजित् ।
परावरज्ञो लोकस्य धर्मवित्सुखदुःखवित् ॥ १२.२५.२९ ॥
大智的仙纳吉对坚战如此说道。他通晓世间的高低，通晓达摩，通晓快乐与痛苦。
12.25.30
परदुःखेन दुःखी यो न स जातु सुखी भवेत् ।
दुःखानां हि क्षयो नास्ति जायते ह्यपरात्परम् ॥ १२.२५.३० ॥
不为他人之苦而苦者，永不能幸福。苦难没有穷尽，此苦从彼苦而生。
12.25.31
सुखं च दुःखं च भवाभवौ च ।
लाभालाभौ मरणं जीवितं च।
पर्यायतः सर्वमवाप्तुवन्ति ।
तस्मान्न मुह्येन्न च संप्रहृष्येत् ॥ १२.२५.३१ ॥
乐与苦、有与无、得与失、死与生，这一切轮流降临于每个人。因此不应迷惑，也不应过分欢喜。
12.25.32
दीक्षां राज्ञां संयुगे धर्ममाहु ।
र्योगं राज्ये दण्डनीतिं च सम्यक्।
वित्तत्यागं दक्षिणां चैव यज्ञे ।
सम्यग्दानं पावनानीति विद्यात् ॥ १२.२५.३२ ॥
对于国王而言，战斗即是灌顶，这被称为法；在治国中，修持与刑罚之道亦然。在祭祀中，舍弃财物、达克希纳以及如法布施，应当知道是净化之行。
12.25.33
रक्षन्राज्यं बुद्धिपूर्वं नयेन ।
संत्यक्तात्मा यज्ञशीलो महात्मा।
सर्वाल्लोकान्धर्मदृष्ट्यावलोक ।
न्नूध्वं देहान्मोदते देवलोके ॥ १२.२५.३३ ॥
以审慎的智慧与正当的政策守护国家，舍弃自我，乐于祭祀，心胸广大，以法的眼光观察一切世界者，舍身之后，在天界中欢乐。
12.25.34
जित्वा संग्रामान्पालयित्वा च राष्ट्रं ।
सोमं पीत्वा वर्धयित्वा प्रजाश्च।
युक्त्या दण्डं धारयित्वा प्रजानां ।
पश्चात्क्षीणायुर्मोदते देवलोके ॥ १२.२५.३४ ॥
征战获胜，守护国土，饮用苏摩，养育臣民，并善巧地对民众执掌刑杖，寿命耗尽之后，他在天界中欢乐。
12.25.35
पूतात्मा वै मोदते देवलोके ॥ १२.२५.३५ ॥
心灵纯净者必定在天神之界欢喜。
12.25.36
यस्य वृत्तं नमस्यन्ति स्वर्गस्थस्यापि मानवाः ।
पौरजानपदामात्याः स राजा राजसत्तमः ॥ १२.२५.३६ ॥
即使身居天界，人民、城中之民、乡野之民与大臣仍敬仰其德行的君王，便是诸王中最优秀的君王。