മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.25.1
द्वैपायनवचः श्रुत्वा कुपिते च धनञ्जये ।
व्यासमामन्त्र्य कौन्तेयः प्रत्युवाच युधिष्ठिरः ॥ १२.२५.१ ॥
ദ്വൈപായനന്റെ (വ്യാസന്റെ) വാക്കുകൾ കേട്ടും ധനഞ്ജയൻ കോപിച്ചിരിക്കെയും, കുന്തിയുടെ പുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരൻ വ്യാസനെ വിളിച്ച് മറുപടി പറഞ്ഞു.
12.25.2
न पार्थिवमिदं राज्यं न भोगाश्च पृथग्विधाः ।
प्रीणयन्ति मनो मेऽद्य शोको मां दारयत्ययम् ॥ १२.२५.२ ॥
ഈ രാജ്യമോ പലവിധ ഭോഗങ്ങളോ ഇന്ന് എന്റെ മനസ്സിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നില്ല; ഈ ശോകം എന്നെ പിളർക്കുന്നു.
12.25.3
श्रुत्वा वीरविहीनानामपुत्राणां च योषिताम् ।
परिदेवयमानानां न शान्तिं मनसा लभे ॥ १२.२५.३ ॥
വീരന്മാരെ നഷ്ടപ്പെട്ടവരുടെയും പുത്രരില്ലാത്ത സ്ത്രീകളുടെയും വിലാപം കേട്ട് എന്റെ മനസ്സിന് ശാന്തി ലഭിക്കുന്നില്ല.
12.25.4
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं व्यासो योगविदांवरः ।
युधिष्ठिरं महाप्राज्ञो धर्मज्ञो वेदपारगः ॥ १२.२५.४ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, യോഗികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹാപ്രജ്ഞനും ധർമ്മജ്ഞനും വേദപാരംഗതനുമായ വ്യാസൻ യുധിഷ്ഠിരനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
12.25.5
न कर्मणा लभ्यते चेज्यया वा ।
नाप्यस्ति दाता पुरुषस्य कश्चित्।
पर्याययोगाद्विहितं विधात्रा ।
कालेन सर्वं लभते मनुष्यः ॥ १२.२५.५ ॥
കർമ്മം കൊണ്ടോ യജ്ഞം കൊണ്ടോ അത് ലഭിക്കുന്നില്ല; മനുഷ്യന് ദാതാവായി ആരുമില്ല. വിധാതാവ് നിശ്ചയിച്ച ക്രമയോഗത്താൽ, കാലത്താൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാം നേടുന്നു.
12.25.6
न बुद्धिशक्त्याऽऽध्ययनेन शक्यं ।
प्राप्तुं विशेषं मनुजैरकाले।
मूर्खोऽपि चाप्नोति कदाचिदर्था ।
न्कालो हि सर्वं पुरुषस्य दाता ॥ १२.२५.६ ॥
ബുദ്ധിയാലോ ശക്തിയാലോ പഠനത്താലോ അകാലത്തിൽ മനുഷ്യർക്ക് വിശേഷം നേടാനാവില്ല. വിഡ്ഢിയും ചിലപ്പോൾ സമ്പത്ത് നേടുന്നു; കാലമാണ് മനുഷ്യന് എല്ലാം നൽകുന്നവൻ.
12.25.7
न भूरकालेषु फलं ददाति ।
शिल्पानि मन्त्राश्च तथौषधानि।
तान्येव कालेन समाहितानि ।
सिद्ध्यन्ति वर्धन्ति च भूतिकाले ॥ १२.२५.७ ॥
അകാലത്തിൽ ഭൂമി ഫലം നൽകുന്നില്ല. കലകളും മന്ത്രങ്ങളും ഔഷധങ്ങളും കാലത്ത് ഒരുമിച്ചുകൂട്ടപ്പെടുമ്പോൾ മാത്രമേ സിദ്ധിക്കുകയും, ഐശ്വര്യകാലത്ത് വളരുകയും ചെയ്യൂ.
12.25.8
कालेन शीघ्राः प्रवहन्ति वाताः ।
कालेन वृष्टिर्जलदानुपैति।
कालेन पझोत्पलवञ्जलं च ।
कालेन पुष्यन्ति वनेषु वृक्षाः ॥ १२.२५.८ ॥
കാലത്തിനനുസരിച്ച് വേഗമുള്ള കാറ്റുകൾ വീശുന്നു. കാലത്തിനനുസരിച്ച് മേഘങ്ങളിൽനിന്ന് മഴ വരുന്നു. കാലത്തിനനുസരിച്ച് താമരയും നീലത്താമരയും ജലസസ്യങ്ങളും വിരിയുന്നു. കാലത്തിനനുസരിച്ച് കാടുകളിൽ വൃക്ഷങ്ങൾ പുഷ്ടിപ്പെടുന്നു.
12.25.9
कालेन कृष्णाश्च सिताश्च रात्र्यः ।
कालेन चन्द्रः परिपूर्णबिम्बः।
नाकालतः पुष्पफलं द्रुमाणां ।
नाकालवेगाः सरितो वहन्ति ॥ १२.२५.९ ॥
കാലത്ത് കറുത്തതും വെളുത്തതുമായ രാത്രികൾ വരുന്നു. കാലത്ത് പൂർണബിംബമുള്ള ചന്ദ്രൻ ഉദിക്കുന്നു. അകാലത്തിൽ മരങ്ങളിൽ പൂവും ഫലവും ഉണ്ടാകുന്നില്ല; അകാലവേഗത്തിൽ നദികൾ ഒഴുകുന്നുമില്ല.
12.25.10
नाकालमत्ताः खगपन्नगाश्च ।
मृगद्विपाः शैलमृगाश्च लोके।
नाकालतः स्त्रीषु भवन्ति गर्भा ।
नायन्त्यकाले शिशिरोष्णवर्षाः ॥ १२.२५.१० ॥
അകാലത്തിൽ പക്ഷികളും സർപ്പങ്ങളും മദിക്കുന്നില്ല; മാനുകളും ആനകളും മലമൃഗങ്ങളും ലോകത്തിൽ അങ്ങനെതന്നെ. അകാലത്തിൽ സ്ത്രീകളിൽ ഗർഭം ഉണ്ടാകുന്നില്ല; അകാലത്തിൽ ശിശിരവും ഉഷ്ണവും മഴയും വരുന്നുമില്ല.
12.25.11
नाकालतो म्रियते जायते वा ।
नाकालतो व्याहरते च बालः।
नाकालतो यौवनमभ्युपैति ।
नाकालतो रोहति बीजमुप्तम् ॥ १२.२५.११ ॥
അകാലത്തിൽ ആരും മരിക്കുന്നില്ല, ജനിക്കുന്നുമില്ല; അകാലത്തിൽ ബാലൻ സംസാരിക്കുന്നുമില്ല. അകാലത്തിൽ യൗവനം വരുന്നില്ല; അകാലത്തിൽ വിതച്ച വിത്ത് മുളയ്ക്കുന്നുമില്ല.
12.25.12
नाकालतो भानुरुपैति योगं ।
नाकालतोऽस्तं गिरिमभ्युपैति।
नाकालतो वर्धते हीयते च ।
चन्द्रः समुद्रोऽपि महोर्मिमाली ॥ १२.२५.१२ ॥
കാലമല്ലാതെ സൂര്യൻ തന്റെ നിശ്ചിത യോഗത്തിലെത്തുന്നില്ല; കാലമല്ലാതെ അവൻ പർവതത്തിനരികെ അസ്തമിക്കുന്നില്ല. കാലമല്ലാതെ ചന്ദ്രൻ വളരുകയോ കുറയുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; മഹാതരംഗമാലയണിഞ്ഞ സമുദ്രവും അങ്ങനെതന്നെ.
12.25.13
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गीतं राज्ञा सेनजिता दुःखार्तेन युधिष्ठिर ॥ १२.२५.१३ ॥
ഇവിടെയും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം ഉദ്ധരിക്കുന്നു — ദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായ രാജാവ് സേനജിത്ത് പാടിയ ഗീതം, യുധിഷ്ഠിരാ.
12.25.14
सर्वानेवैष पर्यायो मर्त्यान्स्पृशति दुःसहः ।
कालेन परिपक्वा हि म्रियन्ते सर्वपार्थिवाः ॥ १२.२५.१४ ॥
ഈ അസഹനീയമായ ക്രമം എല്ലാ മർത്യരെയും സ്പർശിക്കുന്നു. കാലത്താൽ പക്വമായ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും മരിക്കുന്നു.
12.25.15
घ्नन्ति चान्यान्नरान्राजंस्तानप्यन्ये तथा नराः ।
संज्ञैषा लौकिकी राजन्न हिनस्ति न हन्यते ॥ १२.२५.१५ ॥
മനുഷ്യർ മറ്റു മനുഷ്യരെ കൊല്ലുന്നു; മറ്റു മനുഷ്യർ അവരെയും അതുപോലെ കൊല്ലുന്നു. രാജാവേ, ഇത് ലൗകികമായ ഒരു സംജ്ഞ മാത്രം — അവൻ കൊല്ലുന്നതുമില്ല, കൊല്ലപ്പെടുന്നതുമില്ല.
12.25.16
हन्तीति मन्यते कश्चिन्न हन्तीत्यपि चापरः ।
स्वभावतस्तु नियतौ भूतानां प्रभवाप्ययौ ॥ १२.२५.१६ ॥
ചിലർ 'അവൻ കൊല്ലുന്നു' എന്നു കരുതുന്നു; മറ്റൊരാൾ 'അവൻ കൊല്ലുന്നില്ല' എന്നും കരുതുന്നു. എന്നാൽ ജീവികളുടെ ഉത്ഭവവും ലയവും സ്വഭാവത്താൽത്തന്നെ നിശ്ചിതമാണ്.
12.25.17
नष्टे धने वा दारे वा पुत्रे पितरि वा मृते ।
अहो दुःखमिति ध्यायन्दुःखस्यापचितिं चरेत् ॥ १२.२५.१७ ॥
ധനം നശിക്കുമ്പോഴോ, ഭാര്യയോ പുത്രനോ പിതാവോ മരിക്കുമ്പോഴോ — 'അയ്യോ, എത്ര ദുഃഖം!' എന്നു ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ ദുഃഖം ശമിപ്പിക്കുന്ന വഴിയേ പോകണം.
12.25.18
स किं शोचसि मूढः सञ्शोच्यान्किमनुशोचसि ।
पश्य दुःखेषु दुःखानि भयेषु च भयान्यपि ॥ १२.२५.१८ ॥
മൂഢാ, നീ എന്തിന് ശോകിക്കുന്നു? ശോകിക്കേണ്ടവർക്കായി എന്തിന് വിലപിക്കുന്നു? ദുഃഖങ്ങളിൽ ദുഃഖങ്ങളെയും ഭയങ്ങളിൽ ഭയങ്ങളെയും കാണുക.
12.25.19
आत्माऽपि चायं न मम सर्वाऽपि पथिवी मम ।
यथा मम तथाऽन्येषामिति पश्यन्न मुह्यति ॥ १२.२५.१९ ॥
ഈ ആത്മാവും എന്റേതല്ല; സമസ്ത ഭൂമിയും എന്റേതല്ല. എനിക്കെങ്ങനെയോ അങ്ങനെതന്നെ മറ്റുള്ളവർക്കും എന്ന് കാണുന്നവൻ മോഹിക്കുന്നില്ല.
12.25.20
शोकस्थानसहस्राणि हर्षस्थानशतानि च ।
दिवसेदिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम् ॥ १२.२५.२० ॥
ശോകത്തിന്റെ ആയിരക്കണക്കിന് ഇടങ്ങളും സന്തോഷത്തിന്റെ നൂറുകണക്കിന് ഇടങ്ങളും ദിവസംതോറും മൂഢനെയാണ് ബാധിക്കുന്നത്; പണ്ഡിതനെയല്ല.
12.25.21
एवमेतानि कालेन प्रियद्वेष्याणि भागशः ।
जीवेषु परिवर्तन्ते दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.२५.२१ ॥
ഇങ്ങനെ കാലത്താൽ ഈ പ്രിയവും അപ്രിയവും ഭാഗം ഭാഗമായി ജീവികളിൽ മാറിമാറി വരുന്നു—ദുഃഖങ്ങളും സുഖങ്ങളും.
12.25.22
दुःखमेवास्ति न सुखं तस्मात्तदुपलभ्यते ।
तृष्णार्तिप्रभवं दुःखं दुःखार्तिप्रभवं सुखम् ॥ १२.२५.२२ ॥
യഥാർത്ഥത്തിൽ ദുഃഖമേയുള്ളൂ, സുഖമില്ല; അതിനാൽ അതുതന്നെ അനുഭവത്തിലെത്തുന്നു. തൃഷ്ണയുടെ വേദനയിൽ നിന്ന് ദുഃഖം ഉണ്ടാകുന്നു; ദുഃഖവേദനയിൽ നിന്ന് സുഖം ഉണ്ടാകുന്നു.
12.25.23
सुखस्यानन्तरं दुःखं दुःखस्यानन्तरं सुखम् ।
न नित्यं लभते दुःखं न नित्यं लभते सुखम् ॥ १२.२५.२३ ॥
സുഖത്തിനു ശേഷം ദുഃഖം വരുന്നു; ദുഃഖത്തിനു ശേഷം സുഖം വരുന്നു. ആരും എപ്പോഴും ദുഃഖം നേടുന്നില്ല; എപ്പോഴും സുഖവും നേടുന്നില്ല.
12.25.24
सुखमेव हि दुःखान्तं कदाचिद्दुःखतः सुखम् ।
तस्मादेतद्द्वयं जह्याद्य इच्छेच्छाश्वतं सुखम् ॥ १२.२५.२४ ॥
സുഖം ദുഃഖത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു; ചിലപ്പോൾ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് സുഖം വരുന്നു. അതിനാൽ ശാശ്വത സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഈ രണ്ടിനെയും ഉപേക്ഷിക്കണം.
12.25.25
सुखान्तप्रभवं दुःखं दुःखान्तप्रभवं सुखम् ।
यन्निमित्तो भवेच्छोकस्तापो वा दुःखमूर्च्छितः।
आयासो वाऽपि यन्मूलस्तदेकाङ्गमपि त्यजेत् ॥ १२.२५.२५ ॥
ദുഃഖം സുഖത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ നിന്നും സുഖം ദുഃഖത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ നിന്നും ഉണ്ടാകുന്നു. ഏതു കാരണത്താൽ ശോകവും സന്താപവും പ്രയാസവും ഉണ്ടാകുന്നുവോ, അതിന്റെ മൂലമായ ഒരു അംശമെങ്കിലും ഉപേക്ഷിക്കണം.
12.25.26
सुखं वा यदि वा दुःखं प्रियं वा यदि वाऽप्रियम् ।
प्राप्तं प्राप्तमुपासीत हृदयेनापराजितः ॥ १२.२५.२६ ॥
സുഖമോ ദുഃഖമോ, പ്രിയമോ അപ്രിയമോ, ഏതു ലഭിച്ചാലും ഹൃദയത്താൽ പരാജിതനാകാതെ അതിനെ സ്വീകരിക്കണം.
12.25.27
ईषदप्यङ्ग दाराणां पुत्राणामाचरन्प्रियम् ।
ततो ज्ञास्यसि कः कस्य केन वा कथमेव च ॥ १२.२५.२७ ॥
പ്രിയനേ, ഭാര്യമാർക്കും പുത്രന്മാർക്കും അല്പമെങ്കിലും പ്രിയം ചെയ്യുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ആര് ആർക്കുള്ളവൻ, ആരാൽ, എങ്ങനെ എന്നറിയും.
12.25.28
ये च मूढतमा लोके ये च बुद्धेः परं गताः ।
त एव सुखमेधन्ते मध्यमः क्लिश्यते जनः ॥ १२.२५.२८ ॥
ലോകത്തിൽ അത്യന്തം മൂഢന്മാരും ബുദ്ധിക്കപ്പുറം എത്തിയവരും മാത്രമേ സുഖത്തിൽ വളരുന്നുള്ളൂ; മധ്യമനായ മനുഷ്യൻ ക്ലേശിക്കുന്നു.
12.25.29
इत्यन्नवीन्महाप्राज्ञो युधिष्ठिर स सेनजित् ।
परावरज्ञो लोकस्य धर्मवित्सुखदुःखवित् ॥ १२.२५.२९ ॥
ഇങ്ങനെ മഹാപ്രാജ്ഞനായ സേനജിത്ത് യുധിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം ലോകത്തിന്റെ ഉയർച്ചതാഴ്ചകൾ അറിയുന്നവനും ധർമ്മം അറിയുന്നവനും സുഖദുഃഖങ്ങൾ അറിയുന്നവനുമായിരുന്നു.
12.25.30
परदुःखेन दुःखी यो न स जातु सुखी भवेत् ।
दुःखानां हि क्षयो नास्ति जायते ह्यपरात्परम् ॥ १२.२५.३० ॥
മറ്റുള്ളവരുടെ ദുഃഖത്തിൽ ദുഃഖിക്കാത്തവൻ ഒരിക്കലും സുഖിയാകില്ല. ദുഃഖങ്ങൾക്ക് അവസാനമില്ല; ഒന്നിൽനിന്ന് മറ്റൊന്ന് ജനിക്കുന്നു.
12.25.31
सुखं च दुःखं च भवाभवौ च ।
लाभालाभौ मरणं जीवितं च।
पर्यायतः सर्वमवाप्तुवन्ति ।
तस्मान्न मुह्येन्न च संप्रहृष्येत् ॥ १२.२५.३१ ॥
സുഖവും ദുഃഖവും, ഉണ്ടാകലും ഇല്ലാതാകലും, ലാഭവും നഷ്ടവും, മരണവും ജീവിതവും—ഇവയെല്ലാം മാറിമാറി എല്ലാവർക്കും ലഭിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് മോഹിക്കരുത്, അമിതമായി സന്തോഷിക്കുകയും അരുത്.
12.25.32
दीक्षां राज्ञां संयुगे धर्ममाहु ।
र्योगं राज्ये दण्डनीतिं च सम्यक्।
वित्तत्यागं दक्षिणां चैव यज्ञे ।
सम्यग्दानं पावनानीति विद्यात् ॥ १२.२५.३२ ॥
രാജാക്കന്മാർക്ക് യുദ്ധമാണ് ദീക്ഷ, അതുതന്നെ ധർമ്മം എന്ന് പറയുന്നു; ഭരണത്തിൽ യോഗവും ദണ്ഡനീതിയും അങ്ങനെ തന്നെ. യജ്ഞത്തിൽ ധനത്യാഗം, ദക്ഷിണ, ശരിയായ ദാനം എന്നിവ പാവനകർമ്മങ്ങളെന്ന് അറിയണം.
12.25.33
रक्षन्राज्यं बुद्धिपूर्वं नयेन ।
संत्यक्तात्मा यज्ञशीलो महात्मा।
सर्वाल्लोकान्धर्मदृष्ट्यावलोक ।
न्नूध्वं देहान्मोदते देवलोके ॥ १२.२५.३३ ॥
ബുദ്ധിപൂർവ്വം, നീതിയോടെ രാജ്യം രക്ഷിക്കുന്നവൻ, ആത്മത്യാഗി, യജ്ഞശീലനായ മഹാത്മാവ്, ധർമ്മദൃഷ്ടിയോടെ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും കണ്ട്, ശരീരം വിട്ടശേഷം ദേവലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.
12.25.34
जित्वा संग्रामान्पालयित्वा च राष्ट्रं ।
सोमं पीत्वा वर्धयित्वा प्रजाश्च।
युक्त्या दण्डं धारयित्वा प्रजानां ।
पश्चात्क्षीणायुर्मोदते देवलोके ॥ १२.२५.३४ ॥
യുദ്ധങ്ങൾ ജയിച്ച്, രാഷ്ട്രത്തെ സംരക്ഷിച്ച്, സോമം പാനം ചെയ്ത്, പ്രജകളെ വളർത്തി, യുക്തിപൂർവ്വം പ്രജകളുടെമേൽ ദണ്ഡം ധരിച്ച്, ആയുസ്സ് ക്ഷയിച്ച ശേഷം ദേവലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.
12.25.35
पूतात्मा वै मोदते देवलोके ॥ १२.२५.३५ ॥
പവിത്രാത്മാവ് തീർച്ചയായും ദേവലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.
12.25.36
यस्य वृत्तं नमस्यन्ति स्वर्गस्थस्यापि मानवाः ।
पौरजानपदामात्याः स राजा राजसत्तमः ॥ १२.२५.३६ ॥
സ്വർഗ്ഗത്തിലായിരിക്കുമ്പോഴും ആരുടെ നടപ്പിനെ മനുഷ്യരും പൗരന്മാരും ജനപദവാസികളും അമാത്യന്മാരും വണങ്ങുന്നുവോ, അവനാണ് രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ്.