Mahābhārata · Adhyāya 12.250
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.250.1
प्रोक्ता गृहस्थवृत्तिस्ते विहिता या मनीषिभिः ।
तदनन्तरमुक्तं यत्तन्निबोध युधिष्ठिर
व्यासेन कथितं पूर्वं पुत्राय सुमहात्मने। ॥ १२.२५०.१ ॥
Yudhiṣṭhira, se ha expuesto la conducta del cabeza de familia prescrita por los sabios para ti. Ahora comprende lo que se dijo después, lo que Vyāsa relató antaño a su hijo de gran alma.
12.250.2
क्रय…त्ववधृयैनां तृतीयां वृत्तिमुत्तमाम् ।
संयोगव्रत…वानप्रस्थाश्रमौकसाम् ॥ १२.२५०.२ ॥
…tva… habiendo determinado esto, el tercer y supremo modo de vida… voto de unión… de quienes habitan en la etapa del ermitaño del bosque.
12.250.3
श्रूयतां पुत्र भद्रं ते सर्वलोकाश्रमात्मनाम् ।
प्रेक्षापूर्वं यदा पत्त्येद्वलीपलितमात्मना ॥ १२.२५०.३ ॥
Hijo, escucha, que te vaya bien — para los seres que habitan en todos los mundos y etapas de la vida. Cuando uno, con previsión, se ve arrugado y de cabellos canos…
12.250.4
अपत्यस्यैव चापण्यं वनमेव तदाऽऽश्रयेत् ॥ १२.२५०.४ ॥
También de la descendencia… entonces debe refugiarse solo en el bosque.
12.250.5
तृतीयमायुषो भागं वानप्रस्थाश्रमे वसेत् ।
तानेवाग्नीन्पस्त्विरेद्यजमानो दि…कसः ॥ १२.२५०.५ ॥
Una tercera parte de la vida debe pasarse en la etapa del ermitaño del bosque. Esos mismos fuegos… el sacrificador… di…
12.250.6
निय…नियताराहः षष्ठभक्तो …त्तवान ।
तदाग्रहात्रं तो … यज्ञाङ्गां व सर्वशः ॥ १२.२५०.६ ॥
Quien tiene dieta moderada, observando el voto de la sexta comida… por esa firme resolución… por completo los miembros del sacrificio…
12.250.7
अवैकृष्टं व्रीहियव नीवारे विघसानि च ।
हवींषि संप्रयच्छेत मखेष्वत्रापि पञ्चसु ॥ १२.२५०.७ ॥
Arroz, cebada y nīvāra cultivados en tierra no arada, y las sobras de comida, deben ofrecerse como oblaciones también aquí, en estos cinco sacrificios.
12.250.8
वानप्रस्खाश्रमेऽप्येताश्चतस्रो वृत्तयः स्मृताः ।
सद्यः प्रक्षालकाः केचित्केचिन्मासिकसंचयाः ॥ १२.२५०.८ ॥
También en la etapa del morador del bosque se enseñan estos cuatro modos de vida: algunos lavan y consumen de inmediato, otros acumulan para un mes.
12.250.9
वार्षिकं संचयं केचित्केतिद्द्वादशवार्षिकम् ।
कुर्वन्त्यतिथिपूजार्थं यज्ञतन्त्रार्थमेव वा ॥ १२.२५०.९ ॥
Algunos acumulan para un año, y algunos para doce años, haciéndolo para honrar a los huéspedes o para el procedimiento del sacrificio.
12.250.10
अभ्रावकाशा वर्षासु हेमन्ते जलसंश्रयाः ।
ग्रीष्मे च पञ्चतपसः शश्वच्च मितभोजनाः ॥ १२.२५०.१० ॥
Morando bajo el cielo abierto en las lluvias, morando en el agua en invierno, practicando los cinco fuegos en verano, y comiendo siempre con moderación.
12.250.11
भूमौ विपरिवर्तन्ते तिष्ठन्ति प्रपदैरपि ।
स्थानासनैर्वर्तयन्ति स वनेष्वभिषिञ्चते ॥ १२.२५०.११ ॥
Se revuelcan sobre el suelo y permanecen de pie incluso sobre las puntas de los pies; sostienen su vida con posturas de pie y sentados, y en los bosques son consagrados.
12.250.12
दन्तोलूखलिकाः केचिदश्मकुट्टास्तथा परे ।
शुक्लपक्षे पिबन्त्येके यवागूं क्वथितां सकृत् ॥ १२.२५०.१२ ॥
Algunos son comedores que usan los dientes como mortero, y asimismo otros machacan con piedras; algunos, en la quincena clara, beben una vez una papilla de cebada hervida.
12.250.13
कृष्णपक्षे पिबन्त्यन्ये भुञ्जते वा यथागतम् ।
मूलैरेके फलैरेके पुष्पैरेके दृढव्रताः ॥ १२.२५०.१३ ॥
En la quincena oscura unos beben, otros comen lo que encuentran. Unos viven de raíces, otros de frutos, otros de flores, firmes en sus votos.
12.250.14
वर्तयन्ति यथान्यायं वैखानसमतं श्रिताः ।
एताश्चान्याश्च विविधा दीक्षास्तेषां मनीषिणाम् ॥ १२.२५०.१४ ॥
Acogiéndose a la doctrina de los Vaikhānasa, siguen estas y otras diversas consagraciones según la norma. Estas y las demás dīkṣā pertenecen a aquellos sabios.
12.250.15
चतुर्थश्चौपनिषदो धर्मः साधारणः स्मृतः ।
वानप्रस्थाद्गृहस्थाच्च ततोऽन्यः संप्रवर्तते।
अस्मिन्नेव युगे तात वितैस्तत्वार्थदर्शिभिः ॥ १२.२५०.१५ ॥
El cuarto, el dharma vinculado a las Upaniṣad, se recuerda como común; surge aparte del morador del bosque y del cabeza de familia. Querido hijo, en esta misma edad lo han enseñado quienes vieron el sentido verdadero de las cosas.
12.250.16
अगस्त्यः सप्तऋषयो मधुच्छन्दोऽधमर्षणः ।
सांकृतिः सुदिवातण्डिर्यथावासो कृतश्रमः ॥ १२.२५०.१६ ॥
Agastya, los siete sabios, Madhucchandas, Adhamarṣaṇa, Sāṃkṛti, Sudivā-Taṇḍi, que practicaron austeridades según su morada.
12.250.17
अहोवीर्यस्तथा काव्यस्ताण्ड्यो मेधातिथिदुऽ ।
बलवान्कर्णनिर्वाकः शून्यपालः कृतश्रम…।
एते धर्मे सुविद्वांसस्ततः स्वर्गमुसागमन ॥ १२.२५०.१७ ॥
Ahovīrya, asimismo Kāvya, Tāṇḍya, Medhātithi, el poderoso Karṇa-nirvāka, Śūnyapāla, que practicaron austeridades. Estos eran muy versados en el dharma; luego alcanzaron el cielo.
12.250.18
तात प्रत्यक्षधर्माणस्तथा काथवारा गणाः ।
ऋषीणामुग्रतपसां धर्मनैपुणेदर्शिनाम् ॥ १२.२५०.१८ ॥
Querido hijo, asimismo las agrupaciones de los Kāthavāra, sabios de dharma visible, de austeridad feroz, que contemplan la maestría del dharma.
12.250.19
अन्ये चापरिमेयाश्च ब्राह्मणा वनमश्रितताः ।
वैखातसा वालखिल्याः सैकताच्च तथा परे ॥ १२.२५०.१९ ॥
Otros brahmanes incontables, que se habían refugiado en el bosque: los Vaikhānasas, los Vālakhilyas, los Saikatas y otros.
12.250.20
कर्मभिस्ते निरानन्दा धर्मनित्या जितेन्द्रियाः ।
गताः प्रत्यक्षधर्माणस्ते सर्वे वनमाश्रिताः ॥ १२.२५०.२० ॥
Libres del deleite en las acciones, constantes en el dharma y dueños de sus sentidos, todos ellos, habiendo alcanzado el dharma visible ante ellos, fueron al bosque y se refugiaron en él.
12.250.21
अनक्षत्रास्त्वनाधृष्या दृश्यते ज्योतिषां गणाः ।
जरया च परिद्यूना व्याधिना च प्रपीडिताः ॥ १२.२५०.२१ ॥
Aunque carentes de constelaciones, se ven las agrupaciones inexpugnables de los astros, desgastadas por la vejez y afligidas por la enfermedad.
12.250.22
चतुर्थे चायुषः शेषे वानप्रस्थाश्रमं त्यजेत् ।
साद्यस्कां संनिरुप्येष्टिं सर्ववेदसदक्षिणाम् ॥ १२.२५०.२२ ॥
En la porción restante de la cuarta parte de la vida se debe abandonar la etapa del morador del bosque, habiendo dispuesto una oblación de efecto inmediato con honorarios para todos los Vedas.
12.250.23
आत्मयाजी सोऽत्मरतिरात्मक्रीडात्मसंश्रयः ।
आत्मन्यग्नीन्समारोप्य त्यक्त्वा सर्वपरिग्रहान् ॥ १२.२५०.२३ ॥
Él es quien sacrifica en sí mismo, quien se deleita en el yo, quien juega en el yo, quien se refugia solo en el yo; habiendo colocado los fuegos en sí mismo y abandonado todas las posesiones.
12.250.24
साद्यस्कांश्च यजेद्यज्ञानिष्टीश्चैवेह सर्वदा ।
यदैव याजिनां यज्ञादात्मनीज्या प्रवर्तते ॥ १२.२५०.२४ ॥
Aquí siempre se deben ofrecer los sacrificios e oblaciones de efecto inmediato, pues cuando el sacrificio de quienes sacrifican hace surgir el acto de sacrificio en el yo.
12.250.25
त्रींश्चैवाग्नींस्त्यजेत्सम्यगात्मन्येवात्ममोक्षणात् ।
प्राणेभ्यो यजुषां पञ्च षट् प्राश्नीयादकुत्सयन् ॥ १२.२५०.२५ ॥
Para la liberación del yo, uno debe abandonar por completo los tres fuegos en el propio yo, y para los alientos vitales tomar cinco o seis de las fórmulas sacrificiales sin reproche.
12.250.26
केशलोमनखान्वाप्य वानप्रस्थो मुनिस्ततः ।
आश्रमादाश्रमं पुण्यं पूतो गच्छति कर्मभिः ॥ १२.२५०.२६ ॥
Habiéndose afeitado el cabello, el vello y las uñas, el sabio que vive en el bosque, purificado por sus acciones, pasa de una etapa de la vida a otra meritoria.
12.250.27
अभयं सर्वभूतेभ्यो दत्त्वा यः प्रव्रजेद्द्विजः ।
लोकास्तेजोमयास्तस्य प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ॥ १२.२५०.२७ ॥
El dvija que, habiendo concedido la ausencia de miedo a todos los seres, se entrega a la renuncia, sus mundos son de resplandor, y tras la muerte alcanza la infinitud.
12.250.28
सुशीलवृत्तो व्यपनीतकल्मषो ।
नचेह नामुत्र च कर्तुमीहते।
अरोपमोहो गतसन्धिविग्रहो ।
भवेदुदासीनवदात्मविन्नरः ॥ १२.२५०.२८ ॥
El hombre de buena conducta, libre de mancha, que no desea hacer nada aquí ni en el más allá, libre del engaño de la superimposición, habiendo abandonado alianza y hostilidad, debe ser como un indiferente, conocedor del yo.
12.250.29
यमेषु चैवानुगतेषु न व्यथे ।
त्स्वशास्त्रमूत्राहुतिमन्त्रविक्रमः।
भवेद्यथेष्टा गतिरात्मयाजिनो ।
न संशयो धर्मपरे जितेन्द्रिये ॥ १२.२५०.२९ ॥
Aunque siga las restricciones, no debe afligirse; quien tiene su fuerza en sus propias escrituras, en la ofrenda de orina y en el mantra; la meta de quien sacrifica en el yo se vuelve tal como la desea. Sin duda, para el hombre dedicado al dharma y con los sentidos dominados.
12.250.30
ततः परं श्रेष्ठमतीव सद्गुणै ।
रधिष्ठितं त्रीनधिवृत्तिमुत्तमम्।
चतुर्थमुक्तं परमाश्रमं शृणु ।
प्रकीर्त्यमानं परमं परायणम् ॥ १२.२५०.३० ॥
A continuación, escucha la cuarta etapa de la vida, suprema y muy por encima de las otras tres, excelentísima en sus buenas cualidades, proclamada como la meta más alta y el refugio supremo.