ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.250
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.250.1
प्रोक्ता गृहस्थवृत्तिस्ते विहिता या मनीषिभिः ।
तदनन्तरमुक्तं यत्तन्निबोध युधिष्ठिर
व्यासेन कथितं पूर्वं पुत्राय सुमहात्मने। ॥ १२.२५०.१ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿನಗಾಗಿ ವಿಧಿಸಿದ ಗೃಹಸ್ಥರ ಜೀವನವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅದರ ನಂತರ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ತಿಳಿ, ಹಿಂದೆ ವ್ಯಾಸರು ತಮ್ಮ ಮಹಾತ್ಮ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು.
12.250.2
क्रय…त्ववधृयैनां तृतीयां वृत्तिमुत्तमाम् ।
संयोगव्रत…वानप्रस्थाश्रमौकसाम् ॥ १२.२५०.२ ॥
…ತ್ವ… ಇದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಮೂರನೆಯ ಉತ್ತಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು… ಸಂಯೋಗ-ವ್ರತ… ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರ.
12.250.3
श्रूयतां पुत्र भद्रं ते सर्वलोकाश्रमात्मनाम् ।
प्रेक्षापूर्वं यदा पत्त्येद्वलीपलितमात्मना ॥ १२.२५०.३ ॥
ಮಗನೇ, ಕೇಳು, ನಿನಗೆ ಒಳಿತಾಗಲಿ — ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆತ್ಮಗಳಿಗಾಗಿ. ತಾನು ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ, ಬೆಳ್ಳಗಾದ ಕೂದಲಿನವನೆಂದು ಕಂಡಾಗ…
12.250.4
अपत्यस्यैव चापण्यं वनमेव तदाऽऽश्रयेत् ॥ १२.२५०.४ ॥
ಮಕ್ಕಳ ಕುರಿತೂ… ಆಗ ಕಾಡನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು.
12.250.5
तृतीयमायुषो भागं वानप्रस्थाश्रमे वसेत् ।
तानेवाग्नीन्पस्त्विरेद्यजमानो दि…कसः ॥ १२.२५०.५ ॥
ಆಯುಷ್ಯದ ಮೂರನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು. ಆ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನೇ… ಯಜಮಾನ… ದಿ…
12.250.6
निय…नियताराहः षष्ठभक्तो …त्तवान ।
तदाग्रहात्रं तो … यज्ञाङ्गां व सर्वशः ॥ १२.२५०.६ ॥
ನಿಯಮಿತ ಆಹಾರವುಳ್ಳವನು, ಆರನೆಯ ಊಟದ ವ್ರತವಿರುವವನು… ಆ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ… ಯಜ್ಞಾಂಗಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ…
12.250.7
अवैकृष्टं व्रीहियव नीवारे विघसानि च ।
हवींषि संप्रयच्छेत मखेष्वत्रापि पञ्चसु ॥ १२.२५०.७ ॥
ಉಳುಮೆ ಮಾಡದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಭತ್ತ, ಜವೆಗೋಧಿ, ನೀವಾರ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಆಹಾರವನ್ನು, ಇಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಐದು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
12.250.8
वानप्रस्खाश्रमेऽप्येताश्चतस्रो वृत्तयः स्मृताः ।
सद्यः प्रक्षालकाः केचित्केचिन्मासिकसंचयाः ॥ १२.२५०.८ ॥
ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ನಾಲ್ಕು ಜೀವನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಕೆಲವರು ತಕ್ಷಣ ತೊಳೆದು ತಿನ್ನುವವರು, ಕೆಲವರು ತಿಂಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವವರು.
12.250.9
वार्षिकं संचयं केचित्केतिद्द्वादशवार्षिकम् ।
कुर्वन्त्यतिथिपूजार्थं यज्ञतन्त्रार्थमेव वा ॥ १२.२५०.९ ॥
ಕೆಲವರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ಅತಿಥಿ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಯಜ್ಞ ವಿಧಿಗಾಗಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
12.250.10
अभ्रावकाशा वर्षासु हेमन्ते जलसंश्रयाः ।
ग्रीष्मे च पञ्चतपसः शश्वच्च मितभोजनाः ॥ १२.२५०.१० ॥
ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಆಕಾಶದ ಕೆಳಗೆ ವಾಸಿಸುವವರು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಚತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವರು, ಸದಾ ಮಿತ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವವರು.
12.250.11
भूमौ विपरिवर्तन्ते तिष्ठन्ति प्रपदैरपि ।
स्थानासनैर्वर्तयन्ति स वनेष्वभिषिञ्चते ॥ १२.२५०.११ ॥
ಅವರು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಉರುಳುತ್ತಾರೆ, ಕಾಲ್ಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ; ನಿಲ್ಲುವ ಮತ್ತು ಕೂರುವ ಆಸನಗಳಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ; ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
12.250.12
दन्तोलूखलिकाः केचिदश्मकुट्टास्तथा परे ।
शुक्लपक्षे पिबन्त्येके यवागूं क्वथितां सकृत् ॥ १२.२५०.१२ ॥
ಕೆಲವರು ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಒರಳಾಗಿ ಬಳಸಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕುಟ್ಟಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಕಾಯಿಸಿದ ಯವಾಗೂ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.
12.250.13
कृष्णपक्षे पिबन्त्यन्ये भुञ्जते वा यथागतम् ।
मूलैरेके फलैरेके पुष्पैरेके दृढव्रताः ॥ १२.२५०.१३ ॥
ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಬೇರುಗಳಿಂದ, ಕೆಲವರು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ಕೆಲವರು ಹೂವುಗಳಿಂದ (ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ), ದೃಢವ್ರತರು.
12.250.14
वर्तयन्ति यथान्यायं वैखानसमतं श्रिताः ।
एताश्चान्याश्च विविधा दीक्षास्तेषां मनीषिणाम् ॥ १२.२५०.१४ ॥
ವೈಖಾನಸ ಮತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವರು ಯಥಾವಿಧಿ ಇವುಗಳನ್ನೂ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ದೀಕ್ಷೆಗಳು ಆ ಮನೀಷಿಗಳದ್ದು.
12.250.15
चतुर्थश्चौपनिषदो धर्मः साधारणः स्मृतः ।
वानप्रस्थाद्गृहस्थाच्च ततोऽन्यः संप्रवर्तते।
अस्मिन्नेव युगे तात वितैस्तत्वार्थदर्शिभिः ॥ १२.२५०.१५ ॥
ನಾಲ್ಕನೆಯದು, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯವೆಂದು ನೆನಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಮತ್ತು ಗೃಹಸ್ಥ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಇದು ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಈ ಯುಗದಲ್ಲೇ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಕಂಡವರಿಂದ (ಇದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ).
12.250.16
अगस्त्यः सप्तऋषयो मधुच्छन्दोऽधमर्षणः ।
सांकृतिः सुदिवातण्डिर्यथावासो कृतश्रमः ॥ १२.२५०.१६ ॥
ಅಗಸ್ತ್ಯ, ಸಪ್ತ ಋಷಿಗಳು, ಮಧುಚ್ಛಂದ, ಅಧಮರ್ಷಣ, ಸಾಂಕೃತಿ, ಸುದಿವಾ-ತಂಡಿ — ತಮ್ಮ ವಾಸಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದವರು.
12.250.17
अहोवीर्यस्तथा काव्यस्ताण्ड्यो मेधातिथिदुऽ ।
बलवान्कर्णनिर्वाकः शून्यपालः कृतश्रम…।
एते धर्मे सुविद्वांसस्ततः स्वर्गमुसागमन ॥ १२.२५०.१७ ॥
ಅಹೋವೀರ್ಯ, ಕಾವ್ಯ, ತಾಂಡ್ಯ, ಮೇಧಾತಿಥಿ, ಬಲವಂತ ಕರ್ಣನಿರ್ವಾಕ, ಶೂನ್ಯಪಾಲ — ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದವರು. ಇವರು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು; ಅನಂತರ ಅವರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿದರು.
12.250.18
तात प्रत्यक्षधर्माणस्तथा काथवारा गणाः ।
ऋषीणामुग्रतपसां धर्मनैपुणेदर्शिनाम् ॥ १२.२५०.१८ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಧರ್ಮವುಳ್ಳ, ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವ, ಧರ್ಮನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ಕಾಣುವ ಋಷಿಗಳ ಕಾಥವಾರ ಗಣಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.250.19
अन्ये चापरिमेयाश्च ब्राह्मणा वनमश्रितताः ।
वैखातसा वालखिल्याः सैकताच्च तथा परे ॥ १२.२५०.१९ ॥
ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಅಪರಿಮಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು — ವೈಖಾನಸರು, ವಾಲಖಿಲ್ಯರು, ಸೈಕತರು ಮತ್ತು ಇತರರು.
12.250.20
कर्मभिस्ते निरानन्दा धर्मनित्या जितेन्द्रियाः ।
गताः प्रत्यक्षधर्माणस्ते सर्वे वनमाश्रिताः ॥ १२.२५०.२० ॥
ಅವರು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುಖ ಬಯಸದವರು, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವರು; ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು.
12.250.21
अनक्षत्रास्त्वनाधृष्या दृश्यते ज्योतिषां गणाः ।
जरया च परिद्यूना व्याधिना च प्रपीडिताः ॥ १२.२५०.२१ ॥
ನಕ್ಷತ್ರರಹಿತವಾದರೂ ಅಜೇಯ ಜ್ಯೋತಿರ್ಗಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಅವು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿವೆ.
12.250.22
चतुर्थे चायुषः शेषे वानप्रस्थाश्रमं त्यजेत् ।
साद्यस्कां संनिरुप्येष्टिं सर्ववेदसदक्षिणाम् ॥ १२.२५०.२२ ॥
ಜೀವನದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗದ ಉಳಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಸರ್ವವೇದ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಫಲ ನೀಡುವ ಇಷ್ಟಿಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಬಳಿಕ.
12.250.23
आत्मयाजी सोऽत्मरतिरात्मक्रीडात्मसंश्रयः ।
आत्मन्यग्नीन्समारोप्य त्यक्त्वा सर्वपरिग्रहान् ॥ १२.२५०.२३ ॥
ಅವನು ಆತ್ಮಯಾಜಿ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವನು, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುವವನು, ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸುವವನು; ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸರ್ವ ಪರಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ.
12.250.24
साद्यस्कांश्च यजेद्यज्ञानिष्टीश्चैवेह सर्वदा ।
यदैव याजिनां यज्ञादात्मनीज्या प्रवर्तते ॥ १२.२५०.२४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸದಾ ತಕ್ಷಣ ಫಲ ನೀಡುವ ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವರ ಯಜ್ಞದಿಂದಲೇ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
12.250.25
त्रींश्चैवाग्नींस्त्यजेत्सम्यगात्मन्येवात्ममोक्षणात् ।
प्राणेभ्यो यजुषां पञ्च षट् प्राश्नीयादकुत्सयन् ॥ १२.२५०.२५ ॥
ಆತ್ಮವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಾಗಿ ಯಜುರ್ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರನ್ನು ನಿಂದೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸೇವಿಸಬೇಕು.
12.250.26
केशलोमनखान्वाप्य वानप्रस्थो मुनिस्ततः ।
आश्रमादाश्रमं पुण्यं पूतो गच्छति कर्मभिः ॥ १२.२५०.२६ ॥
ಕೂದಲು, ರೋಮ, ಉಗುರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಮುನಿ ನಂತರ ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪವಿತ್ರನಾಗಿ, ಒಂದು ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪುಣ್ಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
12.250.27
अभयं सर्वभूतेभ्यो दत्त्वा यः प्रव्रजेद्द्विजः ।
लोकास्तेजोमयास्तस्य प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ॥ १२.२५०.२७ ॥
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡಿ ಪ್ರವ್ರಜ್ಯೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಲೋಕಗಳು ತೇಜೋಮಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಮರಣಾನಂತರ ಅವನು ಅನಂತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.250.28
सुशीलवृत्तो व्यपनीतकल्मषो ।
नचेह नामुत्र च कर्तुमीहते।
अरोपमोहो गतसन्धिविग्रहो ।
भवेदुदासीनवदात्मविन्नरः ॥ १२.२५०.२८ ॥
ಉತ್ತಮ ನಡತೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ದೋಷರಹಿತನಾಗಿ, ಇಹದಲ್ಲಾಗಲೀ ಪರದಲ್ಲಾಗಲೀ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಬಯಸದೆ, ಆರೋಪಮೋಹವಿಲ್ಲದೆ, ಸಂಧಿವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಆತ್ಮಜ್ಞನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಉದಾಸೀನನಂತೆ ಇರಬೇಕು.
12.250.29
यमेषु चैवानुगतेषु न व्यथे ।
त्स्वशास्त्रमूत्राहुतिमन्त्रविक्रमः।
भवेद्यथेष्टा गतिरात्मयाजिनो ।
न संशयो धर्मपरे जितेन्द्रिये ॥ १२.२५०.२९ ॥
ಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಾಗಲೂ ವ್ಯಥೆಪಡದೆ, ತನ್ನ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಮೂತ್ರಾಹುತಿ, ಮಂತ್ರಬಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರಬೇಕು; ಆತ್ಮಯಾಜಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಗತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮಪರನೂ ಇಂದ್ರಿಯಜಿತನೂ ಆದವನಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
12.250.30
ततः परं श्रेष्ठमतीव सद्गुणै ।
रधिष्ठितं त्रीनधिवृत्तिमुत्तमम्।
चतुर्थमुक्तं परमाश्रमं शृणु ।
प्रकीर्त्यमानं परमं परायणम् ॥ १२.२५०.३० ॥
ನಂತರ, ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ, ಮೂರು ಹಂತಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಂತಿರುವ ಉತ್ತಮ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಕೇಳು. ಅದು ಪರಮವೆಂದೂ ಪರಮ ಆಶ್ರಯವೆಂದೂ ಹೊಗಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.