మహాభారతం · అధ్యాయం 12.252
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.252.1
प्रकृतेस्तु विकारा ये क्षेत्रज्ञस्तैरधिष्ठितः ।
न चैनं ते प्रजानन्ति स तु जानाति तानपि ॥ १२.२५२.१ ॥
ప్రకృతి యొక్క వికారాలు ఏవైతే ఉన్నాయో, వాటి చేత క్షేత్రజ్ఞుడు అధిష్ఠితుడై ఉంటాడు. అవి అతన్ని తెలుసుకోవు; అతడు మాత్రం వాటిని తెలుసుకుంటాడు.
12.252.2
तैश्चैवं कुरुते कार्यं मनःषष्ठैरिहेन्द्रियैः ।
सुदान्तैरिव संयन्ता दृढैः परमवाजिभिः ॥ १२.२५२.२ ॥
ఇలా అతడు మనస్సును ఆరవదిగా కలిగిన ఇంద్రియాలతో పని చేస్తాడు; బాగా లొంగదీసిన, దృఢమైన శ్రేష్ఠ అశ్వాలతో సారథి రథాన్ని నడిపినట్లు.
12.252.3
इन्द्रियेभ्यः परे ह्यर्था अर्थेभ्यः परमं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान्परः ॥ १२.२५२.३ ॥
ఇంద్రియాలకు పైగా అర్థాలు (విషయాలు) ఉన్నాయి; అర్థాలకు పైగా శ్రేష్ఠమైన మనస్సు; మనస్సుకు పైగా బుద్ధి; బుద్ధికి పైగా మహానైన ఆత్మ, అదే పరమమైనది.
12.252.4
महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः ।
पुरुषान्न परं किंचित्सा काष्ठा सा परा गतिः ॥ १२.२५२.४ ॥
మహత్తుకు పైగా అవ్యక్తం; అవ్యక్తానికి పైగా పురుషుడు; పురుషునికి పైగా ఏదీ లేదు. అదే పరమ సీమ, అదే పరమ గతి.
12.252.5
एवं सर्वेषु भूतेषु गूढोत्मा न प्रकाशते ।
दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः ॥ १२.२५२.५ ॥
ఇలా అన్ని ప్రాణులలోనూ గూఢమైన ఆత్మ ప్రకాశించదు; కానీ సూక్ష్మదర్శులు శ్రేష్ఠమైన, సూక్ష్మమైన బుద్ధితో దానిని చూస్తారు.
12.252.6
अन्तरात्मनि संलीय मनः षष्ठानि मेधया ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च बहुचिन्त्यमचिन्तयन् ॥ १२.२५२.६ ॥
మనస్సును ఆరవదిగా కలిగిన ఇంద్రియాలను, ఇంద్రియార్థాలను మేధతో అంతరాత్మలో లీనం చేసి, అనేక చింతనీయమైన విషయాలను చింతిస్తూ (వారు ధ్యానం చేస్తారు).
12.252.7
ध्यानोपरमणं कृत्वा विद्यासंपादितं मनः ।
अनिश्चरः प्रशान्तात्मा ततोर्च्छत्यमृतं पदम् ॥ १२.२५२.७ ॥
ధ్యానాన్ని విరమించి, విద్యతో సిద్ధించిన మనసుతో, చలించక ప్రశాంతాత్మగా ఉన్నవాడు అప్పుడు అమృత పదాన్ని పొందుతాడు.
12.252.8
इन्द्रियाणां तु सर्वेषां पश्यात्मा चलितस्मृतिः ।
आत्मनः संप्रदानेन मर्त्यो मृत्युमुपाश्नुते ॥ १२.२५२.८ ॥
అన్ని ఇంద్రియాలకు లోనై ఆత్మను చూడనివాడు, స్మృతి చలించినవాడు, ఆత్మను అర్పించి మర్త్యుడు మృత్యువును పొందుతాడు.
12.252.9
हित्वा तु सर्वसंकल्पान्सत्वे चित्तं निवेशयेत् ।
सत्वे चित्तं समावेश्य ततः कालंजरो भवेत् ॥ १२.२५२.९ ॥
అన్ని సంకల్పాలను వదలి, సత్త్వంలో చిత్తాన్ని నిలపాలి; సత్త్వంలో చిత్తాన్ని స్థిరపరచి తరువాత అతడు కాలంజరుడు కావాలి.
12.252.10
चित्तप्रसादेन यतिर्जहातीह शुभाशुभम् ।
प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमत्यन्तमश्नुते ॥ १२.२५२.१० ॥
చిత్త ప్రసన్నతతో యతి ఇక్కడ శుభాశుభాలను విడుస్తాడు; ప్రసన్నాత్మయై ఆత్మలో నిలిచి అత్యంత సుఖాన్ని పొందుతాడు.
12.252.11
लक्षणं तु प्रसादस्य यथा तृप्तः सुखं स्वपेत् ।
निवाते वा यथा दीपो दीप्यमानो न कम्पते ॥ १२.२५२.११ ॥
ప్రసన్నతకు లక్షణమేమంటే, తృప్తుడు సుఖంగా నిద్రించినట్లు, గాలిలేని చోట వెలిగే దీపం కదలనట్లు ఉండడమే.
12.252.12
एवं पूर्वापरे रात्रौ युञ्जन्नात्मानमात्मनि ।
लघ्वाहारो विशुद्धात्मा पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १२.२५२.१२ ॥
ఈ విధంగా రాత్రి ముందు, వెనుక భాగాలలో ఆత్మను ఆత్మలో యోగించి, తేలికైన ఆహారం తీసుకుని, శుద్ధాత్మగా ఆత్మను ఆత్మలో చూస్తాడు.
12.252.13
रहस्यं सर्ववेदानामनैतिह्यमनागतम् ।
आत्मप्रत्ययिकं शास्त्रमिदं पुत्रानुशासनम् ॥ १२.२५२.१३ ॥
ఇది సమస్త వేదాల రహస్యం; సంప్రదాయంగా వచ్చినది కాదు, ఆత్మప్రత్యయంపై ఆధారపడిన ఈ శాస్త్రం కుమారునికి ఇచ్చిన అనుశాసనం.
12.252.14
धर्माख्यानेषु सर्वेषु चित्राख्यानेषु यद्वसु ।
दृश्यते ऋक्सहस्राणि निर्मथ्यामृतमुद्धृतम् ॥ १२.२५२.१४ ॥
ధర్మ కథలలోను, అన్ని విచిత్ర ఆఖ్యానాలలోను కనిపించే సంపద; వేలాది ఋక్కులను మథించి ఈ అమృతం వెలికితీయబడింది.
12.252.15
नवनीतं यथा दध्नः काष्ठादग्निर्यथैव च ।
तथैव विदुषां ज्ञानं पुत्रहेतोः समुद्धृतम् ॥ १२.२५२.१५ ॥
పెరుగు నుండి వెన్న వలె, కర్ర నుండి అగ్ని వలె, అలాగే కుమారుని కోసం విద్వాంసుల జ్ఞానం వెలికితీయబడింది.
12.252.16
स्नातकानामिदं शास्त्रं वाच्यं पुत्रानुशासनम् ।
तदितं नाप्रशान्ताय नादान्तायातपस्विने ॥ १२.२५२.१६ ॥
ఈ శాస్త్రం, కుమారునికి ఈ అనుశాసనం, స్నాతకులకు చెప్పాలి; అశాంతునికి, అదాంతునికి, తపస్సు లేనివానికి చెప్పకూడదు.
12.252.17
नावेदविदुषे वाच्यं तथा नानुगताय च ।
नासूयकायानृजवे न चानिर्दिष्टकारिणे ॥ १२.२५२.१७ ॥
వేదం తెలియనివానికి, అనుసరించనివానికి చెప్పకూడదు; అసూయాపరునికి, ఋజువు కానివానికి, నిర్దేశం లేకుండా పనిచేసేవానికి చెప్పకూడదు.
12.252.18
न तर्कशास्त्रदग्धाय तथैव पिशुनाय च ।
श्लाघिने श्लाघनीयाय प्रशान्ताय तपस्विने ॥ १२.२५२.१८ ॥
తర్కశాస్త్రాలతో కాలిపోయినవానికి చెప్పకూడదు; అలాగే చాడీలు చెప్పేవానికి కూడా చెప్పకూడదు; ఆత్మస్తుతి చేసేవానికి, ప్రశంసనీయుడు, శాంతుడు, తపస్వికే చెప్పాలి.
12.252.19
इदं प्रियाय पुत्राय शिष्यायानुगताय च ।
रहस्यधर्मं वक्तव्यं नान्यस्मै तु कथंचन ॥ १२.२५२.१९ ॥
ఈ రహస్య ధర్మాన్ని ప్రియ పుత్రునికి, శిష్యునికి, అనుచరునికి మాత్రమే చెప్పాలి; ఇతరులకు ఏ విధంగానూ చెప్పకూడదు.
12.252.20
यद्यप्यस्य महीं दद्याद्रत्नपूर्णामिमां नरः ।
इदमेव ततः श्रेय इति मन्येत तत्त्ववित् ॥ १२.२५२.२० ॥
ఎవరైనా ఈ రత్నాలతో నిండిన భూమిని ఇతనికి ఇచ్చినా, తత్త్వజ్ఞుడు దీనినే అంతకంటే శ్రేష్ఠమని భావిస్తాడు.
12.252.21
अतो गुह्यतरार्थं तदध्यात्ममतिमानुषम् ।
यत्तन्महर्षिभिर्जुष्टं वेदान्तेषु च गीयते ॥ १२.२५२.२१ ॥
కాబట్టి మానవాతీతమైన ఆ ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం అత్యంత రహస్యమైనది; మహర్షులు దానిని ఆచరించి, వేదాంతాలలో కీర్తిస్తారు.
12.252.22
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.२५२.२२ ॥
నీవు నన్ను అడుగుతున్నది, దానిని నేను నీకు పూర్తిగా వివరిస్తాను.
12.252.23
यच्च ते मनसि वर्तते परं ।
यत्र चास्ति तव संशयः क्वचित्।
श्रूयतामयमहं तवाग्रतः ।
पुत्र किं हि कथयामि ते पुनः ॥ १२.२५२.२३ ॥
నీ మనసులో ఉన్న పరమ విషయమూ, ఎక్కడైనా నీకు సందేహం ఉన్నదీ—పుత్రా, నా మాట విను; నీకు మళ్ళీ ఎందుకు చెప్పాలి?