มหาภารตะ · อัธยายะ 12.252
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.252.1
प्रकृतेस्तु विकारा ये क्षेत्रज्ञस्तैरधिष्ठितः ।
न चैनं ते प्रजानन्ति स तु जानाति तानपि ॥ १२.२५२.१ ॥
วิการทั้งหลายของประกฤติ ผู้รู้ภาคเขตรย่อมครอบครองอยู่ แต่พวกมันไม่รู้จักเขา เขาต่างหากที่รู้จักพวกมัน
12.252.2
तैश्चैवं कुरुते कार्यं मनःषष्ठैरिहेन्द्रियैः ।
सुदान्तैरिव संयन्ता दृढैः परमवाजिभिः ॥ १२.२५२.२ ॥
ด้วยอินทรีย์เหล่านั้นซึ่งมีใจเป็นที่หก เขาจึงกระทำกิจการในโลกนี้ เหมือนสารถีที่ขับม้าชั้นดีที่ฝึกมาอย่างดี แข็งแรง และประเสริฐ
12.252.3
इन्द्रियेभ्यः परे ह्यर्था अर्थेभ्यः परमं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान्परः ॥ १२.२५२.३ ॥
เหนืออินทรีย์คือวิษยทั้งหลาย เหนือวิษยคือใจอันสูงสุด เหนือใจคือปัญญา เหนือปัญญาคืออาตมันอันยิ่งใหญ่ซึ่งสูงกว่ายิ่งขึ้นไป
12.252.4
महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः ।
पुरुषान्न परं किंचित्सा काष्ठा सा परा गतिः ॥ १२.२५२.४ ॥
เหนือมหัต คืออวยักต์ เหนืออวยักต์ คือปุรุษะผู้สูงสุด เหนือปุรุษะไม่มีสิ่งใดอีก นั่นคือขีดสุด นั่นคือคติอันสูงสุด
12.252.5
एवं सर्वेषु भूतेषु गूढोत्मा न प्रकाशते ।
दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया सूक्ष्मदर्शिभिः ॥ १२.२५२.५ ॥
ดังนี้ อาตมันที่ซ่อนเร้นย่อมไม่ปรากฏในสรรพสัตว์ทั้งปวง แต่ย่อมถูกเห็นได้โดยผู้มีสายตาละเอียด ด้วยปัญญาอันเลิศและละเอียดอ่อน
12.252.6
अन्तरात्मनि संलीय मनः षष्ठानि मेधया ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च बहुचिन्त्यमचिन्तयन् ॥ १२.२५२.६ ॥
เมื่อรวมอินทรีย์และใจซึ่งเป็นที่หกเข้าไปในอันตราตมัน ด้วยปัญญา และรวมวิษยของอินทรีย์ด้วย พวกเขาก็ใคร่ครวญสิ่งที่ควรค่าแก่การพิจารณามากที่สุด
12.252.7
ध्यानोपरमणं कृत्वा विद्यासंपादितं मनः ।
अनिश्चरः प्रशान्तात्मा ततोर्च्छत्यमृतं पदम् ॥ १२.२५२.७ ॥
เมื่อหยุดการเพ่งฌาน มีใจที่ถูกทำให้สมบูรณ์ด้วยวิชา ไม่หวั่นไหว มีอาตมันสงบ ก็จะบรรลุสู่สภาวะอมตะ
12.252.8
इन्द्रियाणां तु सर्वेषां पश्यात्मा चलितस्मृतिः ।
आत्मनः संप्रदानेन मर्त्यो मृत्युमुपाश्नुते ॥ १२.२५२.८ ॥
ผู้ใดมองไม่เห็นอาตมันผ่านอินทรีย์ทั้งปวง มีความทรงจำสับสน มนุษย์ผู้นั้นย่อมถึงความตายด้วยการมอบอาตมันของตนไป
12.252.9
हित्वा तु सर्वसंकल्पान्सत्वे चित्तं निवेशयेत् ।
सत्वे चित्तं समावेश्य ततः कालंजरो भवेत् ॥ १२.२५२.९ ॥
ละความปรารถนาทั้งปวงแล้ว พึงตั้งจิตไว้ในสัตวะ เมื่อตั้งจิตในสัตวะได้มั่นคงแล้ว ก็จะกลายเป็นกาลัญชระ
12.252.10
चित्तप्रसादेन यतिर्जहातीह शुभाशुभम् ।
प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमत्यन्तमश्नुते ॥ १२.२५२.१० ॥
ด้วยความผ่องใสของจิต ผู้สำรวมตนย่อมละความดีและความชั่วในโลกนี้ เมื่อมีอาตมันผ่องใส ตั้งอยู่ในอาตมัน ก็ย่อมบรรลุความสุขอันสูงสุด
12.252.11
लक्षणं तु प्रसादस्य यथा तृप्तः सुखं स्वपेत् ।
निवाते वा यथा दीपो दीप्यमानो न कम्पते ॥ १२.२५२.११ ॥
เครื่องหมายของความผ่องใสนั้นเป็นดังนี้ คือ ดุจคนอิ่มเอิบนอนหลับอย่างสบาย หรือดุจประทีปที่ลุกโชนในที่ไร้ลม ย่อมไม่สั่นไหว
12.252.12
एवं पूर्वापरे रात्रौ युञ्जन्नात्मानमात्मनि ।
लघ्वाहारो विशुद्धात्मा पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १२.२५२.१२ ॥
ดังนั้น ในตอนต้นและตอนท้ายของราตรี เมื่อเชื่อมอาตมันเข้ากับอาตมัน กินอาหารน้อย มีอาตมันบริสุทธิ์ ก็ย่อมเห็นอาตมันในอาตมัน
12.252.13
रहस्यं सर्ववेदानामनैतिह्यमनागतम् ।
आत्मप्रत्ययिकं शास्त्रमिदं पुत्रानुशासनम् ॥ १२.२५२.१३ ॥
นี่คือความลับของเวทธรรมทั้งปวง ซึ่งไม่ได้ถ่ายทอดสืบต่อกันมาด้วยประเพณี เป็นคัมภีร์ที่อาศัยความรู้ในตน นี่คือคำสอนสำหรับบุตร
12.252.14
धर्माख्यानेषु सर्वेषु चित्राख्यानेषु यद्वसु ।
दृश्यते ऋक्सहस्राणि निर्मथ्यामृतमुद्धृतम् ॥ १२.२५२.१४ ॥
สมบัติที่พบในเรื่องเล่าเรื่องธรรมทั้งปวงและในเรื่องเล่าอันอัศจรรย์ทั้งหลาย มีบทสวดฤคนับพันบทถูกกวนแล้ว และอมฤตนี้ถูกดึงออกมา
12.252.15
नवनीतं यथा दध्नः काष्ठादग्निर्यथैव च ।
तथैव विदुषां ज्ञानं पुत्रहेतोः समुद्धृतम् ॥ १२.२५२.१५ ॥
เหมือนเนยที่ได้จากนมเปรี้ยว และไฟที่ได้จากไม้ฉันใด ความรู้ของผู้รอบรู้ก็ถูกดึงออกมาเพื่อประโยชน์แก่บุตรฉันนั้น
12.252.16
स्नातकानामिदं शास्त्रं वाच्यं पुत्रानुशासनम् ।
तदितं नाप्रशान्ताय नादान्तायातपस्विने ॥ १२.२५२.१६ ॥
คำสอนนี้ คือคำสั่งสอนสำหรับบุตร ควรกล่าวแก่สเนาตกะ คือผู้จบการศึกษาแล้ว อย่าให้แก่ผู้ที่จิตไม่สงบ ไม่สำรวมตน หรือไม่บำเพ็ญตบะ
12.252.17
नावेदविदुषे वाच्यं तथा नानुगताय च ।
नासूयकायानृजवे न चानिर्दिष्टकारिणे ॥ १२.२५२.१७ ॥
ไม่ควรกล่าวแก่ผู้ไม่รู้เวท และไม่ควรกล่าวแก่ผู้ไม่ได้ติดตามครู ไม่ควรกล่าวแก่ผู้ริษยา คดโกง หรือผู้ที่ทำตามอำเภอใจโดยไม่มีคำสั่ง
12.252.18
न तर्कशास्त्रदग्धाय तथैव पिशुनाय च ।
श्लाघिने श्लाघनीयाय प्रशान्ताय तपस्विने ॥ १२.२५२.१८ ॥
ไม่ควรกล่าวแก่ผู้ที่ถูกตรรกศาสตร์เผาผลาญ และไม่ควรกล่าวแก่คนนินทาในทำนองเดียวกัน ไม่ควรกล่าวแก่ผู้ชมตนเอง แต่ควรกล่าวแก่ผู้ควรแก่คำสรรเสริญ ผู้สงบและบำเพ็ญตบะ
12.252.19
इदं प्रियाय पुत्राय शिष्यायानुगताय च ।
रहस्यधर्मं वक्तव्यं नान्यस्मै तु कथंचन ॥ १२.२५२.१९ ॥
ธรรมลับนี้ ควรบอกแก่บุตรที่รัก แก่ศิษย์ หรือแก่ผู้ติดตามที่ซื่อสัตย์เท่านั้น จะไม่บอกแก่ผู้อื่นด้วยประการใดเลย
12.252.20
यद्यप्यस्य महीं दद्याद्रत्नपूर्णामिमां नरः ।
इदमेव ततः श्रेय इति मन्येत तत्त्ववित् ॥ १२.२५२.२० ॥
แม้ว่ามนุษย์จะมอบแผ่นดินนี้ที่เต็มไปด้วยอัญมณีให้แก่ผู้นี้ ผู้รู้ความจริงก็จะถือว่าคำสอนนี้ประเสริฐกว่านั้น
12.252.21
अतो गुह्यतरार्थं तदध्यात्ममतिमानुषम् ।
यत्तन्महर्षिभिर्जुष्टं वेदान्तेषु च गीयते ॥ १२.२५२.२१ ॥
ดังนั้น ความรู้ทางจิตวิญญาณนั้นซึ่งเหนือวิสัยมนุษย์ เป็นความลับยิ่งกว่าสิ่งใด มหาฤๅษีทั้งหลายยึดถือและขับขานไว้ในเวทานตะ
12.252.22
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.२५२.२२ ॥
สิ่งที่ท่านถามข้า ข้าจะอธิบายให้ท่านทั้งหมด
12.252.23
यच्च ते मनसि वर्तते परं ।
यत्र चास्ति तव संशयः क्वचित्।
श्रूयतामयमहं तवाग्रतः ।
पुत्र किं हि कथयामि ते पुनः ॥ १२.२५२.२३ ॥
สิ่งสูงสุดใดที่อยู่ในใจของท่าน และความสงสัยใดที่ท่านมีอยู่ที่ใดบ้าง จงฟังเถิดลูกเอ๋ย ข้าจะกล่าวต่อหน้าท่าน ข้าจะกล่าวซ้ำให้ท่านฟังไปทำไมเล่า