ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.255
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.255.1
सृजते त्रिगुणान्सत्वं क्षेत्रज्ञस्त्वधितिष्ठति ।
गुणान्विक्रियते सर्वानुदासीनवदीश्वरः ॥ १२.२५५.१ ॥
ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು—ಸತ್ತ್ವ ಮೊದಲಾದವನ್ನು—ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಷ್ಠಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈಶ್ವರನು ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳನ್ನು ಉದಾಸೀನನಂತೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.255.2
स्वभावयुक्तं तत्सत्वं यदिमान्सृजते गुणान् ।
ऊर्णनाभिर्यथा सूत्रं सृजते तन्तुवद्गुणान् ॥ १२.२५५.२ ॥
ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಸತ್ತ್ವವು ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಜೇಡವು ದಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ, ಅದು ತಂತುಗಳಂತೆ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
12.255.3
प्रध्वस्ता न निवर्तन्ते प्रवृत्तिर्नोपलभ्यते ।
एवमेके व्यवस्यन्ति निवृत्तिरिति चापरे ॥ १२.२५५.३ ॥
ನಾಶವಾದವು ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಕೆಲವರು ನಿಶ್ಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇತರರು ನಿವೃತ್ತಿಯೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.255.4
उभयं संप्रधार्यैतदध्यवस्येद्यथामति ।
अनेनैव विधानेन भवेद्गर्भशयो महान् ॥ १२.२५५.४ ॥
ಎರಡನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ವಿಧಾನದಿಂದ ಅವನು ಮಹಾ ಗರ್ಭಶಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.255.5
अनादिनिधनं नित्यं तं बुद्ध्वा विचरेन्नरः ।
अक्रुध्यन्नप्रहृष्यंश्च नित्यं विगतमत्सरः ॥ १२.२५५.५ ॥
ಆದಿ-ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ, ನಿತ್ಯನಾದ ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದು ಮನುಷ್ಯನು ಸಂಚರಿಸಬೇಕು—ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ, ಹರ್ಷವಿಲ್ಲದೆ, ಎಂದಿಗೂ ಮತ್ಸರವಿಲ್ಲದೆ.
12.255.6
इत्येवं हृदयग्रन्थिं बुद्धिचिन्तामयं दृढम् ।
अतीत्य सुखमासीत अशोचंश्छिन्नसंशयः ॥ १२.२५५.६ ॥
ಹೀಗೆ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಆದ ಹೃದಯದ ದೃಢ ಗಂಟನ್ನು ದಾಟಿ, ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರಬೇಕು; ಶೋಕಿಸದೆ, ಸಂದೇಹಗಳು ಛಿನ್ನವಾದವನಾಗಿ.
12.255.7
ताम्येयुः प्रच्युताः पृथ्व्यां यथा पूर्णां नदीं नराः ।
अवगाढा ह्यविद्वांसो विद्धि लोकमिमं तथा ॥ १२.२५५.७ ॥
ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಮುಳುಗಿದ ಮನುಷ್ಯರು ಕಷ್ಟಪಡುವಂತೆ, ಅವಿವೇಕಿಗಳು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.
12.255.8
न तु ताम्यति वै विद्वान्स्थले चरति तत्त्ववित् ।
एवं यो विन्दतेऽऽत्मानं केवलं ज्ञानमात्मनः ॥ १२.२५५.८ ॥
ಆದರೆ ತತ್ತ್ವಜ್ಞನಾದ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಕಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವಂತೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವನು ಆತ್ಮನ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.255.9
एवं बुद्ध्वा नरः सर्वं भूतानामागतिं गतिम् ।
समवेक्ष्य च वैषम्यं लभते शममुत्तमम् ॥ १२.२५५.९ ॥
ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಬರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೋಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ವೈಷಮ್ಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಉತ್ತಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.255.10
एतद्वै जन्मसामर्थ्यं ब्राह्मणस्य विशेषतः ।
आत्मज्ञानं शमश्चैव पर्याप्तं तत्परायणम् ॥ १२.२५५.१० ॥
ಇದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಜನ್ಮದ ವಿಶೇಷ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ; ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯೇ ಸಾಕು, ಅದೇ ಪರಮ ಆಶ್ರಯ.
12.255.11
एतद्बुद्ध्वा भवेद्बुद्धः किमन्यद्बुद्धलक्षणम् ।
विज्ञायैतद्विमुच्यन्ते कृतकृत्या मनीषिणः ॥ १२.२५५.११ ॥
ಇದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಬುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಬೇರೆ ಲಕ್ಷಣವೇನು? ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಮನೀಷಿಗಳು ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಕೃತಕೃತ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.255.12
न भवति विदुषां महद्भयं ।
यदविदुषां सुमहद्भयं परत्र।
न हि गतिरधिकाऽस्ति कस्यचि ।
द्भवति हि या विदुषः सनातनी ॥ १२.२५५.१२ ॥
ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಭಯವಿದೆ. ವಿದ್ವಾಂಸನ ಸನಾತನ ಗತಿಗಿಂತ ಉನ್ನತ ಗತಿ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ.
12.255.13
लोकमातुरमसूयते जन ।
स्तत्तदेव च निरीक्ष्य शोचते।
तत्र पश्य कुशलानशोचतो ।
ये विदुस्तदुभयं कृताकृतम् ॥ १२.२५५.१३ ॥
ಜನರು ಲೋಕಮಾತೆಯನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಕಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮೇಲೂ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ದುಃಖಿಸದ, ಮಾಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಮಾಡದಿದ್ದುದು ಎರಡನ್ನೂ ಬಲ್ಲ ಕುಶಲರನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನೋಡು.
12.255.14
यत्करोत्यनभिसन्धिपूर्वकं ।
तच्च निर्णुदति …
न प्रियं तदुभयं न चाप्रिय ।
तस्य तज्जनयतीह कुर्वतः ॥ १२.२५५.१४ ॥
ಪೂರ್ವಸಂಕಲ್ಪವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮವೂ … ತೊಡೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಆ ಎರಡೂ ಪ್ರಿಯವೂ ಅಲ್ಲ, ಅಪ್ರಿಯವೂ ಅಲ್ಲ; ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಅದನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.