మహాభారతం · అధ్యాయం 12.255
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.255.1
सृजते त्रिगुणान्सत्वं क्षेत्रज्ञस्त्वधितिष्ठति ।
गुणान्विक्रियते सर्वानुदासीनवदीश्वरः ॥ १२.२५५.१ ॥
క్షేత్రజ్ఞుడు త్రిగుణాలను—సత్త్వం మొదలైనవాటిని—సృష్టిస్తాడు, వాటిపై అధిష్ఠించి ఉంటాడు. ఈశ్వరుడు అన్ని గుణాలను ఉదాసీనునిలా మార్చుతాడు.
12.255.2
स्वभावयुक्तं तत्सत्वं यदिमान्सृजते गुणान् ।
ऊर्णनाभिर्यथा सूत्रं सृजते तन्तुवद्गुणान् ॥ १२.२५५.२ ॥
తన స్వభావంతో కూడిన ఆ సత్త్వం ఈ గుణాలను సృష్టిస్తుంది. సాలీడు దారాన్ని సృష్టించినట్లు, అది తంతువుల వలె గుణాలను సృష్టిస్తుంది.
12.255.3
प्रध्वस्ता न निवर्तन्ते प्रवृत्तिर्नोपलभ्यते ।
एवमेके व्यवस्यन्ति निवृत्तिरिति चापरे ॥ १२.२५५.३ ॥
నశించినవి తిరిగిరావు; ప్రవృత్తి కనిపించదు. ఈ విధంగా కొందరు నిశ్చయిస్తారు, మరికొందరు నివృత్తే అని నిశ్చయిస్తారు.
12.255.4
उभयं संप्रधार्यैतदध्यवस्येद्यथामति ।
अनेनैव विधानेन भवेद्गर्भशयो महान् ॥ १२.२५५.४ ॥
రెండింటినీ బాగా పరిశీలించి, తన బుద్ధికి తగినట్లు నిశ్చయించాలి. ఇదే విధానంతో అతడు మహా గర్భశయుడు అవుతాడు.
12.255.5
अनादिनिधनं नित्यं तं बुद्ध्वा विचरेन्नरः ।
अक्रुध्यन्नप्रहृष्यंश्च नित्यं विगतमत्सरः ॥ १२.२५५.५ ॥
ఆది-అంతం లేని, నిత్యుడైన అతడిని తెలుసుకుని మనిషి సంచరించాలి—కోపం లేకుండా, హర్షం లేకుండా, ఎప్పుడూ మాత్సర్యం లేకుండా.
12.255.6
इत्येवं हृदयग्रन्थिं बुद्धिचिन्तामयं दृढम् ।
अतीत्य सुखमासीत अशोचंश्छिन्नसंशयः ॥ १२.२५५.६ ॥
ఈ విధంగా, బుద్ధి మరియు చింతతో నిర్మితమైన హృదయ గ్రంథిని దాటి, సుఖంగా కూర్చోవాలి; శోకించకుండా, సంశయాలు ఛేదించబడినవాడై.
12.255.7
ताम्येयुः प्रच्युताः पृथ्व्यां यथा पूर्णां नदीं नराः ।
अवगाढा ह्यविद्वांसो विद्धि लोकमिमं तथा ॥ १२.२५५.७ ॥
పూర్తిగా నిండిన నదిలో పడి మునిగిన మనుషులు బాధపడినట్లే, అవివేకులు ఈ లోకంలో మునిగి బాధపడతారని తెలుసుకో.
12.255.8
न तु ताम्यति वै विद्वान्स्थले चरति तत्त्ववित् ।
एवं यो विन्दतेऽऽत्मानं केवलं ज्ञानमात्मनः ॥ १२.२५५.८ ॥
కానీ తత్త్వజ్ఞుడైన విద్వాంసుడు బాధపడడు; అతడు నేలపై నడిచినట్లు సాగుతాడు. ఇలా ఆత్మను పొందినవాడు ఆత్మ యొక్క కేవల జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు.
12.255.9
एवं बुद्ध्वा नरः सर्वं भूतानामागतिं गतिम् ।
समवेक्ष्य च वैषम्यं लभते शममुत्तमम् ॥ १२.२५५.९ ॥
ఇలా సర్వ ప్రాణుల రాకపోకలను తెలిసి, వైషమ్యాన్ని బాగా చూసి, మనిషి అత్యున్నత శాంతిని పొందుతాడు.
12.255.10
एतद्वै जन्मसामर्थ्यं ब्राह्मणस्य विशेषतः ।
आत्मज्ञानं शमश्चैव पर्याप्तं तत्परायणम् ॥ १२.२५५.१० ॥
ఇదే బ్రాహ్మణుని జన్మ విశేష సామర్థ్యం; ఆత్మజ్ఞానం, శాంతి మాత్రమే చాలు, అదే పరమ ఆశ్రయం.
12.255.11
एतद्बुद्ध्वा भवेद्बुद्धः किमन्यद्बुद्धलक्षणम् ।
विज्ञायैतद्विमुच्यन्ते कृतकृत्या मनीषिणः ॥ १२.२५५.११ ॥
ఇది తెలుసుకుంటే మనిషి బుద్ధుడవుతాడు; దీనికి మించిన బుద్ధుని లక్షణం ఏముంది? ఇది తెలిసి జ్ఞానులు విముక్తులై, కృతకృత్యులవుతారు.
12.255.12
न भवति विदुषां महद्भयं ।
यदविदुषां सुमहद्भयं परत्र।
न हि गतिरधिकाऽस्ति कस्यचि ।
द्भवति हि या विदुषः सनातनी ॥ १२.२५५.१२ ॥
విద్వాంసులకు పెద్ద భయం ఉండదు; కానీ అవివేకులకు పరలోకంలో అతిభయంకర భయం ఉంటుంది. విద్వాంసుని శాశ్వత గతికి మించిన గతి ఎవరికీ లేదు.
12.255.13
लोकमातुरमसूयते जन ।
स्तत्तदेव च निरीक्ष्य शोचते।
तत्र पश्य कुशलानशोचतो ।
ये विदुस्तदुभयं कृताकृतम् ॥ १२.२५५.१३ ॥
లోక మాతను ప్రజలు నిందిస్తారు; వారు చూసిన ప్రతిదానిపైనా దుఃఖిస్తారు. అక్కడ దుఃఖించని, చేసినదీ చేయనిదీ తెలిసిన కుశలురను చూడు.
12.255.14
यत्करोत्यनभिसन्धिपूर्वकं ।
तच्च निर्णुदति …
न प्रियं तदुभयं न चाप्रिय ।
तस्य तज्जनयतीह कुर्वतः ॥ १२.२५५.१४ ॥
ముందస్తు ఉద్దేశం లేకుండా చేసే కర్మ కూడా … తొలగిస్తుంది. ఆ రెండూ ప్రియం కావు, అప్రియం కావు; చేసేవానికి ఇక్కడ అది అదే కలిగిస్తుంది.