ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.256
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.256.1
यस्माद्धर्मात्परो धर्मो विद्यदे नेह कश्चन ।
यो वि… न्प्रब्रवीतु मे ॥ १२.२५६.१ ॥
ଯାହାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ଏଠାରେ ନାହିଁ, ଯାହା… ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.256.2
धर्मं ति संप्रवक्ष्यामि पुराणमृषिसंस्तुतम् ।
विशिष्टं सर्वधर्मेभ्यस्तमिहैकमनाः शृणु ॥ १२.२५६.२ ॥
ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ପ୍ରାଚୀନ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମଠାରୁ ବିଶିଷ୍ଟ ସେହି ଧର୍ମ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ୟକ୍ କହିବି; ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ।
12.256.3
इन्द्रिया…प्रमाथीनि बुद्ध्या संयम्य यत्नतः ।
सर्वतो… ॥ १२.२५६.३ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ… ଉଚ୍ଛୃଙ୍ଖଳ; ବୁଦ୍ଧିଦ୍ୱାରା ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯମିତ କରି… ସବୁ ଦିଗରୁ…
12.256.4
मनसश्चेन्द्रियाणा चाप्यकाग्र्य परमं तप ।
तज्ज्यायः सर्वधर्मेभ्यः स धर्मः पर उच्य ॥ १२.२५६.४ ॥
ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର ଏକାଗ୍ରତା ହିଁ ପରମ ତପ; ତାହା ସମସ୍ତ ଧର୍ମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହାକୁ ହିଁ ପରମ ଧର୍ମ କୁହାଯାଏ।
12.256.5
तानि सर्वाणि संधाय मनःषष्ठानि मेधया ।
आत्मतृप्त इवासीत बहुचिन्त्यमचिन्तयन् ॥ १२.२५६.५ ॥
ମନ ଷଷ୍ଠ ଯାହାଙ୍କର, ସେହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିଦ୍ୱାରା ଏକତ୍ର କରି, ଆତ୍ମାରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ବସ; ବହୁ ଚିନ୍ତନୀୟ ବିଷୟ ଚିନ୍ତା ନ କରି।
12.256.6
गोचरेभ्यो निवृत्तानि यदा स्थास्यन्ति वेश्मनि ।
तदा त्वमात्मनाऽऽत्मानं परं द्रक्ष्यसि शाश्वतम् ॥ १२.२५६.६ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରୁ ଫେରି ଗୃହରୂପୀ ଶରୀରରେ ସ୍ଥିର ହେବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ନିଜର ପରମ, ଶାଶ୍ୱତ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖିବ।
12.256.7
सर्वात्मानं महात्मानं विधूममिव पावकम् ।
तं पश्यन्ति महात्मानो ब्राह्मणा ये मनीषिणः ॥ १२.२५६.७ ॥
ଧୂମହୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ସର୍ବର ଆତ୍ମା ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ମନୀଷୀ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେଖନ୍ତି।
12.256.8
यथा पुष्पफलोपेतो बहुशाखो महाद्रुमः ।
आत्मनो नाभिजानीते क्व मे पुष्पं क्व मे फलम् ॥ १२.२५६.८ ॥
ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବହୁ ଶାଖାଯୁକ୍ତ ମହାବୃକ୍ଷ ନିଜକୁ ଜାଣେ ନାହିଁ: ମୋ ଫୁଲ କୁଆଡ଼େ, ମୋ ଫଳ କୁଆଡ଼େ।
12.256.9
एवमात्मा न जानीते क्व गभिष्ये कुतस्त्वहम् ।
अन्यो ह्यत्रान्तरात्माऽस्ति यः सर्वमनुपश्यति ॥ १२.२५६.९ ॥
ସେହିପରି ଆତ୍ମା ଜାଣେ ନାହିଁ: ମୁଁ କୁଆଡ଼େ ଯିବି, ମୁଁ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି। ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସବୁ ଦେଖନ୍ତି।
12.256.10
ज्ञानदीपेन दीप्तेन पश्यत्यात्मानमात्मना ।
दृष्ट्वा त्वमात्मनाऽऽत्मानं निरात्मा भव सर्ववित् ॥ १२.२५६.१० ॥
ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଦୀପରେ ମଣିଷ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖେ। ଆତ୍ମାକୁ ଆତ୍ମାଦ୍ୱାରା ଦେଖି ତୁମେ ନିରାତ୍ମା ଓ ସର୍ବଜ୍ଞ ହୁଅ।
12.256.11
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो विमुक्तत्वगिवोरगः ।
परां बुद्धिमवाप्येह विपाप्मा विगतज्वरः ॥ १२.२५६.११ ॥
ଖୋଳ ଛାଡ଼ିଥିବା ସାପ ପରି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏଠାରେ ପରମ ବୁଦ୍ଧି ପାଇ, ପାପରହିତ ଓ ଜ୍ୱରରହିତ ହୁଅ।
12.256.12
सर्वतः प्रवहां घोरां नदीं लोकप्रवाहिनीम् ।
पञ्चेन्द्रियग्राहवतीं मनःसंकल्परोधसम् ॥ १२.२५६.१२ ॥
ସବୁଦିଗରେ ପ୍ରବାହିତ, ଭୟଙ୍କର, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭସାଇ ନେଉଥିବା ନଦୀ; ତହିଁରେ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିୟ କୁମ୍ଭୀର, ମନର ସଂକଳ୍ପ କୂଳ।
12.256.13
लोभमोहतृणच्छन्नां कामक्रोधसरीसृपाम् ।
सत्यतीर्थानृतक्षोभां क्रोधपङ्कां सरिद्वराम् ॥ १२.२५६.१३ ॥
ଲୋଭ ଓ ମୋହ ରୂପ ତୃଣରେ ଆବୃତ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ରୂପ ସରୀସୃପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସତ୍ୟ ଯାହାର ତୀର୍ଥ, ଅସତ୍ୟରେ ବିଚଳିତ, କ୍ରୋଧ ରୂପ ପଙ୍କଯୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ।
12.256.14
अव्यक्तप्रभवां शीघ्रां दुस्तरामकृतात्मभिः ।
प्रतरस्व नदीं बुद्ध्या कामग्राहसमाकुलाम् ॥ १२.२५६.१४ ॥
ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦ୍ରୁତଗାମୀ, ଅସଂଯମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁସ୍ତର, କାମରୂପ କୁମ୍ଭୀରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ନଦୀକୁ ବୁଦ୍ଧିରେ ପାର କର।
12.256.15
… तालद्स्तराम् ।
आत्मकमा…जिह्वावर्तां दुरासदाम् ॥ १२.२५६.१५ ॥
…ତାଳବନ ପରି ଦୁସ୍ତର, ଆତ୍ମକାମ…ଜିଭ ଆବର୍ତ୍ତଯୁକ୍ତ, ଦୁରାସଦ।
12.256.16
यां तरन्ति कृतप्रज्ञा धृतिमन्तो मनीषिणः ।
तां तीर्णः सर्वतोमुक्तो विधूतात्माऽऽत्मविच्छुचिः ॥ १२.२५६.१६ ॥
କୃତପ୍ରଜ୍ଞ, ଧୃତିମାନ ଓ ମନୀଷୀମାନେ ଯେଉଁ ନଦୀ ପାର ହୁଅନ୍ତି, ତାକୁ ପାର ହୋଇ, ସର୍ବତଃ ମୁକ୍ତ, ଆତ୍ମାକୁ ଝାଡ଼ି ଦେଇଥିବା, ଆତ୍ମଜ୍ଞ ଓ ଶୁଚି ହୁଏ।
12.256.17
उत्तमां बुद्धिमास्थाय ब्रह्मभूयं भविष्यसि ।
संतीर्णः सर्वसंक्लेशान्प्रसन्नात्मा विकल्मषः ॥ १२.२५६.१७ ॥
ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଭାବ ପାଇବ; ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶ ପାର ହୋଇ, ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ହୋଇ।
12.256.18
भूमिष्ठानीव भूतानि पर्वतस्थो निशामय ।
अक्रुध्यन्नप्रहृष्यंश्च अनृशंसमतिस्तथा ॥ १२.२५६.१८ ॥
ପର୍ବତରେ ଠିଆ ହୋଇ ପୃଥିବୀର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖ; କ୍ରୋଧ ନକରି, ହର୍ଷ ନକରି, ସେହିପରି କରୁଣାଶୀଳ ମନରେ।
12.256.19
ततो द्रक्ष्यसि सर्वेषां भूतानां प्रभवाप्ययौ ।
एनं वै सर्वभूतेभ्यो विशिष्टं मेनिरे बुधाः।
धर्मं धर्मभृतां श्रेष्ठा मुनयस्तत्त्वदर्शिनः ॥ १२.२५६.१९ ॥
ତା'ପରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟ ଦେଖିବ। ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ କରନ୍ତି; ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ମୁନିମାନେ ଏହି ଧର୍ମକୁ (ଉତ୍ତମ) ମନେ କରନ୍ତି।
12.256.20
आत्मनो व्यापिनो ज्ञानमिदं पुत्रानुशासनम् ।
प्रयताय प्रवक्तव्यं हितायानुगताय च ॥ १२.२५६.२० ॥
ଏହା ବ୍ୟାପୀ ଆତ୍ମାର ଜ୍ଞାନ; ପୁତ୍ରକୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଉପଦେଶ। ଏହା ସଂଯମୀ, ହିତକାମୀ ଓ ଅନୁଗତ ଶିଷ୍ୟକୁ ହିଁ କହିବା ଉଚିତ।
12.256.21
आत्मज्ञानमिदं गुह्यं सर्वगुह्यतमं महत् ।
अब्रुवं यदहं तात आत्मसाक्षिकमञ्जसा ॥ १२.२५६.२१ ॥
ଏହି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଗୁହ୍ୟ; ସମସ୍ତ ଗୁହ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଗୁହ୍ୟ ଓ ମହାନ। ହେ ତାତ, ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ତାହା ଆତ୍ମସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭବିତ।
12.256.22
नैव स्त्री न पुमानेतन्नैव वेद नपुंसकम् ।
अदुःखमसुखं ब्रह्म भूतभव्यभवात्मकम् ॥ १२.२५६.२२ ॥
ଏହା (ବ୍ରହ୍ମ) ସ୍ତ୍ରୀ ନୁହେଁ, ପୁରୁଷ ନୁହେଁ, ନପୁଂସକ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହା ଦୁଃଖରହିତ, ସୁଖରହିତ ବ୍ରହ୍ମ; ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ୱରୂପ।
12.256.23
नैतज्ज्ञात्वा पुमान्स्त्री वा पुनर्भवमवाप्नुते ।
स्वभावप्रतिपत्त्यर्थमेतद्धर्मं विधीयते ॥ १२.२५६.२३ ॥
ଏହାକୁ ଜାଣି ପୁରୁଷ ବା ସ୍ତ୍ରୀ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ହିଁ ଏହି ଧର୍ମ ବିହିତ ହୋଇଛି।
12.256.24
यथा मतानि सर्वाणि तथैतानि यथातथा ।
कथितानि मया पुत्र भवन्ति न भवन्ति च ॥ १२.२५६.२४ ॥
ସମସ୍ତ ମତ ଯେମିତି ଅଛି, ସେମିତି ଏସବୁ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ହେ ପୁତ୍ର, ମୁଁ ଯେମିତି ତେମିତି କହିଛି; ଏସବୁ ଅଛି ଓ ନାହିଁ ମଧ୍ୟ।
12.256.25
तत्प्रीतियुक्तेन गुणान्वितेन ।
पुत्रेण सत्पुत्र दमान्वितेन।
पृष्टो हि संप्रीतिमना यथार्थं ।
ब्रूयात्सुतस्येह यदुक्तमेतत् ॥ १२.२५६.२५ ॥
ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତ, ଗୁଣବାନ ଓ ସଂଯମୀ ପୁତ୍ର ପଚାରିଲେ, ହେ ସତ୍ପୁତ୍ର, ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ, ଏଠାରେ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି ତାହା କହିବା ଉଚିତ।