มหาภารตะ · อัธยายะ 12.256
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.256.1
यस्माद्धर्मात्परो धर्मो विद्यदे नेह कश्चन ।
यो वि… न्प्रब्रवीतु मे ॥ १२.२५६.१ ॥
ไม่มีธรรมใดสูงกว่าธรรมนี้ในโลกนี้ ขอให้ท่าน... จงบอกข้าพเจ้าเถิด
12.256.2
धर्मं ति संप्रवक्ष्यामि पुराणमृषिसंस्तुतम् ।
विशिष्टं सर्वधर्मेभ्यस्तमिहैकमनाः शृणु ॥ १२.२५६.२ ॥
ข้าพเจ้าจะกล่าวธรรมโบราณนั้นให้ท่านฟังอย่างครบถ้วน ซึ่งฤๅษีทั้งหลายสรรเสริญ ยอดเยี่ยมเหนือธรรมทั้งปวง จงฟังด้วยใจที่มุ่งมั่นอย่างเดียว
12.256.3
इन्द्रिया…प्रमाथीनि बुद्ध्या संयम्य यत्नतः ।
सर्वतो… ॥ १२.२५६.३ ॥
อินทรียทั้งหลาย... ที่ยั่วยุให้หลงใหล เมื่อควบคุมด้วยปัญญาและความเพียร... โดยรอบด้าน...
12.256.4
मनसश्चेन्द्रियाणा चाप्यकाग्र्य परमं तप ।
तज्ज्यायः सर्वधर्मेभ्यः स धर्मः पर उच्य ॥ १२.२५६.४ ॥
การที่ใจและอินทรีย์มีจุดมุ่งเดียวนั้นคือตบะอันสูงสุด ประเสริฐกว่าธรรมทั้งปวง ธรรมนั้นเรียกว่าธรรมอันสูงสุด
12.256.5
तानि सर्वाणि संधाय मनःषष्ठानि मेधया ।
आत्मतृप्त इवासीत बहुचिन्त्यमचिन्तयन् ॥ १२.२५६.५ ॥
เมื่อรวบรวมอินทรียทั้งหมดไว้ โดยมีใจเป็นที่หก ด้วยปัญญา จงนั่งอิ่มเอิบอยู่ในตน โดยไม่คิดถึงสิ่งมากมายที่ควรคิด
12.256.6
गोचरेभ्यो निवृत्तानि यदा स्थास्यन्ति वेश्मनि ।
तदा त्वमात्मनाऽऽत्मानं परं द्रक्ष्यसि शाश्वतम् ॥ १२.२५६.६ ॥
เมื่ออินทรียถอนตัวจากอารมณ์ทั้งหลายและตั้งมั่นอยู่ในเรือนกาย ท่านจะเห็นอาตมันอันสูงสุดและนิรันดร์ด้วยตนเอง
12.256.7
सर्वात्मानं महात्मानं विधूममिव पावकम् ।
तं पश्यन्ति महात्मानो ब्राह्मणा ये मनीषिणः ॥ १२.२५६.७ ॥
เปรียบเหมือนไฟที่ไม่มีควัน อาตมันอันยิ่งใหญ่ซึ่งเป็นอาตมันของสรรพสิ่ง พราหมณ์ผู้ยิ่งใหญ่และมีปัญญาย่อมเห็นอาตมันนั้น
12.256.8
यथा पुष्पफलोपेतो बहुशाखो महाद्रुमः ।
आत्मनो नाभिजानीते क्व मे पुष्पं क्व मे फलम् ॥ १२.२५६.८ ॥
เปรียบเหมือนต้นไม้ใหญ่ที่เต็มไปด้วยดอกและผล มีกิ่งก้านมากมาย แต่ไม่รู้ตนเองว่า ดอกของเราอยู่ที่ไหน ผลของเราอยู่ที่ไหน
12.256.9
एवमात्मा न जानीते क्व गभिष्ये कुतस्त्वहम् ।
अन्यो ह्यत्रान्तरात्माऽस्ति यः सर्वमनुपश्यति ॥ १२.२५६.९ ॥
อาตมันก็ไม่รู้เช่นนั้นว่า เราจะไปที่ไหน และเรามาจากไหน ที่นี่มีอีกอันตราตมันหนึ่งซึ่งเห็นทุกสิ่ง
12.256.10
ज्ञानदीपेन दीप्तेन पश्यत्यात्मानमात्मना ।
दृष्ट्वा त्वमात्मनाऽऽत्मानं निरात्मा भव सर्ववित् ॥ १२.२५६.१० ॥
ด้วยประทีปแห่งญาณที่จุดสว่าง ผู้หนึ่งย่อมเห็นอาตมันด้วยอาตมัน เมื่อเห็นอาตมันด้วยอาตมันแล้ว จงเป็นผู้ไม่มีตัวตนแยกต่างหาก เป็นผู้รู้ทั้งปวง
12.256.11
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो विमुक्तत्वगिवोरगः ।
परां बुद्धिमवाप्येह विपाप्मा विगतज्वरः ॥ १२.२५६.११ ॥
พ้นจากบาปทั้งปวง เหมือนงูที่ลอกคราบเก่าทิ้ง เมื่อได้ปัญญาอันสูงสุดในโลกนี้แล้ว จงเป็นผู้ปราศจากบาปและปราศจากความร้อนรน
12.256.12
सर्वतः प्रवहां घोरां नदीं लोकप्रवाहिनीम् ।
पञ्चेन्द्रियग्राहवतीं मनःसंकल्परोधसम् ॥ १२.२५६.१२ ॥
แม่น้ำอันน่ากลัวไหลไปทุกด้าน พัดพาโลกทั้งหลายไป มีอินทรีย์ทั้งห้าเป็นจระเข้ และมีความคิดปรุงแต่งของใจเป็นฝั่ง
12.256.13
लोभमोहतृणच्छन्नां कामक्रोधसरीसृपाम् ।
सत्यतीर्थानृतक्षोभां क्रोधपङ्कां सरिद्वराम् ॥ १२.२५६.१३ ॥
ปกคลุมด้วยหญ้าคือโลภและโมหะ มีสัตว์เลื้อยคลานคือกามและโทสะ มีความจริงเป็นท่าข้าม ถูกความเท็จกวน มีโทสะเป็นโคลน เป็นแม่น้ำอันประเสริฐ
12.256.14
अव्यक्तप्रभवां शीघ्रां दुस्तरामकृतात्मभिः ।
प्रतरस्व नदीं बुद्ध्या कामग्राहसमाकुलाम् ॥ १२.२५६.१४ ॥
เกิดจากอวยกตะ ไหลเชี่ยว ข้ามได้ยากสำหรับผู้ที่ยังไม่ฝึกตน เต็มไปด้วยจระเข้คือกาม จงข้ามแม่น้ำนี้ด้วยปัญญาวิจารณ์
12.256.15
… तालद्स्तराम् ।
आत्मकमा…जिह्वावर्तां दुरासदाम् ॥ १२.२५६.१५ ॥
...ข้ามได้ยากดุจป่าตาล...กามของตน มีน้ำวนคือลิ้น เข้าถึงได้ยาก
12.256.16
यां तरन्ति कृतप्रज्ञा धृतिमन्तो मनीषिणः ।
तां तीर्णः सर्वतोमुक्तो विधूतात्माऽऽत्मविच्छुचिः ॥ १२.२५६.१६ ॥
แม่น้ำที่ผู้มีปัญญาอันมั่นคง ผู้มีความอดทนและนักปราชญ์ข้ามได้ เมื่อข้ามแม่น้ำนั้นพ้นแล้ว ย่อมหลุดพ้นทุกด้าน มีตนสะอาดปราศจากมลทิน รู้จักอาตมัน บริสุทธิ์
12.256.17
उत्तमां बुद्धिमास्थाय ब्रह्मभूयं भविष्यसि ।
संतीर्णः सर्वसंक्लेशान्प्रसन्नात्मा विकल्मषः ॥ १२.२५६.१७ ॥
เมื่อยึดมั่นในปัญญาอันสูงสุด ท่านจะเป็นหนึ่งเดียวกับพรหมัน เมื่อข้ามความเศร้าหมองทั้งปวงแล้ว มีตนผ่องใส ปราศจากมลทิน
12.256.18
भूमिष्ठानीव भूतानि पर्वतस्थो निशामय ।
अक्रुध्यन्नप्रहृष्यंश्च अनृशंसमतिस्तथा ॥ १२.२५६.१८ ॥
จงดูสัตว์ทั้งหลายดุจยืนอยู่บนภูเขา ที่อยู่บนพื้นดิน โดยไม่โกรธและไม่ดีใจ และมีใจปรารถนาดีเช่นเดียวกัน
12.256.19
ततो द्रक्ष्यसि सर्वेषां भूतानां प्रभवाप्ययौ ।
एनं वै सर्वभूतेभ्यो विशिष्टं मेनिरे बुधाः।
धर्मं धर्मभृतां श्रेष्ठा मुनयस्तत्त्वदर्शिनः ॥ १२.२५६.१९ ॥
แล้วท่านจะเห็นการเกิดและการดับของสรรพสัตว์ทั้งปวง ปราชญ์ทั้งหลายถือว่าสิ่งนี้ประเสริฐกว่าสรรพสัตว์ทั้งปวง เหล่าฤๅษีผู้เห็นความจริงและเป็นยอดของผู้ทรงธรรม ถือว่าธรรมนี้เองเป็นธรรมอันสูงสุด
12.256.20
आत्मनो व्यापिनो ज्ञानमिदं पुत्रानुशासनम् ।
प्रयताय प्रवक्तव्यं हितायानुगताय च ॥ १२.२५६.२० ॥
นี่คือญาณแห่งอาตมันที่แผ่ไปทั่ว เป็นคำสอนสำหรับบุตร ควรกล่าวแก่ผู้สำรวมตน ผู้มีความปรารถนาดี และผู้ซื่อสัตย์เท่านั้น
12.256.21
आत्मज्ञानमिदं गुह्यं सर्वगुह्यतमं महत् ।
अब्रुवं यदहं तात आत्मसाक्षिकमञ्जसा ॥ १२.२५६.२१ ॥
ความรู้เรื่องอาตมันนี้เป็นความลับ เป็นความลับยิ่งกว่าความลับทั้งปวง และยิ่งใหญ่ ลูกรัก สิ่งที่พ่อได้กล่าวไว้ พ่อกล่าวด้วยการเป็นพยานโดยตรงของอาตมันนั้นเอง
12.256.22
नैव स्त्री न पुमानेतन्नैव वेद नपुंसकम् ।
अदुःखमसुखं ब्रह्म भूतभव्यभवात्मकम् ॥ १२.२५६.२२ ॥
พรหมันนั้นมิใช่หญิง มิใช่ชาย และมิใช่ทั้งสองเพศ พรหมันนั้นพ้นจากทุกข์และพ้นจากสุข เป็นพรหมันที่มีสภาวะเป็นทั้งสิ่งที่ได้เป็นมาแล้ว สิ่งที่จะเป็น และสิ่งที่เป็นอยู่
12.256.23
नैतज्ज्ञात्वा पुमान्स्त्री वा पुनर्भवमवाप्नुते ।
स्वभावप्रतिपत्त्यर्थमेतद्धर्मं विधीयते ॥ १२.२५६.२३ ॥
เมื่อรู้สิ่งนี้แล้ว ไม่ว่าชายหรือหญิงก็ไม่ได้รับการเกิดใหม่ ธรรมนี้ถูกกำหนดไว้ก็เพื่อให้บุคคลได้รู้แจ้งในสภาวะแท้ของตนเองเท่านั้น
12.256.24
यथा मतानि सर्वाणि तथैतानि यथातथा ।
कथितानि मया पुत्र भवन्ति न भवन्ति च ॥ १२.२५६.२४ ॥
ทฤษฎีทั้งหมดมีอยู่ฉันใด สิ่งเหล่านี้ก็เป็นฉันนั้น ลูกเอ๋ย พ่อได้กล่าวสิ่งเหล่านี้ไว้ตามที่พ่อทำได้ดีที่สุด สิ่งเหล่านี้ทั้งมีอยู่และมิได้มีอยู่
12.256.25
तत्प्रीतियुक्तेन गुणान्वितेन ।
पुत्रेण सत्पुत्र दमान्वितेन।
पृष्टो हि संप्रीतिमना यथार्थं ।
ब्रूयात्सुतस्येह यदुक्तमेतत् ॥ १२.२५६.२५ ॥
เมื่อลูกผู้ดีที่เปี่ยมด้วยความรักใคร่ มีคุณธรรมและรู้ประมาณตน ถามขึ้นว่า โอ ลูกผู้ดี ผู้เป็นพ่อควรตอบด้วยใจที่เบิกบาน ตามความจริง โดยกล่าวสิ่งที่ได้กล่าวไว้ที่นี่แก่ลูกชาย