મહાભારત · અધ્યાય 12.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.26.1
अभिमन्यौ हते बाले द्रौपद्यास्तनयेषु च ।
धृष्टद्युम्ने विराटे च द्रुपदे च महीपतौ ॥ १२.२६.१ ॥
અભિમન્યુ હણાયો ત્યારે, દ્રૌપદીના પુત્રોમાં, ધૃષ્ટદ્યુમ્નમાં, વિરાટમાં અને રાજા દ્રુપદમાં પણ.
12.26.2
वृषसेने च धर्मज्ञे धृष्टकेतौ तु पार्थिवे ।
तथाऽन्येषु नरेन्द्रेषु नानादेश्येषु संयुगे ॥ १२.२६.२ ॥
વૃષસેન, ધર્મજ્ઞ ધૃષ્ટકેતુ, રાજા તથા વિવિધ દેશોના અન્ય રાજાઓમાં યુદ્ધમાં.
12.26.3
न च मुञ्चति मां शोको ज्ञातिघातिनमातुरम् ।
राज्यकामुकमत्युग्रं स्ववंशोच्छेदकारिणम् ॥ १२.२६.३ ॥
સ્વજનોનો ઘાતક, પીડિત, રાજ્યની કામનાવાળો, અતિ ઉગ્ર અને પોતાના વંશનો નાશ કરનાર એવા મને શોક છોડતો નથી.
12.26.4
यस्याङ्के क्रीडमानेन मया विपरिवर्तितम् ।
स मया राज्यलुब्धेन गाङ्गेयो युधि पातितः ॥ १२.२६.४ ॥
જેના ખોળામાં રમતાં હું આળોટ્યો હતો, તે ગાંગેયને રાજ્યના લોભે મેં યુદ્ધમાં પાડ્યો.
12.26.5
यदा ह्येनं विघूर्णन्तं मदर्थं पार्थसायकैः ।
तक्ष्यमाणं यथा वज्रैः प्रेक्षमाणं शिखण्डिनम् ॥ १२.२६.५ ॥
મારા માટે પાર્થના બાણોથી ચકરાતા, વજ્રોથી કપાતા હોય તેમ, શિખંડી તરફ જોતા એમને જ્યારે (મેં જોયા).
12.26.6
जीर्णसिंहमिव प्राज्ञं नरसिंहं पितामहम् ।
कीर्यमाणं शरैर्दीप्तैर्दृष्ट्वा मे व्यथितं मनः ॥ १२.२६.६ ॥
જૂના સિંહ જેવા, પ્રાજ્ઞ, નરસિંહ પિતામહને સળગતા બાણોથી વીંધાતા જોઈને મારું મન વ્યથિત થયું.
12.26.7
प्राड्भुखं सीदमानं च रथात्पररथारुजम् ।
घूर्णमानं यथा शैलं तदा मे कश्मलोऽभवत् ॥ १२.२६.७ ॥
પૂર્વ તરફ મુખ કરીને રથમાંથી પડતા, શત્રુરથોને તોડનારને પર્વતની જેમ ડગમગતો જોઈને ત્યારે મને મૂર્છા આવી.
12.26.8
यः सवाणधनुष्पाणिर्योधयामास भार्गवम् ।
बहून्यहानि कौरव्यः कुरुक्षेत्रे महामृधे ॥ १२.२६.८ ॥
હાથમાં બાણ અને ધનુષ્ય લઈને કુરુક્ષેત્રના મહાયુદ્ધમાં ભાર્ગવ (પરશુરામ) સાથે ઘણા દિવસ લડનાર જે કૌરવ.
12.26.9
समेतं पार्थिवं क्षत्रं वाराणस्यां नदीसुतः ।
कन्यार्थमाह्वयद्वीरो रथेनैकेन संयुगे ॥ १२.२६.९ ॥
વારાણસીમાં એકઠા થયેલા ક્ષત્રિય રાજાઓને, ગંગાપુત્ર તે વીરે કન્યા માટે એકલા રથમાં યુદ્ધ માટે પડકાર્યા.
12.26.10
येन चोग्रायुधो राजा चक्रवर्ती दुरासदः ।
दग्धश्चास्त्रप्रतापेन स मया युधि पातितः ॥ १२.२६.१० ॥
જેણે ઉગ્ર શસ્ત્રોવાળા, ચક્રવર્તી, દુર્જય રાજાને અસ્ત્રના પ્રતાપથી બાળ્યો, તેને મેં યુદ્ધમાં પાડ્યો.
12.26.11
स्वयं मृत्युं रक्षमाणः पाञ्चाल्यं यः शिखण्डिनम् ।
न बाणैः पातयामास सोऽर्जुनेन निपातितः ॥ १२.२६.११ ॥
પોતાને મૃત્યુથી બચાવતા, જેણે પાંચાલ વીર શિખંડીને બાણોથી ન પાડ્યો, તે અર્જુન દ્વારા પાડવામાં આવ્યો.
12.26.12
यदैनं पतितं भूमावपश्यं रुधिरोक्षितम् ।
तदैवाविशदन्युग्रो ज्वरो मां मुनिसत्तम ॥ १२.२६.१२ ॥
તેને લોહીથી ભીંજાયેલો જમીન પર પડેલો જોયો ત્યારે, હે મુનિશ્રેષ્ઠ, તરત જ મારામાં ઉગ્ર તાવ પ્રવેશ્યો.
12.26.13
येन संवर्धिता बाला येन स्म परिरक्षिताः ।
स मया राज्यलुब्धेन पापेन गुरुधातिना।
अल्पकालस्य राज्यस्य कृते मूढेन पातितः ॥ १२.२६.१३ ॥
જેણે બાળકોનું પાલન કર્યું અને જેણે તેમનું રક્ષણ કર્યું, તેને મેં રાજ્યલોભથી, પાપી અને ગુરુઘાતી બનીને, મૂર્ખાઈથી, અલ્પકાળના રાજ્ય માટે પાડ્યો.
12.26.14
आचार्यश्च महेष्वासः सर्वपार्थिवपूजितः ।
अभिगम्य रणे मिथ्या पापेनोक्तः सुतं प्रति ॥ १२.२६.१४ ॥
મહાધનુર્ધર, સર્વ રાજાઓથી પૂજિત આચાર્ય, યુદ્ધમાં પાસે જઈને, પાપી દ્વારા તેમના પુત્ર વિશે ખોટું કહેવાયું.
12.26.15
तन्मे दहति गात्राणि यन्मां गुरुरभाषत ।
सत्यमाख्याहि राजंस्त्वं यदि जीवति मे सुतः ॥ १२.२६.१५ ॥
ગુરુએ મને જે કહ્યું તે મારા અંગોને બાળી રહ્યું છે. હે રાજા, જો મારો પુત્ર જીવિત હોય તો સત્ય કહો.
12.26.16
सत्यमामर्शयन्विप्रो मयि तत्परिपृष्टवान् ।
कुञ्जरं चान्तरं कृत्वा मिथ्योपचरितो मया ॥ १२.२६.१६ ॥
સત્યનો વિચાર કરીને તે બ્રાહ્મણે મને તે પૂછ્યું; હાથીને ભેદ રાખીને, મારા વડે ખોટાથી તેમની સેવા કરાઈ.
12.26.17
सुभृशं राज्यलुब्धेन पापेन गुरुघातिना ।
सत्यकञ्चुकमुन्मुच्य मया स गुरुराहवे ॥ १२.२६.१७ ॥
અત્યંત રાજ્યલોભી, પાપી, ગુરુઘાતી મેં સત્યનું કવચ ઉતારીને યુદ્ધમાં તે ગુરુને (પાડ્યા).
12.26.18
अश्वत्थामा हत इति निरुक्तः कुञ्जरे हते ।
काँल्लोकांस्तु गमिष्यामि कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ १२.२६.१८ ॥
'અશ્વત્થામા હણાયો' એમ હાથી હણાયો ત્યારે કહેવાયું. આટલું દુષ્કર કર્મ કરીને હું કયા લોકોમાં જઈશ?
12.26.19
अघातयं च यत्कर्णं समरेष्वपलायिनम् ।
ज्येष्ठभ्रातरमत्युग्रः को मत्तः पापकृत्तमः ॥ १२.२६.१९ ॥
યુદ્ધમાં ક્યારેય પાછળ ન હટેલા કર્ણને, મારા મોટા ભાઈને, મેં મરાવી નાખ્યો. મારા કરતાં મોટો પાપી કોણ?
12.26.20
अभिमन्युं च यद्वालं जातं सिंहमिवाद्रिषु ।
प्रावेशयमहं लुब्धो वाहिनीं द्रोणपालिताम् ॥ १२.२६.२० ॥
પર્વતોમાં જન્મેલા સિંહ જેવા બાળક અભિમન્યુને, લોભથી, દ્રોણે રક્ષેલી સેનામાં મેં મોકલ્યો.
12.26.21
तदाप्रभृति वीभत्सुं न शक्नोमि निरीक्षितुम् ।
कृष्णं च पुण्डरीकाक्षं किल्विषी भ्रूणहा यथा ॥ १२.२६.२१ ॥
ત્યારથી વીભત્સુ (અર્જુન)ને હું જોઈ શકતો નથી; કમળનયન કૃષ્ણને પણ નહીં, ગર્ભહત્યા કરનારા પાપીની જેમ.
12.26.22
द्रौपदीं चाप्यदुःखार्हां पञ्चपुत्रैर्विनाकृताम् ।
शोचामि पृथिवीं हीनां पञ्चभिः पर्वतैरिव ॥ १२.२६.२२ ॥
દુઃખને યોગ્ય ન હોવા છતાં પાંચ પુત્રો ગુમાવેલી દ્રૌપદી માટે, અને પાંચ પર્વતો વિનાની પૃથ્વી જેવી તે માટે હું શોક કરું છું.
12.26.23
सोऽहमागस्करः पापः पृथिवीनाशकारकः ।
आसीन एवमेवेदं शोषयिष्ये कलेवरम् ॥ १२.२६.२३ ॥
હું, પાપી અપરાધી, પૃથ્વીના નાશનો કારણભૂત. આમ જ બેસીને આ શરીરને હું સુકવી નાખીશ.
12.26.24
प्रायोपविष्टं जानीध्वमथ मां गुरुघातिनम् ।
जातिष्वन्यास्वपि यथा न भवेयं कुलान्तकृत् ॥ १२.२६.२४ ॥
હવે જાણો: પ્રાયોપવેશન કરીને બેઠેલા મને, ગુરુઘાતકને. અન્ય જન્મોમાં પણ કુળનો નાશ કરનાર ન બનું એ માટે.
12.26.25
न भोक्ष्ये न च पानीयमुपयोक्ष्ये कथंचन ।
शोषयिष्ये प्रियान्प्राणानिहस्थोऽहं तपोधनाः ॥ १२.२६.२५ ॥
હું ખાઈશ નહીં, પાણી પણ પીશ નહીં, કોઈ પણ રીતે ઉપભોગ કરીશ નહીં. અહીં જ ઊભો રહીને મારા પ્રિય પ્રાણ સુકવી દઈશ, હે તપોધનો.
12.26.26
यथेष्टं गम्यतां काममनुजाने प्रसाद्य वः ।
सर्वे मामनुजानीत त्यक्ष्यामीदं कलेवरम् ॥ १२.२६.२६ ॥
તમારી ઇચ્છા મુજબ જાઓ; તમને પ્રસન્ન કરીને વિદાય આપું છું. તમે સૌ મને અનુમતિ આપો, હું આ શરીરનો ત્યાગ કરીશ.
12.26.27
तमेवंवादिनं पार्थं बन्धुशोकेन विह्वलम् ।
मैवमित्यब्रवीद्व्यासो निगृह्य मुनिसत्तमः ॥ १२.२६.२७ ॥
બંધુઓના શોકથી વિહ્વળ થઈને આમ બોલતા તે પાર્થને મુનિશ્રેષ્ઠ વ્યાસે રોકીને કહ્યું, "એવું ન કર."
12.26.28
अतिवेलं महाराज न शोकं कर्तुमर्हसि ।
पुनरुक्तं तु वक्ष्यामि दिष्टमेतदिति प्रभो ॥ १२.२६.२८ ॥
હે મહારાજ, અતિશય શોક કરવો તમને યોગ્ય નથી. આ ભાગ્યનું વિધાન છે, એમ હું ફરી કહું છું, હે પ્રભુ.
12.26.29
संयोगा विप्रयोगाश्च जातानां प्राणिनां ध्रुवम् ।
बुद्धुदा इव तोयेषु भवन्ति न भवन्ति च ॥ १२.२६.२९ ॥
જન્મેલા પ્રાણીઓનાં સંયોગ અને વિયોગ નિશ્ચિત છે. તે પાણીમાં પરપોટાની જેમ ઊઠે છે અને ન ઊઠે પણ છે.
12.26.30
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ।
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं हि जीवितम् ॥ १२.२६.३० ॥
બધા સંચયો ક્ષયમાં અંત પામે છે; બધી ઊંચાઈઓ પતનમાં અંત પામે છે. સંયોગો વિયોગમાં અંત પામે છે; જીવન નિશ્ચિતપણે મરણમાં અંત પામે છે.
12.26.31
सुखं दुःखान्तमालस्यं दाक्ष्यं दुःखं सुखोदयम् ।
भूतिः श्रीर्ह्रीर्धृतिः कीर्तिर्दक्षे वसति नालसे ॥ १२.२६.३१ ॥
સુખ દુઃખમાં અંત પામે છે; આળસ (છે); કુશળતાથી દુઃખ અને સુખનો ઉદય થાય છે. ઐશ્વર્ય, શ્રી, લજ્જા, ધૈર્ય, કીર્તિ કુશળ માણસમાં વસે છે, આળસુમાં નહીં.
12.26.32
नालं सुखाय सुहृदो नाले दुःखाय शत्रवः ।
न च प्रज्ञालमर्थेभ्यो न सुखेभ्योऽप्यलं धनम् ॥ १२.२६.३२ ॥
મિત્રો સુખ માટે પૂરતા નથી; શત્રુઓ દુઃખ માટે પૂરતા નથી. પ્રજ્ઞા ધન માટે પૂરતી નથી; ધન પણ સુખો માટે પૂરતું નથી.
12.26.33
यथा सृष्टोऽसि कौन्तेय धात्रा कर्मसु तत्क्ररु ।
अत एव हि सिद्धिस्ते नेशस्त्वं ह्यात्मनो नृप ॥ १२.२६.३३ ॥
હે કૌંતેય, વિધાતાએ તને જેમ સર્જ્યો છે તેમ કર્મોમાં તે કર. તેથી જ તને સિદ્ધિ મળશે. હે નૃપ, તું પોતાનો સ્વામી નથી.