مهابهاراتا · أدهيايا 12.260

12.260.1

हृदि कामद्रुमश्चित्रो मोहसंचयसंभवः ।
क्रोधमानमहास्कन्धो विवित्सापरिवेषणः ॥ १२.२६०.१ ॥

في القلب تنمو شجرة عجيبة من الرغبة، نشأت من تراكم الوهم. الغضب والكبرياء جذعها العظيم، وتحيط بها رغبة المعرفة.

तस्य चाज्ञानमाधारः प्रमादः परिषेचनम् ।
सोऽभ्यसूयापलाशो हि पुरा दुष्कृतसारवान् ॥ १२.२६०.२ ॥

أساسها الجهل، والغفلة ماؤها. الحسد أوراقها؛ وهي غنية بجوهر الأعمال السيئة الماضية.

संमोहचिन्ताविटपः शोकशाखो भयाङ्कुरः ।
मोहनीभिः पिपासाभिर्लताभिरनुवेष्टितः ॥ १२.२६०.३ ॥

الحيرة والقلق أغصانه، والحزن فروعه، والخوف براعمه؛ وهو ملتف بلبلات الظمأ المغوية.

उपासते महावृक्षं सुलुब्धास्तत्फलेप्सवः ।
आयतैः संयुताः पाशैः फलदं परिवेष्ट्य तम् ॥ १२.२६०.४ ॥

يعبد الشديدو الطمع تلك الشجرة العظيمة راغبين في ثمرها؛ وبعد أن يلفوا الشجرة المثمرة بحبال طويلة، يُربطون بها.

यस्तान्पाशान्वशे कृत्वा तं वृक्षमपकर्षति ।
गतः स दुःखयोरन्तं जरामरणयोर्द्वयोः ॥ १२.२६०.५ ॥

من يُخضع تلك الحبال ويقتلع تلك الشجرة، يبلغ نهاية الأحزان، ونهاية الشيخوخة والموت كليهما.

संरोहत्यकृतप्रज्ञः ससत्वो हन्ति पादपम् ।
स तमेवाहतो हन्ति विषं ग्रस्तमिवातुरम् ॥ १२.२६०.६ ॥

من لم تنضج حكمته ينبت من جديد، فيضرب الشجرة بحيويته؛ ولكنه إذ يُضرب يقتلها بدوره، كما يُقتل المريض الذي ابتلع السم بالسم.

तस्यानुगतमूलस्य मूलमुद्भियते बलात् ।
योगप्रसादात्कृतिना साम्येन परमासिना ॥ १२.२६०.७ ॥

من يتتبع جذره يقتلعه بالقوة؛ وبنعمة اليوغا يفعل ذلك الماهر بسيف المساواة الأعلى.

एवं यो वेद कामस्य केवलं परिसर्पणम् ।
एतच्च कामशास्त्रस्य सुदुःखान्यतिवर्तते ॥ १२.२६०.८ ॥

من يعرف هكذا مجرد زحف الرغبة — وهذا جوهر علم الرغبة — يتجاوز الآلام العظيمة.

शरीरं पुरमित्याहुः स्वामिनी बुद्धिरिष्यते ।
तत्र बुद्धेः शरीरस्थं मनो नामार्थचिन्तकम् ॥ १२.२६०.९ ॥

يُقال إن الجسد مدينة، والعقل يُعدّ سيدتها. وهناك يُسمى الذهن، المقيم في جسد العقل، مفكّرَ الأشياء.

इन्द्रियाणि जनाः पौरास्तदर्थं तु परा कृतिः ।
तत्र द्वौ दारुणौ दोषौ तमो नाम रजस्तथा।
तदर्थमुपजीवन्ति पौराः सह पुरेश्वरैः ॥ १२.२६०.१० ॥

الحواس هي سكان المدينة، ومن أجلها يكون الجهد العظيم. وفيها عيبان مرعبان يُسميان تَمس وراجس. ومن أجلهما يعتمد الأهالي على أمراء المدينة.

अद्वारेण तमेवार्थं द्वौ दोषावुपजीवतः ।
तत्र बुद्धिर्हि दुर्धर्षा मनः साधर्म्यमुच्यते ॥ १२.२६०.११ ॥

بطريق بلا باب، يعتمد العيبان على ذلك الشيء نفسه. وهناك العقل صعب القهر حقًا، ويُقال إن الذهن طبيعته المشابهة.

पौराश्चापि मनस्तृप्तास्तेषामपि चला स्थितिः ।
यदर्थं बुद्धिरध्यास्ते सोऽनर्थः परिषीदति ॥ १२.२६०.१२ ॥

وأهل المدينة أيضًا يرضون بالذهن، وثباتهم متزعزع. والشيء نفسه الذي تنصرف إليه العقل هو الشر الذي يُسقطها.

पौरमन्त्रवियुक्तायाः सोऽर्थः संसीदति क्रमात् ।
यदर्थं पृथगध्यास्ते मनस्तत्परिषीदति ॥ १२.२६०.१३ ॥

فمن انفصل عن مشورة أهل المدينة ينهار مقصده شيئاً فشيئاً، والعقل الذي يُفرد نفسه لذلك المقصد يضطرب هو أيضاً.

पृथग्भूतं मनो बुद्ध्या मनो भवति केवलम् ।
तत्रैनं विकृतं शून्यं रजः पर्यवतिष्ठते ॥ १२.२६०.१४ ॥

والعقل المنفصل عن الفهم لا يبقى إلا عقلاً مجرداً؛ وهناك يتشوه ويفرغ، ويستولي عليه الرجس (الهوى).

तन्मनः कुरुते सख्यं रजसा सह संगतम् ।
तं चादाय जनं पौरं रजसे संप्रयच्छति ॥ १२.२६०.१५ ॥

ذلك العقل يعقد صداقة متحداً بالرجس؛ ويأخذ ذلك الرجل من أهل المدينة ويسلّمه للرجس.