Mahābhārata · Adhyāya 12.260
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.260.1
हृदि कामद्रुमश्चित्रो मोहसंचयसंभवः ।
क्रोधमानमहास्कन्धो विवित्सापरिवेषणः ॥ १२.२६०.१ ॥
En el corazón crece un árbol maravilloso del deseo, nacido de la acumulación de la ilusión. La ira y el orgullo son su gran tronco; el deseo de saber lo rodea.
12.260.2
तस्य चाज्ञानमाधारः प्रमादः परिषेचनम् ।
सोऽभ्यसूयापलाशो हि पुरा दुष्कृतसारवान् ॥ १२.२६०.२ ॥
Su base es la ignorancia, y la negligencia es su riego. La envidia son sus hojas; está lleno de la esencia de malas acciones pasadas.
12.260.3
संमोहचिन्ताविटपः शोकशाखो भयाङ्कुरः ।
मोहनीभिः पिपासाभिर्लताभिरनुवेष्टितः ॥ १२.२६०.३ ॥
La confusión y la preocupación son sus ramas, la pena sus brazos y el miedo sus brotes. Está enredado en las enredaderas seductoras de la sed.
12.260.4
उपासते महावृक्षं सुलुब्धास्तत्फलेप्सवः ।
आयतैः संयुताः पाशैः फलदं परिवेष्ट्य तम् ॥ १२.२६०.४ ॥
Hombres muy codiciosos rinden culto a aquel gran árbol, deseando su fruto. Habiendo rodeado el árbol que da frutos con largos lazos, quedan atados a él.
12.260.5
यस्तान्पाशान्वशे कृत्वा तं वृक्षमपकर्षति ।
गतः स दुःखयोरन्तं जरामरणयोर्द्वयोः ॥ १२.२६०.५ ॥
Quien, dominando aquellos lazos, arranca aquel árbol, ha alcanzado el fin de las penas, y el fin de la vejez y de la muerte, ambas.
12.260.6
संरोहत्यकृतप्रज्ञः ससत्वो हन्ति पादपम् ।
स तमेवाहतो हन्ति विषं ग्रस्तमिवातुरम् ॥ १२.२६०.६ ॥
Quien carece de sabiduría madura brota de nuevo y, con vitalidad, golpea el árbol; pero, herido, a su vez lo mata, como un enfermo que ha tragado veneno es muerto por el veneno.
12.260.7
तस्यानुगतमूलस्य मूलमुद्भियते बलात् ।
योगप्रसादात्कृतिना साम्येन परमासिना ॥ १२.२६०.७ ॥
Quien sigue su raíz arranca esa raíz por la fuerza; por la gracia del yoga, el diestro lo hace con la suprema espada de la ecuanimidad.
12.260.8
एवं यो वेद कामस्य केवलं परिसर्पणम् ।
एतच्च कामशास्त्रस्य सुदुःखान्यतिवर्तते ॥ १२.२६०.८ ॥
Quien así conoce solo el arrastrarse del deseo —y esta es la esencia de la enseñanza sobre el deseo— supera grandes sufrimientos.
12.260.9
शरीरं पुरमित्याहुः स्वामिनी बुद्धिरिष्यते ।
तत्र बुद्धेः शरीरस्थं मनो नामार्थचिन्तकम् ॥ १२.२६०.९ ॥
Al cuerpo se le llama ciudad, y el intelecto se considera su señora. Allí, la mente, que reside en el cuerpo del intelecto, se llama la que piensa en los objetos.
12.260.10
इन्द्रियाणि जनाः पौरास्तदर्थं तु परा कृतिः ।
तत्र द्वौ दारुणौ दोषौ तमो नाम रजस्तथा।
तदर्थमुपजीवन्ति पौराः सह पुरेश्वरैः ॥ १२.२६०.१० ॥
Los sentidos son los habitantes de la ciudad, y por ellos existe un gran esfuerzo. Allí hay dos terribles defectos, llamados tamas y rajas. Por ellos, los ciudadanos dependen de los señores de la ciudad.
12.260.11
अद्वारेण तमेवार्थं द्वौ दोषावुपजीवतः ।
तत्र बुद्धिर्हि दुर्धर्षा मनः साधर्म्यमुच्यते ॥ १२.२६०.११ ॥
Por un camino sin puerta, los dos defectos dependen de ese mismo objeto. Allí el intelecto es ciertamente difícil de dominar, y la mente se dice que es su semejante.
12.260.12
पौराश्चापि मनस्तृप्तास्तेषामपि चला स्थितिः ।
यदर्थं बुद्धिरध्यास्ते सोऽनर्थः परिषीदति ॥ १२.२६०.१२ ॥
Los ciudadanos también se satisfacen por medio de la mente, y su firmeza es inestable. Esa misma desgracia, por la que el intelecto se aplica, lo hace caer.
12.260.13
पौरमन्त्रवियुक्तायाः सोऽर्थः संसीदति क्रमात् ।
यदर्थं पृथगध्यास्ते मनस्तत्परिषीदति ॥ १२.२६०.१३ ॥
Para quien se aparta del consejo de los ciudadanos, aquel propósito se derrumba poco a poco; la mente que se dedica aparte a ese mismo fin también decae.
12.260.14
पृथग्भूतं मनो बुद्ध्या मनो भवति केवलम् ।
तत्रैनं विकृतं शून्यं रजः पर्यवतिष्ठते ॥ १२.२६०.१४ ॥
La mente apartada del intelecto se vuelve solo mente; allí él queda distorsionado y vacío, y la pasión (rajas) se apodera de él.
12.260.15
तन्मनः कुरुते सख्यं रजसा सह संगतम् ।
तं चादाय जनं पौरं रजसे संप्रयच्छति ॥ १२.२६०.१५ ॥
Esa mente traba amistad uniéndose a la pasión; y tomando a aquel hombre de la ciudad, lo entrega a la pasión.