ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.261
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.261.1
भूतानां गुणसङ्ख्यानं भूयः पुत्र निशामय ।
द्वैपायनमुखाद्धष्टं श्लाघया परयाऽनघ ॥ १२.२६१.१ ॥
ಭೀಷ್ಮರು ಹೇಳಿದರು: ಮಗನೇ, ಭೂತಗಳ ಗುಣಗಣನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳು. ದ್ವೈಪಾಯನರ ಬಾಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಾನು ಕೇಳಿದುದನ್ನು, ಓ ನಿರ್ದೋಷಿಯೇ.
12.261.2
दीप्तानलनिभः प्राह भगवान्धूमवत्सलः ।
ततोऽहमपि वक्ष्यामि भूयः पुत्र निदर्शनम् ॥ १२.२६१.२ ॥
ಭೀಷ್ಮರು ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯಂತಿರುವ, ಧೂಮಪ್ರಿಯನಾದ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಗನೇ, ನಾನೂ ಮತ್ತೆ ಉದಾಹರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
12.261.3
भूमेः स्थैर्यं गुरुत्वं च काठिन्यं प्रसवात्मता ।
गन्धो भारश्च शक्तिश्च संघातः स्थापना धृतिः ॥ १२.२६१.३ ॥
ಭೂಮಿಯ ಗುಣಗಳು: ಸ್ಥಿರತೆ, ಭಾರ, ಗಟ್ಟಿತನ, ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಸ್ವಭಾವ, ಗಂಧ, ತೂಕ, ಶಕ್ತಿ, ಸಂಯೋಗ, ಸ್ಥಾಪನೆ, ಧಾರಣೆ.
12.261.4
अपां शैत्यं रसः क्लेदो द्रवत्वं स्नेहसौम्यता ।
जिह्वाविस्यन्दनं चापि भौमानां श्रपणं तथा ॥ १२.२६१.४ ॥
ನೀರಿನ ಗುಣಗಳು: ತಂಪು, ರಸ, ತೇವ, ದ್ರವತ್ವ, ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯತೆ; ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ತೇವಗೊಳಿಸುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಭೌಮ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸುವುದು.
12.261.5
अग्नेर्दुर्धर्षता ज्योतिस्तापः पाकः प्रकाशनम् ।
शौचं रागो लघुस्तैक्ष्ण्यं सततं चोर्ध्वभागिता ॥ १२.२६१.५ ॥
ಅಗ್ನಿಯ ಗುಣಗಳು: ದುರ್ಧರ್ಷತೆ, ಬೆಳಕು, ತಾಪ, ಪಾಕ, ಪ್ರಕಾಶ, ಶುಚಿತ್ವ, ಕೆಂಪು, ಲಘುತ್ವ, ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ, ನಿರಂತರ ಊರ್ಧ್ವಗಾಮಿತ್ವ.
12.261.6
वायोरनियमस्पर्शो वादस्थानं स्वतन्त्रता ।
बलं शैध्यं च मोक्षं च कर्म चेष्टात्मता भवः ॥ १२.२६१.६ ॥
ವಾಯುವಿನ ಗುಣಗಳು: ಅನಿಯಮಿತ ಸ್ಪರ್ಶ, ಮಾತಿನ ನೆಲೆ, ಸ್ವತಂತ್ರತೆ, ಬಲ, ಚುರುಕುತನ, ಮೋಕ್ಷ, ಕರ್ಮ, ಚೇಷ್ಟೆಯ ಸ್ವಭಾವ, ಉಗಮ.
12.261.7
आकाशस्य गुणः शब्दो व्यापित्वं छिद्रताऽपि च ।
अनाश्रयमनालम्बमव्यक्तमविकारिता ॥ १२.२६१.७ ॥
ಆಕಾಶದ ಗುಣ ಶಬ್ದ; ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಛಿದ್ರತೆಯೂ ಕೂಡ. ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದುದು, ಆಲಂಬವಿಲ್ಲದುದು, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಅವಿಕಾರಿತ್ವ.
12.261.8
अप्रतीघातिता चैव श्रोतत्वं विवराणि च ।
गुणाः पञ्चाशतं प्रोक्ताः पञ्चभूतविभाविताः ॥ १२.२६१.८ ॥
ಅಪ್ರತಿಘಾತತ್ವ, ಶ್ರೋತ್ರತ್ವ, ರಂಧ್ರಗಳೂ ಕೂಡ. ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಐವತ್ತು ಗುಣಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
12.261.9
फलोपपत्तिर्व्यक्तिश्च विसर्गः कल्पना क्षमा ।
सदसच्चाशुता चैव मनसो नव वै गुणाः ॥ १२.२६१.९ ॥
ಫಲೋಪಪತ್ತಿ, ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಿಸರ್ಗ, ಕಲ್ಪನೆ, ಕ್ಷಮೆ, ಸತ್-ಅಸತ್, ಚಂಚಲತೆಯೂ ಕೂಡ - ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ಒಂಬತ್ತು ಗುಣಗಳು.
12.261.10
इष्टानिष्टविपत्तिश्च व्यवसायः समाधिता ।
संशयः प्रतिपत्तिश्च बुद्धेः पञ्च गुणान्विदुः ॥ १२.२६१.१० ॥
ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟ ವಿಪತ್ತು, ವ್ಯವಸಾಯ, ಸಮಾಧಿತೆ, ಸಂಶಯ, ಪ್ರತಿಪತ್ತಿ - ಇವು ಬುದ್ಧಿಯ ಐದು ಗುಣಗಳೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
12.261.11
कथं पञ्चगुणा बुद्धिः कथं पञ्चेन्द्रिया गुणाः ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व सूक्ष्मज्ञानं पितामह ॥ १२.२६१.११ ॥
ಪಂಚಗುಣ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಗೆ? ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಣಗಳು ಹೇಗೆ? ಪಿತಾಮಹರೇ, ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
12.261.12
आहुः षष्टिं भूतगुणान्वै ।
भूतविषक्तान्प्रकृतिविसृष्टान्।
नित्यविषक्तांश्चाक्षरसृष्टा ।
न्पुत्र न नित्यं तदिह वदन्ति ॥ १२.२६१.१२ ॥
ಅರವತ್ತು ಭೂತಗುಣಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ - ಭೂತಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿದವು, ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು, ನಿತ್ಯವಾಗಿ ಅಂಟಿದವು, ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಸೃಷ್ಟವಾದವು. ಮಗನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ನಿತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
12.261.13
तत्पुत्रचिन्ताकलिलं तदुक्त ।
मनागतं वै तव संप्रतीह।
भूतार्थवत्त्वं तदवाप्य सर्वं ।
भूतप्रभावाद्भव शान्तबुद्धिः ॥ १२.२६१.१३ ॥
ಮಗನ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕಲಕಲಗೊಂಡಿದೆ ಅದು; ಅದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಭವಿಷ್ಯ ಬಂದಿದೆ. ಜೀವಿಗಳ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಶಾಂತ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಾಗು.