മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.261
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.261.1
भूतानां गुणसङ्ख्यानं भूयः पुत्र निशामय ।
द्वैपायनमुखाद्धष्टं श्लाघया परयाऽनघ ॥ १२.२६१.१ ॥
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: മകനേ, ഭൂതങ്ങളുടെ ഗുണസംഖ്യാനം വീണ്ടും കേൾക്കുക. ദ്വൈപായനന്റെ മുഖത്തുനിന്ന് പരമമായ സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ കേട്ടത്, ഹേ നിഷ്കളങ്കാ.
12.261.2
दीप्तानलनिभः प्राह भगवान्धूमवत्सलः ।
ततोऽहमपि वक्ष्यामि भूयः पुत्र निदर्शनम् ॥ १२.२६१.२ ॥
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയ്ക്കു തുല്യനായ, പുകയെ പ്രിയപ്പെടുന്ന ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു. അതിനാൽ മകനേ, ഞാനും വീണ്ടും ഉദാഹരണത്തോടെ പറയാം.
12.261.3
भूमेः स्थैर्यं गुरुत्वं च काठिन्यं प्रसवात्मता ।
गन्धो भारश्च शक्तिश्च संघातः स्थापना धृतिः ॥ १२.२६१.३ ॥
ഭൂമിയുടെ ഗുണങ്ങൾ: സ്ഥിരത, ഗുരുത്വം, കാഠിന്യം, ഉത്പാദനസ്വഭാവം, ഗന്ധം, ഭാരം, ശക്തി, സംഘാതം, സ്ഥാപനം, ധാരണം.
12.261.4
अपां शैत्यं रसः क्लेदो द्रवत्वं स्नेहसौम्यता ।
जिह्वाविस्यन्दनं चापि भौमानां श्रपणं तथा ॥ १२.२६१.४ ॥
ജലത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ: ശൈത്യം, രസം, ക്ലേദം, ദ്രവത്വം, സ്നേഹവും സൗമ്യതയും; നാവിനെ നനയ്ക്കുന്നത്, അതുപോലെ ഭൗമവസ്തുക്കളെ വേവിക്കുന്നത്.
12.261.5
अग्नेर्दुर्धर्षता ज्योतिस्तापः पाकः प्रकाशनम् ।
शौचं रागो लघुस्तैक्ष्ण्यं सततं चोर्ध्वभागिता ॥ १२.२६१.५ ॥
അഗ്നിയുടെ ഗുണങ്ങൾ: ദുർധർഷത, ജ്യോതി, താപം, പാകം, പ്രകാശനം, ശൗചം, രാഗം, ലഘുത്വം, തൈക്ഷ്ണ്യം, എപ്പോഴും ഊർധ്വഗതി.
12.261.6
वायोरनियमस्पर्शो वादस्थानं स्वतन्त्रता ।
बलं शैध्यं च मोक्षं च कर्म चेष्टात्मता भवः ॥ १२.२६१.६ ॥
വായുവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ: അനിയമിത സ്പർശം, വാദസ്ഥാനം, സ്വാതന്ത്ര്യം, ബലം, ശൈഘ്ര്യം, മോക്ഷം, കർമ്മം, ചേഷ്ടാസ്വഭാവം, ഉത്ഭവം.
12.261.7
आकाशस्य गुणः शब्दो व्यापित्वं छिद्रताऽपि च ।
अनाश्रयमनालम्बमव्यक्तमविकारिता ॥ १२.२६१.७ ॥
ആകാശത്തിന്റെ ഗുണം ശബ്ദം; വ്യാപ്തിയും ഛിദ്രതയും. ആശ്രയമില്ലാത്തത്, അവലംബമില്ലാത്തത്, അവ്യക്തം, അവികാരിത്വം.
12.261.8
अप्रतीघातिता चैव श्रोतत्वं विवराणि च ।
गुणाः पञ्चाशतं प्रोक्ताः पञ्चभूतविभाविताः ॥ १२.२६१.८ ॥
തടസ്സമില്ലായ്മ, ശ്രവണശക്തി, സുഷിരങ്ങളും. പഞ്ചഭൂതങ്ങളാൽ വിശദീകരിക്കപ്പെട്ട ഈ അമ്പത് ഗുണങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടു.
12.261.9
फलोपपत्तिर्व्यक्तिश्च विसर्गः कल्पना क्षमा ।
सदसच्चाशुता चैव मनसो नव वै गुणाः ॥ १२.२६१.९ ॥
ഫലപ്രാപ്തി, വ്യക്തത, വിസർഗം, കൽപ്പന, ക്ഷമ, സത്-അസത്, ചപലതയും - മനസ്സിന്റെ ഈ ഒമ്പത് ഗുണങ്ങൾ.
12.261.10
इष्टानिष्टविपत्तिश्च व्यवसायः समाधिता ।
संशयः प्रतिपत्तिश्च बुद्धेः पञ्च गुणान्विदुः ॥ १२.२६१.१० ॥
ഇഷ്ടാനിഷ്ട വിപത്ത്, വ്യവസായം, സമാധിത, സംശയം, പ്രതിപത്തി - ബുദ്ധിയുടെ ഈ അഞ്ച് ഗുണങ്ങൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
12.261.11
कथं पञ्चगुणा बुद्धिः कथं पञ्चेन्द्रिया गुणाः ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व सूक्ष्मज्ञानं पितामह ॥ १२.२६१.११ ॥
പഞ്ചഗുണ ബുദ്ധി എങ്ങനെ? പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾ എങ്ങനെ? പിതാമഹാ, ഇതെല്ലാം സൂക്ഷ്മജ്ഞാനത്തോടെ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
12.261.12
आहुः षष्टिं भूतगुणान्वै ।
भूतविषक्तान्प्रकृतिविसृष्टान्।
नित्यविषक्तांश्चाक्षरसृष्टा ।
न्पुत्र न नित्यं तदिह वदन्ति ॥ १२.२६१.१२ ॥
അറുപത് ഭൂതഗുണങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നു - ഭൂതങ്ങളോട് ചേർന്നവ, പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് ഉയർന്നവ, നിത്യമായി ചേർന്നവ, അക്ഷരത്താൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവ. മകനേ, ഇവിടെ അവയെ നിത്യമെന്ന് പറയുന്നില്ല.
12.261.13
तत्पुत्रचिन्ताकलिलं तदुक्त ।
मनागतं वै तव संप्रतीह।
भूतार्थवत्त्वं तदवाप्य सर्वं ।
भूतप्रभावाद्भव शान्तबुद्धिः ॥ १२.२६१.१३ ॥
പുത്രചിന്തയാൽ കലങ്ങിയതാണത്; അത് പറയപ്പെട്ടു. ഇപ്പോൾ ഇവിടെ നിനക്ക് അല്പം ഭാവി വന്നിരിക്കുന്നു. ജീവികളുടെ അർത്ഥവത്തായ അവസ്ഥ നേടി, ജീവികളുടെ ശക്തിയാൽ ശാന്തബുദ്ധിയുള്ളവനാകുക.