มหาภารตะ · อัธยายะ 12.261
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.261.1
भूतानां गुणसङ्ख्यानं भूयः पुत्र निशामय ।
द्वैपायनमुखाद्धष्टं श्लाघया परयाऽनघ ॥ १२.२६१.१ ॥
ภีษมะกล่าวว่า ลูกเอ๋ย จงฟังการนับคุณสมบัติของสรรพสัตว์อีกครั้ง ซึ่งข้าพเจ้าได้ฟังมาจากปากของทไวปายนด้วยความปีติยินดีอย่างยิ่ง โอ้ผู้ปราศจากบาป
12.261.2
दीप्तानलनिभः प्राह भगवान्धूमवत्सलः ।
ततोऽहमपि वक्ष्यामि भूयः पुत्र निदर्शनम् ॥ १२.२६१.२ ॥
ภีษมะกล่าวว่า พระผู้เป็นเจ้าผู้ประเสริฐ ซึ่งงดงามดุจเปลวเพลิงที่ลุกโพลงและทรงรักควัน ได้ตรัสไว้ ฉะนั้น ลูกเอ๋ย ข้าพเจ้าจะอธิบายด้วยตัวอย่างอีกครั้ง
12.261.3
भूमेः स्थैर्यं गुरुत्वं च काठिन्यं प्रसवात्मता ।
गन्धो भारश्च शक्तिश्च संघातः स्थापना धृतिः ॥ १२.२६१.३ ॥
คุณสมบัติของแผ่นดินได้แก่ ความมั่นคง ความหนัก ความแข็ง ธรรมชาติที่ให้กำเนิด กลิ่น น้ำหนัก กำลัง การยึดเกาะ การค้ำจุน และการทรงไว้
12.261.4
अपां शैत्यं रसः क्लेदो द्रवत्वं स्नेहसौम्यता ।
जिह्वाविस्यन्दनं चापि भौमानां श्रपणं तथा ॥ १२.२६१.४ ॥
คุณสมบัติของน้ำได้แก่ ความเย็น รส ความชุ่มชื้น ความไหลเอิบ ความลื่นและความอ่อนโยน ทั้งการทำให้ลิ้นชุ่ม และการทำให้สิ่งที่เกิดจากแผ่นดินสุกงอม
12.261.5
अग्नेर्दुर्धर्षता ज्योतिस्तापः पाकः प्रकाशनम् ।
शौचं रागो लघुस्तैक्ष्ण्यं सततं चोर्ध्वभागिता ॥ १२.२६१.५ ॥
คุณสมบัติของไฟได้แก่ ความที่ใครๆ ก็ต่อต้านไม่ได้ แสงสว่าง ความร้อน การหุงต้ม การส่องให้สว่าง ความบริสุทธิ์ สีแดง ความเบา ความคม และแนวโน้มที่จะลุกขึ้นสู่เบื้องบนอยู่เสมอ
12.261.6
वायोरनियमस्पर्शो वादस्थानं स्वतन्त्रता ।
बलं शैध्यं च मोक्षं च कर्म चेष्टात्मता भवः ॥ १२.२६१.६ ॥
คุณสมบัติของลมได้แก่ การสัมผัสที่ไม่แน่นอน ที่ตั้งของเสียง ความเป็นอิสระ กำลัง ความเร็ว การปลดปล่อย การกระทำ ธรรมชาติของการเคลื่อนไหว และต้นกำเนิด
12.261.7
आकाशस्य गुणः शब्दो व्यापित्वं छिद्रताऽपि च ।
अनाश्रयमनालम्बमव्यक्तमविकारिता ॥ १२.२६१.७ ॥
คุณสมบัติของอากาศได้แก่ เสียง พร้อมทั้งความแผ่ซ่านไปทั่วและความเป็นช่องว่าง อากาศไม่มีที่พึ่ง ไม่มีที่ยึด ไม่ปรากฏ และไม่เปลี่ยนแปร
12.261.8
अप्रतीघातिता चैव श्रोतत्वं विवराणि च ।
गुणाः पञ्चाशतं प्रोक्ताः पञ्चभूतविभाविताः ॥ १२.२६१.८ ॥
ความไม่ขัดขวาง ความสามารถในการได้ยิน และโพรงทั้งหลาย คุณสมบัติห้าสิบประการเหล่านี้ซึ่งปรากฏผ่านธาตุทั้งห้า ได้ถูกกล่าวไว้แล้ว
12.261.9
फलोपपत्तिर्व्यक्तिश्च विसर्गः कल्पना क्षमा ।
सदसच्चाशुता चैव मनसो नव वै गुणाः ॥ १२.२६१.९ ॥
การได้ผลลัพธ์ การปรากฏ การปล่อยออก จินตนาการ ความอดทน สิ่งที่มีอยู่และไม่มีอยู่ และความว่องไว คุณสมบัติเก้าประการนี้เป็นของใจ
12.261.10
इष्टानिष्टविपत्तिश्च व्यवसायः समाधिता ।
संशयः प्रतिपत्तिश्च बुद्धेः पञ्च गुणान्विदुः ॥ १२.२६१.१० ॥
ความวิบัติของสิ่งที่ปรารถนาและไม่ปรารถนา ความตั้งใจแน่วแน่ สมาธิ ความสงสัย และความเข้าใจ คุณสมบัติห้าประการนี้เป็นที่รู้กันว่าเป็นของปัญญา
12.261.11
कथं पञ्चगुणा बुद्धिः कथं पञ्चेन्द्रिया गुणाः ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व सूक्ष्मज्ञानं पितामह ॥ १२.२६१.११ ॥
ปัญญามีคุณสมบัติห้าประการได้อย่างไร และคุณสมบัติของอินทรีย์ทั้งห้าเป็นอย่างไร ปู่ผู้เป็นบิดาของบิดา โปรดอธิบายทั้งหมดนี้แก่ข้าพเจ้า พร้อมความรู้ละเอียดอ่อนของสิ่งเหล่านั้น
12.261.12
आहुः षष्टिं भूतगुणान्वै ।
भूतविषक्तान्प्रकृतिविसृष्टान्।
नित्यविषक्तांश्चाक्षरसृष्टा ।
न्पुत्र न नित्यं तदिह वदन्ति ॥ १२.२६१.१२ ॥
เขาว่ามีคุณสมบัติของธาตุหกสิบประการ คือที่ผูกพันกับธาตุ ที่ถูกปล่อยออกมาจากปกฤติ ที่ผูกพันเป็นนิรันดร์ และที่ถูกสร้างโดยอักษร ลูกเอ๋ย ที่นี่กล่าวว่าสิ่งเหล่านี้ไม่เที่ยงแท้
12.261.13
तत्पुत्रचिन्ताकलिलं तदुक्त ।
मनागतं वै तव संप्रतीह।
भूतार्थवत्त्वं तदवाप्य सर्वं ।
भूतप्रभावाद्भव शान्तबुद्धिः ॥ १२.२६१.१३ ॥
ที่ถูกกล่าวไว้นั้นทำให้จิตใจเต็มไปด้วยความกังวลเรื่องบุตร บัดนี้ สิ่งที่ยังไม่มาถึงบางส่วนได้มาถึงท่านแล้วที่นี่ เมื่อบรรลุความหมายของสรรพสัตว์ทั้งหมดแล้ว จงเป็นผู้มีจิตสงบด้วยอำนาจของสรรพสัตว์เถิด