મહાભારત · અધ્યાય 12.262
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.262.1
य इमे पृथिवीपालाः शेरते पृथिवीतले ।
पृतनामध्य एते हि गतसत्त्वा महाबलाः ॥ १२.२६२.१ ॥
પૃથ્વીના આ પાલક રાજાઓ ભૂતલ પર પડ્યા છે; સેનાની મધ્યમાં આ મહાબલવાન પ્રાણરહિત થઈને સૂતા છે.
12.262.2
एकैकशो भीमबला नागायुतबलास्तथा ।
एते हि निहताः सङ्ख्ये तुल्यतेजीबलैर्नरैः ॥ १२.२६२.२ ॥
એક પછી એક આ ભયંકર બળવાન, દસ હજાર હાથીનું બળ ધરાવનારા છે; યુદ્ધમાં સમાન તેજ અને બળવાળા માણસોએ આમને માર્યા છે.
12.262.3
नैषां पश्यामि हन्तारं प्राणिनां संयुगे पुरा ।
विक्रमेणोपसंपन्नास्तेजोबलसमन्विताः ॥ १२.२६२.३ ॥
યુદ્ધમાં પહેલાં આમને મારનાર કોઈને હું જોતો નથી; આ પરાક્રમ, તેજ અને બળથી સંપન્ન હતા.
12.262.4
अथ चेमे महाप्राज्ञाः शेरते हि गतासवः ।
मृता इति च शब्दोऽयं वर्तत्येषु गतासुषु ॥ १२.२६२.४ ॥
આ મહાપ્રાજ્ઞો પણ પ્રાણ ગુમાવીને સૂતા છે; 'મૃત' એ શબ્દ પ્રાણ ગયેલા આમને જ લાગુ પડે છે.
12.262.5
इमे मृता नृपतयः प्रायशो भीमविक्रमाः ।
तत्र मे संशयो जातः कुतः संज्ञा मृता इति ॥ १२.२६२.५ ॥
ભયંકર પરાક્રમી આ રાજાઓ મોટે ભાગે મૃત્યુ પામ્યા છે; 'મૃત' એવી આ કલ્પના ક્યાંથી આવી તે અંગે મને સંશય થયો છે.
12.262.6
कस्य मृत्युः कुतो मृत्युः केन मृत्युरिह प्रजाः ।
हरत्यमरसंकाश तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२६२.६ ॥
કોનું મૃત્યુ? ક્યાંથી મૃત્યુ? કોના દ્વારા અહીં પ્રજાઓને મૃત્યુ હરી લે છે? હે દેવતુલ્ય પિતામહ, તે મને કહો.
12.262.7
पुरा कृतयुगे तात राजा ह्यासीदकम्पनः ।
स शत्रुवशमापन्नः संग्रामे क्षीणवाहनः ॥ १२.२६२.७ ॥
પ્રાચીન કાળમાં, કૃતયુગમાં, હે વત્સ, અકમ્પન નામે એક રાજા હતો. યુદ્ધમાં તે શત્રુના વશમાં પડ્યો અને તેનાં વાહનો નાશ પામ્યાં.
12.262.8
तस्य पुत्रो हरिर्नाम नारायणसमो बले ।
स शत्रुभिर्हतः सङ्ख्ये सबलः सपदानुगः ॥ १२.२६२.८ ॥
તેનો પુત્ર હરિ નામે હતો, જે બળમાં નારાયણ સમાન હતો. યુદ્ધમાં શત્રુઓએ તેને સેના અને પગપાળા અનુચરો સહિત હણ્યો.
12.262.9
स राजा शत्रुवशगः पुत्रशोकसमन्वितः ।
यदृच्छया शान्तिपरो ददर्श भुवि नारदम् ॥ १२.२६२.९ ॥
શત્રુના વશમાં પડેલો તે રાજા, પુત્રશોકથી ભરેલો, શાંતિની શોધમાં હતો ત્યારે સંયોગથી પૃથ્વી પર નારદને જોયો.
12.262.10
तस्मै स सर्वमाचष्ट यथावृत्तं जनेश्वरः ।
शत्रुभिर्ग्रहणं सङ्ख्ये पुत्रस्य मरणं तथा ॥ १२.२६२.१० ॥
તે જનેશ્વર રાજાએ જે બન્યું હતું તે બધું જેમ બન્યું તેમ તેને કહ્યું — યુદ્ધમાં શત્રુઓ દ્વારા પકડાવું અને પુત્રનું મૃત્યુ.
12.262.11
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदोऽथ तपोधनः ।
आख्यानमिदमाचष्ट पुत्रशोकापहं तदा ॥ १२.२६२.११ ॥
તેના તે વચનો સાંભળીને તપોધન નારદે ત્યારે પુત્રશોક દૂર કરનારી આ કથા કહી.
12.262.12
राजञ्शृणु महाख्यानं ममेदं बहुविस्तरम् ।
यथावृत्तं श्रुतं चैव मयाऽपि वसुधाधिप ॥ १२.२६२.१२ ॥
હે રાજન્, મારી આ મહાન અને વિસ્તૃત કથા સાંભળો. હે વસુધાધિપ, જેમ બન્યું અને મેં પણ જેમ સાંભળ્યું તેમ કહું છું.
12.262.13
प्रजाः सृष्ट्वा महातेजाः प्रजासर्गे पितामहः ।
अतीव वृद्धा बहुला नामृष्यत पुनः प्रजाः ॥ १२.२६२.१३ ॥
મહાતેજસ્વી પિતામહે પ્રજાઓનું સર્જન કર્યું; પણ પ્રજાસર્ગમાં પ્રજાઓ અત્યંત વધી ગઈ અને અસંખ્ય થઈ; તેમને તેઓ ફરી સહન ન કરી શક્યા.
12.262.14
न ह्यन्तरमभूत्किंचित्क्वचिज्जन्तुभिरच्युत ।
निरुच्छ्वासमिवोन्नद्धं त्रैलोक्यमभवन्नृप ॥ १२.२६२.१४ ॥
હે અચ્યુત, ક્યાંય પ્રાણીઓથી રજમાત્ર પણ જગ્યા બાકી ન રહી; હે રાજા, ત્રણે લોક જાણે શ્વાસ વિનાના અને ફૂલેલા થઈ ગયા.
12.262.15
तस्य चिन्ता समुत्पन्ना संहारं प्रति भूपते ।
चिन्तयन्नाध्यगच्छच्च संहारे हेतुकारणम् ॥ १२.२६२.१५ ॥
હે ભૂપતિ, તેમના મનમાં સંહારની ચિંતા ઉત્પન્ન થઈ; વિચારવા છતાં સંહારનું હેતુ અને કારણ તેમને મળ્યું નહીં.
12.262.16
तस्य रोपान्महाराज खेभ्योऽग्निरुदतिष्ठत ।
तेन सर्वा दिशो राजन्ददाह स पितामहः ॥ १२.२६२.१६ ॥
હે મહારાજ, તેમના ક્રોધથી આકાશના છિદ્રોમાંથી અગ્નિ ઊઠ્યો; હે રાજન, તેનાથી તે પિતામહે સર્વ દિશાઓ બાળી નાખી.
12.262.17
ततो दिवं भुवं खं च जगच्च सचराचरम् ।
ददाह पावको राजन्भगवत्कोपसंभवः ॥ १२.२६२.१७ ॥
પછી હે રાજન, ભગવાનના ક્રોધથી ઉત્પન્ન થયેલા તે અગ્નિએ સ્વર્ગ, પૃથ્વી, આકાશ અને ચરાચર સહિત જગતને બાળી નાખ્યું.
12.262.18
तत्रादह्यन्त भूतानि जङ्गमानि ध्रुवाणि च ।
महता क्रोधवेगेन कुपिते प्रपितामहे ॥ १२.२६२.१८ ॥
ત્યાં ચર અને અચર સર્વ પ્રાણીઓ બળી ગયાં, જ્યારે પ્રપિતામહ મહાન ક્રોધના વેગથી કુપિત થયા.
12.262.19
ततो हरो जटी स्थाणुर्देवोऽध्वरपतिः शिवः ।
जगाम शरणं देवो ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ॥ १२.२६२.१९ ॥
ત્યારે જટાધારી, સ્થાણુ, યજ્ઞોના સ્વામી, મંગળમય દેવ હર (શિવ) પરમેષ્ઠી બ્રહ્માની શરણે ગયા.
12.262.20
तस्मिन्नभिगते स्थाणौ प्रजानां हितकाम्यया ।
अब्रवीद्वरदो देवो ज्वलन्निव तदा शिवम् ॥ १२.२६२.२० ॥
સ્થાણુ (શિવ) તેમની પાસે આવ્યા ત્યારે, પ્રજાના હિતની ઇચ્છાથી વરદાતા દેવ બ્રહ્મા જાણે બળતા હોય તેમ શિવને બોલ્યા.
12.262.21
करवाण्यद्य कं कामं व्नरार्होऽसि मतो मम ।
कर्ता ह्यसि प्रियं शंभो तव यद्धृदि वर्तते ॥ १२.२६२.२१ ॥
આજે હું તારી કઈ ઇચ્છા પૂરી કરું? તું મારા દ્વારા આદરને યોગ્ય છે. હે શંભો, તારા હૃદયમાં જે છે તે તું જ પ્રિય કાર્ય કરશે.