మహాభారతం · అధ్యాయం 12.262
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.262.1
य इमे पृथिवीपालाः शेरते पृथिवीतले ।
पृतनामध्य एते हि गतसत्त्वा महाबलाः ॥ १२.२६२.१ ॥
భూమిని పాలించే ఈ రాజులు భూతలంపై పడి ఉన్నారు; సేన మధ్యలో ఈ మహాబలవంతులు ప్రాణం లేకుండా పడి ఉన్నారు.
12.262.2
एकैकशो भीमबला नागायुतबलास्तथा ।
एते हि निहताः सङ्ख्ये तुल्यतेजीबलैर्नरैः ॥ १२.२६२.२ ॥
ఒక్కొక్కరు భయంకర బలవంతులు, పదివేల ఏనుగుల బలం కలవారు; యుద్ధంలో సమానమైన తేజస్సు బలం కలిగిన మనుషులచే వీరు చంపబడ్డారు.
12.262.3
नैषां पश्यामि हन्तारं प्राणिनां संयुगे पुरा ।
विक्रमेणोपसंपन्नास्तेजोबलसमन्विताः ॥ १२.२६२.३ ॥
యుద్ధంలో పూర్వం వీరిని చంపిన వారిని నేను చూడలేదు; వీరు పరాక్రమంతో, తేజస్సు బలంతో కూడినవారు.
12.262.4
अथ चेमे महाप्राज्ञाः शेरते हि गतासवः ।
मृता इति च शब्दोऽयं वर्तत्येषु गतासुषु ॥ १२.२६२.४ ॥
ఈ మహా ప్రాజ్ఞులు కూడా ప్రాణం పోయి పడి ఉన్నారు; 'మృతులు' అనే ఈ మాట ప్రాణం పోయిన వీరికే వర్తిస్తుంది.
12.262.5
इमे मृता नृपतयः प्रायशो भीमविक्रमाः ।
तत्र मे संशयो जातः कुतः संज्ञा मृता इति ॥ १२.२६२.५ ॥
భయంకర పరాక్రమం కలిగిన ఈ రాజులు చాలావరకు మరణించారు; 'మృతులు' అనే భావన ఎక్కడ నుండి వచ్చిందో అని నాకు సందేహం కలిగింది.
12.262.6
कस्य मृत्युः कुतो मृत्युः केन मृत्युरिह प्रजाः ।
हरत्यमरसंकाश तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२६२.६ ॥
ఎవరి మృత్యువు? ఎక్కడి నుండి మృత్యువు? ఎవరిచేత ఇక్కడ ప్రజలను మృత్యువు హరిస్తుంది? దేవతలతో సమానుడా, పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
12.262.7
पुरा कृतयुगे तात राजा ह्यासीदकम्पनः ।
स शत्रुवशमापन्नः संग्रामे क्षीणवाहनः ॥ १२.२६२.७ ॥
ప్రాచీన కాలంలో, కృతయుగంలో, ఓ కుమారా, అకంపనుడు అనే రాజు ఉండేవాడు. యుద్ధంలో అతడు శత్రువుల వశమయ్యాడు, అతని వాహనాలు నశించాయి.
12.262.8
तस्य पुत्रो हरिर्नाम नारायणसमो बले ।
स शत्रुभिर्हतः सङ्ख्ये सबलः सपदानुगः ॥ १२.२६२.८ ॥
అతని కుమారుడు హరి, బలంలో నారాయణునితో సమానుడు. అతడు యుద్ధంలో శత్రువులచేత తన సేనతోనూ కాలాళ్ళ సేవకులతోనూ హతుడయ్యాడు.
12.262.9
स राजा शत्रुवशगः पुत्रशोकसमन्वितः ।
यदृच्छया शान्तिपरो ददर्श भुवि नारदम् ॥ १२.२६२.९ ॥
శత్రువుల వశమైన ఆ రాజు, కుమారుని శోకంతో నిండినవాడై, యాదృచ్ఛికంగా శాంతిని కోరుతూ భూమిపై నారదుని చూశాడు.
12.262.10
तस्मै स सर्वमाचष्ट यथावृत्तं जनेश्वरः ।
शत्रुभिर्ग्रहणं सङ्ख्ये पुत्रस्य मरणं तथा ॥ १२.२६२.१० ॥
ఆ రాజు జరిగినదంతా ఉన్నది ఉన్నట్లుగా అతనికి చెప్పాడు — యుద్ధంలో శత్రువులచేత బంధింపబడడాన్ని, కుమారుని మరణాన్ని.
12.262.11
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदोऽथ तपोधनः ।
आख्यानमिदमाचष्ट पुत्रशोकापहं तदा ॥ १२.२६२.११ ॥
అతని ఆ మాటలు విని తపోధనుడైన నారదుడు అప్పుడు పుత్రశోకాన్ని పోగొట్టే ఈ ఆఖ్యానాన్ని చెప్పాడు.
12.262.12
राजञ्शृणु महाख्यानं ममेदं बहुविस्तरम् ।
यथावृत्तं श्रुतं चैव मयाऽपि वसुधाधिप ॥ १२.२६२.१२ ॥
ఓ రాజా, నా ఈ గొప్ప, విస్తారమైన ఆఖ్యానాన్ని వినుము. ఓ భూపతీ, జరిగినట్లుగా, నేనూ విన్నట్లుగా చెబుతున్నాను.
12.262.13
प्रजाः सृष्ट्वा महातेजाः प्रजासर्गे पितामहः ।
अतीव वृद्धा बहुला नामृष्यत पुनः प्रजाः ॥ १२.२६२.१३ ॥
మహాతేజస్వి అయిన పితామహుడు ప్రజలను సృష్టించాడు; కానీ ప్రజాసర్గంలో ప్రజలు అత్యధికంగా పెరిగి అసంఖ్యాకులయ్యారు; వాటిని ఆయన మళ్లీ సహించలేకపోయాడు.
12.262.14
न ह्यन्तरमभूत्किंचित्क्वचिज्जन्तुभिरच्युत ।
निरुच्छ्वासमिवोन्नद्धं त्रैलोक्यमभवन्नृप ॥ १२.२६२.१४ ॥
అచ్యుతా, ఎక్కడా జీవులతో ఇసుమంత కూడా ఖాళీ మిగలలేదు; రాజా, మూడు లోకాలు ఊపిరి లేకుండా ఉబ్బినట్లు అయ్యాయి.
12.262.15
तस्य चिन्ता समुत्पन्ना संहारं प्रति भूपते ।
चिन्तयन्नाध्यगच्छच्च संहारे हेतुकारणम् ॥ १२.२६२.१५ ॥
రాజా, ఆయనకు సంహారం గురించి ఆలోచన కలిగింది; ఆలోచిస్తూ కూడా సంహారానికి హేతువు, కారణం ఆయనకు దొరకలేదు.
12.262.16
तस्य रोपान्महाराज खेभ्योऽग्निरुदतिष्ठत ।
तेन सर्वा दिशो राजन्ददाह स पितामहः ॥ १२.२६२.१६ ॥
మహారాజా, ఆయన కోపం నుండి ఆకాశ రంధ్రాల నుండి అగ్ని లేచింది; రాజా, దానితో ఆ పితామహుడు అన్ని దిక్కులనూ దహించాడు.
12.262.17
ततो दिवं भुवं खं च जगच्च सचराचरम् ।
ददाह पावको राजन्भगवत्कोपसंभवः ॥ १२.२६२.१७ ॥
అప్పుడు రాజా, భగవంతుని కోపం నుండి పుట్టిన ఆ అగ్ని స్వర్గాన్ని, భూమిని, ఆకాశాన్ని, చరాచరాలతో కూడిన జగత్తునంతటినీ దహించింది.
12.262.18
तत्रादह्यन्त भूतानि जङ्गमानि ध्रुवाणि च ।
महता क्रोधवेगेन कुपिते प्रपितामहे ॥ १२.२६२.१८ ॥
అక్కడ చరాలూ అచరాలూ అయిన జీవులన్నీ దహించిపోయాయి; ప్రపితామహుడు గొప్ప కోపవేగంతో కుపితుడైనప్పుడు.
12.262.19
ततो हरो जटी स्थाणुर्देवोऽध्वरपतिः शिवः ।
जगाम शरणं देवो ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ॥ १२.२६२.१९ ॥
అప్పుడు జటాధారి, స్థాణువు, యజ్ఞాల అధిపతి, శుభకరుడైన దేవుడు హరుడు (శివుడు) పరమేష్ఠి బ్రహ్మను శరణు వేడాడు.
12.262.20
तस्मिन्नभिगते स्थाणौ प्रजानां हितकाम्यया ।
अब्रवीद्वरदो देवो ज्वलन्निव तदा शिवम् ॥ १२.२६२.२० ॥
స్థాణువు (శివుడు) ఆయన వద్దకు చేరినప్పుడు, ప్రజల హితాన్ని కోరి, వరదాత అయిన దేవుడు బ్రహ్మ ప్రజ్వలిస్తున్నట్లుగా శివునితో అన్నాడు.
12.262.21
करवाण्यद्य कं कामं व्नरार्होऽसि मतो मम ।
कर्ता ह्यसि प्रियं शंभो तव यद्धृदि वर्तते ॥ १२.२६२.२१ ॥
ఈరోజు నీ ఏ కోరికను తీర్చాలి? నీవు నాచేత గౌరవింపదగినవాడవు. ఓ శంభో, నీ హృదయంలో ఉన్నదానిని నీవే చేయువాడవు.