ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.262
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.262.1
य इमे पृथिवीपालाः शेरते पृथिवीतले ।
पृतनामध्य एते हि गतसत्त्वा महाबलाः ॥ १२.२६२.१ ॥
ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਹ ਪਾਲਕ ਰਾਜੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਹਨ; ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਮਹਾਬਲੀ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਲੇਟੇ ਹਨ।
12.262.2
एकैकशो भीमबला नागायुतबलास्तथा ।
एते हि निहताः सङ्ख्ये तुल्यतेजीबलैर्नरैः ॥ १२.२६२.२ ॥
ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।
12.262.3
नैषां पश्यामि हन्तारं प्राणिनां संयुगे पुरा ।
विक्रमेणोपसंपन्नास्तेजोबलसमन्विताः ॥ १२.२६२.३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਇਹ ਪਰਾਕ੍ਰਮ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
12.262.4
अथ चेमे महाप्राज्ञाः शेरते हि गतासवः ।
मृता इति च शब्दोऽयं वर्तत्येषु गतासुषु ॥ १२.२६२.४ ॥
ਇਹ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣ ਗਵਾ ਕੇ ਲੇਟੇ ਹਨ; 'ਮ੍ਰਿਤ' ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.262.5
इमे मृता नृपतयः प्रायशो भीमविक्रमाः ।
तत्र मे संशयो जातः कुतः संज्ञा मृता इति ॥ १२.२६२.५ ॥
ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਇਹ ਰਾਜੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; 'ਮ੍ਰਿਤ' ਇਹ ਖਿਆਲ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਹੈ।
12.262.6
कस्य मृत्युः कुतो मृत्युः केन मृत्युरिह प्रजाः ।
हरत्यमरसंकाश तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२६२.६ ॥
ਕਿਸ ਦੀ ਮੌਤ? ਕਿੱਥੋਂ ਮੌਤ? ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਥੇ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਮੌਤ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਦੇਵਤੁੱਲ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.262.7
पुरा कृतयुगे तात राजा ह्यासीदकम्पनः ।
स शत्रुवशमापन्नः संग्रामे क्षीणवाहनः ॥ १२.२६२.७ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਕੰਪਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਹਨ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
12.262.8
तस्य पुत्रो हरिर्नाम नारायणसमो बले ।
स शत्रुभिर्हतः सङ्ख्ये सबलः सपदानुगः ॥ १२.२६२.८ ॥
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਲ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਨਾ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
12.262.9
स राजा शत्रुवशगः पुत्रशोकसमन्वितः ।
यदृच्छया शान्तिपरो ददर्श भुवि नारदम् ॥ १२.२६२.९ ॥
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪਿਆ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
12.262.10
तस्मै स सर्वमाचष्ट यथावृत्तं जनेश्वरः ।
शत्रुभिर्ग्रहणं सङ्ख्ये पुत्रस्य मरणं तथा ॥ १२.२६२.१० ॥
ਉਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ — ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੜੇ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ।
12.262.11
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदोऽथ तपोधनः ।
आख्यानमिदमाचष्ट पुत्रशोकापहं तदा ॥ १२.२६२.११ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤਪੋਧਨ ਨਾਰਦ ਨੇ ਤਦ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
12.262.12
राजञ्शृणु महाख्यानं ममेदं बहुविस्तरम् ।
यथावृत्तं श्रुतं चैव मयाऽपि वसुधाधिप ॥ १२.२६२.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
12.262.13
प्रजाः सृष्ट्वा महातेजाः प्रजासर्गे पितामहः ।
अतीव वृद्धा बहुला नामृष्यत पुनः प्रजाः ॥ १२.२६२.१३ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾ ਰਚੀ; ਪਰ ਪ੍ਰਜਾ-ਸਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋ ਗਈ; ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਸਹਾਰਨਾ ਅਸਹਿਣਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ।
12.262.14
न ह्यन्तरमभूत्किंचित्क्वचिज्जन्तुभिरच्युत ।
निरुच्छ्वासमिवोन्नद्धं त्रैलोक्यमभवन्नृप ॥ १२.२६२.१४ ॥
ਹੇ ਅਚੁਤ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਰਤੀ ਭਰ ਥਾਂ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਾ ਰਹੀ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਸਾਹ ਬਿਨਾਂ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ।
12.262.15
तस्य चिन्ता समुत्पन्ना संहारं प्रति भूपते ।
चिन्तयन्नाध्यगच्छच्च संहारे हेतुकारणम् ॥ १२.२६२.१५ ॥
ਹੇ ਭੂਪਤੀ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਹਾਰ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ; ਸੋਚਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਹੇਤੂ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।
12.262.16
तस्य रोपान्महाराज खेभ्योऽग्निरुदतिष्ठत ।
तेन सर्वा दिशो राजन्ददाह स पितामहः ॥ १२.२६२.१६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਛੇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਗਨੀ ਉੱਠੀ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀਆਂ।
12.262.17
ततो दिवं भुवं खं च जगच्च सचराचरम् ।
ददाह पावको राजन्भगवत्कोपसंभवः ॥ १२.२६२.१७ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਉਸ ਅਗਨੀ ਨੇ ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਚਰ-ਅਚਰ ਸਹਿਤ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
12.262.18
तत्रादह्यन्त भूतानि जङ्गमानि ध्रुवाणि च ।
महता क्रोधवेगेन कुपिते प्रपितामहे ॥ १२.२६२.१८ ॥
ਉੱਥੇ ਚਰ ਅਤੇ ਅਚਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸੜ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ।
12.262.19
ततो हरो जटी स्थाणुर्देवोऽध्वरपतिः शिवः ।
जगाम शरणं देवो ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ॥ १२.२६२.१९ ॥
ਤਦ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਸਥਾਣੂ, ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਏ।
12.262.20
तस्मिन्नभिगते स्थाणौ प्रजानां हितकाम्यया ।
अब्रवीद्वरदो देवो ज्वलन्निव तदा शिवम् ॥ १२.२६२.२० ॥
ਸਥਾਣੂ (ਸ਼ਿਵ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਪਰਜਾ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਰਦਾਤਾ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮਾਨੋ ਬਲਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
12.262.21
करवाण्यद्य कं कामं व्नरार्होऽसि मतो मम ।
कर्ता ह्यसि प्रियं शंभो तव यद्धृदि वर्तते ॥ १२.२६२.२१ ॥
ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ? ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਕਾਰਜ ਤੂੰ ਹੀ ਕਰੇਂਗਾ।