ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.264
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.264.1
विनीय दुःखमबला साऽऽत्मनैवायतेक्षणा ।
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा तमेवावर्जिता तदा ॥ १२.२६४.१ ॥
ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਉਸ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਅਬਲਾ ਨੇ ਉਦੋਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ।
12.264.2
त्वया सृष्टा कथं नारी मादृशी वदतां वर ।
रौद्रकर्माभिजायेत सर्वप्राणिभयंकरी ॥ १२.२६४.२ ॥
ਹੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰਜੀ ਗਈ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਇਸਤਰੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੂਰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲਵੇਗੀ?
12.264.3
विभेम्यहमधर्मस्य धर्म्यमादिश कर्म मे ।
त्वं मां भीतामवेक्षस्व शिवेनेश्वरचक्षुषा ॥ १२.२६४.३ ॥
ਮੈਂ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਧਰਮਯੋਗ ਕਰਮ ਦੱਸੋ। ਡਰੀ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁਭ, ਈਸ਼ਵਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖੋ।
12.264.4
बालान्वृद्धान्वयस्थांश्च न हरेयमनागसः ।
प्राणिनः प्राणिनामीश नमस्तेऽस्तु प्रसीद मे ॥ १२.२६४.४ ॥
ਮੈਂ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਅਧਖੜਾਂ ਅਤੇ ਬੇਗੁਨਾਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਹਰਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ।
12.264.5
प्रियान्पुत्रान्वयस्यांश्च भ्रातॄन्मातॄः पितृनपि ।
अपध्यास्यन्ति यद्येवं मृतास्तेभ्यो विभेम्यहम् ॥ १२.२६४.५ ॥
ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਭਰਾ, ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਮਰ ਕੇ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹਾਂ।
12.264.6
कृपणाश्रुपरिक्लेदो दहेन्मां शाश्वतीः समाः ।
तेभ्योऽहं बलवद्भीता शरणं त्वामुपागता ॥ १२.२६४.६ ॥
ਦੀਨਾਂ ਦੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਸਰਾਪ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਸਾੜੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ।
12.264.7
यमस्य भवने देव पात्यन्ते पापकर्मिणः ।
प्रसादये त्वां वरद प्रसादं कुरु मे प्रभो ॥ १२.२६४.७ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਯਮ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡੇਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਰਦਾਤੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।
12.264.8
एतदिच्छाम्यहं कामं त्वत्तो लोकपितामह ।
इच्छेयं त्वत्प्रसादाच्च तपस्तप्तुं महेश्वर ॥ १२.२६४.८ ॥
ਹੇ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ।
12.264.9
त्वं हिं संहारबुद्ध्या मे चिन्तिता रुषितेन च ।
तस्मात्संहर सर्वास्त्वं प्रजा मा च विचारय ॥ १२.२६४.९ ॥
ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੰਹਾਰ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਚਿਤਵਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ; ਸੋਚ ਨਾ ਕਰ।
12.264.10
एतदेवमवश्यं हि भविता नैतदन्यथा ।
क्रियतामनवद्याङ्गि यथोक्तं मद्वचोऽनघे ॥ १२.२६४.१० ॥
ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹੀ ਕਰ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤਾ।
12.264.11
एवमुक्ता महाबाहो मृत्युः परपुरंजय ।
न व्याजहार तस्थौ च प्रह्वा भगवदुन्मुखी ॥ १२.२६४.११ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਵੈਰੀ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਮੌਤ ਨਾ ਬੋਲੀ; ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ।
12.264.12
पुनः पुनरथोक्ता सा गतसत्त्वेव भामिनी ।
तूष्णीमासीत्ततो देवो लोकानामीश्वरेश्वरः ॥ १२.२६४.१२ ॥
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਭਾਮਿਨੀ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹੀ। ਤਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।
12.264.13
प्रससाद किल ब्रह्मा स्वयमेवात्मनाऽऽत्मनि ।
स्मयमानश्च लोकेशो लोकान्सर्वानवैक्षत ॥ १२.२६४.१३ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ।
12.264.14
निवृत्तरोषे तस्मिंस्तु भगवत्यपराजिते ।
सा कन्याऽथ जगामास्य समीपादिति नःश्रुतम् ॥ १२.२६४.१४ ॥
ਉਸ ਅਪਰਾਜਿਤ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਚਲੀ ਗਈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
12.264.15
अपसृत्याप्रतिश्रुत्य प्रजासंहरणं तदा ।
त्वरमाणेव राजेन्द्र मृत्युर्धेनुकमभ्यगात् ॥ १२.२६४.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ! ਪ੍ਰਜਾ-ਸੰਹਾਰ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹਟ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਮੌਤ ਧੇਨੁਕ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।
12.264.16
सा तत्र परमं देवी तपोऽचरत दुश्चरम् ।
समा ह्येकपदे तस्थौ दशपद्मानि पञ्च च ॥ १२.२६४.१६ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਪਰਮ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ, ਦਸ ਪਦਮ ਅਤੇ ਪੰਜ (ਸਾਲ) ਤੱਕ।
12.264.17
तां तथा कुर्वतीं तत्र तपः परमदुश्चरम् ।
पुनरेव महातेजा ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ॥ १२.२६४.१७ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਪਰਮ ਤਪ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
12.264.18
कुरुष्व मे वचो मृत्यो तदनादृत्य सत्वरा ।
तथैवैकपदे तात पुनरन्यानि सप्त सा ॥ १२.२६४.१८ ॥
ਹੇ ਮੌਤ! ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਕਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਛੇਤੀ। ਹੇ ਪੁੱਤਰੀ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਪੈਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤ (ਸਾਲ) ਤੱਕ ਉਹ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ।
12.264.19
तस्थौ पद्मानि षट् चैव पञ्च द्वे चैव मानद ।
भूयः पद्मायुतं तात मृगैः सह चचार सा ॥ १२.२६४.१९ ॥
ਉਹ ਛੇ, ਪੰਜ ਅਤੇ ਦੋ ਪਦਮ ਕਾਲਾਂ ਤੱਕ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ। ਹੇ ਮਾਨਦ, ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਫਿਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਪਦਮ ਕਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਰਦੀ ਰਹੀ।
12.264.20
द्वे चायुते नरश्रेष्ठ वाय्वाहारा महामते ।
पुनरेव ततो राजन्मौनमातिष्ठदुत्तमम् ॥ १२.२६४.२० ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੋ ਅਯੁਤ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕੇਵਲ ਹਵਾ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਮੌਨ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
12.264.21
अप्सु वर्षसहस्राणि सप्त चैकं च पार्थिव ।
ततो जगाम सा कन्या कौशिकीं नृपसत्तम ॥ १२.२६४.२१ ॥
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਰ੍ਹਾ ਬੀਤੇ, ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਵੱਲ ਗਈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ।
12.264.22
तत्र वायुजलाहारा चचार नियमं पुनः ।
ततो ययौ महाभागा गङ्गां मेरुं च केवलम् ॥ १२.२६४.२२ ॥
ਉੱਥੇ ਹਵਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਨੇਮ ਪਾਲਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗਾ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਮੇਰੂ ਵੱਲ ਗਈ।
12.264.23
तस्थौ दार्विव निश्चेष्टा प्रजानां हितकाम्यया ।
ततो हिमवतो मूर्ध्निं यत्र देवाः समीजिरे ॥ १२.२६४.२३ ॥
ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁੰਡ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ। ਫਿਰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
12.264.24
तत्राङ्गुष्ठेन राजेन्द्र निखर्वमचरत्तपः ।
तस्थौ पितामहं चैव तोषयामास यत्नतः ॥ १२.२६४.२४ ॥
ਉੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਗੂਠੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਨਿਖਰਵ ਗਿਣਤੀ ਤੱਕ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
12.264.25
ततस्तामब्रवीत्तत्र लोकानां प्रपितामहः ।
किमिदं वर्तसे पुत्रि क्रियतां मम तद्वचः ॥ १२.२६४.२५ ॥
ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਧੀਏ, ਤੂੰ ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਮੇਰੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ।"
12.264.26
ततोऽब्रवीत्पुनर्मृत्युर्भगवन्तं पितामहम् ।
न हरेयं प्रजा देव पुनस्त्वाऽहं प्रसादये ॥ १२.२६४.२६ ॥
ਫਿਰ ਮੌਤ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਰਾਂਗੀ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।"
12.264.27
तामधर्मभयाद्भीतां पुनरेव प्रयाचतीम् ।
तदाऽब्रवीद्देवदेवो निगृह्येदं वचस्ततः ॥ १२.२६४.२७ ॥
ਅਧਰਮ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਦ ਦੇਵਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਰੋਕ ਕੇ ਇਹ ਆਖਿਆ।
12.264.28
अधर्मो नास्ति ते मृत्यो संयच्छेमाः प्रजाः शुभे ।
मयाऽप्युक्तं मृषा भद्रे भविता नेह किंचन ॥ १२.२६४.२८ ॥
"ਹੇ ਮੌਤ, ਤੈਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈ। ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਵੀ ਝੂਠ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ; ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।"
12.264.29
धर्मः सनातनश्च त्वामिहैवानुप्रवेक्ष्यति ।
अहं च विबुधाश्चैव त्वद्धिते निरताः सदा ॥ १२.२६४.२९ ॥
"ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ; ਮੈਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।"
12.264.30
इमन्यं च ते कामं ददानि मनसेप्सितम् ।
न त्वां दोषेण यास्यन्ति व्याधिसंपीडिताः प्रजाः ॥ १२.२६४.३० ॥
"ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨ ਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਪ੍ਰਜਾ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗੀ।"
12.264.31
पुरुषेषु च रूपेण पुरुषस्त्वं भविष्यसि ।
स्त्रीषु स्त्रीरूपिणी चैव तृतीयेषु नपुंसकम् ॥ १२.२६४.३१ ॥
ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ-ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨਪੁੰਸਕ।
12.264.32
सैवमुक्ता महाराज कृताञ्जलिरुवाच ह ।
पुनरेव महात्मानं नेति देवेशमव्ययम् ॥ १२.२६४.३२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੀ ਗਈ ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — "ਨਹੀਂ"।
12.264.33
तामब्रवीत्तदा देवो मृत्यो संहर मानवान् ।
अधर्मस्ते न भविता यथा ध्यास्याम्यहं शुभे ॥ १२.२६४.३३ ॥
ਤਦ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — "ਹੇ ਮੌਤ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ; ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਧਿਆਵਾਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।"
12.264.34
त्वं हि शक्ता च युक्ता च पूर्वोत्पन्ना च भामिनि ।
अनुशिष्टा च निर्दोषा तस्मात्त्वं कुरु मे मतम् ॥ १२.२६४.३४ ॥
ਤੂੰ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ, ਯੋਗ ਹੈਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ; ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਪੂਰੀ ਕਰ।
12.264.35
यानश्रुबिन्दून्पतितानपश्यं ।
ये पाणिभ्यां धारितास्ते पुरस्तात्।
ते व्याधयो मानवान्घोररूपाः ।
प्राप्ते काले पीडयिष्यन्ति मृत्यो ॥ १२.२६४.३५ ॥
ਡਿੱਗੀਆਂ ਅੱਥਰੂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਮੈਂ ਵੇਖੀਆਂ; ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜੀਆਂ ਗਈਆਂ — ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ; ਉਹ ਰੋਗ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣਗੇ, ਹੇ ਮੌਤ।
12.264.36
सर्वेषां त्वं प्राणिनामन्तकाले ।
कामक्रोधौ सहितौ योजयेथाः।
एवं धर्मस्त्वामुपैष्यत्यमोघो ।
न चाधर्मं लप्स्यसे तुल्यवृत्तिः ॥ १२.२६४.३६ ॥
ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਤੂੰ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜਨਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮੋਘ ਧਰਮ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਆਚਰਣ ਵਾਲੀ ਤੈਨੂੰ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।
12.264.37
एवं धर्मं पालयिष्यस्यथो त्वं ।
न चात्मानं मञ्जयिष्यस्यधर्मे।
तस्मात्कामं रोचयाभ्यागतं त्वं ।
सा त्वं साधो संहरस्वेह जन्तून् ॥ १२.२६४.३७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡੋਬੇਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਆਈ ਹੋਈ ਕਾਮਨਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਹੇ ਸਾਧੂ, ਇੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ।
12.264.38
सा वै तदा मृत्युसंज्ञा कृतास्त्री ।
शापाद्भीता बाढमित्यब्रवीत्तम्।
अथो प्राणान्प्राणिनामन्तकाले ।
कामक्रोधौ प्राप्य नित्यं निहन्ति ॥ १२.२६४.३८ ॥
ਤਦ ਮ੍ਰਿਤੂ ਨਾਮ ਦੀ, ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਬੋਲੀ, 'ਠੀਕ ਹੈ।' ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਹਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
12.264.39
मृत्योर्ये ते व्याधयश्चाश्चुपाता ।
मनुष्याणां युज्यते यैः शरीरम्।
सर्वेषां वै प्राणिनां प्राणनान्ते ।
तस्माच्छोकं मा कृथा बुद्ध्य बुद्ध्या ॥ १२.२६४.३९ ॥
ਮ੍ਰਿਤੂ ਦੀਆਂ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਵਰਗੇ ਸੱਟਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਰੀਰ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਕੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰ।
12.264.40
सर्वे देवाः प्राणिनां प्राणनान्ते ।
गत्वा वृत्ताः सन्निवृत्तास्तथैव।
एवं सर्वे मानवाः प्राणनान्ते ।
गत्वा वृत्ता देववद्राजसिंह ॥ १२.२६४.४० ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਜਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਸਿੰਘ।
12.264.41
वायुर्भीमो भीमनादो महौजाः ।
सर्वेषां च प्राणिनां प्राणभूतः।
अनावृत्तिर्देहिनां देहपाते ।
तस्माद्वायुर्देवदेवो विशिष्टः ॥ १२.२६४.४१ ॥
ਵਾਯੂ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ-ਰੂਪ ਹੈ। ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦੇਹ-ਪਤਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਵਾਯੂ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।
12.264.42
सर्वे देवा मर्त्यसंज्ञाविशिष्टाः ।
सर्वे मर्त्या देवसंज्ञाविशिष्टाः।
तस्मात्पुत्रं मा शुचो राजसिंह ।
पुत्रः स्वर्गं प्राप्यते मोदते हे ॥ १२.२६४.४२ ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮਰਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਰਤ ਦੇਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਰਾਜਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ। ਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗ ਪਾ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
12.264.43
एवं मृत्युर्देवसृष्टा प्रजानां ।
प्राप्ते काले संहरन्ती यथावत्।
तस्याश्चैव व्याधयस्तेऽश्रुपाताः ।
प्राप्ते काले संहरन्तीह जन्तून् ॥ १२.२६४.४३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜੀ ਮੌਤ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਹਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਅੱਥਰੂ ਵੀ ਹਨ। ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।