มหาภารตะ · อัธยายะ 12.264
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.264.1
विनीय दुःखमबला साऽऽत्मनैवायतेक्षणा ।
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा तमेवावर्जिता तदा ॥ १२.२६४.१ ॥
นางผู้มีดวงตากว้าง อ่อนแอ กลั้นความโศกไว้แล้ว ประนมมือ ก้มกราบพระองค์ในขณะนั้น จึงกล่าวด้วยตนเอง
12.264.2
त्वया सृष्टा कथं नारी मादृशी वदतां वर ।
रौद्रकर्माभिजायेत सर्वप्राणिभयंकरी ॥ १२.२६४.२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว เหตุใดสตรีเช่นข้าพเจ้า ที่พระองค์สร้างขึ้น จึงจะเกิดมาเพื่อกระทำกรรมโหดร้าย เป็นที่น่าสะพรึงกลัวแก่สรรพสัตว์ทั้งปวง
12.264.3
विभेम्यहमधर्मस्य धर्म्यमादिश कर्म मे ।
त्वं मां भीतामवेक्षस्व शिवेनेश्वरचक्षुषा ॥ १२.२६४.३ ॥
ข้าพเจ้ากลัวอธรรม ขอพระองค์โปรดบัญชาหน้าที่อันชอบธรรมแก่ข้าพเจ้า ขอทรงทอดพระเนตรข้าพเจ้าผู้หวาดกลัวด้วยพระเนตรอันเมตตาและเป็นใหญ่
12.264.4
बालान्वृद्धान्वयस्थांश्च न हरेयमनागसः ।
प्राणिनः प्राणिनामीश नमस्तेऽस्तु प्रसीद मे ॥ १२.२६४.४ ॥
ข้าพเจ้าไม่ควรพรากเด็ก ผู้เฒ่า ผู้อยู่ในวัยกลางคน หรือสัตว์ผู้ไร้โทษ ข้าแต่เจ้าแห่งสรรพสัตว์ ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ขอทรงโปรดข้าพเจ้าด้วยเถิด
12.264.5
प्रियान्पुत्रान्वयस्यांश्च भ्रातॄन्मातॄः पितृनपि ।
अपध्यास्यन्ति यद्येवं मृतास्तेभ्यो विभेम्यहम् ॥ १२.२६४.५ ॥
หากบุตรที่รัก สหาย พี่น้อง มารดา และบิดาของข้าพเจ้า ซึ่งสิ้นชีวิตไปแล้ว จะสาปแช่งข้าพเจ้าเช่นนี้ ข้าพเจ้าก็กลัวพวกเขา
12.264.6
कृपणाश्रुपरिक्लेदो दहेन्मां शाश्वतीः समाः ।
तेभ्योऽहं बलवद्भीता शरणं त्वामुपागता ॥ १२.२६४.६ ॥
คำสาปที่ชุ่มด้วยน้ำตาของผู้ทุกข์ยาก จะเผาผลาญข้าพเจ้าไปตลอดปีนับไม่ถ้วน ข้าพเจ้าหวาดกลัวพวกเขาอย่างยิ่ง จึงมาพึ่งพระองค์เพื่อขอที่พำนัก
12.264.7
यमस्य भवने देव पात्यन्ते पापकर्मिणः ।
प्रसादये त्वां वरद प्रसादं कुरु मे प्रभो ॥ १२.२६४.७ ॥
ข้าแต่เทพเจ้า ในที่อยู่ของพระยมมีผู้กระทำบาปถูกโยนลงไป ข้าพเจ้าขอวิงวอนพระองค์ ข้าแต่ผู้ประทานพร ข้าแต่เจ้านาย ขอทรงโปรดประทานพระกรุณาแก่ข้าพเจ้า
12.264.8
एतदिच्छाम्यहं कामं त्वत्तो लोकपितामह ।
इच्छेयं त्वत्प्रसादाच्च तपस्तप्तुं महेश्वर ॥ १२.२६४.८ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาสิ่งนี้จากพระองค์ ข้าแต่บรรพบุรุษแห่งโลก คือขอให้ข้าพเจ้าได้บำเพ็ญตบะ ด้วยพระกรุณาของพระองค์ ข้าแต่มหาเทพ
12.264.9
त्वं हिं संहारबुद्ध्या मे चिन्तिता रुषितेन च ।
तस्मात्संहर सर्वास्त्वं प्रजा मा च विचारय ॥ १२.२६४.९ ॥
พระองค์ถูกข้าพเจ้าคิดขึ้นมาด้วยเจตนาจะทำลาย ทั้งยังด้วยความโกรธ เหตุฉะนั้น ขอพระองค์ทรงทำลายสรรพสิ่งทั้งปวงเถิด และอย่าลังเลเลย
12.264.10
एतदेवमवश्यं हि भविता नैतदन्यथा ।
क्रियतामनवद्याङ्गि यथोक्तं मद्वचोऽनघे ॥ १२.२६४.१० ॥
สิ่งนี้จะเป็นไปเช่นนี้อย่างแน่นอน จะไม่เป็นอย่างอื่นเลย ข้าแต่ผู้มีอวัยวะไร้ตำหนิ ข้าแต่ผู้ปราศจากบาป ขอจงทำตามคำที่เราได้กล่าวไว้ตามถ้อยคำของเรา
12.264.11
एवमुक्ता महाबाहो मृत्युः परपुरंजय ।
न व्याजहार तस्थौ च प्रह्वा भगवदुन्मुखी ॥ १२.२६४.११ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น ข้าแต่ผู้มีแขนอันทรงพลัง ผู้พิชิตเมืองของศัตรู มฤตยูมิได้ตรัสตอบ นางยืนอยู่อย่างนอบน้อม หันหน้าไปทางพระผู้เป็นเจ้า
12.264.12
पुनः पुनरथोक्ता सा गतसत्त्वेव भामिनी ।
तूष्णीमासीत्ततो देवो लोकानामीश्वरेश्वरः ॥ १२.२६४.१२ ॥
แม้ถูกกล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่า นางผู้งดงามก็ยังนิ่งอยู่ราวกับไร้ชีวิต ครั้นแล้วเทพเจ้าผู้เป็นใหญ่เหนือเทพเจ้าแห่งโลกทั้งหลายก็นิ่งเงียบเช่นกัน
12.264.13
प्रससाद किल ब्रह्मा स्वयमेवात्मनाऽऽत्मनि ।
स्मयमानश्च लोकेशो लोकान्सर्वानवैक्षत ॥ १२.२६४.१३ ॥
พระพรหมทรงสงบพระทัยลงเองภายในพระองค์เอง ผู้เป็นเจ้าแห่งโลกทรงยิ้ม แล้วทอดพระเนตรดูโลกทั้งปวง
12.264.14
निवृत्तरोषे तस्मिंस्तु भगवत्यपराजिते ।
सा कन्याऽथ जगामास्य समीपादिति नःश्रुतम् ॥ १२.२६४.१४ ॥
เมื่อความโกรธของพระผู้ทรงพระภคะผู้ไม่มีใครพิชิตได้นั้นสงบลงแล้ว นางกุมารีจึงจากพระองค์ไป ดังที่เราได้ยินมา
12.264.15
अपसृत्याप्रतिश्रुत्य प्रजासंहरणं तदा ।
त्वरमाणेव राजेन्द्र मृत्युर्धेनुकमभ्यगात् ॥ १२.२६४.१५ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ มฤตยูถอยออกไปโดยมิได้รับปากในการทำลายสรรพสัตว์ ณ ขณะนั้น ดุจรีบเร่งไปยังเมืองเธนุกะ
12.264.16
सा तत्र परमं देवी तपोऽचरत दुश्चरम् ।
समा ह्येकपदे तस्थौ दशपद्मानि पञ्च च ॥ १२.२६४.१६ ॥
ที่นั่น เทวีองค์นั้นได้บำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่และยากยิ่ง นางยืนบนเท้าข้างเดียวนานถึงสิบปัทมะกับอีกห้าช่วงเวลา
12.264.17
तां तथा कुर्वतीं तत्र तपः परमदुश्चरम् ।
पुनरेव महातेजा ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ॥ १२.२६४.१७ ॥
ขณะที่นางกำลังบำเพ็ญตบะอันยากยิ่งที่สุดอยู่ที่นั่นเช่นนั้น พระพรหมผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่นางอีกครั้ง
12.264.18
कुरुष्व मे वचो मृत्यो तदनादृत्य सत्वरा ।
तथैवैकपदे तात पुनरन्यानि सप्त सा ॥ १२.२६४.१८ ॥
ข้าแต่มฤตยู จงทำตามที่เราสั่ง โดยไม่ใส่ใจสิ่งนั้น และรีบทำเถิด ลูกรัก นางยืนบนเท้าข้างเดียวเช่นเดิมอีกเจ็ดช่วงเวลา
12.264.19
तस्थौ पद्मानि षट् चैव पञ्च द्वे चैव मानद ।
भूयः पद्मायुतं तात मृगैः सह चचार सा ॥ १२.२६४.१९ ॥
ข้าแต่ผู้ให้เกียรติ ลูกรัก นางยืนนานหกช่วงปัทมะ ห้าช่วง และสองช่วง แล้วยังท่องเที่ยวไปกับฝูงกวางอีกนับหมื่นปัทมะ
12.264.20
द्वे चायुते नरश्रेष्ठ वाय्वाहारा महामते ।
पुनरेव ततो राजन्मौनमातिष्ठदुत्तमम् ॥ १२.२६४.२० ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ นางดำรงชีพด้วยลมเพียงอย่างเดียวนานสองอายุตะ ข้าแต่พระราชา จากนั้นนางจึงถือมนต์ดื่มสูงสุดอีกครั้ง
12.264.21
अप्सु वर्षसहस्राणि सप्त चैकं च पार्थिव ।
ततो जगाम सा कन्या कौशिकीं नृपसत्तम ॥ १२.२६४.२१ ॥
ในน้ำนางอยู่ถึงเจ็ดพันปีกับอีกหนึ่งปี ข้าแต่พระราชา จากนั้นหญิงสาวนั้นจึงไปยังแม่น้ำเกาศิกี ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์
12.264.22
तत्र वायुजलाहारा चचार नियमं पुनः ।
ततो ययौ महाभागा गङ्गां मेरुं च केवलम् ॥ १२.२६४.२२ ॥
ที่นั่น นางดำรงชีวิตด้วยลมและน้ำ ปฏิบัติวินัยอีกครั้ง จากนั้น ข้าแต่ผู้มีโชคยิ่ง นางจึงไปยังแม่น้ำคงคาและเขาพระสุเมรุเพียงลำพัง
12.264.23
तस्थौ दार्विव निश्चेष्टा प्रजानां हितकाम्यया ।
ततो हिमवतो मूर्ध्निं यत्र देवाः समीजिरे ॥ १२.२६४.२३ ॥
นางยืนนิ่งดุจท่อนไม้ ปรารถนาความผาสุกของสรรพสัตว์ จากนั้นนางไปยังยอดเขาหิมาลัย ที่เหล่าเทวดามาประชุมกัน
12.264.24
तत्राङ्गुष्ठेन राजेन्द्र निखर्वमचरत्तपः ।
तस्थौ पितामहं चैव तोषयामास यत्नतः ॥ १२.२६४.२४ ॥
ที่นั่น ข้าแต่จอมกษัตริย์ นางบำเพ็ญตบะด้วยปลายนิ้วเท้าข้างเดียวเป็นเวลาหนึ่งนิขรวะ และยืนอยู่ นางพยายามอย่างยิ่งเพื่อให้ปิตามหะพอพระทัย
12.264.25
ततस्तामब्रवीत्तत्र लोकानां प्रपितामहः ।
किमिदं वर्तसे पुत्रि क्रियतां मम तद्वचः ॥ १२.२६४.२५ ॥
ครั้งนั้น ปรปิตามหะแห่งโลกทั้งหลายตรัสกับนางที่นั่นว่า "ลูกเอ๋ย เจ้ากำลังทำอะไรอยู่ ขอให้ทำตามถ้อยคำของเรา"
12.264.26
ततोऽब्रवीत्पुनर्मृत्युर्भगवन्तं पितामहम् ।
न हरेयं प्रजा देव पुनस्त्वाऽहं प्रसादये ॥ १२.२६४.२६ ॥
จากนั้น พระมฤตยูทูลพระผู้เป็นเจ้าปิตามหะอีกครั้งว่า "ข้าแต่พระเจ้า หม่อมฉันจะไม่พรากเอาสรรพสัตว์ไป หม่อมฉันขอวิงวอนพระองค์อีกครั้ง"
12.264.27
तामधर्मभयाद्भीतां पुनरेव प्रयाचतीम् ।
तदाऽब्रवीद्देवदेवो निगृह्येदं वचस्ततः ॥ १२.२६४.२७ ॥
เมื่อนางหวาดกลัวการอธรรม และวิงวอนอีกครั้ง เทพเจ้าแห่งเทพเจ้าจึงระงับพระองค์แล้วตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่นาง
12.264.28
अधर्मो नास्ति ते मृत्यो संयच्छेमाः प्रजाः शुभे ।
मयाऽप्युक्तं मृषा भद्रे भविता नेह किंचन ॥ १२.२६४.२८ ॥
"ข้าแต่มฤตยู สำหรับเจ้าไม่มีอธรรม ข้าแต่ผู้เป็นมงคล จงหยุดยั้งสรรพสัตว์เหล่านี้ไว้ ขอให้คำที่เราได้กล่าวไว้เป็นเท็จด้วยเถิด ข้าแต่ผู้อ่อนโยน ไม่มีสิ่งใดจะเกิดขึ้นที่นี่"
12.264.29
धर्मः सनातनश्च त्वामिहैवानुप्रवेक्ष्यति ।
अहं च विबुधाश्चैव त्वद्धिते निरताः सदा ॥ १२.२६४.२९ ॥
"ธรรมอันนิรันดร์จะเข้าสู่เจ้าที่นี่ทีเดียว และเราทั้งหลายกับเหล่าเทวดาต่างตั้งมั่นอยู่เสมอเพื่อความผาสุกของเจ้า"
12.264.30
इमन्यं च ते कामं ददानि मनसेप्सितम् ।
न त्वां दोषेण यास्यन्ति व्याधिसंपीडिताः प्रजाः ॥ १२.२६४.३० ॥
"และเราจะประทานความปรารถนาอีกประการหนึ่งแก่เจ้า ซึ่งใจของเจ้าปรารถนา สรรพสัตว์ที่ถูกโรคภัยเบียดเบียนจะไม่มาหาเจ้าด้วยความผิดของเจ้า"
12.264.31
पुरुषेषु च रूपेण पुरुषस्त्वं भविष्यसि ।
स्त्रीषु स्त्रीरूपिणी चैव तृतीयेषु नपुंसकम् ॥ १२.२६४.३१ ॥
ในหมู่บุรุษ เจ้าจะเป็นบุรุษในรูปลักษณ์ ในหมู่สตรี เจ้าจะเป็นสตรีในรูปลักษณ์ และในหมู่เพศที่สาม เจ้าจะเป็นเพศกลาง
12.264.32
सैवमुक्ता महाराज कृताञ्जलिरुवाच ह ।
पुनरेव महात्मानं नेति देवेशमव्ययम् ॥ १२.२६४.३२ ॥
ข้าแต่มหาราชา เมื่อนางได้รับตรัสดังนี้ นางก็ประนมมือแล้วกล่าวกับมหาตมันผู้เป็นเจ้าแห่งเทวดา ผู้ไม่รู้เสื่อมสิ้นนั้นอีกครั้งว่า "ไม่"
12.264.33
तामब्रवीत्तदा देवो मृत्यो संहर मानवान् ।
अधर्मस्ते न भविता यथा ध्यास्याम्यहं शुभे ॥ १२.२६४.३३ ॥
ครั้งนั้น พระเจ้าตรัสกับนางว่า "ข้าแต่มฤตยู จงทำลายมนุษย์ทั้งหลายเถิด เจ้าจะไม่มีบาป ดังที่เราพิจารณาแล้ว ข้าแต่ผู้เป็นมงคล"
12.264.34
त्वं हि शक्ता च युक्ता च पूर्वोत्पन्ना च भामिनि ।
अनुशिष्टा च निर्दोषा तस्मात्त्वं कुरु मे मतम् ॥ १२.२६४.३४ ॥
เจ้าเป็นผู้มีความสามารถและเหมาะสม เกิดขึ้นก่อนสิ่งทั้งปวง ข้าแต่นางผู้งาม เจ้าได้รับการอบรมแล้วและปราศจากโทษ เพราะเหตุนั้น จงทำตามความประสงค์ของเรา
12.264.35
यानश्रुबिन्दून्पतितानपश्यं ।
ये पाणिभ्यां धारितास्ते पुरस्तात्।
ते व्याधयो मानवान्घोररूपाः ।
प्राप्ते काले पीडयिष्यन्ति मृत्यो ॥ १२.२६४.३५ ॥
หยดน้ำตาที่เราเห็นหล่นลงมา ซึ่งถูกรองรับไว้ในมือ นั่นคือโรคภัยที่มีรูปร้ายกาจ เมื่อถึงเวลาอันควร จะเบียดเบียนมนุษย์ทั้งหลาย ข้าแต่มฤตยู
12.264.36
सर्वेषां त्वं प्राणिनामन्तकाले ।
कामक्रोधौ सहितौ योजयेथाः।
एवं धर्मस्त्वामुपैष्यत्यमोघो ।
न चाधर्मं लप्स्यसे तुल्यवृत्तिः ॥ १२.२६४.३६ ॥
เมื่อถึงกาลสิ้นชีวิตของสรรพสัตว์ทั้งปวง เจ้าจะประกอบกามและโกรธเข้าด้วยกัน ดังนี้ ธรรมอันไม่ผิดพลาดจะเข้าหาเจ้า และเจ้าผู้มีความประพฤติเสมอกันจะไม่ได้รับบาป
12.264.37
एवं धर्मं पालयिष्यस्यथो त्वं ।
न चात्मानं मञ्जयिष्यस्यधर्मे।
तस्मात्कामं रोचयाभ्यागतं त्वं ।
सा त्वं साधो संहरस्वेह जन्तून् ॥ १२.२६४.३७ ॥
เช่นนี้ เจ้าจะรักษาธรรมไว้ และเจ้าจะไม่จมตนลงในอธรรม เพราะฉะนั้น จงยอมรับความปรารถนาที่มาถึงเจ้าเถิด ข้าแต่ผู้ดี จงทำลายสัตว์ทั้งหลายที่นี่
12.264.38
सा वै तदा मृत्युसंज्ञा कृतास्त्री ।
शापाद्भीता बाढमित्यब्रवीत्तम्।
अथो प्राणान्प्राणिनामन्तकाले ।
कामक्रोधौ प्राप्य नित्यं निहन्ति ॥ १२.२६४.३८ ॥
ครั้งนั้น นางหญิงผู้ได้นามว่ามฤตยูซึ่งถืออาวุธ หวาดกลัวด้วยคำสาป จึงกล่าวกับพระองค์ว่า "เป็นอย่างนั้นเถิด" และเมื่อถึงกาลสิ้นชีวิตของสัตว์ทั้งหลาย นางได้กามและความโกรธแล้วก็ประหัตประหารลมหายใจของพวกเขาอยู่เสมอ
12.264.39
मृत्योर्ये ते व्याधयश्चाश्चुपाता ।
मनुष्याणां युज्यते यैः शरीरम्।
सर्वेषां वै प्राणिनां प्राणनान्ते ।
तस्माच्छोकं मा कृथा बुद्ध्य बुद्ध्या ॥ १२.२६४.३९ ॥
โรคแห่งความตายเหล่านั้น และการล้มลงดุจตกจากม้า ซึ่งร่างกายของมนุษย์ถูกผูกพันด้วย ย่อมมาถึงสัตว์ทั้งปวงเมื่อสิ้นลมหายใจ เพราะฉะนั้น จงเข้าใจด้วยปัญญาของตน อย่าเศร้าโศกเลย
12.264.40
सर्वे देवाः प्राणिनां प्राणनान्ते ।
गत्वा वृत्ताः सन्निवृत्तास्तथैव।
एवं सर्वे मानवाः प्राणनान्ते ।
गत्वा वृत्ता देववद्राजसिंह ॥ १२.२६४.४० ॥
เทวดาทั้งปวงเองก็เช่นกัน เมื่อลมหายใจของสัตว์ทั้งหลายสิ้นสุดลง ย่อมจากไปแล้วกลับคืนมาอีกเช่นนั้น ดังนี้ มนุษย์ทั้งปวงเมื่อสิ้นลมหายใจ ก็จากไปดุจเหล่าเทวดา ข้าแต่ราชสีห์แห่งกษัตริย์
12.264.41
वायुर्भीमो भीमनादो महौजाः ।
सर्वेषां च प्राणिनां प्राणभूतः।
अनावृत्तिर्देहिनां देहपाते ।
तस्माद्वायुर्देवदेवो विशिष्टः ॥ १२.२६४.४१ ॥
วายุนั้นน่าเกรงขาม มีเสียงคำรามอันน่าสะพรึง และมีพลังมหาศาล วายุเป็นลมปราณแห่งชีวิตของสัตว์ทั้งปวง สำหรับสัตว์ผู้มีร่างกาย เมื่อร่างแตกดับแล้วก็ไม่มีการกลับมาเกิดอีก เพราะเหตุนั้น วายุจึงเป็นเทพแห่งเทพทั้งหลาย ผู้ยิ่งกว่าผู้อื่น
12.264.42
सर्वे देवा मर्त्यसंज्ञाविशिष्टाः ।
सर्वे मर्त्या देवसंज्ञाविशिष्टाः।
तस्मात्पुत्रं मा शुचो राजसिंह ।
पुत्रः स्वर्गं प्राप्यते मोदते हे ॥ १२.२६४.४२ ॥
เทพทั้งปวงได้รับนามว่าเป็นมนุษย์ และมนุษย์ทั้งปวงก็ได้รับนามว่าเป็นเทพ เพราะเหตุนั้น ข้าแต่ราชสีห์แห่งกษัตริย์ อย่าโศกเศร้าถึงบุตรเลย บุตรย่อมได้ขึ้นสวรรค์และปีติยินดี
12.264.43
एवं मृत्युर्देवसृष्टा प्रजानां ।
प्राप्ते काले संहरन्ती यथावत्।
तस्याश्चैव व्याधयस्तेऽश्रुपाताः ।
प्राप्ते काले संहरन्तीह जन्तून् ॥ १२.२६४.४३ ॥
ความตายที่เทพสร้างขึ้นเป็นเช่นนี้ พรากชีวิตของสรรพสัตว์ไปตามกาลอันสมควร เมื่อถึงเวลาที่กำหนด ความเจ็บป่วยและน้ำตาก็เป็นของความตายนั้นด้วยเช่นกัน เมื่อถึงกาลอันควร ความตายย่อมพรากสัตว์ทั้งหลายไปจากโลกนี้