మహాభారతం · అధ్యాయం 12.264
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.264.1
विनीय दुःखमबला साऽऽत्मनैवायतेक्षणा ।
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा तमेवावर्जिता तदा ॥ १२.२६४.१ ॥
దుఃఖాన్ని అణచుకుని ఆ విశాల నేత్రాల అబల అప్పుడు చేతులు జోడించి, ఆయన ముందు వంగి తానే మాట్లాడింది.
12.264.2
त्वया सृष्टा कथं नारी मादृशी वदतां वर ।
रौद्रकर्माभिजायेत सर्वप्राणिभयंकरी ॥ १२.२६४.२ ॥
వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా, నీచే సృష్టించబడిన నాలాంటి స్త్రీ క్రూరకర్మలు చేసేదిగా, సర్వప్రాణులకు భయంకరిగా ఎలా జన్మించగలదు?
12.264.3
विभेम्यहमधर्मस्य धर्म्यमादिश कर्म मे ।
त्वं मां भीतामवेक्षस्व शिवेनेश्वरचक्षुषा ॥ १२.२६४.३ ॥
అధర్మానికి నేను భయపడుతున్నాను; నాకు ధర్మసమ్మతమైన కర్మను ఉపదేశించు. భయపడుతున్న నన్ను శివమైన, ఈశ్వర దృష్టితో చూడు.
12.264.4
बालान्वृद्धान्वयस्थांश्च न हरेयमनागसः ।
प्राणिनः प्राणिनामीश नमस्तेऽस्तु प्रसीद मे ॥ १२.२६४.४ ॥
బాలురను, వృద్ధులను, మధ్యవయస్కులను, నిర్దోషులైన ప్రాణులను నేను హరించకూడదు. ప్రాణులకు ప్రభూ, నీకు నమస్కారం; నా పట్ల ప్రసన్నుడవు కమ్ము.
12.264.5
प्रियान्पुत्रान्वयस्यांश्च भ्रातॄन्मातॄः पितृनपि ।
अपध्यास्यन्ति यद्येवं मृतास्तेभ्यो विभेम्यहम् ॥ १२.२६४.५ ॥
ప్రియులైన కుమారులు, మిత్రులు, సోదరులు, తల్లులు, తండ్రులు కూడా చనిపోయి నన్ను శపిస్తే, వారికి నేను భయపడుతున్నాను.
12.264.6
कृपणाश्रुपरिक्लेदो दहेन्मां शाश्वतीः समाः ।
तेभ्योऽहं बलवद्भीता शरणं त्वामुपागता ॥ १२.२६४.६ ॥
దీనుల కన్నీటితో తడిసిన శాపం నన్ను శాశ్వత కాలం దహించివేస్తుంది. వారికి నేను అత్యంతంగా భయపడి నీ శరణు కోరి వచ్చాను.
12.264.7
यमस्य भवने देव पात्यन्ते पापकर्मिणः ।
प्रसादये त्वां वरद प्रसादं कुरु मे प्रभो ॥ १२.२६४.७ ॥
ఓ దేవా, యముని నివాసంలో పాపకర్ములు పడద్రోయబడతారు. వరదాత, నిన్ను ప్రార్థిస్తున్నాను; ఓ ప్రభూ, నాపై అనుగ్రహం చూపుము.
12.264.8
एतदिच्छाम्यहं कामं त्वत्तो लोकपितामह ।
इच्छेयं त्वत्प्रसादाच्च तपस्तप्तुं महेश्वर ॥ १२.२६४.८ ॥
లోకపితామహా, ఇదే నేను నీ నుండి కోరుతున్నాను. నీ అనుగ్రహంతో తపస్సు చేయాలని కోరుతున్నాను, మహేశ్వరా.
12.264.9
त्वं हिं संहारबुद्ध्या मे चिन्तिता रुषितेन च ।
तस्मात्संहर सर्वास्त्वं प्रजा मा च विचारय ॥ १२.२६४.९ ॥
నిన్ను నేను కోపంతో సంహార బుద్ధితో తలచాను. కాబట్టి నీవు సర్వ ప్రజలను సంహరించు; సందేహించకు.
12.264.10
एतदेवमवश्यं हि भविता नैतदन्यथा ।
क्रियतामनवद्याङ्गि यथोक्तं मद्वचोऽनघे ॥ १२.२६४.१० ॥
ఇది నిశ్చయంగా ఇలాగే జరుగుతుంది, ఇతరంగా కాదు. నిర్దోషాంగీ, నేను చెప్పినట్లే నా మాట ప్రకారం చేయి, పాపరహితురాలా.
12.264.11
एवमुक्ता महाबाहो मृत्युः परपुरंजय ।
न व्याजहार तस्थौ च प्रह्वा भगवदुन्मुखी ॥ १२.२६४.११ ॥
మహాబాహూ, శత్రుపురాలను జయించేవాడా, ఇలా చెప్పబడగా మృత్యువు మాట్లాడలేదు; వినయంగా భగవానుని వైపు ముఖం తిప్పి నిలిచింది.
12.264.12
पुनः पुनरथोक्ता सा गतसत्त्वेव भामिनी ।
तूष्णीमासीत्ततो देवो लोकानामीश्वरेश्वरः ॥ १२.२६४.१२ ॥
మళ్లీ మళ్లీ చెప్పబడినా, ఆ భామిని ప్రాణం లేనిదానిలా మౌనంగా ఉండిపోయింది. అప్పుడు లోకాల ఈశ్వరులకు ఈశ్వరుడైన దేవుడు మౌనం వహించాడు.
12.264.13
प्रससाद किल ब्रह्मा स्वयमेवात्मनाऽऽत्मनि ।
स्मयमानश्च लोकेशो लोकान्सर्वानवैक्षत ॥ १२.२६४.१३ ॥
బ్రహ్మ తనలోనే తానే ప్రశాంతుడయ్యాడు. లోకాధిపతి నవ్వుతూ సమస్త లోకాలను చూశాడు.
12.264.14
निवृत्तरोषे तस्मिंस्तु भगवत्यपराजिते ।
सा कन्याऽथ जगामास्य समीपादिति नःश्रुतम् ॥ १२.२६४.१४ ॥
ఆ అపరాజితుడైన భగవానుడి కోపం శాంతించినప్పుడు, ఆ కన్య ఆయన సమీపం నుండి వెళ్లిపోయిందని మేము విన్నాము.
12.264.15
अपसृत्याप्रतिश्रुत्य प्रजासंहरणं तदा ।
त्वरमाणेव राजेन्द्र मृत्युर्धेनुकमभ्यगात् ॥ १२.२६४.१५ ॥
ఓ రాజేంద్రా! ప్రజా-సంహారాన్ని అంగీకరించకుండా తప్పుకొని, తొందరపడినట్లుగా మృత్యువు అప్పుడు ధేనుకుని వద్దకు వెళ్లింది.
12.264.16
सा तत्र परमं देवी तपोऽचरत दुश्चरम् ।
समा ह्येकपदे तस्थौ दशपद्मानि पञ्च च ॥ १२.२६४.१६ ॥
అక్కడ ఆ దేవి అత్యంత కఠినమైన పరమ తపస్సు చేసింది. ఒంటికాలిపై నిలిచింది, పది పద్మాలు మరియు ఐదు (సంవత్సరాలు) పాటు.
12.264.17
तां तथा कुर्वतीं तत्र तपः परमदुश्चरम् ।
पुनरेव महातेजा ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ॥ १२.२६४.१७ ॥
అక్కడ ఆమె ఇలా అత్యంత కఠిన తపస్సు చేస్తుండగా, మహాతేజస్వి అయిన బ్రహ్మ మళ్లీ ఈ మాట పలికాడు.
12.264.18
कुरुष्व मे वचो मृत्यो तदनादृत्य सत्वरा ।
तथैवैकपदे तात पुनरन्यानि सप्त सा ॥ १२.२६४.१८ ॥
ఓ మృత్యువా! నా మాటను పాటించు, దానిని విస్మరించి త్వరగా. ప్రియమైనదా, అలాగే ఒంటికాలిపై మరో ఏడు (సంవత్సరాలు) పాటు ఆమె నిలిచింది.
12.264.19
तस्थौ पद्मानि षट् चैव पञ्च द्वे चैव मानद ।
भूयः पद्मायुतं तात मृगैः सह चचार सा ॥ १२.२६४.१९ ॥
ఆమె ఆరు, ఐదు, రెండు పద్మ కాలాల వరకు నిలిచింది. ఓ మానదా, తాతా, మళ్ళీ పదివేల పద్మ కాలాలు ఆమె జింకలతో కలిసి సంచరించింది.
12.264.20
द्वे चायुते नरश्रेष्ठ वाय्वाहारा महामते ।
पुनरेव ततो राजन्मौनमातिष्ठदुत्तमम् ॥ १२.२६४.२० ॥
నరశ్రేష్ఠా, రెండు పదివేల సంవత్సరాలు ఆమె గాలినే ఆహారంగా తీసుకుంది. ఓ మహామతీ, రాజా, తరువాత ఆమె ఉత్తమ మౌనాన్ని స్వీకరించింది.
12.264.21
अप्सु वर्षसहस्राणि सप्त चैकं च पार्थिव ।
ततो जगाम सा कन्या कौशिकीं नृपसत्तम ॥ १२.२६४.२१ ॥
నీటిలో ఏడు వేల సంవత్సరాలు, మరో ఒకటి గడిచాయి, ఓ పార్థివా. తరువాత ఆ కన్య కౌశికి నది వైపు వెళ్ళింది, ఓ నృపసత్తమా.
12.264.22
तत्र वायुजलाहारा चचार नियमं पुनः ।
ततो ययौ महाभागा गङ्गां मेरुं च केवलम् ॥ १२.२६४.२२ ॥
అక్కడ గాలి, నీటిని ఆహారంగా తీసుకుని ఆమె మళ్ళీ నియమాన్ని పాటించింది. తరువాత, ఓ మహాభాగా, ఆమె గంగకు, కేవలం మేరువుకు వెళ్ళింది.
12.264.23
तस्थौ दार्विव निश्चेष्टा प्रजानां हितकाम्यया ।
ततो हिमवतो मूर्ध्निं यत्र देवाः समीजिरे ॥ १२.२६४.२३ ॥
కర్రముక్కలా కదలక ఆమె నిలిచింది, ప్రజల హితాన్ని కోరి. తరువాత హిమవంతపు శిఖరంపై, దేవతలు కూడిన చోట.
12.264.24
तत्राङ्गुष्ठेन राजेन्द्र निखर्वमचरत्तपः ।
तस्थौ पितामहं चैव तोषयामास यत्नतः ॥ १२.२६४.२४ ॥
అక్కడ, ఓ రాజేంద్రా, ఆమె ఒక బొటనవేలిపై నిలిచి నిఖర్వ సంఖ్య వరకు తపస్సు చేసింది. నిలిచి ఉండి ఆమె ప్రయత్నపూర్వకంగా పితామహుణ్ణి ప్రసన్నం చేసింది.
12.264.25
ततस्तामब्रवीत्तत्र लोकानां प्रपितामहः ।
किमिदं वर्तसे पुत्रि क्रियतां मम तद्वचः ॥ १२.२६४.२५ ॥
అప్పుడు లోకాలకు ప్రపితామహుడు అక్కడ ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: "కుమారీ, నువ్వు ఇదేమి చేస్తున్నావు? నా ఆ మాటను పాటించు."
12.264.26
ततोऽब्रवीत्पुनर्मृत्युर्भगवन्तं पितामहम् ।
न हरेयं प्रजा देव पुनस्त्वाऽहं प्रसादये ॥ १२.२६४.२६ ॥
అప్పుడు మృత్యువు మళ్లీ భగవంతుడైన పితామహునితో ఇలా అంది: "దేవా, నేను ప్రజలను తీసుకెళ్లను; నిన్ను మళ్లీ ప్రార్థిస్తున్నాను."
12.264.27
तामधर्मभयाद्भीतां पुनरेव प्रयाचतीम् ।
तदाऽब्रवीद्देवदेवो निगृह्येदं वचस्ततः ॥ १२.२६४.२७ ॥
అధర్మ భయంతో భయపడి మళ్లీ వేడుకుంటున్న ఆమెతో, అప్పుడు దేవదేవుడు తన మాటను అదుపు చేసుకొని ఇలా అన్నాడు.
12.264.28
अधर्मो नास्ति ते मृत्यो संयच्छेमाः प्रजाः शुभे ।
मयाऽप्युक्तं मृषा भद्रे भविता नेह किंचन ॥ १२.२६४.२८ ॥
"మృత్యువా, నీకు అధర్మం లేదు; శుభే, ఈ ప్రజలను నిగ్రహించు. నేను చెప్పినదీ అబద్ధమే అవుతుంది, భద్రే; ఇక్కడ ఏదీ జరగదు."
12.264.29
धर्मः सनातनश्च त्वामिहैवानुप्रवेक्ष्यति ।
अहं च विबुधाश्चैव त्वद्धिते निरताः सदा ॥ १२.२६४.२९ ॥
"సనాతన ధర్మం నీలోనే ప్రవేశిస్తుంది; నేనూ దేవతలూ ఎప్పుడూ నీ హితంలోనే నిమగ్నమై ఉన్నాము."
12.264.30
इमन्यं च ते कामं ददानि मनसेप्सितम् ।
न त्वां दोषेण यास्यन्ति व्याधिसंपीडिताः प्रजाः ॥ १२.२६४.३० ॥
"నీకు ఇంకొక కోరికను, మనసుకు ఇష్టమైనదాన్ని కూడా ఇస్తున్నాను: వ్యాధులచే పీడితులైన ప్రజలు దోషంవల్ల నీ దగ్గరకు వెళ్లరు."
12.264.31
पुरुषेषु च रूपेण पुरुषस्त्वं भविष्यसि ।
स्त्रीषु स्त्रीरूपिणी चैव तृतीयेषु नपुंसकम् ॥ १२.२६४.३१ ॥
పురుషులలో రూపంతో నీవు పురుషుడవు అవుతావు; స్త్రీలలో స్త్రీరూపిణివి; తృతీయులలో నపుంసకుడవు.
12.264.32
सैवमुक्ता महाराज कृताञ्जलिरुवाच ह ।
पुनरेव महात्मानं नेति देवेशमव्ययम् ॥ १२.२६४.३२ ॥
మహారాజా, ఇలా చెప్పబడిన ఆమె చేతులు జోడించి మళ్ళీ ఆ మహాత్ముడు, అవ్యయుడు, దేవేశుడు అయిన వానితో "లేదు" అని అన్నది.
12.264.33
तामब्रवीत्तदा देवो मृत्यो संहर मानवान् ।
अधर्मस्ते न भविता यथा ध्यास्याम्यहं शुभे ॥ १२.२६४.३३ ॥
అప్పుడు దేవుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు — "ఓ మృత్యూ, మానవులను సంహరించు; నేను భావించినట్లే, ఓ శుభే, నీకు అధర్మం కలగదు."
12.264.34
त्वं हि शक्ता च युक्ता च पूर्वोत्पन्ना च भामिनि ।
अनुशिष्टा च निर्दोषा तस्मात्त्वं कुरु मे मतम् ॥ १२.२६४.३४ ॥
నీవు సమర్థురాలివి, యోగ్యురాలివి, ముందే పుట్టినదానివి, ఓ భామినీ; శిక్షితురాలివి, నిర్దోషివి; కాబట్టి నా అభిప్రాయాన్ని నెరవేర్చు.
12.264.35
यानश्रुबिन्दून्पतितानपश्यं ।
ये पाणिभ्यां धारितास्ते पुरस्तात्।
ते व्याधयो मानवान्घोररूपाः ।
प्राप्ते काले पीडयिष्यन्ति मृत्यो ॥ १२.२६४.३५ ॥
కిందపడిన కన్నీటి బిందువులను చూశాను; చేతులతో పట్టుకోబడినవి — అవి ముందు; ఆ వ్యాధులు, భయంకర రూపంగలవి, తగిన కాలం వచ్చినప్పుడు మానవులను పీడిస్తాయి, ఓ మృత్యూ.
12.264.36
सर्वेषां त्वं प्राणिनामन्तकाले ।
कामक्रोधौ सहितौ योजयेथाः।
एवं धर्मस्त्वामुपैष्यत्यमोघो ।
न चाधर्मं लप्स्यसे तुल्यवृत्तिः ॥ १२.२६४.३६ ॥
సర్వ ప్రాణులకు అంత్యకాలంలో నీవు కామం, క్రోధం రెండింటినీ కలిపి ఉంచు; ఈ విధంగా అమోఘమైన ధర్మం నిన్ను చేరుతుంది, సమవర్తనగల నీకు అధర్మం లభించదు.
12.264.37
एवं धर्मं पालयिष्यस्यथो त्वं ।
न चात्मानं मञ्जयिष्यस्यधर्मे।
तस्मात्कामं रोचयाभ्यागतं त्वं ।
सा त्वं साधो संहरस्वेह जन्तून् ॥ १२.२६४.३७ ॥
ఈ విధంగా నీవు ధర్మాన్ని పాటిస్తావు; అధర్మంలో నిన్ను నీవు ముంచుకోవు. కాబట్టి వచ్చిన కోరికను అంగీకరించు. ఓ సాధూ, ఇక్కడ ప్రాణులను సంహరించు.
12.264.38
सा वै तदा मृत्युसंज्ञा कृतास्त्री ।
शापाद्भीता बाढमित्यब्रवीत्तम्।
अथो प्राणान्प्राणिनामन्तकाले ।
कामक्रोधौ प्राप्य नित्यं निहन्ति ॥ १२.२६४.३८ ॥
అప్పుడు మృత్యు అనే పేరుగల, ఆయుధధారిణి అయిన ఆ స్త్రీ శాపం వల్ల భయపడి, 'సరే' అని అతనితో అన్నది. ఇంకా, ప్రాణుల అంత్యకాలంలో కామక్రోధాలను పొంది ఆమె ఎల్లప్పుడూ ప్రాణాలను హరిస్తుంది.
12.264.39
मृत्योर्ये ते व्याधयश्चाश्चुपाता ।
मनुष्याणां युज्यते यैः शरीरम्।
सर्वेषां वै प्राणिनां प्राणनान्ते ।
तस्माच्छोकं मा कृथा बुद्ध्य बुद्ध्या ॥ १२.२६४.३९ ॥
మృత్యువు యొక్క ఆ వ్యాధులు, గుర్రం నుండి పడిపోవడాల వంటి ప్రమాదాలు, వాటి వల్ల మనుష్యుల శరీరం బంధింపబడుతుంది; అవి అన్ని ప్రాణులకు ప్రాణం అంతమయ్యే సమయంలో వస్తాయి. కాబట్టి బుద్ధితో తెలుసుకొని శోకించకు.
12.264.40
सर्वे देवाः प्राणिनां प्राणनान्ते ।
गत्वा वृत्ताः सन्निवृत्तास्तथैव।
एवं सर्वे मानवाः प्राणनान्ते ।
गत्वा वृत्ता देववद्राजसिंह ॥ १२.२६४.४० ॥
అన్ని దేవతలు కూడా ప్రాణుల ప్రాణాంత సమయంలో వెళ్లి తిరిగి వస్తారు; అలాగే. ఈ విధంగా మనుష్యులందరూ ప్రాణాంత సమయంలో వెళ్లి దేవతల వలె వెళ్లిపోతారు, ఓ రాజసింహా.
12.264.41
वायुर्भीमो भीमनादो महौजाः ।
सर्वेषां च प्राणिनां प्राणभूतः।
अनावृत्तिर्देहिनां देहपाते ।
तस्माद्वायुर्देवदेवो विशिष्टः ॥ १२.२६४.४१ ॥
వాయువు భయంకరుడు, భయంకర ధ్వని కలవాడు, మహా బలశాలి. అతడు సమస్త ప్రాణులకు ప్రాణ స్వరూపుడు. దేహధారులకు దేహం పడిపోయినప్పుడు తిరిగి రావడం లేదు. కాబట్టి వాయువు దేవతలకు దేవుడు, శ్రేష్ఠుడు.
12.264.42
सर्वे देवा मर्त्यसंज्ञाविशिष्टाः ।
सर्वे मर्त्या देवसंज्ञाविशिष्टाः।
तस्मात्पुत्रं मा शुचो राजसिंह ।
पुत्रः स्वर्गं प्राप्यते मोदते हे ॥ १२.२६४.४२ ॥
దేవతలందరూ మర్త్య నామంతో విశిష్టులు; మర్త్యులందరూ దేవ నామంతో విశిష్టులు. కాబట్టి ఓ రాజసింహమా, కుమారుని కోసం శోకించకు. కుమారుడు స్వర్గాన్ని పొంది ఆనందిస్తున్నాడు.
12.264.43
एवं मृत्युर्देवसृष्टा प्रजानां ।
प्राप्ते काले संहरन्ती यथावत्।
तस्याश्चैव व्याधयस्तेऽश्रुपाताः ।
प्राप्ते काले संहरन्तीह जन्तून् ॥ १२.२६४.४३ ॥
ఈ విధంగా దేవతలు సృష్టించిన మృత్యువు, కాలం వచ్చినప్పుడు ప్రజలను యథావిధిగా హరిస్తుంది. దానికి వ్యాధులు, కన్నీళ్లు కూడా ఉన్నాయి. కాలం వచ్చినప్పుడు అది ఇక్కడ ప్రాణులను హరిస్తుంది.